سەرەکی » دۆسێ » کتێب نامە

کتێب نامە

کوردستانی نوێ-ی هەفتە لەم دووتوێیەدا هەفتانە گوڵبژێرێک لە بیرەوەریەکانی کۆندۆلیزارایس وەزیری دەرەوەی پێشووتری ئەمریکا بڵاودەکاتەوە بە تایبەت ئەو باسانەی تایبەتن بە عیراق و کوردستان و مام جەلال. کە له‌ ساڵی‌ (2011)بیره‌وه‌رییه‌كانی‌ به‌ناونیشانی‌
(No Higher Honor) له‌دووتوێی‌ کتێبێکی نزیكه‌ی‌ (850) لاپه‌ڕه‌دا بڵاوكرده‌وه‌.

عێراق: خولانه‌وه‌ له‌ناو بازنه‌دا
ئای‌ له‌م تێكۆشانه‌؟ هاوین كاتی‌ پێداچونه‌وه‌ بوو بۆ ئێمه‌، بۆ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌شه‌ڕی‌ عێراقدا، به‌شدارییان له‌ بڕیاری‌ سه‌رۆكدا كرد. من هیچ گومانێكم له‌وه‌ نه‌بوو كه‌ ئێمه‌ شكست قبوڵ ناكه‌ین، چونكه‌ له‌دوای‌ شه‌ڕی‌ ڤێتنامه‌وه‌ زیاتر له‌هه‌ر كاتێكی‌ دیكه‌، راستگۆیی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان‌و هێزه‌كانی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ ئازاربه‌خش پاشه‌كشه‌ی‌ كردبوو. به‌سه‌رنجدان له‌ گرنگیی‌ رێژه‌یی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوین، بێگومان زیانه‌كه‌ قوڵتر ده‌بوو، زیاتریش ده‌مایه‌وه‌.
كاتێك سه‌رۆك له‌باره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌وه‌ كه‌ ره‌خنه‌ له‌ بزاوتی‌ شه‌ڕ ده‌گرن پرسیاری‌ ده‌كرد، به‌رده‌وام ده‌یووت: منیش له‌نێو ئه‌و كه‌سانه‌ بژمێرن. منیش هه‌ر هه‌مان هه‌ستم بۆ هات‌و لێبڕاوانه‌ تێكۆشام بۆ ئه‌وه‌ی‌ جێ پێیه‌ك بكه‌مه‌وه‌، تاوه‌كو بۆ هه‌نگاوی‌ داهاتووم ببێته‌ رووگه‌نمام.
كشانه‌وه‌ بژارده‌یه‌ك نه‌بوو ئێمه‌ په‌سه‌ندی‌ بكه‌ین، هێشتنه‌وه‌ی‌ دۆخی‌ هه‌نوكه‌ش بژارده‌یه‌كی‌ په‌سه‌ند نه‌بوو. دۆخی‌ ئێستا قبوڵكراو نه‌بوو، نه‌مانده‌توانی‌ خه‌یاڵی‌ رێگایه‌كی‌ نوێش بكه‌ین، كه‌واته‌ ده‌بوو چی‌ بكه‌ین؟ ستیڤ هه‌مان پرسیاری‌ كرد، بۆیه‌ له‌ناو ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییدا ده‌ستی به‌ پرۆسه‌سه‌كی‌ پێداچونه‌وه‌ی‌ نافه‌رمی‌ كرد، تاوه‌كو سه‌رله‌نوێ‌ به‌ بژارده‌كانماندا بچینه‌وه‌. ژه‌نه‌راڵ پیته‌ر په‌یس (Peter Pace) سه‌رۆكی‌ ده‌سته‌ی‌ ئه‌ركانی‌ هاوبه‌ش، له‌سه‌ر راسپارده‌ی‌ كۆمه‌ڵێك له‌ كارمه‌ندانی‌ سوپا، كارێكی‌ هاوشێوه‌ی‌ ئه‌نجامدا.
به‌مه‌به‌ستی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ ده‌رویه‌ك بۆ رزگاربوون له‌و چاڵه‌ی‌ تیایدا نغرۆ ببووین، داوام له‌ فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری‌ (Jim Jefrey) گه‌وره‌ راوێژكاری‌ تایبه‌ت به‌عێراق كرد تاوه‌كو «له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ سندوقه‌كه‌ بیر بكه‌نه‌وه‌»، پاشان ده‌یڤید ساته‌رفێڵد شوێنی‌ جێفری‌ گرته‌وه‌.
له‌میانی‌ هه‌وڵه‌كانمدا بۆ دۆزینه‌وه‌ی‌ ستراتیژیه‌تێكی‌ جێگره‌وه‌، داواملێكردن هه‌ڵسه‌نگاندنێكی‌ راشكاوانه‌ بكه‌ن، به‌جۆرێك چاوپۆشی‌ له‌هیچ شتێك نه‌كه‌ن، ته‌نانه‌ت گومان له‌ گریمانه‌كانی‌ ئێمه‌ش بكه‌ن. هه‌روه‌ها داوامكرد بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ داڕسانه‌ سیاسییه‌كان‌و ئه‌و توندوتیژییه‌ تایفیه‌ی‌ كه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی‌ پارچه‌ پارچه‌كردنی‌ وڵاتی‌ ده‌كرد، بژارده‌ی‌ نوێ‌ پێشنیار بكه‌ن. ئه‌و كاره‌شم له‌به‌ر سێ‌ هۆكار كرد.
یه‌كه‌م: هه‌ندێ‌ بیرۆكه‌م سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ پێش جه‌نگه‌كه‌ روویدا بۆ ده‌هات. چونكه‌ ئێمه‌ چه‌ندان پلانمان دانا، پلانه‌كانیشمان له‌ گه‌مه‌كانی‌ شه‌ڕدا تاقیكرده‌وه‌، به‌ڵام بۆ بیركردنه‌وه‌ له‌ بابه‌ته‌ چاوه‌ڕوان نه‌كراوه‌كان، كاری‌ پێویستمان ئه‌نجام نه‌دا.
دووه‌م: متمانه‌یه‌كی‌ بنجبڕم نه‌بوو به‌وه‌ی‌ كه‌ به‌مه‌به‌ستی‌ دانان‌و جێبه‌جێكردنی‌ ستراتیژیه‌تێكی‌ نوێ‌، دامه‌زراوه‌ی‌ سه‌ربازی‌ سازو ئاماده‌بێت.
له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و چه‌ند مانگه‌ی‌ رابردودا كه‌ له‌هه‌ڵسه‌نگاندنی‌ بژارده‌ نوێیه‌كاندا به‌ڕێمكرد، دڵنیا نه‌بووم له‌وه‌ی‌ كه‌ زیادكردنی‌ ژماره‌ی‌ سه‌ربازه‌كانمان ده‌ره‌قه‌تی‌ مه‌به‌سته‌كه‌ بێت. ئه‌مه‌ش مانای‌ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ من ئاره‌زوی‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ سه‌ربازی‌ زیاترم نه‌كردبێ‌، به‌ڵكو من پێم باشتر بوو ئاماده‌گییه‌كی‌ گه‌وره‌ترمان هه‌بێت.
كاتێك بۆمان روون بوویه‌وه‌ كه‌ دوای‌ پاككردنه‌وه‌ی‌ ناوچه‌كان له‌ یاخیبوان، هێزه‌كانمان ناتوانن پارێزگاری‌ له‌و ناوچانه‌ بكه‌ن، پێموابوو- دیاره‌ به‌گوێره‌ی‌ هه‌مان ستراتیژییه‌تی‌ هه‌ڵه‌-، ژماره‌یه‌كی‌ زیاتری‌ سه‌ربازانی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ هه‌مان كار ده‌كه‌ن‌و جگه‌له‌ زیادبوونی‌ زیانه‌ مرۆییه‌كان، هیچی‌ دیكه‌ی‌ لێناكه‌وێته‌وه‌.
ئه‌و كاته‌ی‌ من راوێژكاری‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ بووم، له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌توانین له‌ عێراقدا چی‌ به‌ده‌ست بهێنن، به‌گوێره‌ی‌ پێویست پێداگیرنه‌بوون، له‌وباره‌یه‌وه‌ سه‌رۆك ته‌نها گریمانه‌كانی‌ پینتاگۆنی‌ په‌سه‌ند ده‌كرد. وه‌لێ‌ ئێستا من وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌م‌و نامه‌وێت سه‌رله‌نوێ‌ هه‌مان هه‌ڵه‌ دووباره‌ بكه‌مه‌وه‌.
دواجار متمانه‌شم به‌وه‌ نه‌بوو كه‌ عێراقییه‌كان بۆ وه‌ستاندنی‌ ئه‌و توندوتیژییه‌ی‌ هه‌ندێكیان له‌دژی‌ هه‌ندێكی‌ دیكه‌یان ئه‌نجامیان ده‌دا، خۆیان ده‌توانن كاری‌ پێویست ئه‌نجام بده‌ن. نه‌مده‌زانی‌ عێراقییه‌كان له‌به‌ر نه‌بوونی‌ توانا یان ئاره‌زووه‌ -یان له‌وانه‌یه‌ هه‌ردوكیان بێت پێكه‌وه‌- كه‌ بۆ دانانی‌ سنورێك بۆ خوێنڕشتن هه‌وڵناده‌ن. راشكاوانه‌ ده‌مپرسی‌ ئایا سه‌ركرده‌ عێراقییه‌كان سوورن له‌سه‌ر خۆكوژی‌، ده‌یانه‌وێت وڵاته‌ تازه‌ ئازادكراوه‌كه‌شیان له‌گه‌ڵ خۆیاندا به‌ره‌و ئه‌و خۆكوژییه‌ په‌لكێش بكه‌ن؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وان به‌و جۆره‌ نین، كه‌واته‌ بۆچی‌ ئێمه‌ سه‌ربازی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ زیاتر ره‌وانه‌ی‌ عێراق بكه‌ین، تاوه‌كو له‌پێناوی‌ رێگرتن له‌ مردنی‌ ئه‌واندا، خۆیان به‌كوشت بده‌ن؟!
به‌درێژایی‌ هاوین تاوه‌كو پایز، ئه‌م مشتومڕانه‌ له‌ناو وه‌زاره‌ت‌و له‌نێوان وه‌زاره‌ته‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌و به‌رگری‌‌و ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌ییدا به‌رده‌وام بوون. سه‌رباری‌ هه‌موو ئه‌و گومانانه‌ی‌ كه‌ له‌ناو مشتومڕه‌كانماندا هه‌بوون، ته‌نها شتێك روون بوو، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو عێراق له‌سه‌ر لێواری‌ خه‌ره‌ندێكی‌ مه‌ترسیدار وه‌ستاوه‌. له‌چوارچێوه‌ی‌ ئه‌م بیركردنه‌وانه‌دا، سه‌ردانێكی‌ دیكه‌م بۆ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست ئه‌نجامدا.
دوای‌ وچانێكی‌ كورت له‌ سعودییه‌، گه‌یشتمه‌ قاهیره‌ تاوه‌كو له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ كه‌نداو (+2) كه‌ میسرو ئوردن بوون كۆببمه‌وه‌. شێلگیرانه‌ داواملێكردن پشتیوانی‌ له‌ دیموكراسییه‌ تازه‌ پێگه‌یشتوه‌كه‌ی‌ عێراق بكه‌ن. هه‌مومان له‌سه‌ر خوانی‌ ئێواره‌ چاومان به‌یه‌كتر كه‌وت، كه‌ ژه‌مێكی‌ نه‌ریتیه‌و موسڵمانان له‌كۆتایی‌ رۆژ ێكی‌ درێژی‌ به‌ڕۆژوبوندا له‌مانگی‌ ره‌مه‌زاندا ده‌یخۆن. من ده‌مزانی‌ ئه‌م كۆبونه‌وه‌یه‌ بایه‌خێكی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌، چونكه‌ ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ (+2) بریتی‌ بوون له‌ هاوپه‌یمانییه‌كی‌ زۆر میانڕه‌وی‌ دژه‌ ئێران له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناویندا. په‌یوه‌ندییه‌كی‌ متمانه‌دار له‌نێوانماندا چێ‌ بوو. دیداره‌كانمان راشكاوانه‌ بوون، له‌هه‌ندێك كاتیشدا له‌ ركابه‌ری‌‌و ناكۆكی‌ به‌ده‌رنه‌بوو. چونكه‌ ئه‌وان رۆڵێكی‌ زیاتر كاریگه‌رانه‌ی‌ ئێمه‌یان ده‌ویست له‌ گفتوگۆكانی‌ ئاشتی‌ نێوان فه‌له‌ستینی‌‌و ئیسرائیلییه‌كاندا. منیش وه‌ڵامم ده‌دانه‌وه‌ كه‌ سه‌ردانه‌كانم بۆ ئیسرائیل له‌سه‌ردانم بۆ هه‌ر وڵاتێكی‌ دیكه‌ی‌ جیهان زیاتره‌، ئێمه‌ له‌بودجه‌ی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كاندا كۆمه‌كێكی‌ راسته‌وخۆمان بۆ فه‌ڵه‌ستین دابینكردوه‌، به‌ئاشكراش ره‌خنه‌ له‌سیاسه‌تی‌ دروستكردنی‌ نشینگه‌ ئیسرائیلییه‌كان ده‌گرم. ئه‌وه‌شم بیرده‌خستنه‌وه‌ پشتیوانی‌ ئێوه‌ له‌ فه‌ڵه‌ستین له‌ بودجه‌ی‌ وڵاته‌كانتاندا هاوتای‌ قسه‌‌و وتاره‌كانتان نییه‌. پاشان ده‌چووینه‌ سه‌ر باسێكی‌ دیكه‌.
