زانست – پەڕە 10 – knwe.org
سەرەکی » زانست (پەڕە 10)

زانست

تای خوێنبه‌ربوون

شێرزاد حه‌سه‌ن ره‌زا* په‌تای كۆنگۆ(CCHF) یاخود تای خوێنبه‌ربوون، به‌هۆی ڤایرۆسێكه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات به‌ناوی (Nairovirus)،له‌ رێگه‌ی زینده‌وه‌رێكی بچوك «گه‌نه‌» (گه‌نه‌: مشه‌خۆڕێكی خوێن مژه‌ له‌تیره‌ی جاڵجالۆكه‌ییه‌كانه‌ ) هه‌ڵیده‌گرێت له‌نه‌خۆشیه‌كه‌كانی (tick borne disease ) ده‌ناسرێت، ڤایرۆسه‌كه‌ له‌وڵاتانی ئه‌فریقا و رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئاسیادا بڵاوه‌. زۆرینه‌ی ئاژه‌ڵه‌ وشكایه‌كان وماڵیه‌كان له‌ مه‌ڕوماڵات وبزن به‌ خانه‌خوێ ی ئه‌م ڤایرۆسه‌ داده‌نرێت. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی زۆرینه‌ی باڵنده‌كان به‌رگریان بۆی هه‌یه‌ ...

زیاتر »

ڕه‌خنه‌گران، زه‌وی جێهڵدراوه‌ و هه‌مووان هه‌ڵپه‌ی ئاسمانیانه‌

له‌گه‌ڵ به‌ره‌وپێشچوونی زانستی گه‌ردونناسیی و ئاشكراكردنی نهێنییه‌كانی گه‌ردونی پان و به‌رین، هه‌ندێكیش ڕه‌خنه‌ ده‌گرن به‌وه‌ی زۆر شوێنی زه‌وی هه‌یه‌ كه‌ هێشتا پڕه‌ له‌ نهێنی و كه‌س په‌ی پێ نه‌بردووه‌ به‌ تایبه‌ت ناو ده‌ریا و ئۆقیانووسه‌كان . ڕه‌خنه‌گرانی ئه‌و بواره‌ پێیان وایه‌ كه‌ هه‌رچه‌نده‌ ئاسمان و بۆشایی ئاسمان خه‌یاڵمانی ته‌نیوه‌ و داگیری كردووین، به‌ڵام هێشتا زۆر شوێنی سه‌ر زه‌وی هه‌یه‌ كه‌ ...

زیاتر »

بۆچی جه‌سته‌ پێویستی به‌ خاو بوونه‌وه‌ و حه‌وانه‌وه‌ هه‌یه‌؟

توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ ده‌ریده‌خات، ماندووبوون شتێكی زۆر باشه‌ وا ده‌كات مرۆڤ به‌هێز بێت، بۆیه‌ زۆر كه‌س خۆی ماندوو ده‌كات و وه‌رزشی قورس ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی خودی خۆی بسه‌لمێنێت. زاناكانی په‌یمانگای (Howard Hughes)ی پزیشكیی له‌ زانكۆی ستانفۆرد له‌و بڕوایه‌دان كه‌ گوشار و دڵه‌ڕاوكێ و ماندوێتی نا ڕێكخراو وا ده‌كات كه‌ مرۆڤه‌كان توانای بیركردنه‌وه‌یان نه‌مێنێت، ئه‌مه‌ش شتێكی ئاشنایه‌ لای ئه‌وانه‌ی له‌ شوێنی گشتیدا ...

