ئەدەب – سێبەر و سایە – knwe.org
سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە

ئەدەب – سێبەر و سایە

(ده‌) رێنمایی سۆفی كینسڵا له‌باره‌ی رۆمان نووسینه‌وه‌

سۆفی كینسڵا نووسه‌ری گه‌لێ رۆمانی پڕفرۆشه‌، وه‌كو ئه‌م رۆمانانه‌: «ئالووده‌ی كڕین»، «نهێنییه‌كه‌م بپارێزه‌»، «شه‌وی زه‌ماوه‌ند»، «خواوه‌ندێك كه‌ ماڵی نییه‌». رۆمانه‌كانی بۆ زیاتر له‌ چل زمان ته‌رجه‌مه‌كراون و له‌سه‌ر رۆمانی «ئالووده‌ی كڕین» فیلمێكی سینه‌مایی دروستكراوه‌ به‌ ناوی «دانپێدانانی ئالووده‌یه‌كی كڕین.» بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێ ببنه‌ نووسه‌ری رۆمانی پڕفرۆش (ده‌) رێنمایی هه‌یه‌. له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم یه‌كه‌م: با هه‌میشه‌ ده‌فته‌رێكی یاداشتت ...

زیاتر »

شیعرییه‌ت، گه‌ڕان به‌ دوای رێساكانی داهێناندا

عه‌بدولموته‌ڵیب عه‌بدوڵڵا (1) به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی شیعرییه‌ت له‌ سه‌ر خوازه‌ی زمانه‌وانی وه‌ستاوه‌ و كه‌شفی رێساكانی داهێنانی ده‌قه‌ ئه‌ده‌بییه‌كان ده‌كات، به‌ڵام هیچ چاره‌سه‌رێكی بۆ رووه‌كانی دیكه‌ی ده‌ق پێنییه‌، یه‌كێك له‌ رووه‌كانی ده‌قیش ئاستی مه‌عریفه‌ و به‌شداریكردنی خوێنه‌ره‌ جیاوازه‌كانه‌. (2) سه‌رچاوه‌كانی شیعرییه‌ت گوتاری ئه‌ده‌بییه‌، به‌ڵام (میكائیل ریفاتێر) مه‌یلی به‌ره‌و شێوازگه‌ری ده‌چێ و شێوازگه‌ری پێشده‌خات و شیعرییه‌ت ره‌تده‌كاته‌وه‌. (3) رۆلان بارت جیاوازی له‌ ...

زیاتر »

سه‌ید گیان به‌رده‌وامبه‌

مه‌حمود نه‌جمه‌دین ئه‌ده‌بیات و هونه‌ر له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستاندا خاوه‌نی‌ گه‌لێك نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ندی‌ مه‌زن و بلیمه‌ت بووه‌، ئه‌و به‌شه‌ زیندوو و گه‌شاوه‌یه‌ی‌ كوردستان بووه‌ كه‌ به‌درێژایی مێژوو نووسه‌ری‌ باشی‌ تێدا هه‌ڵكه‌وتووه‌، جار جارێ‌ به‌هۆی‌ توندوتیژی‌ دیكتاتۆرییه‌ته‌وه‌ له‌ سه‌رده‌می‌ جیا جیادا تووشی‌ نسكۆ و جۆرێك له‌ سڕ بوون بووه‌، به‌ڵام هه‌ر زوو له‌پاڵ بزوتنه‌وه‌ی‌ سیاسی‌ و شۆڕشه‌كاندا بزوتنه‌وه‌ی‌ رۆشنبیریی له‌ رۆژهه‌ڵاتدا ...

زیاتر »

تووله‌ سه‌گ

ئازاد به‌رزنجی ئه‌و ڕۆژه‌ هۆشمه‌ند هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ گه‌یشته‌وه‌ ماڵه‌وه‌، یه‌كسه‌ر به‌ره‌و لای ئه‌و ئاوێنه‌ گه‌وره‌یه‌ چوو كه‌ له‌ ڕاڕه‌وی ماڵه‌كه‌یاندا بوو و به‌ وردی له‌ ئاوێنه‌كه‌دا سه‌رنجی خۆی داو حه‌په‌سا «كه‌واته‌ ڕاست ده‌كه‌ن، من قه‌واره‌م بچووك بووه‌ته‌وه‌!». به‌یانیی ئه‌و ڕۆژه‌ كاتێك گه‌یشتبووه‌ فه‌رمانگه‌كه‌یان، هه‌ر له‌ ڕێوه‌ یه‌كێك له‌ پاسه‌وانه‌كانی فه‌رمانگه‌كه‌ پێی وتبوو: «مامۆستا چۆنیت؟ هیوادارم ناساغ نه‌بیت». پاشانیش كه‌ چووبووه‌ ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌ی‌ رۆمانی‌ مارتینی به‌خته‌وه‌ر

شێركۆ شه‌ریف ره‌نگه‌ هیچ شتێك هێنده‌ی رۆمان و ئه‌ده‌بیاتی رۆمان هه‌ستی مرۆڤ بۆ لای شتی جوان و ناوازه‌ و سه‌رنجراكێش نه‌بزوێنێ، هیچ شتێك هێنده‌ی سیحری رۆمان مرۆڤ دوچاری نێو بیره‌وه‌رییه‌ شیرین وتاڵ وسوێره‌كانی ناكات، هیچ شتێك هێنده‌ی ئه‌فسوونی رۆمان مرۆڤ پڕ له‌ پرسیار و گومان و نهێنیی ناكات. چونكه‌ رۆمان به‌وردی له‌گه‌ڵ دنیای ناوه‌كیی ئینسان ده‌دوێ و به‌قووڵییش غه‌م وئازارو ...