پاشان داوایانلێده‌كردم به‌»ئه‌نجامدانی‌ شتێك له‌دژی‌ فارسه‌كان». هه‌ستێكی‌ وام له‌لا په‌یدابوو كه‌ بیانه‌وێ‌ بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ تاراندا، ده‌ست به‌ كه‌واكه‌مانه‌وه‌ بگرن، به‌ڵام كه‌سیان جگه‌له‌ شێخ خالید بن ئه‌حمه‌د ئال خه‌لیفه‌ی‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ به‌حره‌ین، نه‌یانده‌ویست هیچ شتێكی‌ له‌و بابه‌ته‌ به‌ ئاشكرا یان به‌نهێنی‌ بڵێن. هه‌وڵمده‌دا مه‌ترسیه‌كانیان بڕه‌وێنمه‌وه‌و بۆیان روبكه‌مه‌وه‌ كه‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان هیچ نیازێكی‌ وه‌های‌ نییه‌ كه‌ رێگه‌ به‌ ئێران بدات، تاوه‌كو ببێته‌ هاوبه‌شێكی‌ ئه‌تۆمی‌.
پاشان جه‌ختم لێده‌كردنه‌وه‌ كه‌ ده‌بێت پشتیوانی‌ دیموكراسییه‌ جه‌وانه‌كه‌ی‌ عێراق بكه‌ن. به‌ڵام ئه‌وان پێیانوابوو له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ نوری‌ مالیكی‌ شیعه‌یه‌ كه‌واته‌ لایه‌نگری‌ ئێرانه‌. منیش وه‌ڵامم دانه‌وه‌: یه‌كه‌م ئه‌و عه‌ره‌به‌، پاشان زۆرینه‌ی‌ ماوه‌ی‌ دور وڵاتیه‌كه‌ی‌ له‌ سوریا به‌سه‌ربردوه‌، بۆیه‌ ئێرانی‌ خۆشناوێت. پێموتن ئه‌گه‌ر ناتانه‌وێت عه‌ره‌به‌ شیعه‌كان له‌لایه‌ن سوننه‌كانه‌وه‌ په‌راوێز بخرێن‌و بچه‌وسێنرێنه‌وه‌، ئه‌وا ده‌بێت پشتیوانی‌ حكومه‌تی‌ عێراق بكه‌ن، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر شیعه‌كان به‌بێ‌ پشتیوان بمێننه‌وه‌، ئه‌وا ئه‌وا ئێران به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌هێز به‌لای‌ خۆیدا كێشیان ده‌كات، ئه‌وكاته‌ش به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ ئێران ئه‌سته‌م ده‌بێت. هه‌روه‌ها پێموتن: ئێوه‌ كه‌ دان به‌ ناسنامه‌ی‌ عه‌ره‌بی بوونی‌ عێراقدا نانێن، ئه‌وا ناچاری‌ ده‌كه‌ن خۆی‌ بهاوێته‌ باوه‌شی‌ ئێرانییه‌كانه‌وه‌». دواتر زۆر شه‌ن‌و كه‌وی‌ ئه‌وه‌مان كرد كه‌ ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بییه‌كان وه‌كو ده‌ستپێشخه‌رییه‌ك بۆ پشتیوانیكردن له‌ عێراق، پێویسته‌ باڵێوزی‌ متمانه‌پێكراوی‌ خۆیان ره‌وانه‌ی‌ عێراق بكه‌ن.
له‌قۆناغی‌ دواترداو دوای‌ ساڵ‌و نیوێك پاش ئه‌وه‌ی‌ عێراق هاته‌ ریزی‌ ئه‌م كۆمه‌ڵه‌یه‌وه‌، ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ كه‌نداو بووه‌ (+3). له‌سه‌ر ئێمه‌ پێویست بوو په‌یوه‌ندی‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بی‌ به‌ عێراقه‌وه‌ دابمه‌زرێنین، بڕواشمان وابوو ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ كه‌نداو (+3) له‌ تێپه‌ڕاندنی‌ ئه‌م ناكۆكییانه‌دا یارمه‌تیده‌ر ده‌بێت‌و ده‌بێته‌ هه‌نگاوێكی‌ گه‌وره‌ی‌ به‌ره‌و پێشچون. وه‌لێ‌ ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌ جگه‌له‌ گروپێكی‌ ده‌سه‌ڵاتداری‌ سوننه‌ی‌ نه‌ریتپارێز، هیچی‌ تر نه‌بوون.
له‌وانه‌یه‌ هۆشیار زێباری‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ عێراق راستی‌ وتبێت، كاتێك پێیوتن: ئێوه‌ به‌جۆرێك مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن، وه‌كو ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ ڤایرۆسێك بین. من نازانم چی‌ وای‌ له‌ئێوه‌ كردووه‌ هێنده‌ ره‌ق‌و توند بن: ئایا به‌هۆی‌ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ دیموكراسیه‌تمان هه‌یه‌، یان به‌هۆی‌ ئه‌وه‌یه‌ شیعه‌كان سه‌رۆكایه‌تی‌ حكومه‌ت ده‌كه‌ن؟».
به‌رله‌وه‌ی‌ خۆرئاوا ببێت گه‌یشتمه‌ قاهیره‌، وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ میسر ئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت پێشوازی‌ لێكردم. ئه‌حمه‌د حه‌زی‌ له‌ پۆشینی‌ جلی‌ كه‌شخه‌و مه‌ی‌ باش هه‌بوو، ئه‌وه‌ش ناونیشان بوو بۆ «میسرییه‌كی‌ عه‌لمانی‌»، غه‌یت متمانه‌ی‌ به‌ ئیسلامییه‌كان نه‌بوو، شانازی‌ به‌وه‌ده‌كرد ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌ فه‌رمانبه‌ره‌ ژنه‌كان له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌ حیجاب ناپۆشن. وادیاربوو حه‌زیده‌كرد به‌شێوه‌یه‌ك خۆی‌ ده‌ربخات كه‌ حه‌زی‌ له‌ سایه‌داریكردنی‌ ئه‌وانیتره‌، بۆیه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌ حوسنی‌ موباره‌كی‌ به‌ساڵداچوو ده‌ڵێت: وه‌كو كچی‌ خۆم ته‌ماشای‌ رایس ده‌كه‌م. منیش له‌ناخی‌ خۆمدا ده‌موت: به‌دڵنیاییه‌وه‌، له‌وانه‌یه‌ رقی‌ له‌ ئازاییه‌تیه‌كه‌م بێت، به‌هۆی‌ ئه‌و قسانه‌ی‌ له‌باره‌ی‌ دیموكراسیه‌ته‌وه‌ له‌ میسر كردم .
ئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت دیبلۆماتكارێكی‌ باش بوو، له‌باره‌ی‌ هه‌موو بابه‌ته‌كانه‌وه‌، هه‌ر له‌ پرۆسه‌ی‌ ئاشتی عه‌ره‌ب ئیسرائیله‌ بیگره‌ تاوه‌كو به‌ عێراق ده‌گات، په‌یوه‌ندییه‌كی‌ كاركردنی‌ به‌رهه‌مدارو باش له‌نێوانماندا دروستبوو. ته‌نانه‌ت میسر یه‌كه‌م ده‌وڵه‌ت بوو كه‌ باڵێوزی‌ خۆی‌ ره‌وانه‌ی‌ عێراق كرد، به‌داخه‌وه‌ ئه‌م باڵێوزه‌ رفێنراو پاشان له‌ ته‌مموزی‌ (2005)دا كوژرا. قاهیره‌ له‌ ناردنی‌ باڵێوزێك بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی‌ باڵێوزه‌ كوژراوه‌كه‌یان ده‌ترسا، هه‌موانیش له‌و ترسه‌ی‌ تێده‌گه‌یشتن.
ئه‌حمه‌د ئه‌بو غه‌یت به‌ره‌و نهۆمی‌ خواره‌وه‌ یاوه‌ری‌ كردم، وه‌زیره‌كان بۆ ژه‌می‌ رۆژوو شكاندن‌و سروته‌كانی‌ كۆببونه‌وه‌، كه‌ به‌خواردنی‌ خورما ده‌ستی‌ پێده‌كرد. پاشان چومه‌ ریزی‌ ئه‌وانه‌وه‌و به‌خواردنی‌ چه‌ند پاروییه‌كی‌ به‌تام به‌شداری‌ خوانه‌كه‌یانم كرد، عه‌ره‌به‌ كه‌نداوییه‌ زۆر نه‌ریتپارێزه‌كان، چوون نوێژ بكه‌ن. یه‌كێكیان وتی‌: چاره‌كێكی‌ دیكه‌ ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر كه‌سێكی‌ تیمه‌ شیعه‌كه‌ت له‌نێوانماندا هه‌بوایه‌، ئه‌وا سه‌عاتێكمان پێده‌چوو. جه‌ختیكرده‌وه‌ له‌ «تیمه‌كه‌ت»، بۆ ئه‌وه‌ی‌ بیسه‌لمێنێت كه‌ مه‌به‌ستی‌ له‌حكومه‌تی‌ عێراقه‌ كه‌ ئه‌مه‌ریكا پشتیوانی‌ ده‌كات.
له‌و شوێنه‌دا له‌گه‌ڵ میسرییه‌ك‌و ئوردنییه‌ك وه‌ستام، چاوه‌ڕوانی‌ ئه‌وانی‌ دیكه‌مان ده‌كرد تا له‌ نوێژه‌كه‌یان ده‌بنه‌وه‌. له‌ناخی‌ خۆمدا وتم: ئای‌ ئه‌م ناوچه‌ی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاسته‌ چ شوێنێكی‌ سه‌یرو سه‌مه‌ره‌یه‌، تژییه‌ له‌ دابه‌شبوون‌و لێكدژی‌. به‌رله‌وه‌ی‌ زیاتر بیر بكه‌مه‌وه‌، نوێژه‌كه‌یان ته‌واوكرد‌و گه‌ڕانه‌وه‌و كه‌متر له‌ چاره‌كه‌ سه‌عاتێكیان پێچوو.
چوینه‌ ئه‌و هۆڵه‌وه‌ كه‌ خوانه‌كه‌ی‌ لێ‌ دانرابوو، دیاره‌ له‌نێویاندا من ته‌نها ژن بووم. پرسیم چه‌ند سه‌یر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وه‌زیرێكی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ژنم له‌م به‌شه‌ی‌ جیهاندا ببینیایه‌، چونكه‌ ئه‌مان وه‌كو هاوڵاتی‌ پله‌ دوو ده‌ڕواننه‌ ژنان- ئه‌گه‌ر مۆڵه‌تم بده‌ن بڵێم هاوڵاتی‌.
به‌ڕاستی‌ ده‌ڵێم كاتێك ژنێك وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا بێت، هیچ كه‌سێك ئاره‌زوو ناكات به‌دڕه‌فتاری‌ له‌گه‌ڵدا بكات، ئه‌ویش ته‌نها وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌. به‌ڵام هه‌ندێكجار كۆبونه‌وه‌كانم تایبه‌تمه‌ندییه‌كی‌ باشتری‌ ده‌بوو- به‌نمونه‌ ئه‌و جاره‌یان كه‌ دایكی‌ سه‌رۆكی‌ حاكمی‌ ئیماراتم ناسی‌. هه‌ندێكجاریش ئه‌و ساتانه‌ خۆشحاڵیان ده‌كردم، كه‌ وه‌كو ژنێك پۆستی‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌م وه‌رگرتوه‌.
له‌ دیدارێكمدا له‌گه‌ڵ كۆچكردو عه‌بدولعه‌زیز حه‌كیمی‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ باڵای‌ شۆڕشی‌ ئیسلامی‌، ساتێكی‌ هاوشێوه‌ روویدا. ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‌ به‌تینی‌ له‌گه‌ڵ ئێراندا هه‌بوو، حه‌كیم پیاوێكی‌ ئاینی‌ شیعه‌ مه‌زه‌بی‌ نه‌ریتپارێز بوو، ته‌نانه‌ت له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ من ژن بووم، ته‌وقه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا نه‌كردم. پاش خواردنی‌ نانی‌ ئێواره‌ له‌ ماڵی‌ باڵێوزی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ به‌غدا، حه‌كیم پێیوتم: خزمه‌تێكم له‌ تۆ ده‌وێت. له‌ناخی‌ خۆمدا وتم: ده‌بێت چی‌ بێت؟
وتی‌: كچێكی‌ كچه‌زام هه‌یه‌ ته‌مه‌نی‌ سیازده‌ ساڵه‌و تۆی‌ خۆشده‌وێ‌. ئایا نامه‌یه‌كی‌ كورتی‌ بۆ بنێرم‌و پێی‌ بڵێم كاتێك ده‌گه‌ڕێیته‌وه‌ بۆ ئه‌مه‌ریكا، له‌گه‌ڵ دایكیدا بێنه‌ وه‌زاره‌ت‌و چاویان به‌ تۆ بكه‌وێت؟ حه‌كیم كاتێك ئه‌و قسه‌یه‌ی‌ كرد روخساری‌ به‌شێوه‌یه‌ك گه‌شایه‌وه‌، هه‌ر جدییه‌تی‌ لێده‌باری‌. حه‌یران بووم‌و به‌بێ‌ دوودڵی‌ له‌سه‌ر دیداره‌كه‌ رازیبووم.
