ئەدەب – سێبەر و سایە – پەڕە 36 – knwe.org
سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 36)

ئەدەب – سێبەر و سایە

باوك، له‌ پڕۆسه‌یه‌كی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌قدا

دانا ره‌ئووف ئاوگوست ستریندبێرگ ١٨٤٩-١٩١٢ شانۆنامه‌ ناتورالیزمییه‌كه‌ی (باوك) له‌ ساڵی ١٨٨٧ دا نووسیوه‌ و یه‌كێكه‌ له‌و ده‌قانه‌ی تا ئێستایش به‌ به‌رده‌وامی له‌سه‌ر شانۆكانی دونیا نه‌مایش ده‌كرێت. فه‌یله‌سوفی ئه‌ڵمانی فریدریش نیتشه‌، به‌ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م ده‌قه‌ سه‌رسام ده‌بێت و نامه‌ بۆ ستریندبێرگ ده‌نووسێت و ده‌بن به‌ هاوڕێ. كێشه‌ و ململانێی سه‌ره‌كی ده‌قه‌كه‌، باسی ئه‌وه‌ ده‌كات، له‌ ژیانی هاوسه‌ریدا، دایك یان باوك، كامیان ...

زیاتر »

وه‌فاداریی

ئادوێڵ ماجا پیه‌رس له‌ ئینگلیزییه‌وه‌: فاروق هۆمه‌ر من ئه‌و ڕۆژگاره‌ ته‌مه‌نم دوانزه‌ ساڵان بوو. پاشنیوه‌ڕۆییه‌ك باوكم به‌ر له‌ واده‌ی ئاسایی خۆی به‌ هه‌ڵه‌داوان خۆی كرده‌وه‌ به‌ ماڵه‌وه‌دا. ״ژنه‌كه‌״ هاواری بۆ دایكم كرد كه‌ له‌ پشته‌وه‌ سه‌رقاڵی ئاماده‌كردنی خوانی ئێواره‌ بوو. ״ژنه‌كه‌ له‌وه‌ ده‌چێ هیچ ده‌نگوباسێكت نه‌هاتبێته‌ گوێ؟״. من به‌ شوێن باوكمه‌وه‌ بووم، به‌وپه‌ڕی ئاسوده‌ییه‌وه‌ به‌ناو ماڵه‌كه‌دا ده‌هات و ده‌چوو. دایكم ...

زیاتر »

په‌پووله‌كانی‌ باوكم

فه‌رید حه‌مید دوهان له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: عه‌بدوڵڵا تاهیر به‌رزنجی هه‌موو كاتێك  باوكم خه‌وی‌ به‌ په‌پووله‌وه‌ ئه‌بینی‌…په‌پووله‌ی‌ سپی‌، په‌پووله‌ی‌ شین و ره‌ش و خۆڵه‌مێشی‌، هه‌موو كات ئه‌یبینین به‌ ده‌وریا ئه‌سووڕێنه‌وه‌، ئه‌ویش بێ‌ هیچ جموجۆڵێك له‌سه‌ر زه‌وی‌ خه‌ونه‌كانی‌، ئه‌وه‌ستا و به‌ خۆشییه‌وه‌ سه‌یری‌ ئه‌و مه‌خلوقاته‌ جوانانه‌ی‌ ئه‌كرد. هه‌ر كه‌ له‌ نه‌شئه‌ی‌  خه‌ونه‌ جۆراوجۆره‌كانی‌ خه‌به‌ری‌ ئه‌بووه‌وه‌، ئاواتی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌خواست ببێت به‌ په‌پووله‌ .. باوكم ...