زیاتر »

قادر دیلان (٢٤-٥-١٩٢8-١٨-٣-١٩٩٩)

دەوەن مەعروف قادر ئەحمەد دیلان ناسراو بە «قادر دیلان» لە خاتوونێکی بە ویقار بەناوی «فاتمە حسێن محەمەد ئەفراسیاو» لە شاری سلێمانی و لە خانووە قووڕینێکی گەڕەکی گۆیژە لە ٢٤/٥/١٩٢٨ لە بنەماڵەیەکی نێودار و ڕووناکبیر لەدایکبووە و مەلا ئەحمەد دیلان‌ی باوکی ناوی لێدەنێت قادر. لەو گەڕەکەدا و لەنێو ئەو بنەماڵەیەدا بەردەوام مرۆڤ لەدایکدەبێت و دوایی دەبێت بە داھێنەرێک بۆ دواڕۆژی کورد. ...

زیاتر »

قادر دیلان: ساڵی ١٩٥٦ لە سلێمانی خۆشترین ئاهەنگمان بۆ حەسەن زیرەک کرد

جه‌مالی ده‌لاك هه‌ڵسه‌نگاندن و قسه‌ له‌سه‌ركردنی كه‌سێتیه‌ك، چ شاعیر، چ ئه‌دیب و نووسه‌ر چ هونه‌رمه‌ند، هه‌روا ئاسان نییه‌ بۆ كه‌سێك كه ‌له‌ هه‌ر بوارێك له‌و بوارانه‌دا شاره‌زایی نه‌بێت ئه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنه‌ له‌لایه‌ن كه‌سێكه‌وه‌ به‌ته‌واوی نرخ و به‌های خۆی ده‌درێتێ كه ‌له ‌یه‌كێك له‌و بوارانه‌دا شاره‌زایی هه‌بێت و كاری تیا كردبێت، هه‌روه‌كو كورد ده‌ڵی ( قه‌دری زێڕ لای زەڕه‌نگه‌ره‌). شاری سلێمانی له ...

زیاتر »

قادر دیلان موزسیانێکی مەزنی لە یادکراو

توانا حەمە نەتەوەی کورد خاوەن گەلێک کەسێتی گەورە و کەم وێنەیە، لەکۆی کایە و بوراکاند، نموونەی گەلێک کەسانی خودان دانایی و داھێنانمان ھەیە، بەڵام بە ھۆی نەبوونی کیانی تایبەتی خۆمان و قەت سەربەست و ئازاد نەبوونمان ون بوون و نەتەوەکانی دی بوون بە خاوەنیان. لەبەر نەبوونی مێژوونووس و سەرچاوەی مێژوویی کوردی ناتوانین ناوی ئەو کەسێتیانە بۆ نەتەوەکەمان ساغ بکەینەوە و ...

زیاتر »

کێ خاوەنی ئاوازی سروودی (ئەمڕۆژی ساڵی تازەیە نەورۆزە هاتەوە) یە؟

توانا حەمە ئەستەمە لە دەسپێکی بەھار و لە جەژنی نەتەوەیی نەورۆزدا، گەلی کورد لە سەرجەم پارچەکانی کوردستاندا بتوانێت بەبێ ئەو گۆرانیەی کە بووەتە سمیبولی نەورۆز، بتوانێت ئەم جەژنە پیرۆز بکات، کە ھۆنراوەکەی لە ھەست و نەستی مامۆستا پیرەمێردی نەمرەوە ھەڵقوڵاوە و دەڵێت: ((ئەمڕۆژی ساڵی تازەیە نەورۆزە هاتەوە … جەژنیکی کۆنی کوردە بە خۆشی و بەهاتەوە)). مرۆڤی کورد لە ھەر جێگایەکی ...

زیاتر »

قادر دیلان موزیکوان و دەنگخۆشەکەی کوردستان

جەلال دەباغ – سوێد قادر دیلان کە ساڵی ١٩28 لە سلێمانی ھاتۆتە دنیاوە، لە ناو بنەماڵەیەکی دێرینی سلێمانی دا پەروەردە بووە کە ھونەردۆست بوون و، باوکی بەڕێزیشیان ئەحمەد دیلان یادی بەخێربێت، دەنگخۆشێکی رۆژانی خۆی بووە، وێڕای حەمە ساڵح دیلانی برای کە دەنگخۆش و شاعیرێکی نوێخوازبوو…تاد. دیلان ھەر لە سەردەمی لاوێتییەوە خولیای موزیکی بووە و، لەو بوارەدا و لەگەڵ دەستەیەک لە ...

زیاتر »