دوای‌ چه‌ند مانگێك، كچه‌كه‌زاكه‌ی‌ حه‌كیم‌و دایكی‌ هاتن بۆ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌. كچێكی‌ گه‌نجی‌ زیره‌كی‌ دوور له‌ ئایین بوو، ملوانكه‌یه‌كی‌ له‌ مل بوو، تیشێرتێكی‌ ره‌نگ په‌مه‌یی‌ له‌به‌ركردبوو. به‌زمانێكی‌ ئینگلیزی‌ ره‌وان قسه‌ی‌ له‌گه‌ڵ كردم. وتی‌: تۆم له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌وه‌ بینیوه‌و ده‌مه‌وێت وه‌كو تۆ ببمه‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌. حه‌كیم هیوایه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ به‌م كچه‌زایه‌ی‌ هه‌بوو. له‌وانه‌یه‌ ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ك بێت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ درزێكی‌ بچوك كه‌وتبێته‌ ئه‌و دیواره‌وه‌، كه‌ له‌م ناوچه‌یه‌دا به‌ره‌نگاری‌ پێشكه‌وتنی‌ ژنان ده‌بێته‌وه‌. چه‌ند جوانه‌ كه‌ ژن‌و به‌رپرسی دیبلۆماسیه‌تی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان بم، به‌تایبه‌تی‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناویندا.
كۆبونه‌وه‌مان له‌سه‌ر ئێواره‌ خوانه‌كه‌‌و له‌و شه‌وه‌ی‌ میسردا، زیاتر له‌هه‌ر بابه‌تێكی‌ دیكه‌، له‌ده‌وری‌ باسی‌ ئیسرائیل‌و فه‌ڵه‌ستین ده‌سوڕایه‌وه‌. هاوڕێكانم به‌ ئاراسته‌ی ئه‌نجامدانی‌ گفتوگۆی‌ راسته‌وخۆ له‌نێوان هه‌ردولادا هانیانده‌دام، به‌تایبه‌تی‌ له‌وكاته‌دا كه‌ له‌ لوبنان شه‌ڕ بوو. من ته‌نها به‌وه‌نده‌ رازیبووم یاداشتێك بۆ سه‌رۆك بۆش بنوسم‌و پێشنیاری‌ هه‌مان شتی‌ تێدابكه‌م. چونكه‌ ده‌توانین بۆ سه‌پاندنی‌ چوارچێوه‌یه‌كی‌ ستراتیژی‌ بۆ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست، سود له‌ كۆتایهاتنی‌ شه‌ڕی‌ لوبنان ببینین.
له‌پێناوی‌ پشتیوانیكردن له‌ حكومه‌ته‌ دیموكراسییه‌كانی‌ لوبنان‌و عێراقدا، ده‌توانین هاوپه‌یمانه‌ دژبه‌ره‌كانی‌ ئێران كۆبكه‌ینه‌وه‌. به‌ڵێ‌ هه‌ندێك شت سه‌یره‌، وه‌كو كۆكردنه‌وه‌ی‌ فه‌رمانڕه‌وا ده‌سه‌ڵاتخوازه‌كان له‌پێناوی‌ دۆزی‌ ئازادییدا – سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌، من به‌وه‌ پاساوم ده‌دا ئه‌گه‌ر له‌باره‌ی‌ به‌هاكانیشمانه‌وه‌ نه‌بێت، ئه‌وا ده‌بێت به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ ئێران له‌ده‌وری‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ هاوبه‌شه‌كانمان كۆمان بكاته‌وه‌. چونكه‌ ناوبانگ‌و ره‌فتاری‌ ئێران ئاشكرابوو، كه‌ خوازیاری‌ ناكۆكی‌‌و پارچه‌ پارچه‌كردنه‌.
هه‌رچه‌نده‌ رێگا به‌ره‌و ئه‌جێندای‌ ئازادی‌ به‌ به‌یروت‌و به‌غدادا گوزه‌رده‌كات، وه‌لێ‌ رێگا به‌ره‌و ئامانجی‌ هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ عه‌ره‌به‌كاندا به‌ قودسدا ده‌ڕوات. من ده‌مویست بازنه‌كه‌ بكه‌مه‌ چوارگۆشه‌ –واته‌ هانیانبده‌م به‌ ئاراسته‌ی‌ دروستكردنی‌ ده‌وڵه‌تێكی‌ فه‌ڵه‌ستینی‌ كۆتایی‌ به‌م ململانێیه‌ بهێنرێت، به‌ڵام له‌هه‌مانكاتدا مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ فه‌ڵه‌ستینێكی‌ دیموكراسی‌ ده‌بێته‌ بناغه‌ بۆ «رۆهه‌ڵاتێكی‌ ناوه‌ڕاستی‌ نوێ‌». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌م له‌ چوارچێوه‌ی‌ پرسی‌ لوبناندا به‌كارهێنا، كاتێك جه‌نگه‌كه‌م به‌م جۆره‌ ناساند «ژانی‌ له‌دایكبونی‌ رۆهه‌ڵاتێكی‌ ناوه‌ڕاستی‌ نوێیه‌». ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ش له‌ سه‌رانسه‌ری‌ ناوچه‌كه‌دا شه‌پۆلێك ره‌خنه‌و ناڕه‌زایی‌ به‌دوای‌ خۆیدا هێنا. به‌نمونه‌ وێنه‌یه‌كی‌ كاریكاتۆرییان كێشابوو، وێنه‌كه‌ من بووم كه‌ رۆهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستم هه‌ڵگرتوه‌و ددانه‌كانم خوێنیان لێدێت. من له‌ په‌یامه‌كه‌ تێگه‌یشتم، بۆیه‌ ده‌ستبه‌رداری‌ ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ بووم، دواتر له‌ قسه‌كانمدا ته‌نها ده‌سته‌واژه‌ی‌ «رۆژهه‌ڵاتێكی‌ ناوه‌ڕاستی‌ جیاواز»م به‌كارده‌هێنا. له‌م ناوچه‌یه‌دا وشه‌كان بایه‌خێكی‌ گه‌وره‌یان هه‌یه‌، هه‌رچه‌نده‌ حه‌زده‌كه‌ن قسه‌یه‌ك بكه‌ن‌و پێچه‌وانه‌كه‌ی‌ جێبه‌جێ‌ بكه‌ن.
مرۆڤ ئه‌وه‌ ده‌زانێت كه‌ هه‌ندێك كات دێنه‌ پێش زۆر سه‌خت ده‌بن، به‌تایبه‌تی‌ كاتێك دۆزێكی‌ وه‌كو پرسی‌ فه‌ڵه‌ستین‌و ئیسرائیل له‌ گه‌شتێكی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا ده‌بێته‌ خاڵه‌ روناكه‌كه‌. قودسم به‌ره‌و به‌غدا به‌جێهێشت. له‌م شاره‌دا ئه‌و هه‌ستی‌ خه‌مۆكییه‌م قوڵتر بوویه‌وه‌ كه‌ له‌ واشنتۆندا هه‌ستم پێده‌كرد. چونكه‌ ئه‌م گه‌شته‌م –به‌بێگومان- له‌ ته‌واوی‌ ماوه‌ی‌ ویلایه‌ته‌كه‌مدا وه‌كو وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌، خراپترین گه‌شتم بوو كه‌ ئه‌نجامم دابێت.
بارودۆخی‌ سیاسی‌ له‌عێراقدا له‌هه‌موو ئاسته‌كاندا به‌ڕه‌هایی‌ له‌دۆخێكی‌ دژورادا بوو، چونكه‌ توندوتیژی‌ تایه‌فی‌ له‌نێوان سوننه‌و شیعه‌دا له‌لوتكه‌دا بوو. به‌ر له‌ گه‌یشتنم به‌ به‌غدا، به‌ رۆژنامه‌نوسانم راگه‌یاند كاری‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان نییه‌ برینه‌كان ده‌رمان بكات‌و چاره‌سه‌ریان بكات. وتیشم: پێویسته‌ له‌سه‌ر عێراقییه‌كان خۆیان ئه‌م بابه‌تانه‌ چاره‌سه‌ر بكه‌ن.


كاتێك گه‌شتێكی‌ مه‌كۆكیم بۆ كۆشكی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجامدا تاوه‌كو چاوم به‌سه‌رۆك وه‌زیران نوری‌ مالیكی‌ بكه‌وێت، بۆم رون بویه‌وه‌ كه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر عێراقییه‌كان رێگایه‌كی‌ درێژ ببڕن. كاتێك مالیكی‌ لیستی‌ تۆمه‌ته‌كانی‌ له‌دژی‌ سوننه‌ خوێنده‌وه‌، وادیاربوو ئه‌م سه‌ركرده‌ شیعه‌یه‌ به‌رپرسیارێتی‌ تایبه‌تی‌ خۆی‌ له‌یادكردبوو كه‌ ده‌بێت گه‌له‌كه‌ی‌ یه‌كبخات. من پێشبینییه‌كانم له‌باره‌یه‌وه‌ گه‌وره‌ترو زیاتر له‌وه‌ش بوون، به‌تایبه‌تی‌ پاش ئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆك له‌ مانگی‌ حوزه‌یراندا سه‌ردانێكی‌ كتوپڕی‌ به‌غدای‌ كرد، له‌وكاته‌دا مالیكی‌ چه‌ندین به‌ڵێنی‌ به‌ سه‌رۆك دا.
له‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا كه‌ هه‌ردوو سه‌رۆك‌و ئه‌ندامانی‌ وه‌فدی‌ هه‌ردولای‌ له‌به‌رپرسانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران له‌خۆگرتبوو- سه‌رۆك له‌گه‌ڵ عێراقیه‌كاندا كۆبویه‌وه‌، وه‌زیره‌ ئه‌مه‌ریكیه‌كانیش له‌ڕێگه‌ی‌ كۆنگره‌یه‌كی‌ ڤیدیۆییه‌وه‌ له‌ كامپ دیڤیده‌وه‌ به‌شداربوون- مالیكی‌ ستراتیژییه‌تی‌ خۆی‌ له‌باره‌ی‌ دابینكردنی‌ سه‌قامگیری‌ له‌ وڵاته‌كه‌ی‌‌و دوباره‌ بیناكردنه‌وه‌ی‌ ئابوری‌ عێراق خسته‌ڕوو، به‌وه‌ش سه‌رنجێكی‌ نایابی‌ لا به‌جێهێشتین. دوای‌ ماوه‌یه‌كی‌ كورت له‌و دیداره‌، له‌به‌رده‌م پارله‌مانی‌ عێراقدا له‌باره‌ی‌ ئاشتبوونه‌وه‌ی‌ نیشتیمانی‌‌و چاره‌سه‌ركردنی‌ دابه‌شبونه‌ تایه‌فییه‌كانه‌وه‌، وتارێكی‌ پێشكه‌شكردو باسی‌ له‌ پڕۆژه‌كه‌ی‌ خۆی‌ كرد.
به‌ر له‌ كۆتایهاتنی‌ هاوین، سه‌رۆك وه‌زیرانه‌ شیعه‌كه‌ ده‌ستی به‌ خۆپێچانه‌وه‌ی‌ كرد به‌ عه‌بای‌ تایه‌فی‌. حكومه‌تی‌ مالیكی‌ ده‌ستیكرد به‌ گرتنه‌به‌ری‌ رێكاری‌ توند له‌دژی‌ سوپای‌ مه‌هدی‌ سه‌ر به‌ موقته‌دا سه‌در، ئه‌و رێوشوێنانه‌ش به‌دڵنیاییه‌وه‌ لێكه‌وته‌ی‌ سیاسی‌‌و نه‌هامه‌تی‌ لێده‌كه‌وته‌وه‌، به‌تایبه‌تی‌ ئه‌گه‌ر راوه‌دونانی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌و پیاوه‌ی‌ به‌ به‌هێزترین سه‌ركرده‌ی‌ شیعه‌ له‌عێراقدا داده‌نرا، به‌رده‌وام ببوایه‌. له‌بری‌ ئه‌وه‌، بۆ مالیكی‌ كارێكی‌ ئاسانتر ده‌بوو ئه‌گه‌ر وازی‌ له‌وه‌ بهێنایه‌ كه‌ تانه‌و په‌ڵپه‌كانی‌ له‌باره‌ی‌ توندوتیژییه‌وه‌ بخاته‌ ئه‌ستۆی‌ كه‌سانی‌ دیكه‌. كه‌چی‌ هه‌ندێك له‌ راوێژكاره‌كانی‌ مالیكی‌ به‌ئاشكرا ده‌یانوت: ئه‌وه‌ زاده‌ی‌ خه‌یاڵی‌ لایه‌نه‌ سوننه‌كانه‌، كه‌ ده‌ڵێن حكومه‌ت نه‌یتوانیوه‌ تیمه‌كانی‌ توندوتیژی‌ شیعه‌ له‌ناوببات.
كۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی‌ له‌سه‌ر خوانی‌ ئێواره‌ له‌وه‌ باشتر نه‌بوو. ئه‌م پیاوه‌ كورده‌ قه‌ڵه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكی‌ عێراق، جه‌ختی‌ له‌وه‌كرده‌وه‌ هه‌موان هه‌ست به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌ له‌ بڕیاره‌ گرنگه‌كاندا په‌راوێز خراون. وه‌لێ‌ نان خواردن له‌گه‌ڵیدا، ئه‌زمونێك بوو ده‌ماری گرژ ده‌كردیت. ئه‌و به‌هه‌ردوو ده‌ستی‌ نانی‌ ده‌خوارد، پاروی‌ گه‌وره‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ ده‌ئاخنیه‌ نێو ده‌می، هه‌روه‌ها كه‌وچكێكی‌ گه‌وره‌ی‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش به‌كارده‌هێنا، له‌هه‌مانكاتدا به‌هێزه‌وه‌ پارچه‌یه‌ك له‌ مریشكه‌كه‌و گۆشتی‌ مه‌ڕه‌كه‌ی‌ بڕی‌‌و له‌سه‌ر برنجه‌كه‌ی‌ به‌رده‌مم داینا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وه‌كو ده‌وڵه‌تمه‌دارو پیاوێكی‌ باش ده‌ركه‌وت. له‌ناخی‌ خۆمدا وتم: كاتێك بۆ یه‌كپارچه‌یی‌ عێراق كورده‌كان باشترین هیوامان بن، ئێمه‌ له‌ ته‌نگژه‌یه‌كی‌ قوڵدا ده‌بین. وه‌لێ‌ به‌ڵێنم پێدا مالیكی‌ رازی‌ بكه‌م، تاوه‌كو له‌سه‌ر به‌شداریپێكردنی‌ هه‌موان زیاتر پێداگربێت.
