سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 30)

ئەدەب – سێبەر و سایە

خانمە ئەستێرەکانی بۆلیوود

ئا: سیڤا ئازاد نەرگس دات نەرگس دات ناوی لەدایکبوونی فاتیمە ڕەشید کە لەفیلمەکان بە نەرگس ناسرا. (ماوەی ژیان: ١ی حوزەیرانی ١٩٢٩ تاوەکوو ٣ی ئایاری ١٩٨١). نەرگس خانمە ئەکتەرێکی ناسراوی سینەمای بۆلیوود بوو و زۆرجار ناوی لەباشترینەکانی مێژووی بۆلیوودیش دەهێنرێت. لەساڵی ١٩٣٥ بۆ یەکەمینجار لەفیلمی (Talash-E-Haq) دەرکەوت کە ئەمەش لەتەمەنێکی بچووکیدابوو دواتر لەساڵی لەساڵی ١٩٤٢ لەفیلمی تەمەنا (Tamanna) دەردەکەوێتەوە. لەماوەی ساڵانی ...

زیاتر »

پوختەی گوتارەکانی زمان و دیالێکتەکان

(1٢) دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* له‌ کۆتایی ئەم زنجیرە گوتارەدا، زۆر به‌ ڕاشکاویی‌ ده‌ڵیم: ئێمه‌ی کورد ده‌توانین، لای دۆست و دوژمن، زۆر به‌ شانازییه‌وه، باسی زمانه‌که‌مان بکه‌ین. چونکه‌ له‌لایه‌که‌وه‌، تا ئه‌وڕۆ به‌ سه‌رکه‌وتوویی، له‌ده‌س هه‌موو جۆره‌ گرفتێکی پوکاندنه‌وه و تواندنه‌وه‌ ڕزگاریبووه‌. له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌، زمانه‌که‌مان له‌ ڕووی ئه‌لفوبێوه‌، له‌چاو هێندێ زمانی دیکه‌ی وه‌ک (فارسیی، توورکیی و عه‌ره‌بیی)، گه‌لێ ده‌وڵه‌مه‌ندتره‌. بۆیه‌ زۆر ...

زیاتر »

ئێمه‌ یه‌كێتین

ئیسماعیل محه‌مه‌د ئێمه‌ یه‌كێتین ، یه‌كێتی‌ یه‌كێتی‌ گه‌ل خاوه‌نێتی‌ ئێمه‌ یه‌كێتین سه‌ربه‌رزین وه‌ك نیشتیمان جوان و سه‌وزین كوردستانه‌…سه‌وزستانه‌ وڵآت هه‌مووی‌ سه‌وز و جوانه‌ كوردستان كه‌ ئاوه‌دانه‌ به‌رهه‌می‌ شه‌هیدانمانه‌ له‌سه‌رده‌می‌ به‌عسیانا… وڵآت ببوو به‌ وێرانه‌ ئێستا سه‌یری‌ كوردستانكه‌… وه‌ك دیوانی‌ نالی‌ جوانه‌ سه‌وزم وه‌كوو دڵی‌ ریشه‌ وه‌كوو داستانی‌ كه‌رتی‌ چوار سه‌ربه‌رز و به‌رزم هه‌روه‌كوو… قه‌ڵآومناره‌كه‌ی‌ سه‌ردار چوار وه‌رزه‌ سه‌وز ئه‌چمه‌وه‌ شۆڕشی‌ ...

زیاتر »

ئۆرجیناڵێتی و داهێنان له‌ ئه‌ده‌بدا

عزیز حكیمی 2-2 ده‌ستپێكردنی چیرۆك ده‌ستپێكردنی هه‌ر چیرۆكێك ره‌گه‌زێكی سه‌ره‌كی ته‌شویقكردنی خوێنه‌ره‌ بۆ به‌رده‌وامیی له‌ خوێندنه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌. یه‌كێك له‌ پره‌نسیپه‌ گرنگه‌كانی چیرۆكنووسین ئه‌وه‌یه‌ كه‌ نووسه‌ر (هه‌رچه‌نده‌ ناسراو بێت) نابێت چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ بێت كه‌ خوێنه‌ر ناچاره‌ یان ئه‌ركی سه‌رشانێتی ده‌قه‌كه‌ی بخوێنێته‌وه‌. خوێنه‌ر ده‌بێت هان بدرێت یان راستتر ته‌شویق بكرێت بۆ خوێندنه‌وه‌ی ده‌ق و حه‌ز بكات رۆمانێك یان كورته‌چیرۆكێك هه‌تا كۆتاییه‌كه‌ی بخوێنێته‌وه‌. ...

زیاتر »

چیرۆك و خوێنه‌ری ده‌قكوژ!

حه‌مه‌ كه‌ریم عارف (3) قاره‌مان، یا كاراكته‌ر یه‌كێكه‌ له‌ ڕه‌گه‌ز و كۆڵه‌كه‌ گرینگه‌كانی چیرۆك. بۆیه‌ بابه‌ته‌كه‌ی له‌ ئه‌زموونی ئاسایی ژیانه‌وه‌ وه‌رگیرابێ یان له‌ خه‌یاڵ و میتاخه‌یاڵه‌وه‌ هه‌ڵێنجرابێ، نووسه‌ر له‌ سه‌رێتی به‌ كاراكته‌رێن مرۆڤانی زیندوو، ئاوا و ئاوه‌دانی بكاته‌وه‌، ئه‌م كاراكته‌رانه‌ به‌ درێژایی چیرۆكه‌كه‌ له‌ جم و جۆڵ و هه‌ڵسوكه‌وتی به‌رده‌وامدا بن و كاتێ خوێنه‌ر له‌ خوێندنه‌وه‌ی كاره‌ چیرۆكڤانییه‌كه‌ ده‌بێته‌وه‌، كاراكته‌ره‌كان ...