زیاتر »

تای خوێن به‌ربوون چییه‌و هۆكار و چاره‌سه‌ر و خۆپارێزی

كه‌شتی نوح- تانیا ئاواره‌ نه‌خۆشیه‌كی ڤایروسیه‌ زۆر مه‌ترسی داره‌ بۆ سه‌ر ژیانی مرۆڤ، كه‌ هه‌موو كاتێ له‌گه‌ڵ تا و خوێنبه‌ربوون دێت. چه‌ند جۆرێك ڤایروس ئه‌بنه‌ هۆی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ ئێستا له‌ كوردستان مه‌ترسی بڵاو بونه‌وه‌ی هه‌یه‌ جۆری( كۆنگۆ) یه‌. له‌باره‌ی ئه‌م نه‌خۆشی یه‌وه‌ د. سۆران محمد غه‌ریب پسپۆری هه‌ناوی له‌باره‌ی ئه‌م نه‌خۆشیه‌وه‌ وتی : ئه‌م نه‌خۆشیه‌ له‌رێگه‌ی ئاژه‌ڵه‌وه‌ ...

زیاتر »

سوودەکانی یۆگا بۆ منداڵان

رەزا شوان یۆگـا وەرزشێکی جەستەیی و دەروونییە، مێژووی دەگەڕێتەوە بۆ شەش هەزار ساڵ پێش ئێستا، بە تایبەتیش لە هیندستان، وەکو رێوڕەسمێکی ئایینی باو و بڵاوبووه‌. وشەی (یۆگـا) لە (زمانی سەنسکریتی) یەوە وەرگیراوە، کە زمانی کۆنی هیـند بوو. لەمڕۆشدا وەرزشی یۆگـا رۆژ لە دوای رۆژ لە جیهاندا تەشنە دەکات، هەوه‌سداران و هەوادارانی لە زۆربووندان، سوود و گرنگی زیاتری ئاشکرادەکەن، راهێنان و ...

زیاتر »

بوشه‌هر، دۆزینه‌وه‌ی شوێنه‌وارێكی 7000 ساڵه‌

به‌رێوه‌به‌رێتی میراتی كه‌لتووریی شاری بوشه‌هر له‌ باشووری ئێران دۆزینه‌وه‌ی شوێنه‌وارێكی 7000 هه‌زار ساڵه‌ی ئاشكرا كرد كه‌ گرنگیی پێگه‌ی ئه‌و ناوچه‌یه‌ی پشت كه‌نداو ده‌رده‌خات له‌ سه‌رده‌مه‌ دێرینه‌كاندا. به‌پێی ڕاگه‌یاندنی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ ، دانیشتوانی ناوچه‌یه‌كی نزیك شارۆچكه‌ی (ده‌یله‌م)ی سه‌ركه‌نار له‌ لمی ناوچه‌كه‌یاندا چه‌ند پارچه‌یه‌كی شوێنه‌وارییان دۆزیوه‌ته‌وه‌ و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی میراتی فه‌رهه‌نگیی ناوچه‌كه‌یانیان لێ ئاگادار كردووه‌ته‌وه‌ و ئه‌ویش لای خۆیه‌وه‌ پسپۆڕ و شاره‌زاكانی ناردووه‌ته‌ ...

زیاتر »

به‌ هه‌موو ره‌نگه‌كانی په‌لكه‌ زێڕینه‌

هه‌ندێك له‌و بڕوایه‌دان كه‌ زینده‌وه‌ران هه‌مویان ڕه‌نگی خوێنه‌كه‌یان سووره‌، به‌ڵام ئه‌م بۆچوونه‌ له‌ڕاستیدا وا نییه‌ هه‌ڵه‌یه‌. خوێنه‌كه‌ی سه‌وزه‌ (سه‌قه‌نقور) جۆره‌ مارمێلكه‌یه‌كه‌ كه‌ له‌ (گینیای نوێ) ده‌ژیی و ژه‌هراویشه‌ خۆی له‌ بنه‌ڕه‌تدا ڕه‌نگی خوێنه‌كه‌ی سووره‌، به‌ڵام به‌ هۆی چڕیی شله‌ی زراوییه‌وه‌ كه‌ سه‌وزه‌ زاڵ بووه‌ به‌سه‌ر ڕه‌نگیی بنه‌ڕه‌تیی خوێنه‌كه‌یدا و وای لێكردووه‌ كه‌ ڕه‌نگی خوێنه‌كه‌ی و ته‌نانه‌ت ماسوولكه‌ و ئێسك و ...

