سەرەکی » وتار » خەڵەف غەفور‌

خەڵەف غەفور‌

دیاردەی فێستیڤاڵی خێڵ

مێژوویه‌كی‌ دوور نییه‌ كاتێك فرانسیس فۆكۆیاما كتێبی (كۆتایی مێژوو و دوایه‌مین مرۆڤ)ی نووسی، ئه‌و له‌ كتێبه‌كه‌یدا روونی كردۆ‌ته‌وه‌ کە دیموكراسیی لیبراڵی ده‌بێته‌ دوایه‌مین قۆناغی مێژووی مرۆڤایه‌تی، به‌پێی وی، ئیتر سیستمێكی دیكه‌ نایه‌ت به‌ راده‌ی‌ دیموكراسییه‌تی‌ لیبراڵی گوزارشت له‌ ئازادیی تاك و بازاڕی ئازاد بكات، خۆ ئه‌و خستنه‌ڕووه‌ تائێستا بازاڕی له‌ هه‌رچی بۆچوونی‌ دیكه‌ هه‌یه‌ گه‌رمتره‌، بگره‌ زۆرترینیش بڕوایان پێهێناوه‌. كتێبه‌كه‌ ...

زیاتر »

ئه‌بده‌یتبوونه‌وه‌ی‌ مێژووی خوێناوی

هه‌ڵبژاردنی‌ شاره‌وانییه‌كانی‌ توركیا دۆخی‌ سیاسی‌ له‌و وڵاته‌ برده‌ قۆناغێكی‌ جیاوازتره‌وه‌، پارتی‌ داد و گه‌شه‌پێدان (ئه‌كه‌په‌) پایته‌ختی‌ سیاسی‌ له‌ده‌ستدا، پارتی‌ دیموكراتی‌ گه‌لان (هه‌ده‌په‌) رێژه‌ی‌ ده‌نگه‌كانی‌ كه‌میكرد، پارتی‌ گه‌لی كۆماری (جه‌هه‌په‌) تا ئه‌ندازه‌یه‌كی‌ زۆر سه‌ركه‌وتوو بوو، كه‌ ئه‌مه‌ی دواییان مه‌ترسیی گه‌وره‌یه‌ به‌تایبه‌ت بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ دۆزی كورد كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی‌ ئه‌و حزبه‌ خوڵقێنراوه‌ و كۆمه‌ڵكوژییه‌كانی‌ كوردیش له‌ ده‌رسیم و سه‌ركه‌وتكردنی‌ شۆڕش و راپه‌ڕینه‌ ...

زیاتر »

له‌ كه‌ركوكه‌وه‌ بۆ قودس

دۆزی‌ كه‌ركوك و كێشه‌ی‌ قودس نموونه‌ی‌ له‌ یه‌كه‌وه‌ نزیكی سه‌ده‌ی‌ بیست و بیست و یه‌كن، له‌ یه‌كه‌میاندا ده‌سه‌ڵاتدارێتی‌ عه‌ره‌بی خاكی‌ كوردستانی‌ داگیركردووه‌ و له‌وه‌ی‌ دووه‌میشیاندا به‌پێی‌ قسه‌ی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ په‌رتبووی‌ عه‌ره‌بی له‌ فه‌له‌ستین، ئیسرائیل به‌زۆری زۆرداری‌ خاكی‌ قودسی پایته‌ختی‌ فه‌له‌ستینی‌ داگیركردووه‌، له‌ هه‌ردوو نموونه‌كه‌دا هه‌م لێكچوون و هه‌میش جیاوازیی هه‌یه‌، لێكچوونه‌كه‌ پرسی داگیركارییه‌ و جیاوازییه‌كه‌یش ئه‌وه‌یه‌ سه‌ركردایه‌تی‌ شۆڕشی‌ كوردستان نه‌ك هه‌ر ...