كاتێك گه‌یشتمه‌ شوێنی‌ مانه‌وه‌ی‌ خه‌لیلزادی‌ باڵێوزمان له‌ عێراق، به‌ڕاستی‌ ماندو بوم‌و زۆر بێزاربوم له‌ عێراقییه‌كان. باڵێوز كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له‌ سه‌ركرده‌كانی‌ سوننه‌دا بۆ رێكخستبووم، كه‌ له‌نێویاندا عه‌دنان دلێمی‌ سه‌رۆكی‌ قه‌واره‌ی‌ سوننه‌كان له‌ پارله‌مانی‌ عێراق هه‌بوو. به‌دوایدا كۆبونه‌وه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له‌ به‌رپرسانی‌ شیعه‌دا، تاوه‌كو بۆچونی‌ ئه‌وان له‌باره‌ی‌ توندوتیژییه‌وه‌ بزانم.
كۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌ سوننه‌كاندا به‌ تێبینییه‌كی‌ نامۆو ناپه‌سه‌ند ده‌ستی‌ پێكرد. به‌تایبه‌تی‌ ئه‌و كاته‌ی‌ سه‌رۆكی‌ پارله‌مانی‌ عێراق مه‌حمود مه‌شهه‌دانی‌ چیرۆكێكی‌ گێڕایه‌وه‌ كه‌ له‌ڕوكه‌شدا وادیاربوو پیاهه‌ڵدانی‌ منه‌، وه‌لێ‌ وایكرد پێستی‌ جه‌سته‌م سڕ ببێت. مه‌شهه‌دانی‌ وتی‌: كاتێك له‌ساڵی‌ (2003) شه‌ڕه‌كه‌ ده‌ستی‌ پێكرد، من له‌ زیندان بووم. هاوه‌ڵه‌كانم چاودێری‌ هه‌واڵه‌كانیان ده‌كرد كه‌ باسیان له‌ ئاماده‌سازی‌ ئه‌مه‌ریكاو كۆكردنه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا ده‌كرد، هه‌روه‌ها گوێمان له‌ قسه‌كانی‌ تۆ بوو كاتێك هێرشت ده‌كرده‌ سه‌ر سه‌دام حسێن. پاشان وتی‌: وێنه‌كه‌ی‌ تۆمان له‌سه‌ر دیواره‌كه‌ هه‌ڵواسی‌، ئێمه‌ تۆمان خۆشده‌وێ‌. من نازانم ئه‌م چیرۆكه‌ راسته‌ یان نا، به‌ڵام شێوازێكی‌ داهێنه‌رانه‌ بوو، سه‌رۆكی‌ پارله‌مان بۆ خۆناساندنی‌ به‌كاریهێنا.
سه‌ركرده‌كانی‌ سوننه‌ له‌باره‌ی‌ كارو كرده‌وه‌ی‌ گروپه‌ توندڕه‌وه‌كانی‌ شیعه‌، له‌دژی‌ سوننه‌كان، وێنه‌یه‌كی‌ گرافیكیان پیشاندام كه‌ هێنده‌ سامناك بوو بڕوای‌ پێنه‌ده‌كرا. چونكه‌ وێنه‌كه‌ سه‌ری‌ بڕاوو ئه‌ندامانی‌ جه‌سته‌و جه‌سته‌ی‌ خوێناوی‌ شێوێنراوی‌ تێدابوو، به‌جۆرێك ته‌واو له‌ شێوه‌ی‌ مرۆڤ دوربوو. من ته‌ماشای‌ وێنه‌كه‌م كرد –راهاتبووم له‌سه‌ر بینینی‌ خوێن- هاوسۆزی‌ خۆمم بۆ ده‌ربڕین. تێگه‌یشتم له‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت بڵێن، ئێمه‌ كاتێك به‌شداریمان له‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ مالیكیدا كردوه‌، گیانی‌ خۆمان خستۆته‌ مه‌ترسیه‌وه‌، به‌و هۆیه‌وه‌ خێزانه‌كانمان بوونه‌ته‌ ئامانجی‌ هه‌ڕه‌شه‌كردن‌و كوشتن‌و هه‌وڵی‌ تیرۆركردن، چونكه‌ توندئاژۆكان وا هه‌ستیانكردوه‌ ئێمه‌ خیانه‌تمان له‌ دۆزه‌كه‌یان كردووه‌.
سه‌ركرده‌كانی‌ سووننه‌ قسه‌یان ده‌كردو منیش گوێم لێده‌گرتن، هه‌موو گازنده‌كانیان ده‌خسته‌ ئه‌ستۆی‌ شیعه‌كان، به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ دان به‌ به‌رپرسیارێتی‌ خۆیاندا بنێن، كه‌ ده‌بوو فشار بخه‌نه‌ سه‌ر نه‌وه‌كانی‌ تایه‌فه‌كه‌ی‌ خۆیان تاوه‌كو چه‌كه‌كانیان دابنێن. له‌ڕاستیدا ئه‌وان ئه‌و وێرانه‌ گه‌وره‌یه‌یان له‌بیركردبوو كه‌ خۆیان ببونه‌ هۆكاری‌ دروستبوونی‌. دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ بۆ ماوه‌ی‌ سه‌عاتێك گوێم له‌ سكاڵاكانیان له‌دژی‌ شیعه‌ گرت، به‌ ده‌نگێكی‌ توند پێموتن: رێگه‌م بده‌ن شتێكتان پێ‌ بڵێم، ئێمه‌ له‌ ئه‌مه‌ریكا قسه‌یه‌كمان هه‌یه‌ ده‌ڵێت: ده‌كرێ‌ به‌كۆمه‌ڵ یان به‌تاك تاك له‌سێداره‌ بدرێین. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه‌ باش نه‌بێت، ئه‌وا كاتێك دوای‌ شه‌ش مانگی‌ دیكه‌ ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌، ئێوه‌ به‌ستونی‌ روناكی‌ سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن. ئێستا كاتی‌ خۆیه‌تی‌ تاوه‌كو له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا ئاشته‌وایی‌ بكه‌ن.
كاتێك سه‌ركرده‌كانی‌ شیعه‌ له‌ پارله‌مان سه‌ردانیان كردم، هه‌مان په‌یامم پێگه‌یاندن، چونكه‌ سكاڵاو تۆمه‌ته‌كانی‌ ئه‌وانیش هاوشێوه‌ بوون. بۆیه‌ پێموتن: ئه‌مه‌ریكییه‌كان له‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ قاعیده‌ تێده‌گه‌ن، ته‌نانه‌ت له‌وه‌ش تێده‌گه‌ین كه‌ هه‌ندێك له‌ عێراقییه‌كان بڕوایان وایه‌ ئێمه‌ عێراقمان داگیركردوه‌، ئێوه‌ش حه‌ز به‌وه‌ ناكه‌ن. ئه‌گه‌ر عێراقییه‌كان یه‌كتر بكوژن – ئه‌وا هاوڵاتیانی‌ ئه‌مه‌ریكا قبوڵی‌ ناكه‌ن، ئێمه‌ جه‌سته‌ی‌ سه‌ربازه‌كانمان له‌نێو ململانێ‌ خوێناوییه‌كه‌ی‌ ئێوه‌دا دابنێین».
دواتر له‌نزیك كاتژمێر ده‌ی‌ شه‌و بوو، من له‌وپه‌ڕی‌ ماندوێتیدا بووم، دووباره‌ چاوم به‌ مالیكی‌ كه‌وته‌وه‌. پێموت: ناكرێت ئێمه‌ به‌نوێنه‌رایه‌تی‌ ئێوه‌ ناكۆكییه‌ ناوخۆییه‌كانتان چاره‌سه‌ر بكه‌ین. هه‌روه‌ها پێموت: من مه‌به‌ستم له‌ ئاشته‌وایی‌ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ هه‌ندێكتانم خۆشبوێت. پێویسته‌ تۆ كۆنترۆڵی‌ سوپاو پۆلیس بكه‌یت. بیستوومه‌ كه‌سانێك هه‌ن له‌سه‌ر كوشتنی‌ شیعه‌ سزادراون، به‌ڵام له‌و شیعانه‌ ناپێچیته‌وه‌ كه‌ سوننه‌كان ده‌كوژن. ناكرێت ئه‌م دۆخه‌ به‌رده‌وام بێت. قسه‌كانت له‌گه‌ڵ كرده‌وه‌كانت نایه‌نه‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌م دۆخه‌ باش نه‌كه‌یت، ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان ناتوانن لێره‌ بمێننه‌وه‌. ئینزاره‌كه‌م بۆ دووباره‌ كرده‌وه‌ كه‌ پێشتر ئاماژه‌م پێدابوو: ئه‌گه‌ر ئه‌م بارودۆخه‌ باش نه‌بێت، ئه‌وا له‌ماوه‌ی‌ شه‌ش مانگی‌ داهاتودا به‌ ستونی‌ سه‌ر شه‌قامه‌كاندا هه‌ڵده‌واسرێن.
نوستنی‌ ئه‌و شه‌وه‌م له‌ ماڵی‌ باڵێوز خه‌لیلزاد به‌لاوه‌ سه‌خت بوو، چونكه‌ به‌هۆی‌ بونی‌ مه‌ترسییه‌وه‌ له‌سه‌ر ناوچه‌ی‌ سه‌وز، كۆپته‌ره‌كان به‌درێژایی‌ ئه‌و شه‌وه‌ به‌ئاسمانه‌وه‌ بوون‌و له‌ هاتن‌و چووندا بوون. سه‌ر له‌ئێواره‌ چه‌ند گولله‌ هاوه‌نێك ئاراسته‌ی‌ ماڵی‌ باڵێوزه‌كه‌مان كرا، ئیدی‌ نازانم مه‌به‌سته‌كه‌ من بووم یان ته‌نها بۆردومانێكی‌ هه‌ڕه‌مه‌كی‌ بوو، چونكه‌ له‌وكاته‌دا ته‌قه‌كردنی‌ هه‌ڕه‌مه‌كی‌ له‌ به‌غدا دا، كارێكی‌ باوو بڵاو بوو.
سه‌رله‌به‌یانی‌ رۆژی‌ دواتر به‌مه‌به‌ستی‌ كۆبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ مه‌سعود بارزانی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان، به‌فڕۆكه‌یه‌ك چووم بۆ باكوری‌ عێراق، به‌پێداگرییه‌وه‌ داوام له‌ بارزانی‌ كرد كاتێكی‌ زیاتر له‌ به‌غدا به‌سه‌رببات. له‌ڕابردودا په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ بارزانی‌ له‌گه‌ڵ جه‌لال تاڵه‌بانی‌ باش نه‌بوون، ئه‌م دوو سه‌ركرده‌یه‌ دوو حیزبی‌ ركابه‌ریان هه‌بوو، به‌ڵام دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ساڵی‌ (1998) به‌چاودێری‌‌و نێوه‌ندگیری‌ ده‌یڤید وێڵش ئاگربه‌ستیان واژۆكرد، ناكۆكییه‌كانیان وه‌لاوه‌نا، تاوه‌كو به‌ره‌نگاری‌ سه‌دام حسێن ببنه‌وه‌. ئێمه‌ ده‌مانویست ئه‌وان توانای‌ خۆیان له‌ عێراقێكی‌ یه‌كگرتوودا وه‌به‌ربهێنن، به‌دیاریكراوی‌ ده‌مانویست بارزانی‌ له‌ سه‌ركوتكردنی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ كوردستان (PKK)دا یارمه‌تیده‌ر بێت، (PKK) ئه‌و گروپه‌ كوردییه‌ چه‌كداره‌ بوون كه‌ له‌سنوره‌كانی‌ عێراقه‌وه‌ هێرشیان ده‌كرده‌ سه‌ر توركیا.
هه‌وڵمدا دنه‌ی‌ شانازی‌‌و خۆهه‌ڵكێشانی‌ بارزانی‌ به‌ڕوخاندنی‌ سه‌دام حسێن‌و به‌خۆنازینی‌ بده‌م به‌وه‌ی‌ پێمگوت كه‌: تۆ باوكی‌ دامه‌زرێنه‌ری‌ عێراقی‌ دیموكراسیت. ئه‌و گوێیده‌گرت‌و به‌رده‌وام به‌ڵێنی‌ ده‌دا له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كاندا له‌ به‌غدا هاوكاربێت، به‌ڵام به‌ كه‌می‌ پابه‌ندی‌ به‌ڵێنه‌كانی‌ ده‌بوو، ئه‌و پێویستی‌ به‌وه‌ بوو كه‌ هه‌ست به‌وه‌ بكات ئه‌وانیتر رێزی‌ ده‌گرن، ئه‌گه‌رنا ئه‌وا مه‌ودای‌ نێوان خۆی‌‌و حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ عێراقی‌ دورده‌خسته‌وه‌. له‌به‌رئه‌وه‌ كۆبونه‌وه‌م له‌گه‌ڵیدا پێویست بوو، ئه‌گه‌ر كاریگه‌ریش نه‌بووبێت.