زیاتر »

كابرای كتێبفرۆش سه‌رله‌نوێ ده‌مرێته‌وه‌

سه‌باح ئیسماعیل قسه‌كردن له‌سه‌ر نووسه‌ر سه‌عد محه‌مه‌د ره‌حیم و به‌رهه‌مه‌كانی له‌ رووبه‌رێكی وادا، تا راده‌یه‌ك ده‌ڕۆستی به‌ناهه‌قی داده‌نرێت. بۆیه‌ من لێره‌دا هه‌وڵده‌ده‌م زیاتر قسه‌ له‌سه‌ر سه‌عدی مرۆڤ بكه‌م وه‌ك له‌ سه‌عدی رۆماننووس و رووناكبیر. من سه‌عدم له‌ فێستیڤاڵی گه‌لاوێژی ئه‌مساڵ بینی، به‌ڵام له‌ ساڵی 2016 ه‌وه‌ ده‌یناسم. له‌و نێوه‌دا له‌ رێی تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌وه‌ تا راده‌یه‌ك رۆژانه‌ قسه‌مان پێكه‌وه‌ كردووه‌، به‌تایبه‌ت ...

زیاتر »

په‌یام و ئاكار

ره‌ووف بێگه‌رد یه‌كێك له‌ ڕه‌گه‌زه‌ كاریگه‌ره‌كانی ده‌ق – به‌تایبه‌تی ده‌قی داهێنان – مانه‌وه‌ و كاریگه‌ریی په‌یامی نووسه‌ره‌كه‌یه‌تی له‌ بیرو زه‌ینی خوێنه‌ردا – ئه‌گه‌ر زه‌ینه‌كه‌ سه‌یفی چه‌مكه‌كانی بكات و گرته‌كان فه‌رامۆش نه‌كات، یان دوای تێربوونی بێ ئاسه‌وار خۆی لێ خاڵی نه‌كاته‌وه‌ – بێگومان ئه‌مه‌یان كێشه‌ی خودی خوێنه‌ره‌ – له‌م سۆنگه‌یه‌وه‌ ده‌توانین باس له‌ مانایه‌كی گه‌وره‌تر له‌ په‌یوه‌ندی نێوان هونه‌ر و ئاكار ...

زیاتر »

بۆ ته‌ڵاقت نه‌دام!

جه‌بار سابیر قیره‌كه‌ قوڵپێ ئه‌دا و هاڵاوێكی گه‌رمی لێهه‌ڵده‌ستا. هه‌ستم ئه‌كرد جاده‌كه‌ وه‌ك ڕه‌شمارێكی درێژ وایه‌ و مرۆڤ نازانێ سه‌ری له‌ كوێیه‌ و كلكی له‌ كوێ! له‌ نیوه‌ی ڕێگه‌ بووین. به‌ره‌و گه‌رمیان ئه‌چووین. كتوپڕ گوێم له‌ هاوار و قیژه‌ی ژنێك بوو. ژنێكی به‌ ته‌مه‌ن و په‌ژمورده‌ و داچه‌كاو. له‌وانه‌ی ژیان گورزی لێوه‌شاندوون و ئیتر نه‌یانتوانیوه‌ هه‌ستنه‌وه‌. به‌ڵام زۆربڵێ و كه‌مبیست. ...

زیاتر »

ئابوری كردن له‌ زماندا

سالم حه‌سه‌ن عه‌زیز* سه‌ره‌تا له‌ ڕوانگه‌ی(چه‌مك و بیر و نوسین)ه‌وه‌، ئیكۆنۆمی ده‌خه‌ینه‌ ڕوو،پاشان له‌ مۆرفۆلۆژیدا باس ده‌كرێ 1- چه‌مكی ئیكۆنۆمی له‌ زماندا 2- سه‌رهه‌ڵدانی بیری ئیكۆنۆمی 3- ئیكۆنۆكی له‌ زمانی نوسیندا 1/ چه‌مكی ئیكۆنۆمی له‌ زماندا: ئیكۆنۆمی یه‌كێكه‌ له‌و زانستانه‌ی كه‌ تا ئێستا به‌ كۆڵه‌كه‌ی ژیان داده‌نرێت، زمانه‌وانی فه‌ره‌نسی (بییرجیرو) چه‌مكی ئیكۆنۆمی له‌ زماندا به‌م جۆره‌ ده‌ناسێنێ: «ئابوریكردن له‌ ئاخاوتندا ...

زیاتر »

به‌راوردكاری له‌ نێوان زمانه‌كانی كوردی و عه‌ره‌بی له‌ كۆنفـرانسێكی زانكۆی سلێمانیدا

ژینۆ عه‌بدوڵلا* بۆ یه‌كه‌مجار له‌ هه‌رێمی كوردستان و عیراقدا یه‌كه‌مین كۆنفرانسی هاوبه‌شی هه‌رێمی كوردستان و عیراق بۆ زمانی كوردی و عه‌ره‌بی به‌ڕێوه‌ده‌چێت. به‌دروشمی:((لێكۆڵینه‌وه‌ی زمانه‌وانی وه‌ك ڕایه‌ڵه‌ی نێوان زمانی كوردی و زمانی عه‌ره‌بی))، داو به‌ چاودێری وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی هه‌رێمی كوردستان و زانكۆی به‌غداد- كۆلێژی په‌روه‌رده‌ی ئیبن ڕوشد- به‌شی زمانی كوردی و زانكۆی سلێمانی- كۆلێژی زمان-به‌شی زمانی كوردی ...

زیاتر »