زیاتر »

ده‌زگایه‌ك ، 20 ساڵ له‌خزمه‌ت رۆشنگه‌ریی كۆمه‌ڵگادا

ئا/ سیڤا ئازاد ده‌زگای‌ رۆشنگه‌ری كه‌ نێوه‌ندێكی فیكری سیاسی فه‌لسه‌فیه‌ له‌ساڵی 1998ه‌وه‌ كار ده‌كات، دامه‌زراوه‌یه‌كی كلتووری ئه‌قڵانیه‌، كۆمه‌ڵێك ده‌روازه‌و ده‌رگای خۆی هه‌یه‌ كه‌ له‌ڕێیه‌وه‌ كاره‌كانی خۆی تیا جێبه‌جی ده‌كات، له‌باره‌ی‌ پرۆژه‌و كاره‌كانی‌ ده‌زگاكه‌ له‌ئێستاو داهاتوو، (سێبه‌رو سایه‌) چاوپێكه‌وتنێكی‌ له‌گه‌ڵ بێستوون مه‌حمود به‌ڕێوه‌به‌ری ده‌زگاكه‌ سازكرد، سه‌ره‌تا له‌باره‌ی‌ ئامانج و دروشمی‌ ده‌زگاكه‌، وتی‌: -درووستبوونی نێوه‌ندی رۆشنگه‌ری راسته‌وخۆ بریتیه‌ له‌و بیركردنه‌وه‌یه‌ی كه‌ نێوه‌ندی ...

زیاتر »

گوڵعه‌نبه‌ر مه‌ڵبه‌ندێكی‌ دێرینی‌ حوكمڕانی‌ و ڕۆشنـبیری‌ كوردستان

د.ئاراس محمد صالح به‌شی‌ دووه‌م و كۆتایی كاتێك عوسمانیه‌كان ده‌ستیان به‌سه‌ر به‌غدادا گرت سوڵتان سلێمانی‌ قانونی‌ سه‌ردانی‌ به‌غدای‌ كرد، له‌و كاته‌دا میری‌ میرایه‌تی‌ بابان (حاجی‌ شێخ) به‌ڕێكه‌وت ده‌چێت بۆ به‌غدا بۆ سه‌ردانی‌ سوڵتان بۆ پیرۆزبایی و پشتگیركردنی‌، به‌ڵام حاجی‌ شێخ له‌ناوچه‌ی‌ مه‌رگه‌ په‌لامار ده‌درێت و ده‌كوژرێت، دوو كوڕی‌ له‌ دوا به‌جێماوه‌، هه‌واڵی‌ كوژرانی‌ حاجی‌ شێخ ده‌گاته‌ سوڵتان سلێمانی‌ قانونی‌، ئه‌ویش ...

زیاتر »

کرۆنۆلۆژیای سینەمای کوردی، هەوڵێک بۆ بە زانستی ناساندنی سینەمای کوردیی

ئامادەکردنی چنور محەمەد بەهۆی کەمی و پەرتەوازەیی و دابڕان لە بەرهەمهێنانی فیلمی کوردی و سستی و پێنەگەیشتنی کەرتی تایبەت لە دروستبوونی پێشبڕکێی فیلمە کوردییەکان ، نەبوونی کەرەستەی سینەمایی، نەبوونی بازاڕی سینەماو کێبڕکێی هونەریی و پیشەسازی و بازاڕ. ساڵی ١٩٩٥ هاوار مستەفا خان دەستی کرد بە گەڵاڵەکردنی پڕۆژەیەکی فراوانی کۆکردنەوەو لێکۆڵینەوە لەسەر فیلمی کوردیی بە ناوی پڕۆژه‌ی به‌زانستیی ناسینی» هونه‌ریی فیلم ...

زیاتر »

رۆمانی‌ (كه‌شتیی تاریك)ی‌ شێركۆ فه‌تاح به‌ ئه‌ڵمانی‌ بڵاوده‌بێته‌وه‌

رۆمانی‌ (كه‌شتیی تاریك)ی‌ شێركۆ فه‌تاح، كه‌ له‌لایه‌ن  پێشه‌وا فه‌تاح-ه‌وه‌ له‌ ئه‌ڵمانییه‌وه‌ كراوه‌  به‌ كوردی و له‌لایه‌ن ناوه‌ندی‌ غه‌زه‌لنووسه‌وه‌ چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، یه‌كێكه‌ له‌و رۆمانانه‌ی‌ ئه‌م نووسه‌ره‌ كورده‌ به‌زمانی‌ ئه‌ڵمانی‌ نووسیویه‌تی‌ و له‌باره‌ی‌ رۆمانه‌كه‌یه‌وه‌ شێركۆ فه‌تاح ده‌ڵێت: من ئه‌م كتێبه‌م به‌ زمانی ئه‌ڵمانی نووسیوه‌ و ساڵی ٢٠٠٨ له‌ ئه‌ڵمانیا بڵاو بووه‌ته‌وه‌. خوێنه‌ری كورد ده‌توانێت به‌ ئاسانی درك به‌ زۆرێك له‌ ڕووداوه‌كانی ...