دوای‌ ته‌واوبونی‌ كۆبونه‌وه‌كه‌م له‌گه‌ڵ بارزانی‌ رومكرده‌ فڕۆكه‌خانه‌، پێمگوترا كه‌ نابێ‌ سواری‌ فڕۆكه‌كه‌ ببم، هه‌ستم به‌نیگه‌رانییه‌ك كرد به‌وه‌ی‌ پێده‌چێت شتێك قه‌ومابێ‌. پاشتر ئاگاداریان كردم كه‌ فڕۆكه‌كه‌ توشی‌ گرفتێكی‌ میكانیكی‌ هاتوه‌. وادیاربوو له‌ شوێنی‌ نیشتنه‌وه‌كه‌یدا، هه‌ندێك داروپه‌ردو كه‌وتبووه‌ ناو بزوێنه‌ری‌ فڕۆكه‌كه‌وه‌ كه‌ له‌ جۆری‌ (C17) بوو، به‌و هۆیه‌وه‌ فڕۆكه‌كه‌ له‌كاركه‌وتبوو.
بڕیاربوو به‌ره‌و له‌نده‌ن بفڕم، تاوه‌كو له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا چاوم به‌ هاوڕێكانم بكه‌وێت، كه‌ بایه‌خی‌ بۆ گروپی‌ (5+1)‌و سه‌رۆكی‌ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا خافێر سۆلانا هه‌بوو. ئه‌و دیمه‌نه‌م به‌وروژاوی‌ بینی‌، كاتێك به‌مه‌به‌ستی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ رێگه‌یه‌كی‌ دیكه‌، ئه‌ندامانی‌ وه‌فده‌ یاوه‌ره‌كه‌م‌و له‌گه‌ڵیاندا ژه‌نه‌راڵ ویڵ فریزه‌ر (Will Frazer)‌و ئه‌فسه‌ری‌ هه‌ماهه‌نگی‌ له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ی‌ هاوبه‌شی‌ ئه‌ركان له‌ ته‌له‌فۆنكردن نه‌ده‌كه‌وتن. له‌وكاته‌دا بۆم ده‌ركه‌وت ئه‌گه‌ر هه‌میشه‌ ئه‌فسه‌رێكی‌ سه‌ربازی‌ پله‌به‌رزت له‌نزیك بێت، تاوه‌كو پینتاگۆن له‌ دۆخێكی‌ له‌م شێوه‌یه‌ ئاگاداربكاته‌وه‌، كارێكی‌ سودبه‌خش ده‌بێت.
دوای‌ دوو كاتژمێر، به‌فڕۆكه‌یه‌كی‌ پشتیوانی‌ سه‌ربازی‌ له‌ توركیاوه‌ گه‌یشتمه‌ شانشینی‌ یه‌كگرتوو. بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌كاتی‌ دیاریكراویشدا بگه‌مه‌ شوێنی‌ كۆبونه‌وه‌كه‌ كه‌ له‌ ناوه‌ڕاستی‌ شاردا بوو، له‌ فڕۆكه‌خانه‌ی‌ هیسرۆ كۆپته‌رێكی‌ پۆلیسی‌ له‌نده‌ن چاوه‌ڕوانم بوو. دیمه‌نی‌ پایته‌ختی‌ به‌ریتانیا له‌ ئاسمانه‌وه‌ به‌ر له‌ خۆرئاوابون، جوان‌و سه‌رنجڕاكێش بوو، ده‌رونی‌ هێمن ده‌كرده‌وه‌.
له‌ساڵی‌ (2005)ه‌وه‌ كه‌ سه‌ردانه‌كانم بۆ عێراق ده‌ستیانپێكرد، ئه‌مه‌ یه‌كه‌م جارم بوو كه‌ بۆ جێهێشتنی‌ عێراق، هه‌ست به‌دڵنیایی‌ بكه‌م.
*****
به‌گه‌یشتنه‌وه‌م به‌ واشنتۆن، یه‌كسه‌ر چووم بۆ دیداری‌ سه‌رۆك، تاوه‌كو له‌ ناوه‌ڕۆكی‌ دیدارو كۆبونه‌وه‌كانم له‌ عێراق ئاگاداری‌ بكه‌مه‌وه‌. هه‌ستم به‌ كه‌مێك ئازار ده‌كرد، چونكه‌ سه‌رباری‌ هه‌موو ئه‌و چه‌رمه‌سه‌رییانه‌ی‌ كه‌ له‌عێراق توشمان هاتبوو، من به‌رده‌وام ده‌متوانی‌ كه‌مێك بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ دواوه‌، تاوه‌كو بۆ بینینی‌ بابه‌ته‌كان‌و خه‌مڵاندنی‌ ئاستی‌ گرنگییان پارێزگاری له‌ توانای‌ خۆم بكه‌م، هه‌روه‌ها پارێزگاریم له‌ كه‌مێك له‌ گه‌شبینیش ده‌كرد. من‌و سه‌رۆك‌و جێگری‌ سه‌رۆك‌و ستیڤ هادلی‌ پێكه‌وه‌ بووین، من راشكاو بووم، به‌گوێره‌ی‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی‌ خۆم راستی‌ بابه‌ته‌كانم به‌بێ‌ رازاندنه‌وه‌و به‌گوێره‌ی‌ توانا خسته‌ڕوو.
پێموتن: عێراقییه‌كان كێشه‌ی‌ بۆڵ كۆنه‌ر (Bull Conner)یان هه‌یه‌، وه‌كو ئاماژه‌یه‌ك بۆ ئه‌و پۆلیسه‌ ره‌گه‌زپه‌رسته‌ ئێشكگره‌ی‌ شه‌قامه‌كانی‌ شاری‌ بێرمینگهام كه‌ من لێی‌ ده‌ژیام. له‌ گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی‌ ئێمه‌، هه‌واڵی‌ ده‌ركه‌وتنی‌ پۆلیس هه‌واڵێكی‌ خۆش نه‌بوو. ئێستا سوننه‌كان له‌هه‌مان دۆخدان، من متمانه‌م به‌وه‌ نییه‌ مالیكی‌ بایه‌خ به‌م بابه‌ته‌ بدات. ئه‌و بابه‌ته‌ش ته‌نها به‌مالیكیه‌وه‌ په‌یوه‌ست نییه‌، به‌ڵكو په‌یوه‌سته‌ به‌هه‌مویانه‌وه‌: به‌ هاشمی‌‌و مه‌شهه‌دانی‌‌و دلێمی‌‌و ‌و تاڵه‌بانییه‌وه‌. هیچ كه‌سێك نایه‌وێت كارێك بكات له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ عێراق بێت –هه‌ریه‌كه‌یان بۆ خۆیان‌و به‌گوێره‌ی‌ ئه‌جێندای‌ كه‌سی‌‌و تایه‌فی خۆیان كارده‌كه‌ن.
سه‌رۆك جۆرێك له‌ نیگه‌رانی‌ له‌ ده‌نگیدا هه‌بوو، لێی‌ پرسیم: چۆن ئه‌وه‌ت زانی‌؟
پێموت: ئه‌وان ته‌نانه‌ت دان به‌كێشه‌كه‌شدا نانێن. هاوڵاتیه‌كی‌ ئاسایی‌ عێراقی‌ متمانه‌ی‌ به‌ كه‌س نییه‌ –متمانه‌ی‌ به‌ حكومه‌ت‌و به‌ئێمه‌ش نییه‌. ژیان له‌عێراق له‌دۆخی‌ سروشتییه‌وه‌ دووره‌، ته‌نانه‌ت لێشی‌ نزیك نه‌بۆته‌وه‌، هه‌تا دۆخه‌ ئه‌منییه‌كه‌ باش نه‌بێت، ژیان ناگه‌ڕێته‌وه‌ دۆخی‌ سروشتی‌ خۆی‌.
جێگری‌ سه‌رۆك‌و ستیڤ هیچیان نه‌وت. من‌و سه‌رۆكیش پێكه‌وه‌ له‌ گفتوگۆیه‌كی‌ نیمچه‌ هه‌ڵچوانه‌دا به‌رده‌وام بووین. سه‌رۆك به‌هۆی‌ ئه‌و دۆخه‌و له‌باره‌ی‌ عێراقیه‌كانیشه‌وه‌، بێ‌ هیوا بوو، پێموابوو له‌و كاته‌دا به‌جدی‌ بیر له‌زیادكردنی‌ ژماره‌ی‌ سه‌ربازه‌كان ده‌كاته‌وه‌. دواتر هه‌واڵی‌ به‌ مالیكی‌ دا ئه‌گه‌ر دۆخه‌كه‌ زیاتر په‌ره‌بستێنێ‌، ئه‌وا ئاماده‌یه‌ هێزی‌ زیاتر ره‌وانه‌ بكات. من ماندوو هه‌ڵچوو گرژ بووم. راسته‌وخۆ ته‌ماشام كردو پێموت: جه‌نابی‌ سه‌رۆك ئه‌وه‌ی‌ ده‌یكه‌ین بێسوده‌، به‌ڕاستی‌ بێسوده‌، به‌ڵكو شكسته‌.
پرسی‌: كۆندی‌ چی‌ بكه‌ین؟ چۆن ده‌توانین وابكه‌ین كاره‌كه‌مان سودبه‌خش بێت؟
له‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ به‌مه‌به‌ستی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ وه‌ڵام بۆ ئه‌و پرسیاره‌ ده‌ستم به‌كاركردن كرد. به‌قوڵی‌ بیرم له‌ دۆخی‌ عێراق ده‌كرده‌وه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئاره‌زوم نه‌بوو له‌و ساته‌دا خۆم به‌ «چاره‌سه‌ره‌كانه‌وه‌» پابه‌ند بكه‌م. له‌وه‌ڵامدا به‌سه‌رۆكم وت: نازانم، رێگه‌م بده‌ بڕۆم‌و بیر بكه‌مه‌وه‌. له‌و ساته‌دا بێزارییه‌كی‌ زۆر قوڵم له‌باره‌ی‌ ره‌وشی‌ عێراقه‌وه‌ هه‌بوو. نه‌مده‌زانی‌ ئه‌گه‌ر وه‌ڵامێك بۆ پرسیاره‌كه‌ی‌ سه‌رۆك هه‌بووبێت، به‌ڵام وه‌ڵامه‌كه‌ی‌ خۆمم به‌لاوه‌ ناپه‌سه‌ند بوو، چونكه‌ من وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ بووم‌و یه‌كێك بووم له‌ نزیكترین راوێژكاره‌كانی‌ – منیش وه‌كو ئه‌وانیتر، له‌و رێڕه‌وه‌ی‌ گرتبومانه‌به‌رو له‌و ته‌نگژه‌یه‌شی‌ تێیكه‌وتبووین، به‌رپرس بووم.


یاریكردن به‌ دوا كارت
ئه‌و گوشارانه‌ی‌ له‌ پایزی‌ ساڵی‌ (2006)دا له‌سه‌ر سه‌رۆك بوون، تاوه‌كو ئاراسته‌ی‌ ره‌وتی‌ عێراق بگۆڕین، هی‌ ئه‌وه‌ نه‌بوون باس بكرێن. سه‌رله‌به‌یانییه‌ك كه‌ به‌ڕێگاوه‌ بووم بۆ كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌، چومه‌ نوسینگه‌ی‌ هێلكه‌یی‌‌و هه‌ندێك قسه‌م له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا كرد، باسی‌ ئه‌و گفتوگۆیه‌م بۆ كرد كه‌ له‌ باڵه‌خانه‌ی‌ كاپیتۆڵ ئه‌نجاممدابوو. به‌سه‌رۆكم راگه‌یاند له‌وێ‌ تێبینی‌ ئه‌وه‌م كردوه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ دژایه‌تی‌ هه‌وڵه‌كانمان له‌عێراقدا ده‌كه‌ن، ژماره‌یان روو له‌زیادبونه‌، ئه‌و دژایه‌تیه‌ ته‌نانه‌ت كۆمارییه‌كانیشی‌ گرتۆته‌وه‌. پاشان گفتوگۆمان له‌باره‌ی‌ راپۆرتی‌ گروپی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌باره‌ی‌ عێراقه‌وه‌ كرد، كه‌ چاوه‌ڕوان ده‌كرا له‌و نزیكانه‌دا بڵاوبكرێته‌وه‌.
گروپی‌ لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ له‌هه‌ردوو پارته‌كه‌ پێكهاتبوو، له‌لایه‌ن هه‌ریه‌كه‌ له‌ وه‌زیری‌ پێشوتری‌ ده‌ره‌وه‌ جیمس بیكه‌رو لی‌ هامڵتۆن ئه‌ندامی‌ پێشوی‌ كۆنگرێسه‌وه‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ده‌كرا. پێكهێنانی‌ ئه‌و گروپه‌ بیرۆكه‌ی‌ پارله‌مانتاری‌ ڤێرجینیا فرانك ۆڵف (Frank Wolf) بوو، كه‌ ده‌یویست له‌باره‌ی‌ شه‌ڕی‌ عێراقه‌وه‌ «زه‌مینه‌یه‌كی‌ هاوبه‌ش» بدۆزێته‌وه‌.
