سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 20)

ئەدەب – سێبەر و سایە

سێ شیعری مەحمود ده‌روێش و دوو وه‌رگێڕانی جیاواز

سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی له‌م ساڵانه‌ی دواییدا، بزاوتێكی گه‌وره‌ له‌وه‌رگێڕان له‌نێوه‌ندی ئه‌ده‌بی كوردیدا ده‌ركه‌وتووه‌. كه‌تیایدا سه‌دان به‌رهه‌می نووسه‌رانی دنیا به‌زمانه‌ جیاوازه‌كان وه‌رگێڕدراونه‌ته‌ سه‌رزمانی كوردی. ئه‌وبزاوته‌ به‌ پێی پاشخانی ڕۆشنبیری وه‌رگێڕو ئاستی زانین و شاره‌زاییان له‌زمان ده‌گۆڕێت. واته‌ ئه‌زموونه‌كان جیاوازن. دیاره‌ ئه‌مه‌ش به‌هۆی نه‌بوونی نێوه‌ندێكی تایبه‌ت به‌وه‌رگێڕانه‌ كه‌تیایدا ستافێكی شاره‌زا، بڕیارله‌ سه‌رجۆرو ناوه‌ڕۆكی ئه‌وبه‌رهه‌مانه‌ بدات كه‌وه‌رده‌گێڕدرێن. بۆیه‌ ده‌بینین هاوشێوه‌ی زۆر كایه‌ی تر، ...

زیاتر »

قابیل و هابیل

سمكۆ ئه‌حمه‌د به‌له‌مێكی ماندوو به‌ چه‌شنی پیره‌ مێردێكی شه‌ته‌ك كه‌ وه‌ك ئه‌تڵه‌س جیهانی به‌ كۆڵ هه‌ڵگرتبێت. یان ئه‌مه‌ كه‌شتییه‌كه‌ی نوحه‌ و به‌س ئه‌مجاره‌یان له‌ باتی رزگاركردن، سه‌رنشینه‌كانی به‌ره‌وه‌ مه‌رگی حه‌تمی ده‌بات؟ شه‌پۆله‌ ورده‌كانی ده‌ریای ئینجه‌ به‌ خۆیان و ماسییه‌ ورده‌كانی ختووكه‌ی مه‌رگی ئه‌و به‌له‌مه‌ شه‌كه‌ته‌یان ده‌دا. كه‌ژاڵ كه‌ هیچ شتێكی له‌ كه‌ژاڵ نه‌ ده‌چوو وه‌كو قرژانگێك له‌ ترسی تۆڕی ڕاوچییه‌ ...

زیاتر »

سێ کورتە شیعر

عومەر کەسان ملوانكه‌ به‌ گه‌ردنتا ئاڵاوم چركه‌یه‌ك جێتناهێڵم ئه‌ی نابینیت هه‌موو كات له‌ بانی سینه‌ی نه‌رمت ده‌ست له‌ ملان میوانم.. *** بۆ نزای تۆ فه‌رهادم خزمه‌تكاری نیگاتم له‌ گه‌ردنت نابمه‌وه‌ هه‌موو كاتێ نابینی له‌ خه‌ونتدا میوانم *** له‌ هۆشمدا خه‌یاڵی بۆ‌ دابڕانت وێرانم ئه‌و كاته‌شی ده‌ڕه‌نجێی له‌ دووری تۆ حه‌یرانم ئه‌ی نابینی هه‌موو كات چاوه‌ڕوانی میوانم…. نمه‌ باران شكاندت دڵه‌ی ...

زیاتر »

كه‌ژاڵ گیان تێر بنوو، كاتی ئیسراحه‌تته‌

هاورێ و هاوسه‌رت «رێبوار محمد یوسف « «كه‌ژاڵ گیان كه‌ بیر له‌مه‌رگی ناواده‌ی تۆ ده‌كه‌مه‌وه‌ ،هه‌موو رۆژێك فرمێسكه‌كانم ده‌بنه‌ ده‌ریایه‌ك له‌خه‌م ،خه‌مێك به‌س خۆم ده‌زانم كه‌ رۆژانه‌ هه‌ناوم چۆن گڕی گرتووه‌» كه‌ بیر لە ئێش و ئازاره‌كانت ده‌كه‌مه‌وه‌ مه‌گه‌ر ته‌نها من و خوا بزانین» كه‌ چ یاده‌وه‌ری و بیره‌وه‌ریه‌كت له‌ نێو رۆحمدا جێ هێشتووه‌». نەمدەزانی ده‌مریت، ده‌مزانی زه‌رده‌خه‌نه‌و پێكه‌نینه‌كانت له‌ ...

زیاتر »

لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی وه‌سفی له‌ دیوانی «چاوێك بۆ عشق باوه‌شێك بۆ خۆشه‌ویستی شاعیری كورد كه‌ژاڵ ئیبراهیم خدر»

به‌پێنوسی پرۆفیسیۆر دكتۆر مقبل ئه‌حمه‌د الحمیری – یه‌مه‌ن وه‌رگێڕانی دكتۆر: هێرش محمد ئه‌مین یه‌كه‌م وورد بونه‌وه‌یه‌ك له‌دووره‌وه‌ له‌نێوان كه‌ژاڵی مه‌قدیشی یه‌مه‌نی و، كه‌ژاڵی كوردی عێراقدا زیاتر له‌سه‌ده‌یه‌ك كات هه‌یه‌ ،له‌نێوانیاندا لێكچوون و جیاوازی زۆر هه‌یه‌ به‌ڵام ناوێكی ده‌گمه‌ن و ره‌گه‌زی ناسك و هه‌ڵكه‌وته‌ی شیعری ئازایه‌تی و ئه‌ده‌بی له‌ رووبه‌روو بونه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگادا كه‌ داب و نه‌ریتی كۆنی تێدایه‌ هه‌روه‌ها بوونی شیعری ...

