سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 5)

ئەدەب – سێبەر و سایە

ده‌نگێ، له‌به‌ر په‌نجه‌ره‌یه‌كدا فڕێ دراوه‌!

جه‌مال غه‌مبار 1 له‌به‌ر په‌نجه‌ره‌یه‌كدا ده‌نگێ فڕێ دراوه‌. هه‌ندێ جار ورته‌ ورتێك ده‌كات، – ڕۆژێك گۆرانیی ده‌مكوژێت! 2 مانگ پێی وتم، گه‌ر هه‌ستت كرد دنیا بچووك بۆته‌وه‌ وه‌ره‌ گۆڕێك بۆ زه‌مین لێبده‌ین به‌ ده‌سماڵی قسه‌ی خۆش باران داپۆشین! 3 هه‌ندێكی دڵم له‌ ده‌ستی تۆدا ڕاكشاوه‌ هه‌ندێكی تریشیم له‌سه‌ر ڕه‌فه‌ی ژووره‌كانی سیاسه‌ت لێ به‌جێما . كه‌س له‌ بێدڵیی تێناگات! 4 ده‌رگا ...

زیاتر »

سه‌ره‌مێكوته‌ی بامێباز

محه‌مه‌د كه‌ریم ئێستا ته‌مه‌نت نه‌وه‌د ساڵی رێكه‌. په‌نجا ساڵه‌ ریشت نه‌تاشیوه‌ و له‌سه‌ربان نه‌هاتوویته‌ته‌ خواره‌وه‌. ریش و سمێڵت هێنده‌ درێژبوون هاتوونه‌ته‌ به‌رپێت. گۆشت به‌ گیانته‌وه‌ نه‌ماوه‌ و ته‌نیا چنگێكت ماوه‌ته‌وه‌. كه‌چی خۆشحاڵیت و جاربه‌جارێ بزه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌رلێوت و ددانه‌ زه‌رده‌كانت ده‌رده‌كه‌ون. په‌نجا ساڵی خشته‌ بامێ ده‌كه‌ی به‌ په‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ خولیای سه‌ره‌كی تۆیه‌. هیچ پێویست ناكات كه‌س بزانێ ناوت چییه‌. چونكه‌ ...

زیاتر »

پێنج كورته‌ شیعر

ساناز داودزاده‌ فه‌ڕ (1) من دوورم نه‌ك ئه‌وه‌نده‌ش دوور، كه‌ له‌ ماچ بێبه‌ریم بكه‌ی. كه‌ غه‌مبار ده‌بی، ماچ بنێره‌، عه‌شق، دیوار، هه‌وا، كه‌وشه‌ن و هه‌موو كیشوه‌ره‌كانیش، ده‌بڕێ و ده‌گاته‌ من، كه‌ له‌ كافتریایه‌كی تاریك، له‌ فنجانی خاڵیی قاوه‌كه‌م راماوم، دنیا، لای من ره‌ش و سپی ته‌واوه‌، شێوه‌ی ماچێكی سوور له‌سه‌ر گۆنام ده‌نه‌خشێ. (2) مه‌رگ ئێجگار رووداوێكی بچووكه‌، ئه‌و ده‌مه‌ی مرۆڤ ...

زیاتر »

رۆمانی‌ کۆچ چیرۆكی‌ غه‌واره‌كان

بابه‌تی‌ تاراوگه‌ و ژیان له‌ غوربه‌ت یه‌كێكه‌ له‌و كێشانه‌ی كاری‌ زۆری‌ له‌باره‌وه‌ كراوه‌ له‌ بواری‌ هونه‌ری‌ سینه‌ما و شێوه‌كاری‌ و ئه‌ده‌ب و هتد دا. رۆمانی‌ (الرحیل)ی‌ تاهر بن جه‌لونیش یه‌كێكه‌ له‌و به‌رهه‌مانه‌ی‌ باس له‌ ژیانی‌ مرۆڤی‌ مه‌غریبی‌ ده‌كات له‌ تاراوگه‌دا، ئه‌م رۆمانه‌ حیكایه‌تی‌ ململانێیه‌كی‌ كه‌لتووری‌ و ئاینی‌ و نه‌ته‌وه‌ییه‌، ململانێی‌ مرۆڤی‌ عه‌ره‌بی‌ موسڵمان و مرۆڤی‌ مه‌سیحی‌ ئیسپانی‌. چیرۆكی‌ ئه‌و عه‌ره‌ب ...

زیاتر »

په‌یڤێك بۆ كتێبی «بونیاده‌ گێڕانه‌وه‌گه‌رییه‌كان له‌ ڕۆمان وچیرۆكه‌كانی گه‌لاوێژدا»

پ.د.زاهیر له‌تیف كه‌ریم ئه‌م كتێبه‌،كه‌هه‌ڵگری ناونیشانی «بونیاده‌ گێڕانه‌وه‌گه‌رییه‌كان له‌ڕۆمان وچیرۆكه‌كانی گه‌لاوێژدا»،له‌نووسینی پ.د.زاهیر له‌تیف كه‌ریم وپ.د.نیان نه‌وشیروان فوئاد مه‌ستی یه‌.ئه‌و ڕێبازه‌ ڕه‌خنه‌ییه‌ی كه‌كاری له‌سه‌ر كراوه‌ بریتیه‌ له‌چه‌مكه‌ ڕه‌خنه‌ییه‌ تازه‌گه‌رایی ودوای تازه‌گه‌رایییه‌كان.مه‌به‌ستیش له‌به‌كارهێنانی ئه‌م جۆره‌ ڕه‌خنانه‌ ده‌رخستنی هێز وتوانا شاره‌وه‌كانی ده‌ق وخاوه‌نه‌كه‌یه‌تی وهه‌روه‌ها ڕاڤه‌كردن وهه‌ڵسه‌نگان وده‌ستنیشانكردنی پێگه‌ی ئه‌ده‌بیاتی گه‌لاوێژه‌ له‌نێو ئه‌ده‌بیاتی جیهانی ولۆكه‌ڵی.جگه‌ له‌مانه‌ش ئه‌م جۆره‌ ڕه‌خنانه‌ هه‌ڵده‌ستێت به‌ده‌ستنیشانكردنی ڕێژه‌ی كاریگه‌رییه‌كان وئاڕاسته‌كردنی ...