زیاتر »

سه‌مفۆنیا له‌ هونه‌ری مۆسیقادا

ئا: ئازاد مه‌عروف 5 ئه‌مكاره‌{سه‌مفۆنیا} به‌گه‌لێك جۆرووشێوه‌ له‌ مێژوودا نوسراوه‌ یان تۆماركراوه‌ جۆرێكیان كه‌ناوه‌ڕۆكێكی درامیانه‌ی له‌ كارو كاردانه‌وه‌ {دژوو ئه‌نتی دژ}هه‌یه‌ له‌ شێوه‌ی چیرۆك ئاماده‌كراوه‌ پاشان چیرۆك گۆڕاوه‌ته‌ سه‌ر هۆنراوه‌ وه‌ هۆنراوه‌ش ئاوازی بۆدانراوه‌ پاشان سیناریۆی بۆ هه‌ڵبژێرراوه‌و شانۆو ئه‌كته‌ری سۆلیست و ده‌رهێنان و هه‌موو پێداویستیه‌كی به‌ هاوبه‌شی هه‌موو به‌شه‌كانی هونه‌ر بۆ ئاماده‌ كراوه‌ له‌م بوونه‌دا به‌ كاره‌كه‌ ووتراوه‌ شانۆی ...

زیاتر »

ئیشیگورۆی به‌ریتانی به‌ڕه‌گه‌ز ژاپۆنی نۆبڵی ئه‌ده‌بی (2017)ی وه‌رگرت

كازۆ ئیشیگورۆ رۆماننووس و چیرۆكنووس و سیناریستی به‌ریتانی به‌ ره‌چه‌ڵه‌ك ژاپۆنی، نۆ ساڵ دوای بۆمبارانكردنی ناكازاكی به‌ چه‌كی ئه‌تۆمی، له‌ رۆژی 8-11- 1954 له‌ ناكازاكی كاولكراو له‌ دایكبووه‌، كازۆ ته‌مه‌نی پێنج ساڵ بووه‌ له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ی له‌ ئاسیاوه‌ بۆ ئه‌وروپا رۆیشتوون، ژاپۆنیان به‌جێهێشتووه‌ و له‌ به‌ریتانیا نیشته‌جێ بوون، چوونی خێزانه‌كه‌ی كازۆ بۆ به‌ریتانیا دوو هۆكاری هه‌بووه‌، هۆكارێكی هه‌ڵاتنێك بووه‌ له‌و شكسته‌ ...

زیاتر »

رۆمانی ژنه‌ قژ سووره‌كه‌ قسه‌یه‌كی تر بۆ وتن

به‌نگین‌ پیرۆت نوری ئه‌م بابه‌ته‌ رانانێكی‌ نووسه‌ری‌ جوانه‌مه‌رگ به‌نگینی‌ هاوڕێمانه‌، كه‌ ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌ كۆچی دوایی به‌ شه‌پۆلی ده‌ریا بۆی‌ ناردووین، به‌داخه‌وه‌ ئه‌مڕۆ بابه‌ته‌كه‌ی‌ بڵاوده‌بێته‌وه‌ و خۆی‌ نابینێ‌ و له‌ژیاندا نه‌ماوه‌، هاوڕێمان به‌نگینه‌ یه‌كێك بوو له‌و نووسه‌ره‌ باشانه‌ی‌ كه‌ هه‌میشه‌ به‌ دڵسۆزییه‌وه‌ كاری‌ ده‌كرد و گه‌لێك بابه‌تی‌ جوانی نووسی و هه‌میشه‌ هاوكاری‌ رۆژنامه‌كه‌مان بوو، به‌وپه‌ڕی‌ دڵسۆزییه‌وه‌ به‌ بابه‌ته‌كانی‌ هاوكارێكی‌ دڵسۆز ...

زیاتر »