زیاتر »

وێنا كردنی بینین له‌ دیوانه‌ شیعرییه‌كه‌ی شاعیر كه‌ژاڵ ئیبراهیم خدر

نوسینی دكتۆره‌»- لوت زه‌ینه‌ب -لوبنان-* وه‌رگێرانی مامۆستا عەبدە. عبدالله صالح -له‌نده‌ن- شیعر خۆی ده‌رباز ده‌كا له‌ باڵای بووندا و ده‌بێته‌ بۆن و به‌رامه‌ له‌گه‌ڵ شاعر ( كه‌ژاڵ ێیبراهیم خدر ) ، هه‌ست جێده‌هێڵێ بۆ ووشه‌كان و ئاواز ده‌چڕێ له‌ گوڵزاریاندا ، چه‌پكێك مانا گه‌ڵا ده‌كه‌ن له‌ به‌رده‌وامیدا ، ده‌قه‌ شیعریه‌كه‌ له‌ ( باخچه‌ی عه‌شق ) ده‌رده‌كه‌وێ به‌ شێوازێكی ڕوون ووشه‌كان ...

زیاتر »

ده‌نگێك بۆ به‌رده‌وامی‌

نه‌جات نوری هه‌موومان به‌وه‌ راهاتووین زۆرشت له‌ ناو ده‌قی شیعردا جێگه‌ی ده‌بێته‌وه‌ یان درك به‌وه‌ ده‌كه‌ین شیعر به‌شێكه‌ له‌ توڕه‌ی‌ و نائومێدبوون به‌رامبه‌ر به‌ ژیان‌و كه‌سانی‌ ده‌ووروبه‌رمان، زۆربه‌ی شاعیره‌كانیش به‌م جۆره‌ چوونه‌ته‌وه‌ به‌ گژ هه‌موو ئه‌و شتانه‌دا كه‌ خۆیان به‌ تاوان‌و خراپیان زانیوه‌، له‌ كوێدا ویستبێتیان به‌بێ دوودڵی به‌شیعر هاتوونه‌ته‌ ده‌نگ… له‌لای ئێمه‌ش كه‌م شیعر هه‌یه‌ له‌ شیعری‌ ئه‌م نه‌وه‌یه‌ ...

زیاتر »

کەژاڵ ئیبراهیم ژنێکی بێدەنگ، بەڵام پڕ لە هاوار

جەواد حەیدەری خوێنەوەیەکی کورت بۆ دیوانی شیعری (بە پێنووسی ژنێک) ی خاتوو کەژاڵ ئیبراهیم خدر. رابێرت گریوز دەڵێت :»شیعر هونەر نییە بەڵکو جۆرێکە لە بیرکرنەوە». شیعر ئەو جیهانەیە کە شاعیر بۆ خۆی دەیخولقێنێت و جیایە لەو جیهانەی کە تێدا دەژی ، بە واتایەکی شاعیر لە دوو جیهاندا دەژی یەکێکیان جیهانی شیعرە و ئەوی تر جیهانی سروشتییە کە هەموومان تێدا دەژین. ...

زیاتر »

شه‌ڕو ئاشتی په‌نجه‌كان یان دیوانی ماچ باران

ئیسماعیل ته‌نیا -ئه‌ڵمانیا كه‌ژاڵ ئیبراهیم خدر, یه‌كێكه‌ له‌و شاعیره‌ ئافره‌تانه‌ی كه‌ له‌ نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردووه‌وه‌ تاكوو ئێستا توانیویه‌تی جێگه‌ی په‌نجه‌ی خۆی له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی شیعردا دیاری بكات و وه‌ك ئافره‌تێكیش كوژانه‌وه‌ی ره‌گه‌زه‌كانی خۆی له‌رێگه‌ی ده‌نكه‌ مرواریه‌كانی شیعره‌وه‌ به‌كۆمه‌ڵگا بگه‌ێنێت كه‌ژاڵ كۆمه‌ڵه‌ شیعری «شه‌ڕو ئاشتی په‌نجه‌كان «دا خه‌مه‌كانیی هه‌موومانی به‌سه‌ر كردۆته‌وه‌و زۆر به‌ جورئه‌ته‌وه‌ په‌نجه‌ی له‌سه‌ر زامه‌كان داناوه‌ ئه‌و له‌ كۆمه‌ڵگایه‌كدا باسی ...

زیاتر »

كاتێ شیعر ئازادانه‌ دێته‌ وتن

وه‌رگێڕانی: نیگار عمر عزیز به‌ قه‌ڵه‌می :قیس مجید المولی-بغداد داهێنانی شیعر له‌ چه‌ند لایه‌نێك كاری خۆی ده‌كات و ،له‌ بنچینه‌دا هێزه‌ شاراوه‌كانی خۆی ده‌رده‌خات، ئه‌گه‌ر له‌ ناوه‌ڕۆكدا كۆی تاك و گشتی بگرێته‌ خۆی بۆده‌رخستنی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ی نێوانیان، ئه‌گه‌ر به‌ رووداوی بینراو یان به‌ رێگای تێپه‌ربوون به‌رده‌رگاكانی بیركردنه‌وه‌ وێنا بكه‌ین له‌نێوان ئه‌و شتانه‌ی كه‌ بوونی فیزیاییان هه‌یه‌» كاتێك كۆمه‌ڵێك به‌رهه‌می شیعری ...

زیاتر »