له‌سه‌ره‌تای‌ ساڵی‌ (2006)دا به‌مه‌به‌ستی‌ تاوتوێكردنی‌ ئه‌و پێشنیاره‌، فرانك هات بۆ لام، من پێشنیاره‌كه‌یم به‌بیرۆكه‌یه‌كی‌ باش زانی‌، بۆیه‌ پێموت له‌وباره‌یه‌وه‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا قسه‌ ده‌كه‌م. هه‌رچه‌نده‌ سه‌رۆك له‌وه‌ ده‌ترسا قایلبوونی‌ به‌ پێكهێنانی‌ ئه‌و گروپه‌ وه‌ها لێكبدرێته‌وه‌ كه‌ بۆ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌، داوای‌ یارمه‌تی‌ له‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ده‌ره‌كی‌ كردووه‌، به‌ڵام به‌مه‌به‌ستی‌ به‌دیهێنانی‌ سه‌قامگیری‌‌و پشتیوانیكردنی‌ هه‌وڵه‌كانمان له‌ عێراق، –هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ردوو حیزبه‌كه‌ بۆ دانانی‌ سیاسه‌تێكی‌ نوێ‌ «ناوچه‌یه‌كی‌ ئاراممان بۆ دابه‌زین له‌سه‌ر وشكانی‌» پێ‌ ببه‌خشن، باش له‌وه‌ تێده‌گه‌یشت كه‌ پێویستی‌ به‌ یارمه‌تی‌ گروپێك هه‌یه‌ كه‌ چانسی‌ ئه‌وه‌یان هه‌بێت له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه‌ رێزێكی‌ گه‌وره‌یان لێ‌ بنرێت، بۆیه‌ سه‌رۆك پێشنیاره‌كه‌ی‌ په‌سه‌ند كرد.
په‌سه‌ندكردنی‌ ئه‌و بیرۆكه‌یه‌، به‌لای‌ ئێمه‌وه‌ وه‌كو قوتدانی‌ حه‌پێكی‌ تاڵ وابوو. هه‌ر بۆ زانیاری‌، زۆرێك له‌ قسه‌كه‌ران ئه‌و لیژنه‌یه‌یان به‌وه‌ وه‌سفده‌كرد كه‌ گردبونه‌وه‌ی‌ شاره‌زایانی‌ ئیداره‌ی‌ سه‌رۆك جۆرج بۆشی‌ باوكه‌، هاتوون تاوه‌كو كوڕه‌ ده‌ستبڵاوه‌كه‌ی‌ فێربكه‌ن، وانه‌یه‌ك یان دوو وانه‌ له‌ واقیعیه‌ت‌و لێهاتوویی‌ له‌ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌ربگرێت.
ئێستا، من له‌ نوسینگه‌ی‌ هێلكه‌یی‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا دانیشتوم، ئاماژه‌م به‌وه‌دا راپۆرته‌كه‌ی‌ گروپی‌ لێكۆڵینه‌وه‌، هاوشێوه‌ی‌ پێشنیاره‌كه‌ی‌ فرانك، بۆ «گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ پێگه‌مان» له‌عێراقدا هه‌لێكمان ده‌داتێ‌، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شم زانی‌ كه‌ ستیڤ به‌و پێشنیاره‌ قایله‌، به‌ڵام سه‌رۆك ئاماده‌نه‌بوو له‌باره‌ی‌ سیاسه‌تی‌ عێراقه‌وه‌ چه‌كێكی‌ سپی‌ به‌هیچ كه‌سێك ببه‌خشێت. هه‌رچه‌نده‌ سه‌رۆك ئه‌نجامه‌كانی‌ راپۆرته‌كه‌ی‌ ره‌تنه‌كرده‌وه‌ –دواتر ده‌ركه‌وت به‌شێكی‌ گه‌وره‌ی‌ ئه‌نجامه‌كان له‌گه‌ڵ بیركردنه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكدا ته‌بایه‌، به‌ڵام رونیكرده‌وه‌ رێگه‌ی‌ تایبه‌تی‌ خۆی‌ بۆ به‌ره‌و پێشه‌وه‌چوون له‌عێراقدا ده‌دۆزێته‌وه‌. به‌جه‌ختكردنه‌وه‌ وتی‌: من تائێستاش فه‌رمانده‌ی‌ باڵام. ئه‌م ده‌سته‌واژه‌یه‌ش به‌هه‌ڵواسراوی‌ له‌ بۆشاییدا مایه‌وه‌.
دوای‌ ده‌رچونمان له‌ نوسینگه‌ی‌ هێلكه‌یی‌، له‌ ستیڤم پرسی‌: ئایا سه‌رۆك ده‌توانێ‌ دان به‌ئاستی‌ قوڵی‌ ئه‌و چاڵه‌دا بنێ‌ كه‌ له‌ عێراقدا تێیكه‌وتوین؟ هه‌ردوكمان هاوڕابوین كه‌ ئه‌وه‌ ده‌زانێ‌، به‌ڵام وه‌كو ستیڤ وتی‌: ئه‌و پیاوێكی‌ كه‌ڕه‌په‌. منیش بۆچونه‌كه‌یم په‌سه‌ندكردو وتم: به‌ڵێ‌ هه‌ر ئه‌وه‌یه‌.
به‌درێژایی‌ وه‌زری‌ هاوین گه‌وره‌ راوێژكارانی‌ ئه‌منی سه‌رۆك‌و ئاژانسه‌كانیان، به‌رده‌وام له‌ پێداچونه‌وه‌دا بوون به‌ دۆخی‌ عێراقدا. به‌مه‌به‌ستی‌ تاوتوێكردنی‌ بژارده‌كانمان، كه‌ هیچ شتێكی‌ قه‌ده‌غه‌كراوی‌ تێدانه‌بوو، ستیڤ‌و تیمی‌ كاره‌كه‌یم بانگهێشتكرد تاوه‌كو پێكه‌وه‌ له‌ نێوه‌ڕاستی‌ مانگی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌مدا كۆببینه‌وه‌.
كاربه‌ده‌ستانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ له‌سه‌ر بژارده‌ی‌ «زیادكردنی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا»و دووباره‌ راسپاردنه‌وه‌ی‌ دامه‌زراوه‌ی سه‌ربازی‌ به‌مه‌به‌ستی‌ دانانی‌ پلانی‌ «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ یاخیبوون»، به‌ڕابه‌رایه‌تی‌ هه‌ریه‌ك له‌: ج.د. كرۆچ (J.D. Crouch)‌و میگان ئۆسۆلیڤان (Meghan Osullivan)و ولیام لۆتی‌ (William Luti)‌و پیته‌ر ڤێڤه‌ر (Peter Feaver)‌و بریت مه‌كگۆرگ (Breet McGurk) هاوڕابوون.
له‌كاتی‌ تاوتوێكردنی‌ پلانه‌كاندا، باسمان له‌وه‌كرد له‌ ژینگه‌ی‌ ئه‌و شارانه‌دا كه‌ دانیشتوانێكی‌ چڕی‌ هه‌یه‌، له‌ نمونه‌ی‌ شاری‌ به‌غدا جیاكردنه‌وه‌ی‌ یاخیبوان له‌ هاوڵاتیان كارێكی‌ زه‌حمه‌ته‌، چونكه‌ هه‌ردولایان یه‌كجۆر جلیان له‌به‌ردایه‌، هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی‌ فراوانی‌ چه‌كیش له‌لایه‌ن سوپاوه‌، زیانێكی‌ زۆری‌ له‌نێو هاوڵاتیاندا لێده‌كه‌وێته‌وه‌. ئه‌و جۆره‌ كوشتاره‌ش له‌ڕابردودا رویدابوو، ببوه‌ هۆی‌ وروژاندنی‌ ناڕه‌زایی‌ دانیشتوان‌و نه‌هێشتنی‌ پشتیوانی‌ بۆ سوپاكه‌مان. له‌به‌رانبه‌ردا ستراتیژییه‌تی‌ سوپا بۆ تێكشكاندنی‌ دوژمن‌و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ یاخیبوان ته‌نها كوشتنی‌ یاخیبوه‌كان نه‌بوو، به‌ڵكو دابینكردنی‌ سه‌قامگیریش بوو بۆ هاوڵاتیان.
هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ڕێگه‌ی‌ ئه‌نجامدانی‌ ئێشكگری‌ له‌ شه‌قامه‌كانی‌ شاره‌ گه‌وره‌كان‌و پارێزگا دوره‌ ده‌سته‌كاندا، هه‌روه‌ها له‌ڕێگه‌ی‌ پارێزگاریكردن له‌ پڕۆژه‌كانی‌ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌وه‌، توانییان جه‌خت له‌ پابه‌ندبونی‌ خۆیان له‌هه‌مبه‌ر عێراقدا بكه‌نه‌وه‌، هه‌روه‌ك هه‌وڵیاندا بڕوا به‌ عێراقییه‌كان بهێنن كه‌ بۆ به‌دیهێنانی‌ ئاینده‌یه‌كی‌ گه‌ش، پێویسته‌ چه‌كه‌كانیان راده‌ستی‌ حكومه‌ت بكه‌ن.
ئه‌م جۆره‌ لێك نزیكردنه‌وانه‌ هێزه‌كانمانی‌ ناچارده‌كرد له‌كاتێكدا سه‌ركێشی‌ ده‌كه‌ن‌و له‌ناوچه‌ ئارامه‌كان ده‌رده‌چن، رێكاری‌ زه‌حمه‌ت بگرنه‌به‌رو خۆیان بخه‌نه‌ مه‌ترسیه‌كی‌ گه‌وره‌وه‌. له‌هه‌ندێك كاتدا ئه‌و بنه‌مایه‌ رێگری‌ له‌ سه‌ربازه‌كانمان ده‌كرد ته‌قه‌ بكه‌ن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هاتوو په‌لاماریش دران، به‌نمونه‌ ده‌بوو له‌ بازاڕه‌ قه‌ره‌باڵغه‌كاندا خۆیان له‌ ته‌قه‌كردن بپارێزن.
له‌سه‌ره‌تادا بڕوام وابوو ستراتیژییه‌تی‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ یاخیبوان، بۆ مه‌یدانی‌ پێكدادانێكی‌ فره‌ ئاڵۆزی‌ وه‌كو عێراق لێك نزیككردنه‌وه‌یه‌كی‌ دروسته‌. بۆیه‌ له‌مانگی‌ حوزه‌یراندا یاداشتێكم ره‌وانه‌ی‌ ستیڤ كرد، كه‌ پێشنیارێكی‌ له‌خۆگرتبوو بۆ دانانی‌ بژارده‌ی‌ «به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ تۆڵه‌كارانه‌ له‌ یاخیبون»، ئه‌و بژارده‌یه‌ش كرۆكی‌ ئه‌و بنه‌مایه‌ بوو كه‌ ده‌بوو له‌ ناوچه‌ گرنگ‌و جه‌وهه‌رییه‌كانی‌ وڵاتدا جێبه‌جێ بكرێت. ئه‌و پێشنیاره‌ له‌لایه‌ن فیل زیلیكۆڤ‌و جیم جیفری‌ باڵێوزی‌ پێشوومان له‌ عێراق دانرابوو، بۆ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌و ستراتیژه‌ش، داوای‌ به‌شدارییه‌كی‌ كاتی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكایان ده‌كرد. به‌ڵام پاش هاوینێكی‌ خوێناوی‌‌و هێورنه‌بونه‌وه‌ی‌ توندوتیژییه‌ تایه‌فییه‌كان، بڕوام به‌وه‌ نه‌بوو كه‌ بارودۆخه‌كه‌ بۆ سه‌ركه‌وتنی‌ ئه‌م ستراتیژه‌ نوێیه‌ پێگه‌یشتبێت –ئیدی‌ له‌ناو پینتاگۆندا بێت یاخود له‌ به‌غدا-.
ئه‌گه‌ر پلانی‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ یاخیبوان بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ سه‌ركه‌وتوانه‌ جێبه‌جێ بكرایه‌، تاڕاده‌یه‌كی‌ زۆر پشتی‌ به‌توانای‌ سوپا ده‌به‌ست، كه‌ تاچه‌ند ده‌توانن خۆیان له‌گه‌ڵ بنه‌ماو بیروباوه‌ڕه‌كانیدا بگونجێنن. ئه‌نجامدانی‌ گۆڕانكاری‌ له‌ناو دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ زه‌به‌لاحی‌ وه‌كو سوپادا له‌كاتی‌ ئاشتیدا كارێكی‌ ئاسان نه‌بوو، چ جای‌ له‌كاتی‌ ململانێیه‌كی‌ تولانیدا. بۆیه‌ ئه‌وه‌ی‌ نیگه‌رانی‌ ده‌كردم ئه‌وه‌بوو سه‌ركردایه‌تی‌ پینتاگۆن، ئاماده‌نه‌بوون ئه‌م ستراتیژه‌ نوێیه‌ جێبه‌جێ‌ بكه‌ن.
ئه‌وه‌ی‌ زۆر گرنگ بوو، وه‌كو پێشتریش ئاماژه‌م پێدا متمانه‌م به‌ پابه‌ندبوونی‌ عێراقییه‌كان نه‌بوو. عێراقیه‌كانیش بۆ كوژاندنه‌وه‌ی‌ بڵێسه‌ی‌ ئه‌و توندوتیژییه‌ تایه‌فیه‌، رۆڵی‌ خۆیان نه‌ده‌گێڕا، ئیدی‌ به‌هۆی‌ بێتواناییانه‌وه‌ بوبێت یاخود به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ بێت كه‌ ئاره‌زویان لێ‌ نه‌بووبێت. ئه‌گه‌ر پاساوه‌كه‌یان بێ‌ توانایی‌ بێت، ئه‌وا هاوبه‌شیكردنی‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ ریزه‌كانیاندا له‌ماوه‌ كورتدا سودبه‌خش ده‌بێت. وه‌لێ‌ ئه‌گه‌ر نه‌بونی‌ ئاره‌زو بێت بۆ سه‌ركوتكردنی‌ توندوتیژی‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی‌ شیعه‌كان – من واگومانم ده‌بردو به‌ڕاستم ده‌زانی‌- ئه‌وا به‌شداریكردنی‌ زیاتری‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌نێوه‌ندی‌ ئه‌م قه‌سابخانه‌یه‌دا، بۆچونێكی‌ په‌سه‌ندكراو نه‌بوو.