زیاتر »

گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ خاڵی‌ سفر

ته‌مه‌نی‌ حوكمڕانیی‌ كوردستانی‌ كه‌ قۆناغی‌ دوای‌ راپه‌ڕینی پێ یه‌ژن، به‌كه‌موكوڕییه‌وه‌ پێی ناوه‌ته‌ 27 ساڵییه‌وه‌، ته‌مه‌نه‌كه‌ زۆره‌، به‌ڵام ده‌رئه‌نجامی‌ پرۆسه‌كه‌ له‌ گه‌شه‌ی‌ پرۆسه‌ی‌ سیاسی، ململانێی‌ ته‌ندروست و هاووڵاتی‌ سه‌نته‌ربوون، شه‌فافیه‌ت و نه‌بوونی‌ گه‌نده‌ڵی‌، باش نایه‌ژێت و راست وایه‌ كۆی‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، هه‌ر یه‌كه‌شیان به‌پێی‌ ئاستی‌ به‌رپرسیارێتی‌ خۆی، بخرێنه‌ به‌رده‌م به‌رپرسیارێتی‌ و شه‌ن و كه‌وی ئه‌و مه‌سه‌له‌یان له‌گه‌ڵ بكرێ. ...

زیاتر »

هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ كوردستان

وا چووینه‌وه‌ نێو یادكردنه‌وه‌ی‌ جینۆسایدی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ بێ ئه‌وه‌ی‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ پرۆژه‌ی‌ كارله‌سه‌ركراو بۆ وه‌رگرتنی‌ شوناس به‌كیمیابارانكردنی‌ شاره‌كه‌ هه‌بێت، پرۆژه‌ی‌ وه‌ستانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڵه‌بجه‌ بۆ زیاتر ناسینی‌ به‌تایبه‌ت لای‌ ئه‌وانی‌ دیكه‌. هه‌ندێك رووداو یان ساتی‌ مێژوویی هه‌ن نه‌ته‌وه‌كان تووشی شۆك ده‌كه‌ن، ئیستێك ده‌كه‌ن، بێده‌نگ ده‌بن، له‌ ناكاویشدا هه‌ڵده‌ستنه‌وه‌و پێشكه‌وتنێكی‌ گه‌وره‌ ده‌چنه‌ پێشه‌وه‌، رووداوه‌ ناخۆشه‌كانیان ده‌كه‌نه‌ بیره‌وه‌ریی هاوبه‌ش‌و كۆده‌نگی‌ بۆ دروست ده‌كه‌ن، ...

زیاتر »

نزیكبوونه‌وه‌ له‌ رێككه‌وتن و ترازان

كۆبوونه‌وه‌كانی‌ هه‌ردوو مه‌كته‌بی سیاسیی‌ یه‌كێتی و پارتی‌ بۆ رێككه‌وتن له‌سه‌ر هاوبه‌شێتی‌ سیاسی‌ و پێكهێنانی‌ كابینه‌ی‌ نۆیه‌می حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌ ئاراسته‌یه‌كن له‌ هه‌ردوو ئه‌گه‌ری سازان یان ترازانه‌وه‌ نزیكن، به‌ڵام پێدراوی سیاسی‌ پشتبه‌ستوو به‌مێژووی‌ نزیكی‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ ئه‌و دوو حزبه‌ كه‌مێك له‌ ره‌شبینییه‌كان كه‌مده‌كه‌نه‌وه‌، بۆیه‌ باشتره‌ ئه‌گه‌ری‌ سازان به‌نزیكتر ببینین. كابینه‌ی‌ داهاتووی‌ حكومه‌تی‌ كوردستان مه‌حكومه‌ به‌جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌ركی گرنگ، كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ئاستی‌ گه‌نده‌ڵی‌، رێكخستنه‌وه‌ی‌ ...