زیاتر »

پیاوان له‌ ئاست شیرپه‌نجه‌ی پرۆستاتی بكوژیاندا كه‌مته‌رخه‌من

ئامارێكی نوێی دامه‌زراوه‌ی (YouGov)ی به‌ریتانیی ده‌ریخستووه‌(30%)ی پیاوان پێشوه‌خته‌ تێبینی نیشانه‌كانی شێرپه‌نجه‌ی پرۆستاتا ده‌كه‌ن ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌و نه‌خۆشییه‌ كوشنده‌ترین نه‌خۆشییه‌ بۆ پیاوان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا. شێرپه‌نجه‌ی پرۆستاتا یه‌كێكه‌ له‌ نه‌خۆشییه‌كانی كه‌ زۆر له‌ ناو پیاواندا بڵاوه‌ و ساڵانه‌ له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا به‌ سه‌دان پیاو به‌هۆی ئه‌و نه‌خۆشییه‌وه‌ گیان له‌ ده‌ستده‌ده‌ن، به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی ته‌مه‌نیان له‌ سه‌روو په‌نجا ساڵه‌وه‌یه‌. له‌ نیشانه‌كانی ...

زیاتر »

ئه‌م خۆراكانه‌ بۆ گروپی خوێنه‌كه‌ت گونجاوه‌

كه‌شتی نوح- تانیا ئاواره‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین له‌شێكی ته‌ندروستمان هه‌بێت پێویسته‌ جۆری خۆراك له‌گه‌ڵ پێكهاته‌وئه‌و گرفتانه‌ی له‌ش هه‌یه‌تی بگونجینین خوێن له‌له‌شی مرۆڤدا دابه‌ش بووه‌ به‌سه‌ر چوار جۆر گروپ كه‌هه‌ریه‌كه‌یان كۆمه‌ڵه‌ خۆراكێكی ته‌ندروستی بۆ گونجاوه‌ له‌م باره‌یه‌وه‌ هاوڕازقادر ڕووه‌كناس/ بۆسایتی خاك باس له‌و ئه‌وگروپه‌ خوینانه‌ ده‌كات كه‌باشترین جۆری خۆراكی بۆ گونجاوه‌ كه‌ئه‌مانه‌ن: گروپی خوێنی ( +O) كه‌ ئه‌م گروپی خوێنه‌ به‌خت ...

زیاتر »

به‌له‌مه‌ كاره‌باییه‌كه‌ی (جاكوار)ژماره‌ی پێوانه‌یی ده‌شكێنێت

به‌له‌می (Vector V20E) كه‌ به‌رهه‌می كۆمپانیای (جاكوار)ه‌ توانی ژماره‌ی پێوانه‌یی نوێ تۆمار بكات له‌ جووڵه‌كردنی له‌سه‌ر ئاو و ژماره‌ی پێوانه‌یی پێشووتر بشكێنێت. به‌له‌مه‌كه‌ له‌ده‌ریاچه‌ی (Koniston-Water)ی به‌ریتانییدا تاقیكرایه‌وه‌ و توانیی ژماره‌ی پێوانه‌یی تۆمار بكات، به‌وه‌ی خێراییه‌كه‌ی گه‌یشته‌ (88.62)میل له‌ سه‌عاتێكدا واته‌ نزیكه‌ی (142.2كیلۆمه‌ترله‌سه‌عاتێكدا، به‌مه‌ش ژماره‌ی پێوانه‌یی خێرایی به‌له‌مه‌ كاره‌باییه‌كانی شكاند كه‌ پێش ئه‌مه‌ تۆمار كرابوون ئه‌ویش (123.6كیلۆمه‌تر بوو له‌ سه‌عاتێك دا. ...

زیاتر »