به‌مه‌به‌ستی‌ كۆتایهێنان به‌توندوتیژی‌‌و به‌خشینی‌ ده‌رفه‌تێك به‌ عێراقییه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی‌ كاری‌ سیاسی‌، ستیڤ به‌دڵنیاییه‌وه‌ زیادكردنی‌ ژماره‌ی‌ هێزه‌كانی‌ به‌كارێكی‌ باش ده‌زانی‌، به‌ڵام من به‌گومان بووم له‌ بابه‌ته‌كه‌. فه‌رمانبه‌ره‌كانیشمان له‌و نێوانده‌دا ده‌هاتن‌و ده‌چوون، به‌نمونه‌ بۆ كه‌مكردنه‌وه‌یه‌كی‌ پله‌ به‌پله‌ی‌ ده‌ستوه‌ردانی‌ ئه‌مه‌ریكی‌، فیل زیلیكۆڤ پلانێكی‌ جیاوازی‌ ئاماده‌كرد.
دواجار به‌ ئامانجی‌ فه‌راهه‌مكردنی‌ سه‌قامگیری‌ له‌ عێراقدا، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌گوێره‌ی‌ توانا ده‌ستوه‌ردانی‌ به‌رده‌واممان بسازێنین، له‌لایه‌كی‌ دیكه‌ش بۆ به‌هێزكردنی‌ حكومه‌ت تاوه‌كو بتوانێت ململانێ‌ تایه‌فییه‌كان جڵه‌وبكات، ئه‌و پێشنیاره‌ی‌ له‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌رچوو، ته‌نها داوای‌ به‌هێزكردنی‌ هاوسه‌نگی‌ هێزی‌ له‌نێوان لایه‌نه‌ عێراقییه‌كاندا ده‌كرد.
به‌گوێره‌ی‌ ئه‌و ستراتیژه‌، ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌گه‌ر حكومه‌تی‌ عێراق له‌ پشتیوانیكردنی‌ توندوتیژی‌ تایه‌فی‌ به‌رده‌وام بێت، یاخود ئه‌گه‌ر هه‌وڵه‌كانی‌ بۆ پاكتاوكردنی‌ ره‌گه‌زی‌ به‌گه‌ڕبخات، ئه‌وا ده‌ستده‌كات به‌كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ له‌شاره‌كاندا. ئێمه‌ هیواداربوین ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌ راستگۆییمان پێ‌ ببه‌خشێت، تاوه‌كو به‌رپرسیارێتی‌ كۆتایهێنان به‌ كرده‌وه‌كانی‌ توندوتیژی‌ له‌ناوخۆدا، بخه‌ینه‌ ئه‌ستۆی‌ عێراقییه‌كانه‌وه‌. من بڕوام به‌وه‌ نه‌بوو ئه‌م پلانه‌ سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت، هه‌روه‌ها بڕواشم به‌وه‌ نه‌بوو كه‌ زیادكردنی‌ ژماره‌ی‌ هێزه‌كانمان سودێكی‌ ئه‌وتۆی‌ هه‌بێت. وه‌لێ‌ پێموابوو لانیكه‌م ده‌بێته‌ هۆی‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ژماره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌، به‌هۆی‌ شێوازه‌كه‌ی‌ پێشوه‌وه‌ سه‌ربازانی‌ ئه‌مه‌ریكی‌ ده‌كوژن.


گه‌یتس ده‌روازه‌یه‌كی‌ نوێ‌ ده‌كاته‌وه‌
چه‌ند رۆژێكی‌ كه‌م پێش ئه‌نجامدانی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ نیوه‌ی‌ خولی‌ هه‌ڵبژاردن، سه‌رۆك په‌یوه‌ندی‌ پێوه‌كردم‌و پرسیارێكی‌ لێكردم، وایلێكردم هزری‌ خۆم رێكبخه‌مه‌وه‌. سه‌رۆك پرسی‌: چی‌ ده‌ڵێی‌ ئه‌گه‌ر بۆب گه‌یتس (Bob Gates) بكه‌ینه‌ وه‌زیری‌ به‌رگری‌؟ نه‌متوانی‌ خۆشحاڵی‌ خۆم بشارمه‌وه‌و پێموت: كارێكی‌ مه‌زنه‌، باشه‌ بۆچی‌ من پێشتر بیرم له‌م كاره‌ نه‌كردۆته‌وه‌؟
له‌گه‌ڵ گه‌یتسدا دۆستایه‌تیه‌كی‌ دێرینمان هه‌بوو، سه‌ره‌تاكه‌ی‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می‌ ئیداره‌ی‌ جۆرج بۆشی‌ باوك، بۆ رۆژانی‌ هه‌ڵایسانی‌ توندوتیژی‌ له‌كۆتاییه‌كانی‌ شه‌ڕی‌ سارددا. له‌وكاته‌وه‌ دۆستایه‌تیمان به‌رده‌وام بوو، تاوه‌كو دواتر چه‌ندین رۆڵی‌ ئه‌كادیمی‌ له‌ په‌یمانگای‌ جۆرج بۆش بۆ كارگێڕی‌‌و خزمه‌تگوزاری‌ گشتی‌ له‌ زانكۆی‌ ته‌كساس وه‌رگرت، پاشان بووه‌ سه‌رۆكی‌ زانكۆكه‌.
پێداگریم ده‌كرد له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ خۆم له‌ قه‌ره‌ی‌ بڕیاری‌ په‌یوه‌ست به‌ چاره‌نوسی‌ رامسفێڵدا نه‌ده‌م، چونكه‌ هیچ ژیرییه‌كی‌ تێدانییه‌ كاتێك ده‌ربكه‌وێت یه‌كێك له‌ وه‌زیره‌كان، هه‌رچه‌نده‌ پێگه‌شی‌ له‌ سه‌رۆكه‌وه‌ نزیك بێت، هه‌وڵی‌ زاڵبون‌و شكاندنی‌ وه‌زیرێكی‌ دیكه‌ بدات. سه‌رۆك ئاگاداری‌ ئه‌و هه‌سته‌م بوو. چونكه‌ ئه‌و كاته‌ی‌ له‌ كامپ ده‌یڤید گفتوكۆیه‌كی‌ سه‌رپێیانه‌مان ئه‌نجامدا، سه‌رۆك داوایلێكردم ببمه‌ وه‌زیری‌ به‌رگری‌. منیش له‌وكاته‌دا پێموت: نامه‌وێت تواناكانی‌ خۆم له‌ ململانێدا له‌گه‌ڵ دۆن به‌هه‌ده‌ر بده‌م، ده‌مه‌وێت سه‌ركردایه‌تی‌ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان له‌ ئه‌ستۆ بگرم، هه‌روه‌ها نامه‌وێت دۆنیش ده‌ستوه‌ربداته‌ كاره‌كانم. سه‌رۆك رونكردنه‌وه‌كه‌می‌ په‌ژراند، پێموایه‌ ئه‌و قسه‌یه‌شم به‌لایه‌وه‌ هه‌ندێك زبرو كتوپڕ بوو.
ده‌مه‌وێت لێره‌دا بۆ جارێكی‌ دیكه‌ جه‌خت له‌وه‌ بكه‌مه‌وه‌، كه‌ هیچ ناكۆكییه‌كی‌ كه‌سیی‌ له‌نێوان من‌و دۆناڵددا نه‌بوو. هه‌موو ئه‌و ناكۆكییانه‌ی‌ هه‌بوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بوو من ده‌مویست ئه‌و له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ هێڵی‌ دیبلۆماسی‌ بێت.
به‌ڵێنم به‌سه‌رۆك دا په‌یوه‌ندی‌ به‌ گه‌یتسه‌وه‌ بكه‌م‌و ئاگاداری‌ بكه‌م كه‌ چه‌نده‌ به‌ دامه‌زراندنی‌ له‌ وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ خۆشحاڵم. بۆب-یش به‌سه‌رۆكی‌ راگه‌یاند كه‌ هاوكاریكردن له‌گه‌ڵ مندا ئاسان‌و به‌رهه‌مدارو ئاسوده‌به‌خش ده‌بێت. ئه‌وه‌ی‌ زۆر گرنگ بوو به‌لای‌ منه‌وه‌ ئه‌وه‌بوو متمانه‌یه‌كی‌ زۆرم به‌وه‌ هه‌بوو، له‌ئێستا به‌دواوه‌ پینتاگۆن راسته‌وخۆو به‌شێوه‌یه‌كی‌ داهێنانكارانه‌، به‌ره‌نگاری‌ داڕسانه‌كانی‌ عێراق ده‌بێته‌وه‌.
له‌ تشرینی‌ دووه‌می‌ (2006)داو به‌دیاریكراوی‌ له‌رۆژی‌ دوای‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، سه‌رۆك بۆش رایگه‌یاند بۆبی‌ كاندید كردوه‌ تاوه‌كو ببێته‌ وه‌زیری‌ داهاتوی‌ به‌رگری‌. كاتێك زانیم كه‌ بۆب به‌نیازه‌ ده‌یڤید پترایۆس (David Petraeus) بۆ شوێنگرتنه‌وه‌ی‌ جۆرج كه‌یسی‌ بپاڵێوێت، متمانه‌م زیاتر بوو كه‌ سه‌ره‌تایه‌كی‌ نوێ‌ ده‌ست پێده‌كه‌ین. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌رنج‌و تێبینی‌ خۆم هه‌بوو له‌باره‌ی‌ بژارده‌ی‌ زیادكردنی‌ هێزه‌ سه‌ربازییه‌كان، مكوڕ بووم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت سه‌رۆك له‌ بژارده‌ی‌ دیكه‌ بكۆڵێته‌وه‌. ستیڤ بۆچونی‌ وابوو ئه‌گه‌ر هانك بۆڵسۆن به‌شداری‌ له‌ گفتوگۆكانماندا بكات كارێكی‌ سودبه‌خش ده‌بێت – به‌مه‌به‌ستی‌ ئه‌وه‌ نا سود له‌ شاره‌زاییه‌كه‌ی‌ وه‌كو وه‌زیری‌ گه‌نجینه‌ وه‌ربگرین، به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌م كێشه‌یه‌وه‌ «تێڕوانینێكی‌ نوێ‌»مان لێیه‌وه‌ ده‌ست بكه‌وێت. به‌ڕاستی‌ بیرۆكه‌یه‌كی‌ مه‌زن بوو.
رۆژی‌ یه‌كشه‌ممه‌ی‌ پاش جه‌ژنی‌ سوپاسگوزاری‌، تیمی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌‌و سه‌رۆك له‌ژورێكی‌ به‌ر خۆره‌تاوی‌ كۆشكی‌ سپییدا كۆبوینه‌وه‌، دۆناڵد ئاماده‌بوو – چونكه‌ هێشتا له‌كاره‌كانی‌ وه‌كو وه‌زیری‌ به‌رگری‌ به‌رده‌وام بوو، چاوه‌ڕوانی‌ كۆنگرێس بوو تاوه‌كو دامه‌زراندنی‌ گه‌یتس په‌سه‌ند بكات- هه‌روه‌ها هه‌ریه‌كه‌ له‌: جێگری‌ سه‌رۆك‌و سه‌رۆكی‌ ده‌سته‌ی‌ ئه‌ركانی‌ هاوبه‌ش پیته‌ر پیس‌و بۆڵسۆن، هادلی‌‌و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی‌ ج.د. كرۆش ئاماده‌ی‌ كۆبونه‌وه‌كه‌ بوون. ئه‌وه‌ی‌ سه‌رسامی‌ كردم ئه‌وه‌بوو ماوه‌ی‌ شه‌ش ساڵ بوو نه‌چوبوومه‌ ئه‌و ژوره‌وه‌.
ئه‌و ژوره‌ له‌هه‌ر چوار لاوه‌ په‌نجه‌ره‌ی‌ هه‌بوو، له‌رۆژدا تیشكی‌ خۆری‌ لێوه‌ ده‌هاته‌ژووره‌وه‌. دوای‌ ئه‌و پێشكه‌وتنانه‌ی‌ كتوپڕانه‌ی‌ یه‌كێتی‌ سۆڤیه‌ت به‌ده‌ستیهێنابوو، سه‌رۆك دوایت ئایزنهاوه‌ر له‌م ژوره‌دا به‌مه‌به‌ستی‌ پێداچونه‌وه‌ به‌ ستراتیژییه‌تی‌ جه‌نگی‌ سارددا، سه‌رۆكایه‌تی‌ كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ كرد. من نازانم ئایا له‌هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌م ژوره‌دا بۆ پێداچونه‌وه‌ به‌ ستراتیژییه‌تی‌ عێراقدا، ئه‌و پێشینه‌ مێژوییه‌ له‌ هۆشی‌ سه‌رۆكدا هه‌بووه‌ یان نا، یاخود سه‌رۆك ته‌نها ویستویه‌تی‌ شوێنه‌كه‌ بگۆڕێت. هۆكاره‌كه‌ی‌ هه‌رچییه‌ك بووبێت، من هیوایه‌كی‌ وام هه‌بوو كه‌ له‌ هرزی‌ باو باپیرانی‌ به‌ر له‌ په‌نجا ساڵمانه‌وه‌، بیرۆكه‌یه‌كی‌ نوێ‌ هه‌ڵبهێنجین، چونكه‌ ئێمه‌ پێویستمان به‌هه‌ر هاوكارییه‌ك بوو كه‌ به‌ده‌ستمان بگه‌یشتایه‌.