زیاتر »

خەمی زمان

سه‌ركه‌وت عه‌لی‌ حه‌بیب زمانی كوردی ، خەمی گەورەی دڵسۆزانی كوردە، ئەم شێوە نووسین و رێنووسەی ئەمڕۆ بەرھەمی رۆژ و دوورۆژ یان ساڵێك نییە و ھەوڵی بێ وچانی بۆ دراوە و رێگەی ھەوراز و نشێوی بڕیوە ، لەساڵی 1930ز ھەندێك لە خوێندەوارانی كورد كەوتنە ھەوڵ و كۆشش بۆ ئەوەی رێگەیەكی ئاسانتر ، كورتتر و تایبەتی بدۆزنەوە بۆ نووسینی كوردی ، تاپلەیەك ...

زیاتر »

له‌یلا به‌درخان، رووناكبیر و سه‌ماكاری كورد

ئامادەكردن و وەڕگێڕانی: كاشما جەلال له‌یلا به‌درخان یه‌كه‌مین خانمی سه‌ماكه‌ری كورد و ئه‌ستێره‌ی دره‌وشاوه‌ی كورده‌ كه‌ له‌ بواری هونه‌ری دا ده‌ركه‌وتووه‌، له‌ بنه‌ماڵه‌ی ڕه‌سه‌نی به‌درخانییه‌كانه‌، له‌ ساڵی (1908) له‌ شاری (ئیستانبوڵ) له‌دایكبووه‌ . له‌یلا له‌لایه‌ن دایكێكی یه‌هودی به‌ناوی (هنریت هۆرنیك به‌درخان ) و باوكێكی‌ كورد به‌ناوی (عه‌بدولڕه‌زاق به‌درخان) ebdül rezak bedirhan ) هاتۆته‌ دنیاوه‌ و خوشكی ( شا عه‌بدولڕه‌زاق به‌درخان) ...

زیاتر »

بۆ/ فەتانەی خادم فارس

پێشەوا کاکەیی بەشی پێنجەم وەک هەمیشە سڵاو… لێ ئەم جارەیان، نیگەران مەبن، لە دامرکاندنەوەی ئەم وشانەی کە وشە نین و، دونیایەک ڕستە بە دوای خۆیاندا پەلکێش دەکەن؛ چ ڕستەیەک، کە تەنیا دوو وشەی باریکەڵە و کز و داماون، لە هەناویدا، قەڵەوی چوارشانن. نا، ببوورن… نە کزن و نە قەڵەون، دەزانم ئەم وشە باریکەڵە و قەڵەوانە، سەرلەبەری ڕستەکان دەکاتەوە خووریی و، ...

زیاتر »

هه‌ڵه‌ی‌ باو – 1

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (31) چۆن دەتوانین، ده‌قێکی ڕاست بنووسین و خۆمان لە هەڵەی باو دوورخەینەوە؟! پێشەکی دەڵێم: هیچ که‌سێ نییه‌، هه‌موو شتێ بزانێ، ته‌نانه‌ت زمانناس و زمانه‌وانه‌کانیش، شاره‌زاییەکی تەواویان، لە هه‌موو کونوقوژبنێکی زمانه‌که‌ی خۆیاندا نییە. به‌ڵام هه‌ر ده‌بێ، به‌ هه‌موومان هه‌وڵبده‌ین، زمانه‌که‌مان له‌ هه‌ڵه‌ی زمانه‌وانی و وشه‌ی بیانی خاوێنکه‌ینه‌وه، هەڵەباوەکانیش ڕاستکەینەوە‌! پێش هەموو شتێ دەبێ، ئەوە باش بزانین، هه‌موو ...

زیاتر »

چۆن ئالووده‌ی چیرۆك بووین؟ بۆچی مرۆڤ پێویستی به‌ چیرۆكه‌؟

ده‌ڵێی چیرۆكی فیلمێكی پڕبینه‌ر و خه‌رجی زۆر ده‌خوێنینه‌وه‌: پاشایه‌كی قۆز كه‌ ده‌سه‌ڵاتێكی خودایی پێدراوه‌، به‌ڵام به‌ لووتبه‌رزیی له‌ راده‌به‌رییه‌وه‌ پاشایه‌تییه‌كه‌ی خستۆته‌ به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ناوچوونه‌وه‌. رێبوارێك كه‌ مرۆڤێكی خاكییه‌ ده‌گاته‌ جێ و داوا له‌ پاشا ده‌كات به‌ربه‌ره‌كانێی مان و نه‌مانی له‌گه‌ڵ بكات. پاشا له‌م شه‌ڕه‌ ده‌رسێك وه‌رده‌گرێ، پاشان، هه‌ردوو پاڵه‌وانه‌كه‌ ده‌بنه‌ هاوڕێی گیانی به‌ گیانی و شان به‌شانی یه‌كتری له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وی ...

زیاتر »