زیاتر »

رێككه‌وتنه‌ گه‌وره‌كه‌ به‌مه‌رجی خاوه‌ندارێتی‌ له‌ خه‌ڵك

با قسه‌ سواوه‌كه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌ كه‌ یه‌كێتی و پارتی‌ مه‌حكومن به‌ رێككه‌وتن، به‌ڵكو له‌ رۆژانی‌ داهاتوو ده‌ره‌نجامی ئه‌مه‌ ببینین، سا ئیتر له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ خه‌ڵكانێك ده‌هۆڵی‌ هه‌ڵگیرسانی‌ شه‌ڕ و گرتنه‌به‌ری‌ بژارده‌ی‌ دوو ئیداره‌یی لێنه‌ده‌ن و ریسه‌كه‌یان ببێته‌وه‌ به‌خوری. بیست و حه‌وت ساڵی‌ رابردوو ئه‌زموونێكی‌ كه‌م نییه‌، دوو حزبی سیاسی‌ (یه‌كێتی‌ و پارتی‌) فه‌رمانڕه‌وایی وڵاتیان كردووه‌، مێژوو بخوێنه‌وه‌، كه‌ زۆریكیشمان شایه‌تحاڵی سه‌رده‌مه‌كه‌ین، هه‌م ...

زیاتر »

دیپلۆماسییه‌تی‌ دوای‌ قه‌یران

كێشه‌كانی‌ نێوان یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستان و پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان هێنده‌ زۆر و گه‌وره‌ نین تاكو به‌هۆیانه‌وه‌، وه‌كو هه‌ندێك پێشبینی‌ بۆ ده‌كه‌ن، بگه‌نه‌ خاڵی‌ كۆتایی و بنبه‌ست و به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ كوردستان رووبه‌ڕووی‌ لێكترازان ببێته‌وه‌، به‌ڵكو زیاتر له‌ جیاوازییه‌كانیان به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌ش له‌نێوانیان هه‌یه‌، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ فشاری سیاسی‌ نێوخۆیی و ته‌نانه‌ت ده‌ره‌كییش. دۆخی‌ ناوخۆی كوردستان ناگاته‌ بنبه‌ستێكی‌ وا كه‌ ماوه‌یه‌كی‌ زۆر مه‌ترسی ...

زیاتر »

ستراتیژی تێپەڕاندنی مەترسییە هەرێمایەتییەكان

دۆزی كورد لە دوای پەیماننامەی (سایكس- پیكۆی ساڵی 1916)ەوە بەتەواوەتی گیرۆدەی نەخشە و مەترسی هەرێمایەتی بووە، وڵاتانی ئێران، توركیا، عیراق و سوریا كۆكن لەسەر پاراستنی ئەو نەخشەیەی سایكس- پیكۆ بە وڵاتەكەیانی داوە، ئەوەش دەكاتە هاودەنگ بوون لەسەر ئەوەی دۆزی كورد دەرفەتی گەشەكردنی پێ نەدرێ وەكو ئەوەی پێویستی بەگەشەكردنە. لەبارەی هەرێمی كوردستانەوە خاڵی جیاوازتر هەیە، دەیان هۆكار وایانكرد قەوارەیەكی كوردی نیمچە ...

زیاتر »

لەسەر رێگای ئەمریكا ماوین

سەردانە بەردەوامەكەی مایك پۆمپیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا بۆ بەشێكی زۆر لە وڵاتانی ناوچەكە، بە دوای تویتەكانی دۆناڵد ترەمپدا دێت كە سەبارەت بە كشانەوەی هێزەكانی وڵاتەكەی لە سوریا بڵاویكردەوە، هەروەك دۆسێی دیكەی لە وێنەی هەوڵدان بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی یەمەن، سوریا، چوارچێوەداركردنی هەژموونی ئێران و تاڕادەیەك رێككەوتنیش لەگەڵ توركیا لەنێو «دیپلۆماسیەتی دە رۆژەی پۆمپیۆ»دا بوونی هەیە. سەردانەكەی پۆمپیۆ لە چەند خاڵێكدا پەیوەندی ...

زیاتر »