له‌پڕێكدا ج.د.كرۆس پێشنیارێكی‌ كرد كه‌ هه‌موان پێمانده‌زانی‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو كه‌ ده‌سته‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ ئاره‌زوو ده‌كه‌ن ژماره‌ی‌ هێزه‌كان زیادبكرێت. دووباره‌ پرسیم: ئه‌م هێزه‌ زیاده‌ییه‌ چی‌ ده‌كات؟ وتی‌: باشكردنی‌ دۆخی‌ ئه‌منی‌ دانیشتوان. منیش به‌تانه‌ لێدانه‌وه‌ پرسیم: باشه‌، ئایا ئێمه‌ له‌ ئاسایشی‌ دانیشتوانی‌ عێراق به‌رپرسین؟ یاخود دابینكردنی‌ ئاسایش ئه‌ركی‌ حكومه‌ته‌كه‌یانه‌؟ پاشان به‌ڵێنه‌كانی‌ پێشوی‌ مالیكیم له‌باره‌ی‌ دابینكردنی‌ ئاسایش بۆ گه‌له‌كه‌ی به‌بیر ئاماده‌بوان هێنایه‌وه‌. پێموتن: ئێمه‌ رێگه‌ به‌ سه‌ركرده‌یه‌كی‌ عێراقی‌ ناده‌ین، سوكایه‌تی‌ به‌ هێزه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا بكات. كۆبونه‌وه‌كه‌ پڕ له‌ مشتومڕو توڕه‌یی‌‌و هه‌ڵچون بوو، بۆیه‌ به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌ینه‌ دوابڕیار، كۆبونه‌وه‌كه‌ كۆتایهات.
رۆژی‌ پاشتر له‌گه‌ڵ سه‌رۆكدا به‌ڕێكه‌وتین بۆ هه‌رێمی‌ به‌ڵتیك، بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌ كۆبونه‌وه‌ی‌ لوتكه‌ی‌ ناتۆدا له‌ لاتیڤیا ئاماده‌بین. له‌ناخی‌ خۆمدا پرسیم: چ كه‌سێكی‌ خه‌ونی‌ به‌وه‌وه‌ ده‌دیت كه‌ رۆژێك له‌ رۆژان سه‌رۆكی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ ریگای‌ پایته‌ختی‌ لاتیڤیادا ئاماده‌ی‌ كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ لوتكه‌ی‌ هاوپه‌یمانی‌ ناتۆ بێت؟ ئه‌م لوتكه‌یه‌ هه‌لێكی‌ دیكه‌ بوو، ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ كه‌وانه‌یه‌كی‌ درێژی‌ مێژوویی‌ بوو- ده‌رفه‌تێك بوو بۆ دووباره‌ جه‌ختكردنه‌وه‌ له‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌كرێت له‌كۆتایی‌ رێگه‌كه‌دا بڕیاره‌ قورسه‌كان ئاراسته‌ی‌ كه‌وانه‌كه‌ بگۆڕن.
دوای‌ دوو رۆژ ئه‌و كۆبونه‌وه‌یه‌و بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و گریمانه‌یه‌، له‌ عه‌ممانی‌ پایته‌ختی‌ ئوردن چاومان به‌ مالیكی‌ كه‌وت. سه‌رۆك بۆ ماوه‌ی‌ زیاتر له‌ كاتژمێرێك كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ دوو به‌دووی‌ له‌گه‌ڵ مالیكیدا ئه‌نجامدا. له‌كاتێكدا ئه‌وان له‌كۆبونه‌وه‌دا بوون، من‌و ستیڤ‌و خه‌لیلزاد له‌گه‌ڵ راوێژكارانی‌ مالیكیدا كه‌وتینه‌ گفتوگۆ، له‌نێویاندا راوێژكاری‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ مۆفه‌ق روبه‌یعی‌ هه‌بوو.
كاتێك روبه‌یعی‌ وتی‌ حكومه‌ت پشتیوانی‌ له‌ گروپه‌ توندئاژۆكانی‌ شیعه‌ له‌دژی‌ سوننه‌ ناكات، سه‌رم سوڕما. له‌وكاته‌دا به‌توڕه‌بوونه‌وه‌ پێموت: یان تۆ درۆمان له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ی‌ یان یه‌كێك درۆی بۆ كردویت. ستیڤ‌و خه‌لیلزاد هاتنه‌ ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه‌و پشتیوانییان له‌ من كرد، به‌ڵام به‌بۆچونێكی‌ نه‌رم‌و هێمنتره‌وه‌. خۆشحاڵ بووم كه‌ ئه‌وان هاتنه‌ ناو گفتوگۆكه‌مانه‌وه‌، چونكه‌ من سه‌رباری‌ رێزو سه‌رسامیم به‌ مۆفه‌ق، به‌ڵام ده‌مویست له‌كاتی‌ خۆیدا قسه‌كه‌ به‌نێو چه‌وانیدا بده‌مه‌وه‌. له‌خۆمم پرسی‌: تاكه‌ی‌ ئه‌م خه‌ڵكانه‌ كۆنترۆڵی‌ كێشه‌كان بكه‌ن؟ له‌و ساته‌دا داوایانلێكردین راسته‌وخۆ بچینه‌ ژوره‌وه‌و به‌شداری‌ له‌كۆبونه‌وه‌كه‌ی‌ سه‌رۆك‌و مالیكیدا بكه‌ین.
به‌مه‌به‌ستی‌ كۆتایهێنان به‌ توندوتیژی‌ له‌ به‌غدا، مالیكی‌ پلانی‌ خۆی‌ پێشكه‌ش به‌ سه‌رۆك كرد. سه‌رۆك پێیوت ئه‌گه‌ر ئاماده‌یت ئه‌و پلانه‌ت جێبه‌جێ‌ بكه‌یت، ئه‌وا ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان ئاماده‌یه‌ هێزی‌ زیاتر ره‌وانه‌ی‌ عێراق بكات. سه‌رۆك به‌ده‌ق وتی‌: ئه‌گه‌ر پێویست بكات ده‌یان هه‌زار سه‌ربازت بۆ ده‌نێرم. به‌ڵام پێویسته‌ تۆ ئاماده‌بیت كاره‌ قورسه‌كان ئه‌نجام بده‌یت. سه‌رۆك لیستێكی‌ درێژی‌ پێشكه‌ش كرد – زۆرینه‌یان په‌یوه‌ست بوون به‌كاركردن بۆ وه‌ستاندنی‌ توندوتیژی‌، به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ لایه‌نگری‌ لایه‌نێك بكات. له‌ناخی‌ خۆمدا وتم: ژماره‌ی‌ هێزه‌ سه‌ربازییه‌كان زیاد ده‌كرێن. وه‌لێ‌ به‌ر له‌و كاره‌، ده‌بێت سوپا ئه‌وه‌ بزانێت كه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ری‌ رێڕه‌وه‌كه‌ له‌سه‌ر زه‌وی‌ بگۆڕێت. بۆب گه‌یتس ده‌توانێت ئه‌و كاره‌ بكات. ئه‌وكات پشتیوان به‌خوا ئێمه‌ له‌ دۆخێكی‌ باشتردا ده‌بین.
به‌مه‌به‌ستی‌ ئه‌نجامدانی‌ خولێكی‌ نوێی‌ گفتوگۆكانی‌ ئاشتی‌ له‌نێوان فه‌ڵه‌ستینی‌‌و ئیسرائیلییه‌كاندا، له‌ سه‌رۆك جیابومه‌وه‌و به‌ره‌و ئه‌ریحاو قودس رۆیشتم. به‌ڵام هۆشم به‌بابه‌تێكی‌ دیكه‌ی‌ جیاواز له‌و ململانێیانه‌وه‌ سه‌رقاڵ بوو- ئایا پاڵپشت به‌وه‌ی‌ له‌عێراق ده‌گوزه‌رێ‌، ئێمه‌ یان سه‌ربه‌رز ده‌بین یان سه‌رشۆڕ؟
كاتێك له‌گه‌ڵ وه‌زیرانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ كه‌نداوو وه‌زیرانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ میسرو ئوردن (GCC+2) كۆبومه‌وه‌، ئه‌و بژارده‌یه‌م به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو بۆ روون بوویه‌وه‌. چونكه‌ له‌وكاته‌دا ئه‌نجامگیرییه‌كانی‌ راپۆرتی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌باره‌ی‌ عێراقه‌وه‌، ورده‌ ورده‌ دزه‌یكرده‌ میدیاكانه‌وه‌و هه‌مو جیهان به‌ ناوه‌ڕۆكه‌كه‌یان زانی‌. راپۆرته‌كه‌ پێشنیاری‌ كشانه‌وه‌ی‌ هێزه‌كانمانی‌ له‌ عێراق ده‌كرد – به‌ڵام كشانه‌وه‌كه‌ ده‌بێت دوای‌ لێكۆڵینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن بێت، كه‌واته‌ ده‌بوو هه‌ر بكشێینه‌وه‌. باشترین شت كه‌ له‌وباره‌یه‌وه‌ بیڵێم ئه‌وه‌یه‌ تاوه‌كو قۆناغی‌ به‌ر له‌ كشانه‌وه‌، گۆڕه‌پانێكی‌ كراوه‌و فراوان هه‌بوو –به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئامانجه‌كه‌ به‌هه‌ر رێگه‌یه‌ك بوایه‌ ده‌رچوون بوو له‌ عێراق.
له‌كۆبونه‌وه‌كه‌دا وه‌زیرانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵاتانی‌ هاریكاری‌ كه‌نداوو میسرو ئوردن، نیگه‌رانی‌ توندی‌ خۆیان له‌ كشانه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ له‌ عێراق‌و ده‌ستبه‌رداربوونمان له‌ سوننه‌كان ده‌ربڕی‌. وه‌زیره‌كه‌ی‌ میسر وتی‌: هه‌رچه‌نده‌ وه‌كو عه‌ره‌بێك ئه‌م قسه‌یه‌ ئازارم ده‌دات، به‌ڵام پێویسته‌ ئێوه‌ بمێننه‌وه‌و پێگه‌ی‌ خۆتان له‌عێراقدا به‌هێزتر بكه‌ن‌و كاره‌كه‌ به‌ پایان بگه‌یه‌نن. ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ن، ئه‌وا (ئێرانییه‌كان) به‌سه‌رماندا زاڵ ده‌بن.
وه‌زیرانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ كه‌نداو نیگه‌رانی‌ توندی‌ خۆیان له‌هه‌مبه‌ر ئه‌و پێشنیاره‌ی‌ راپۆرته‌كه‌ش ده‌ربڕی‌ كه‌ به‌ئامانجی‌ به‌شداریكردنی‌ ئێران، پێشنیاری‌ لڤینێكی‌ نوێی‌ دیبلۆماسی‌ ده‌كات – ئه‌م هه‌نگاوه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی‌ چاره‌سه‌رێكی‌ هه‌رێمیی‌ بوو بۆ كێشه‌ی‌ عێراق. ئه‌وان گومانی‌ ئه‌وه‌یان هه‌بوو دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ ئێرانییه‌كان ئه‌و پێگه‌ دیبلۆماسییه‌ به‌نرخه‌یان ده‌ستیانده‌كه‌وێت، له‌گفتوگۆكانیاندا له‌گه‌ڵ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كاندا ده‌یقۆزنه‌وه‌و به‌ ئامانجی‌ فراوانكردنی‌ هه‌ژمونی‌ خۆیان له‌ناوچه‌كه‌دا به‌كاریده‌هێنن. ئه‌و وه‌زیرانه‌ به‌ڵێننامه‌یه‌كیان له‌ ئه‌مه‌ریكاوه‌ ده‌ویست، كه‌ له‌به‌رانبه‌ر كۆتایهێنانی‌ شه‌ڕ له‌ عێراقدا، به‌ ئێران نافرۆشرێن. به‌دانپێدانانه‌وه‌ پێموتن: ئێمه‌ له‌ئێستادا له‌پێگه‌یه‌كی‌ به‌هێزدا نین، وه‌لێ‌ له‌ دۆخێكی‌ لاوازیشدا نین. ئێمه‌ نیازمان نییه‌ ئێران بانگهێشتی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناڤین بكه‌ین.
به‌م قسه‌یه‌ وه‌ڵامی هاوڕێ وه‌زیره‌كانم له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ هاریكاری‌ كه‌نداو دایه‌وه‌: ئه‌وان (ئێرانییه‌كان) له‌ ئاوی‌ لێڵدا مه‌له‌ ده‌كه‌ن، بۆنی‌ خوێن هه‌ڵده‌مژن. بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‌ ئێران، پێویسته‌ ئێوه‌ له‌ پێگه‌یه‌كی‌ به‌هێزدا بن. پاشان به‌یاننامه‌یه‌كی‌ گشتگیرمان ده‌ركرد، كه‌ هیچ شتێكی‌ له‌باره‌ی‌ ئێرانه‌وه‌ له‌خۆنه‌گرتبوو.
رۆژهه‌ڵاتی‌ ناڤین شوێنی‌ چیرۆك‌و لێكدژییه‌كانه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هاوڕێ‌ وه‌زیره‌كانم له‌سه‌ر حه‌ق بوون. ئێستا كاتی‌ ئه‌وه‌ نه‌بوو هه‌لێكی‌ وا به‌ تاران ببه‌خشین كه‌ هه‌ست به‌وه‌ بكات ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان سازشی‌ بۆ ده‌كات. ئه‌مه‌ ئه‌و وانه‌یه‌ بوو كه‌ من له‌و گفتوگۆیانه‌وه‌ فێری‌ بووم، ئه‌و وانه‌یه‌ش له‌ بابه‌تی‌ زیادكردنی‌ ژماره‌ی‌ هێزه‌كانماندا، كاریكرده‌ سه‌ر گۆڕینی‌ تێڕوانینه‌كانم.

وەرگێر: بارام سوبحی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ناكۆكی لە نێوان حەكیم و خەزعەلیدا دروست دەبێت

بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق، چارەسەری ناكۆكییەكانی ئەم دواییەی نێوان ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort