عادل موراد: بیرۆكه‌یه‌كمان هه‌یه‌ بۆ كۆنگره‌ی داهاتوو كه‌ شێوازی مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی نه‌مێنێت – knwe.org
سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » عادل موراد: بیرۆكه‌یه‌كمان هه‌یه‌ بۆ كۆنگره‌ی داهاتوو كه‌ شێوازی مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی نه‌مێنێت

عادل موراد لە دوا چاوپێکەوتنی کوردستانی نوێ-دا

عادل موراد: بیرۆكه‌یه‌كمان هه‌یه‌ بۆ كۆنگره‌ی داهاتوو كه‌ شێوازی مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تی نه‌مێنێت

عادل موراد له‌ سه‌ركرده‌ پێشه‌نگه‌كانی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان‌و ئه‌ندامی‌ ده‌سته‌ی‌ دامه‌زرێنه‌ریشه‌ له‌ هه‌مان كاتدا، سه‌ركرده‌یه‌كی‌ بوێر‌و ژیر‌و خاوه‌ن فیكر‌و قه‌ڵه‌مێكی‌ به‌ بڕشت‌و زه‌نگین‌و ده‌وڵه‌مه‌ند، له‌م دواییانه‌شدا هه‌روه‌ك پیشه‌ی‌ هه‌میشه‌یی خۆی‌ ماندونه‌ناسانه‌ وه‌ك سكرتێری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ندی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان لێبڕاوانه‌ كاری‌ ده‌كرد.
ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ی‌ هه‌ڤاڵ عادل موراد له‌ ژماره‌ (5834)ی‌ كوردستانی‌ نوێ رۆژی‌ 19/7/2012دا بڵاو كراوه‌ته‌وه‌‌و له‌به‌ر گرنگی‌ مێژوویی‌و سیاسی‌ بابه‌ته‌كه‌ كوردستانی‌ نوێ دووباره‌ بڵاوه‌ی‌ ده‌كاته‌وه‌.
له‌ چاپێكه‌وتنه‌كه‌دا هه‌ڤاڵ عادل موراد راشكاوانه‌‌و سه‌ربه‌ستانه‌ بیرو رای‌ خۆی‌ له‌ باره‌ی‌ چه‌ند ته‌وه‌رێكی‌ گرنگی‌ وه‌ك كاروباری‌ ناوخۆی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان، كاره‌كانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند‌و بابه‌ته‌ سیاسییه‌كانی‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ كوردستان‌و عیراق‌و له‌ هه‌موویشی‌ گرنگتر په‌یوه‌ندی‌ ئۆپۆزسیۆن به‌ ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ ده‌خاته‌ روو. جگه‌ له‌وه‌ش سه‌باره‌ت به‌ به‌هاری‌ عه‌ره‌بی‌‌و ده‌رهاویشته‌كانی‌‌و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ناوچه‌كه‌ ده‌دوێ.
فۆتۆ: حەمە عومەر

گفتوگۆ: کوردستانی نوێ

سه‌ره‌تا له‌باره‌ی پرسیاری ئه‌وه‌ی (دوای ئه‌وه‌ی بووی به‌ سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیی ی.ن.ك هه‌ندێك هه‌نگاوتان نا كه‌ هه‌ندێكیان په‌یوه‌سته‌ به‌ رێكخستنه‌وه‌ی شێوه‌ی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی، هه‌ندێكیشی پێشنیازه‌ بۆ ناو یه‌كێتی، بۆ نموونه‌ پێشنیازه‌كان په‌یوه‌سته‌ به‌وه‌ی مه‌كته‌به‌كانی یه‌كێتی راپۆرته‌كانی خۆیان بخوێننه‌وه‌، هه‌ندێك له‌و پێشنیازانه‌ش بۆ ناوخۆی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌، ئاستی به‌ده‌نگه‌وه‌ هاتن له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی بۆ ئه‌و پێشنیازانه‌ی ئێوه‌ چۆن بوو؟ له‌ناو یه‌كێتیش چۆن مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ كرا؟)، عادل موراد سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی رایگه‌یاند: كه‌ كۆنگره‌ ته‌واو بوو خۆم كاندید نه‌كردو وتم یارمه‌تی یه‌كێتی ده‌ده‌م ئه‌گه‌ر ئیشیان هه‌بوو پێم، به‌ڵام ئه‌وه‌بوو هه‌ندێك كێشه‌ له‌ناو ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیدا روویدا. مام جه‌لال و كاك د.فوئاد و براده‌ران به‌ سووربوونه‌وه‌، وتیان تۆ كه‌ یه‌كێتی به‌ هی خۆت ئه‌زانیت ئه‌گه‌ر كێشه‌ هه‌بوو ئه‌بێت یارمه‌تیمان بده‌یت و ئیش بكه‌یت له‌گه‌ڵمان.
له‌ڕاستیدا من به‌ ئه‌نجه‌ت بووم كه‌ نه‌چم و وتم ئه‌بێت هه‌ڵبژاردن بكرێت، كه‌ هه‌ڵبژاردنیش كرا ته‌نیا چوار كه‌س ده‌نگیان بۆ نه‌دام و باقییه‌كه‌ی هه‌مووی ده‌نگیان بۆ دام، پێشتر وتم ئه‌گه‌ر ده‌ یان بیست كه‌س رازیی نه‌بن بۆچی بڕۆم، ئیتر ئه‌وه‌بوو به‌ده‌نگه‌وه‌هاتنێكی گشتی هه‌بوو.
عادل موراد رایگه‌یاند كه‌ ماوه‌ی ده‌ست به‌كاربوونم پێنج یا شه‌ش مانگێكه‌ به‌ڵام دان به‌وه‌دا ده‌نێم نه‌مانتوانیووه‌ زۆر شت بكه‌ین ئه‌ویش له‌به‌ر زۆر كێشه‌و رێگری و شتی تر. وتیشی: ره‌شنووسه‌كانی په‌یڕه‌و پێش ئه‌وه‌ی چاپ بكرێت ده‌ستكاری تێدا كراوه‌و بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ش به‌سه‌رپه‌رشتی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال كۆبوونه‌وه‌یه‌ك له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌كرێت.

كاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیی
له‌باره‌ی ئیشوكاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندییه‌وه‌ عادل موراد ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌: كۆبوونه‌وه‌كانیان مانگانه‌یه‌و تا ئێستاش یه‌ك رۆژ چییه‌ دوا نه‌كه‌وتووه‌، وتی: پێش 30 مانگ كۆبوونه‌وه‌ی خۆمان ئه‌كه‌ین و راپۆرتی دارایی باس ده‌كه‌ین، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر وه‌سڵ هه‌بێت به‌ بیست یان سی هه‌زار دینار باسی ئه‌كه‌ین، بۆیه‌ راپۆرتی دارایی زۆر دڵخۆشكه‌ره‌و هه‌موو جارێك به‌ كۆی ده‌نگ بڕیاری لێده‌درێت، به‌ڵام راشیگه‌یاند: دواهه‌مین جار كه‌ لێره‌ نه‌بووه‌ له‌باره‌ی نه‌سریه‌وه‌ ناڕه‌زایی هه‌بووه‌ له‌لایه‌ن شه‌ش یا حه‌وت براده‌رێكه‌وه‌.
وتیشی: جاران نه‌سرییه‌كه‌ زۆر براده‌ر سوودی خراپی لێده‌بینی، ئێستا ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌، ئه‌توانم بڵێم تاكه‌ ده‌زگاین كه‌مانگانه‌ نزیكه‌ی په‌نجا ملیۆن دینار ئه‌گێڕینه‌وه‌ بۆ خه‌زێنه‌ی حزب. هه‌ندێ براده‌ر پێیان ناخۆشه‌، ئه‌ڵێن ئه‌وه‌ بۆ ئێمه‌ دابینكراوه‌، منیش وتم ئه‌وه‌ پاره‌ی یه‌كێتییه‌، وتیان یه‌كێتی پاره‌كه‌ ده‌دات به‌ فڵان ئاغا، به‌ڵام من وتم با بیدات به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌بێت ئێمه‌ فێربین چۆن پاره‌ی حزب ته‌خشان و په‌خشان نه‌كه‌ین بۆیه‌ له‌مه‌دا سه‌ركه‌وتوو بووین.
عادل موراد ره‌خنه‌ی له‌وه‌ هه‌بوو كه‌ له‌ما‌وه‌كانی پێشووتردا نه‌سریه‌ی چه‌ند مه‌كته‌بێك له‌لای به‌رپرسی مه‌كته‌به‌كه‌وه‌ ده‌مایه‌وه‌ به‌ڵام ئێستا ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌و ده‌بێت كارگێڕی مه‌كته‌به‌كان ئاگایان لێبێت كه‌ ئه‌وه‌ش هه‌نگاوێكی باشه‌.
ئه‌و باسی له‌وه‌ كرد ئێستا كه‌ ته‌ندروستی باشتر بووه‌ ده‌یه‌وێت خۆی سه‌رپه‌رشتی ئه‌وه‌ بكات له‌ مه‌كته‌بی سیاسییه‌وه‌ تا خواره‌وه‌، چونكه‌ ئه‌وه‌ ئه‌ركه‌كانی ئه‌نجومه‌نه‌. هه‌روه‌ها سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی باسی له‌وه‌كرد كه‌ یه‌كه‌مجار ئیشه‌كانی خۆیان رێكخستووه‌و نموونه‌ی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ هێنایه‌وه‌ كه‌ جاران چوارده‌ ئوتومبێلیان هه‌بووه‌، ئوتومبێل هه‌بووه‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن كوڕه‌كانیان یان خوشكه‌كانیان پێی ئه‌گه‌ڕان به‌ڵام ئێستا وانه‌ماوه‌و ئوتومبێله‌كان هه‌مووی له‌ ئه‌نجومه‌نن، باسی ئه‌وه‌شیكرد كه‌ له‌كاتێكدا ئوتومبێله‌كان هی حزبن به‌ڵام ده‌درا به‌ كه‌سه‌كان و پێكدادانی پێ ئه‌كرا به‌ڵام ئێستا له‌ژێر چاودێری ده‌زگاكه‌یاندایه‌.

حزب و دارایی
عادل موراد ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ له‌ رووی داراییه‌وه‌ مه‌ڵبه‌ند یان مه‌كته‌ب هه‌بووه‌ دوای سێ رۆژ یه‌ك قڕانیان نه‌ماوه‌، ره‌خنه‌ی له‌ چۆنێتی وه‌رگرتنی نه‌سریه‌ گرت كه‌ زۆجار ئه‌و نه‌سریانه‌ خه‌رج كراون به‌ بێ ئه‌وه‌ی لێپێچینه‌وه‌ی له‌باره‌وه‌ بكرێت. وتیشی: به‌داخه‌وه‌ كاتێك كه‌ وه‌فدێك ئه‌ڕوات بۆ شوێنێك كه‌سێك نییه‌ لێپرسینه‌وه‌ بكات له‌باره‌ی خه‌رجییه‌كانی ئه‌و وه‌فده‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بزانن چه‌ندێكیان خه‌رجكردووه‌ و چۆن خه‌رجیانكردووه‌. هه‌روه‌ها راشیگه‌یاند كه‌ ده‌زگای چاودێریی لاوازه‌و ناتوانن وردبینی له‌ حساباتی مه‌كته‌بی سیاسی و غه‌یری مه‌كته‌بی سیاسی بكه‌ن، وتیشی: من و چه‌ند براده‌رێكی ئه‌نجومه‌ن به‌ جورئه‌ته‌وه‌ ئه‌بێت وردبینی له‌و شتانه‌ بكه‌ین.
عادل موراد ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو كه‌: زۆر ده‌زگا هه‌یه‌ بۆ پاره‌یان پێبدرێت و چه‌ندین گۆڤار هه‌یه‌ كه‌س نایخوێنێته‌وه‌و پڕ بازاڕه‌، باشه‌ بۆ ئه‌و پاره‌یه‌ نه‌ده‌م بۆ به‌هێزكردنی كوردستانی نوێ و گه‌لی كوردستان كه‌ ده‌زگای خۆمانه‌، راسته‌ ئیمانم به‌ مه‌ركه‌زییه‌ت نییه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌هێزكردنه‌، با كارمه‌نده‌كانی كوردستانی نوێ ئیمكانیاتیان باشتر هه‌بێت، با مانگی جارێك سێ یا چوار رۆژنامه‌نووسی خۆمان بڕۆن بۆ وڵاتانی تر ئیشی رۆژنامه‌نووسی بكه‌ن.
وتیشی: له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌م ته‌خشان و په‌خشان نه‌كرێت نه‌ك هه‌ر له‌ راگه‌یاندن له‌زۆر شتی تریشدا، بۆ نموونه‌ ئه‌بینیت بیست كه‌س دانیشتوون چا ئه‌خۆنه‌وه‌ گوایه‌ ئه‌وانه‌ ئیسنادن، ئیسنادی چی؟ باشه‌ كۆمیته‌كان ئیشیان چییه‌؟ واته‌ ئیشه‌كان دژ به‌یه‌كن، به‌ رای من ئه‌گه‌ر بتوانین ئه‌وانه‌ هه‌ڵبوه‌شێنینه‌وه‌ ئه‌توانین چاكتریشی بكه‌ین، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر له‌ داراییه‌وه‌ ده‌ستپێبكه‌ین.

لیژنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی
سه‌باره‌ت به‌ لیژنه‌كانی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌و ئه‌وه‌ی كه‌ ئایا لیژنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی ده‌ستیانكردووه‌ به‌و ئیشانه‌ یان نا، عادل موراد ئاماژه‌ی به‌وه‌دا: ئێمه‌ یانزه‌ كۆمسیۆنمان هه‌یه‌، هه‌ندێكیان چالاكن و هه‌ندێكیشیان چالاك نین، بۆ نموونه‌ كۆمسیۆنی پێشمه‌رگه‌ هه‌بوو، به‌ڵام وتمان وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌و مه‌ڵبه‌ندی پێشه‌مه‌رگه‌ هه‌یه‌، ئێمه‌ ده‌زگایه‌كی چاودێریین، ئه‌وه‌بوو ئه‌وه‌م چاره‌سه‌ر كرد، ئه‌مه‌ خۆی یه‌كێك له‌وانه‌ بوو كه‌ به‌ به‌لاش پاره‌ی تێدا سه‌رف ده‌كرا، ئه‌گه‌ر پێشمه‌رگه‌ سكاڵای هه‌یه‌ با خۆی بێت، ئه‌گه‌ر پیشمه‌رگه‌یه‌ك له‌ شوێنێك ئه‌ویش ئه‌گه‌ر حزبی بێت كێشه‌یه‌كی هه‌بێت له‌گه‌ڵ حزب ئه‌توانین یارمه‌تی بده‌ین، ئه‌مما ئێمه‌ كۆمسیۆنێك دروستبكه‌ین به‌ناوی پێشمه‌رگه‌ ئه‌وه‌م هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌، ئه‌ویش به‌ زه‌حمه‌ت. هه‌روه‌ها كۆمسیۆنێك هه‌بوو به‌ناوی شه‌هیدان، به‌ڵام وتمان ده‌زگای شه‌هیدان و ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران مه‌كته‌بێكی هه‌یه‌ به‌ناوی شه‌هیدان، مام جه‌ل هه‌یه‌تی، فڵان هه‌یه‌تی، مه‌ڵبه‌نده‌كان هه‌یانه‌، ئێمه‌ بۆچی ته‌ده‌خولی شه‌هیدان بكه‌ین، ئه‌گه‌ر ژنه‌ شه‌هیدێك یان برای شه‌هیدێك سكاڵای هه‌بوو وتی حزب ده‌ستدرێژییم ده‌كاته‌ سه‌ر و پاره‌ یان ئه‌وه‌م ناداتێ ده‌توانین به‌دواداچوون بكه‌ین و ئه‌وه‌بوو ئه‌وه‌شم هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌. كۆمسیۆنه‌كانمان كرد به‌ یانزه‌ كۆمسیۆن، ویستم كۆمسیۆنی مافی مرۆڤیش هه‌ڵبوه‌شێنمه‌وه‌ به‌ڵام بۆیه‌ نه‌مكرد چونكه‌ له‌ په‌یڕه‌وه‌كه‌دا نووسرابوو، په‌یڕه‌وه‌كه‌ ده‌سه‌ڵاتی له‌ ئێمه‌ زیاتره‌، وتم چ په‌یوه‌ندییه‌كمان به‌ مافی مرۆڤه‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌وه‌تا وه‌زاره‌ت هه‌یه‌، ئێمه‌ ده‌زگایه‌كی حزبین و چاودێریی حزبی ئه‌كه‌ین، به‌ڵام ناتوانم هه‌ڵیبوه‌شێنمه‌وه‌ چونكه‌ له‌ په‌یڕه‌ودا هاتووه‌.
ئه‌و باسی له‌ كۆمسیۆنی ده‌ستپاكی كرد كه‌ كۆمسیۆنێكی زۆر باشه‌ به‌ڵام موعاناتیان هه‌یه‌و قبووڵی ناكه‌ن و ره‌فزی ئه‌كه‌ن، وتیشی: ئه‌م ئیشه‌ زۆر ئاسان نییه‌، هه‌رچه‌ند زۆر مه‌ڵبه‌ند و شوێنی تر رێزم لێ ئه‌گرن، ره‌نگه‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێكی تر بێت هه‌ر ده‌رگاشی لێ نه‌كه‌نه‌وه‌، هه‌روه‌ها كۆمسیۆنێكی ترمان هه‌یه‌ سكاڵاو لێكۆڵینه‌وه‌ ئه‌مه‌ش زۆر باشه‌ كه‌ حاكم ئیبراهیم و چه‌ند براده‌رێكی پارێزه‌رن.
كۆمسیۆنی په‌یڕه‌وی ناوخۆ هه‌یه‌ كه‌ ره‌خنه‌مان له‌ په‌یڕه‌وی ئێستا هه‌یه‌و وه‌كو وتم ده‌ستكاری كراوه‌ بۆ نموونه‌ له‌و شوێنه‌ی تایبه‌ته‌ به‌ ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی، وه‌ك خۆم پێویستم به‌وه‌ نییه‌ له‌كۆبوونه‌وه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی ئاماده‌ بم یان نا؟ چونكه‌ كاتێك ئه‌چم بۆ لای مام جه‌لال ئه‌ویش به‌ من ده‌ڵێت كورته‌ی هه‌واڵ چییه‌. هه‌روه‌ها ئه‌ڵێن ئه‌گه‌ر مام جه‌لال داوای كرد ئینجا سكرتێری ئه‌نجومه‌ن دێت بۆ كۆبوونه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌سڵه‌كه‌ وا نه‌بوو، د.فوئاد ئه‌ندازیاری شته‌كه‌یه‌، قابیله‌ د.فوئاد وابنوسێت، ئایا ئه‌وه‌ لۆژیكه‌؟ ئه‌سڵییه‌كه‌ ئه‌ڵێت سكرتێری ئه‌نجومه‌ن ئاماده‌ ده‌بێت له‌كۆبوونه‌وه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی كه‌ ئه‌مه‌ راسته‌، به‌ڵام وایان لێكردووه‌ ئه‌گه‌ر پێویستی كرد مام جه‌لال داوا ئه‌كات كه‌ سكرتێری ئه‌نجومه‌ن ئاماده‌ بێت، زۆر مه‌ڵبه‌ند و مه‌كته‌ب هه‌یه‌ حه‌ز ئه‌كه‌ن ئه‌نجومه‌ن به‌هێز بێت و باش بێت، به‌ڵام زۆر خه‌ڵك هه‌یه‌ پێیان ناخۆشه‌ چونكه‌ ئه‌بینن چاودێرییه‌ك هه‌یه‌ به‌سه‌ریانه‌وه‌.
هه‌روه‌ها كۆمسیۆنه‌كانی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ به‌ گشتی بریتیین له‌ مافی مرۆڤ، ده‌ستپاكی، سكاڵاو لێكۆڵینه‌وه‌، په‌یڕه‌وی ناوخۆ، كۆنگره‌ی چواره‌م، چاودێری ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی كه‌ له‌ په‌رله‌مان و حكومه‌تن، هه‌ڵبژاردنه‌كان، چاودێریی په‌یوه‌ندییه‌كان، چاودێریی راگه‌یاندن، چاودێریی كاروباری رێكخستن و چاودێریی كاروباری رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان.


مافی یاسادانان
سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی ده‌ڵێت ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ند مافی یاسادانانی نییه‌، چونكه‌ په‌یڕه‌و ئه‌ڵێت ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی ده‌زگایه‌كی چاودێرییه‌. له‌وه‌ڵامی پرسیاری ئه‌وه‌ی كه‌ ماوه‌یه‌ك مه‌كته‌به‌كان ده‌یانویست په‌یڕه‌وی ناوخۆیی بۆخۆیان دابنێن كه‌ ده‌بێت ئێوه‌ ره‌زامه‌ندیی له‌سه‌ر ده‌ببڕن ئایا ئه‌مه‌ ده‌كاته‌ ئه‌وه‌ی ئێوه‌ یاسا داده‌نێن؟ عادل موراد وتی: ئه‌مه‌ نیوه‌ یاسادانانێكه‌، وردبینی ده‌كه‌ین ئه‌وه‌ش بۆ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بزانین ئایا له‌كوێ له‌گه‌ڵ په‌یڕه‌وی ناوخۆ ئه‌گونجێت و له‌كوێ له‌گه‌ڵی ناگونجێت، وتیشی: زۆربه‌ی مه‌كته‌به‌كان دێن بۆ لای ئێمه‌ و براده‌رانی یاسایی ده‌ستكاری ئه‌كه‌ن و ئه‌ڵێن ئه‌مه‌ ده‌ست ده‌دا و ئه‌وه‌یان ده‌ست نادات.
راشیگه‌یاند: ئه‌مه‌ ئه‌زموونی یه‌كه‌مه‌ له‌ حزب، ئێمه‌ ئه‌گه‌ر كۆنگره‌ی داهاتوو زوو بكرێت بیرۆكه‌یه‌كمان هه‌یه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند براده‌رێك له‌باره‌یه‌وه‌ قسه‌مان كردووه‌و په‌ره‌ی سه‌ندووه‌، ئیتر شێوازی ئه‌م مه‌كته‌بی سیاسی و سه‌ركردایه‌تییه‌ نه‌مێنێت، لیژنه‌یه‌ك دروستبكه‌ین كه‌ مه‌رج نییه‌ ناوی ئه‌نجومه‌ن بێت، با ناوی تر دابنێن بۆی، ئه‌مه‌ وه‌ك حزبی سۆسیالیستی فه‌ره‌نسی و ئیسپانی، وه‌ك پارتی كرێكارانی به‌ریتانی، سه‌د كه‌س یان هه‌شتا كه‌س واته‌ ژماره‌یه‌كی دیاریكراو له‌ كۆنگره‌دا ده‌نگیان پێده‌درێت، بۆ نموونه‌ ده‌نگ ده‌درێت به‌ 71 كه‌س، ئه‌مانیش له‌ نێوان خۆیاندا سكرتێر داده‌نێن، به‌رپرسی راگه‌یاندن یان به‌رپرسی شته‌كانی تر داده‌نێن و ساڵی جارێك ده‌بێت بیانگۆڕن كه‌ ئه‌مه‌ ئیشی ده‌ورییه‌. راشیگه‌یاند: ئه‌مه‌ بیرۆكه‌ی خۆمه‌، پێشنیازم كردووه‌و ته‌به‌نییان كردووه‌.

ئاماده‌كاری بۆ كۆنگره‌
سه‌باره‌ت به‌ ئه‌وه‌ی چ ئاماده‌كارییه‌ك كراوه‌ بۆ كۆنگره‌ له‌لایه‌ن كۆمسیۆنی كۆنگره‌ خۆیه‌وه‌؟ سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی رایگه‌یاند: هه‌رچه‌ند زۆر براده‌ر هه‌یه‌ بیروبۆچوونی ئێمه‌یان پێ ناخۆشه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ی باسم كرد پێی رازی بن و ته‌به‌نای بكه‌ن شتێكی مه‌زنه‌، له‌نێوان ئه‌و حه‌فتاو یه‌ك یان سه‌دو یه‌ك كه‌سه‌ كێشه‌ نامێنێت كه‌ ئه‌وه‌ مه‌كته‌ب سیاسییه‌و ئه‌وه‌ ركابه‌ره‌كه‌یه‌تی، كه‌س ركابه‌ریی كه‌س ناكات.
له‌وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌شی كه‌ ئایا سه‌ركردایه‌تی داهاتوو له‌جیاتی ئه‌وه‌ی 45 كه‌س بێت حه‌فتا بۆ هه‌شتا كه‌س بێت؟ وتی: به‌ڵێ به‌ هه‌مووی ئه‌وه‌نده‌ ده‌بێت، واته‌ ئه‌نجومه‌ن نامێنێت ته‌حویل ئه‌بێت بۆ سه‌ركردایه‌تی، ئه‌مان دائه‌نیشن له‌ نێوان خۆیاندا براده‌رێك دائه‌نێن به‌ سكرتێر، براده‌رێك دائه‌نێن به‌ به‌رپرسی په‌یوه‌ندییه‌كان، براده‌رێك دائه‌نێن به‌ به‌رپرسی دارایی، به‌و شێوازه‌ رێكوپێك ئه‌كرێت، ئه‌وانه‌ هه‌موویان ئیشه‌كان دابه‌ش ئه‌كه‌ن و كۆنگره‌ بڕیار ئه‌دات ئایا ساڵی جارێك دوو ساڵ جارێك ئه‌و به‌رپرسه‌ بگۆڕدرێت یان نا.
ئیتر ئه‌و سه‌ركردایه‌تییه‌ خۆی هه‌موو شتێكه‌، مه‌كته‌ب سیاسییه‌، كۆمیته‌ی سه‌ركردایه‌تییه‌، چونكه‌ ئێستا به‌ راشكاویی سه‌ركردایه‌تی هه‌یه‌ دێت بۆ لای من ئه‌ڵێت ده‌نگوباس چییه‌، چونكه‌ بۆشاییه‌ك هه‌یه‌ له‌ نێوان مه‌كته‌بی سیاسی و له‌نێوان ئه‌واندا، ئه‌بێت یه‌ك بێت، كۆبوونه‌وه‌ پێكه‌وه‌ بكه‌ن، سیاسه‌ت پێكه‌وه‌ داده‌رێژرێت.
بۆ نموونه‌ ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ وه‌فدێكی په‌یوه‌ندییه‌كان گفتوگۆمان هه‌بووله‌باره‌ی ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌ته‌كێت چۆن ده‌بێت و له‌ رووی په‌یوه‌ندیی دیپلۆماسیی و دابه‌شبوونی ئه‌ركه‌كانه‌وه‌ چی بكرێت كه‌بۆ نموونه‌ ئه‌بێت كونسوڵ بێت بۆلای ئێوه‌ نه‌ك به‌ پێچه‌وانه‌وه‌.
وتیشی: ئه‌گه‌ر بیرتان بێت جاران هه‌واڵتان بۆ ئه‌هات بۆ كوردستانی نوێ كه‌ فڵان كونسوڵ چوو بۆ مه‌كته‌بی سیاسی، ئێستا نزیكه‌ی سێ مانگه‌ ئه‌وه‌ نه‌ماوه‌، هه‌روه‌ها به‌ چه‌ند ئه‌ندامێكی سه‌ركردایه‌تیم راگه‌یاندووه‌ كه‌ ده‌بێت ئاستی كاریگه‌ریی خۆیان بزانن و ئه‌بێت ئه‌و كه‌سه‌ هه‌یبه‌تی هه‌بێت.
عادل موراد نموونه‌ی به‌وه‌ هێنایه‌وه‌ كه‌ ئه‌و رۆژه‌ كونسوڵی به‌ریتانی چووه‌ بۆ لای هێرۆ خان بۆ خواحافیزی چونكه‌ یارمه‌تی منداڵپارێزی داوه‌، كه‌ كونسوڵێك ئه‌هات له‌ ته‌له‌فزیۆن و له‌ كوردستانی نوێ بڵاوئه‌بۆوه‌، به‌ڵام ورده‌ ورده‌ خه‌ریكه‌ نامێنێت. وتیشی: له‌ نه‌ورۆز چوار باڵیۆزم ده‌عوه‌تكرد هه‌واڵه‌كه‌شم بڵاو نه‌كرده‌وه‌ چونكه‌ ئه‌وه‌ هی ئه‌وه‌ نییه‌ بڵاوبكرێته‌وه‌، چونكه‌ كونسوڵ زنجیره‌ی كارمه‌ندێكی ساده‌یه‌ له‌ باڵیۆزخانه‌ ئه‌ینێرن بۆ وڵاتێك، بۆ نموونه‌ كونسوڵێك كه‌ ئه‌چێت بۆ لای یه‌كێك دوای هه‌واڵه‌كه‌ كه‌ بڵاو ئه‌بێته‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌كه‌ی ئه‌كاته‌وه‌و وه‌ری ئه‌گێڕێت و ئه‌ینێت به‌ كاغه‌زێكه‌وه‌ و له‌ وڵاتی خۆی ئافه‌رینی پێ وه‌رئه‌گرێت، واتا چالاكی هه‌بووه‌، كه‌ له‌ هیچ وڵاتێك و شوێنێك وا نییه‌، نزیكه‌ی شه‌ش یان حه‌وت ساڵ باڵیۆز بووم تا وه‌كیل وه‌زیرێكم ئه‌بینی رۆحم ده‌رده‌چوو، ئه‌شیانزانی كابرایه‌كم توانام هه‌یه‌ و فه‌رمانبه‌ر نیم و له‌ سیاسه‌ته‌وه‌ هاتووم بۆ سلكی دیپلۆماسی، براده‌رانی ئێمه‌ بێ تامیان كرد، ئێستا ورده‌ ورده‌ باشه‌ ئه‌وه‌م نه‌هێشت.

رێكخستنی وه‌فده‌كان
سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیی زیاتر دواو وتی ئێستا ئیش له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ئه‌كه‌ین كه‌ چۆن وه‌فده‌كان رێكبخه‌ین، بۆ نموونه‌ ئێستا وه‌فدێك ئه‌چێت بۆ چین هیچ كه‌سێك له‌ په‌یوه‌ندییه‌كان ئاگایان لێ نییه‌، وه‌فدێك ده‌چێت بۆ ده‌ره‌وه‌ مه‌كته‌بی په‌یوه‌ندییه‌كان ئاگایان لێ نییه‌، وه‌فدێك دێت خه‌ڵكی تر پێشوازیان لێ ئه‌كات، ئه‌وه‌ فه‌وزایه‌ له‌م ئیشه‌دا، ئه‌وه‌ ئه‌بێت بچێته‌وه‌ سه‌ر سكه‌ی خۆی.
به‌پێی خاڵێكی په‌یڕه‌وی ناوخۆی ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ند هه‌ر سێ مانگ جارێك ده‌بێت راپۆرتێك له‌باره‌ی بارودۆخی یه‌كێتییه‌وه‌ ئاماده‌ بكات، به‌پێی ئه‌و راپۆرتانه‌ زۆرترین كێشه‌ كه‌ له‌ یه‌كێتیدا هه‌یه‌ چییه‌؟ له‌ وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌شدا عادل موراد روونیكرده‌وه‌ كه‌ شه‌ش مانگه‌ ئیش ده‌كه‌ین و په‌یوه‌ندییم به‌سه‌ر پێشووتره‌وه‌ نییه‌، ئێمه‌ ئه‌توانین باسی بارودۆخی رێكخستن بكه‌ین، عادل موراد نموونه‌ی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ هێنایه‌وه‌ كه‌ كۆمیته‌یه‌ك له‌ یه‌كێك له‌ شاره‌كان بریتییه‌ له‌ شه‌ست كه‌س، پێیان وتبوو بۆ ئه‌و شه‌ست كه‌سه‌ زیاد ناكات، به‌رپرسی كۆمیته‌كه‌ وتبووی به‌س ئیمكانیاتم هه‌یه‌ پاره‌ی شه‌ست كه‌س بده‌م، وتیان مه‌به‌ست چییه‌ له‌ پاره‌ی شه‌ست كه‌س؟ وتی له‌ مووچه‌ی خۆم ئابوونه‌ی ئه‌و شه‌ست كه‌سه‌ ده‌ده‌م، ئه‌مه‌ كاره‌ساته‌، ئێمه‌ راپۆرته‌كانمان ده‌ده‌ین به‌ مام جه‌لال چونكه‌ ئه‌و به‌رپرسی ئێمه‌یه‌، ئه‌ركی ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ ده‌یده‌ین به‌ مام جه‌لال بۆ ئه‌وه‌ی دیراسه‌ی بارودۆخه‌كه‌ بكات.
راشیگه‌یاند: به‌شێوه‌یه‌كی گشتی بارودۆخی ناوخۆی یه‌كێتی خراپه‌، راسته‌ ئێستا بارودۆخی یه‌كێتی له‌ رووی نێوده‌وڵه‌تی و عه‌ره‌بی و عیراقی وه‌ك پار نییه‌ و زۆر زۆر باشتره‌، به‌س ناو حزبه‌كه‌مان ئێستاش خراپه‌، ئه‌بێت هه‌ڵسانه‌وه‌یه‌كی باش بكرێت، خۆمان ئاماده‌ بكه‌ین بۆ كۆنگره‌، به‌سه‌ ئیتر با خه‌ڵكی گه‌نج بێته‌ پێشه‌وه‌، سه‌ركردایه‌تی ئێمه‌ با خه‌ڵكی چالاك بێت.
راشیگه‌یاند: خاڵێكی زۆر گرنگ كه‌ ئه‌بێت باسی بكه‌ین و ئیشی بۆ ئه‌كه‌ین ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ كۆنگره‌ی یه‌كدا بڕیارێك هه‌بوو و پێشنیازێكم نارد وتم هیچ كه‌سێكی سه‌ركردایه‌تی نابێت كه‌متر 51% ده‌نگی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ وه‌رگرێت، ئه‌گه‌ر كۆنگره‌كه‌ 1000 كه‌سه‌ ئه‌بێت ده‌نگی 501 كه‌س به‌ده‌ست بهێنێت ئینجا ئه‌و كه‌سه‌ ئه‌چێته‌ سه‌ركردایه‌تی، ئه‌و كێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر ده‌بێت.
ئه‌ندامانی كۆنگره‌ی سێیه‌م 1627 كه‌س بوون ئێستا له‌ سه‌ركردایه‌تی هه‌یه‌ 300 یان 350 ده‌نگی هێناوه‌ واته‌ ده‌نگی یه‌ك له‌سه‌ر پێنجی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ و كه‌متریش، ئه‌مه‌ وه‌ك په‌رله‌مانه‌كه‌ی به‌غدایه‌، له‌ په‌رله‌مانه‌كه‌ی به‌غدا كچێك هه‌یه‌ حه‌ڤده‌ ده‌نگی هێناوه‌ له‌ جه‌ماعه‌تی ئه‌یاد عه‌للاوی، هه‌شه‌ به‌ چوار سه‌د ده‌نگ، هه‌روه‌ها مه‌یسون ده‌مه‌لوجییه‌ 388 ده‌نگی هێناوه‌.
ئه‌بێت ئه‌م حزبه‌ی ئێمه‌ خۆی نوێ بكاته‌وه‌ و یاسای 51% هه‌موو كه‌سێك بگرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌و یاسایه‌ جێبه‌جێبكرێت ته‌نیا هێرۆ خان و حاكم قادرو دوو براده‌ر ئه‌بوون به‌سه‌ركردایه‌تی، ئاساییه‌ جارێكیتر هه‌ڵبژاردن ئه‌كه‌ین تا وا ئه‌كه‌ین سه‌ركردایه‌تی له‌بێژنگ بدرێت. راشیگه‌یاند: خه‌ڵك هه‌یه‌ له‌ناو ئه‌نجومه‌ندی ناوه‌ندی زۆر رێكوپێكن و زۆر باشن هه‌ندێكیان عه‌قلیان زۆر له‌ من باشتره‌و گه‌نجترن، باشتر له‌ من بیر ئه‌كه‌نه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێكیش هه‌یه‌ ده‌ ده‌نگی مابوو ببێت به‌ سه‌ركردایه‌تی.

یه‌كێتی و ئاینده‌
ئێستا له‌ شه‌قامه‌كان دروشمێك هه‌یه‌ كه‌ ئه‌ڵێت یه‌كێتی حزبی ئاینده‌یه‌، ئه‌مه‌ به‌ قسه‌ نابێت، به‌ راستی دروشمه‌كه‌ زۆر مه‌زنه‌ به‌س ئه‌بێت جێبه‌جێ بكرێت، قسه‌كانم روون و ئاشكرایه‌ كه‌: یه‌كه‌م ئه‌بێت یه‌ك سه‌ركردایه‌تی هه‌بێت و دووه‌میش یاسای 51% جێبه‌جێبكرێت و سێیه‌میش بڕیارم داوه‌ ئه‌مجاره‌ دێ به‌ دێ ئه‌ڕۆم بۆ هه‌ڵبژاردن، ئه‌بێت هه‌ڵبژاردنێكی راسته‌قینه‌ بكرێت، نه‌وه‌ك بڵێن ئه‌وه‌ له‌ فڵان عه‌شیره‌ته‌و ئه‌میان له‌ فڵان عه‌شیره‌ته‌.
سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندیا ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ ئه‌گه‌ر كارگێڕ هه‌ڵه‌ی كرد ئایا كاك به‌رهه‌م یان كاك كۆسره‌ت ئه‌توانن لێپێچینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵدا بكه‌ن یا نا؟ ناتوانن چونكه‌ ئیشه‌كان تێكه‌ڵاون، وتیشی: ئه‌و هه‌وڵه‌شی كه‌ دام له‌ ناو كۆنگره‌ بۆ ژنان زیاتریشی ئه‌كه‌م، هه‌وڵی باشمدا بۆ ئه‌و ژنانه‌ كه‌ سه‌ركه‌ون، به‌ڵام زۆر به‌داخه‌وه‌ ئیشیان ناده‌نێ، ئێستاش كه‌ خۆمان به‌ حزبێكی سۆسیال ئه‌زانین دواكه‌وتووین، په‌یوه‌ستین به‌ عه‌شایه‌ره‌وه‌.
با رۆڵ به‌ ژن و به‌ گه‌نج بده‌ین، ئه‌م حزبه‌ نابێت پشت به‌ كۆنه‌كان ببه‌ستێت، ئێمه‌ با رۆڵی دوور به‌ دوور، رۆڵی راوێژكارییمان هه‌بێت یان چی ناو ئه‌نێن ناوی نێن، ته‌واو كاتی هاتووه‌ كه‌ گه‌نج ئیشه‌كه‌ بكات.

كوردستان و جموجۆڵی سیاسی
له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئێستا جموجۆڵی سیاسی چۆن ئه‌بینیت له‌ كوردستان، ئه‌ویش دوای كه‌مبوونه‌وه‌ی ئاستی ركابه‌ری نێوان ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵات؟ عادل موراد رایگه‌یاند:
تا ئێمه‌ رێكوپێكتر بین، تا گه‌نده‌ڵیمان كه‌متر بێت ئۆپۆزسیۆن لاوازتر ئه‌بێت، ئۆپۆزسیۆن هه‌بێت كارێكی باشه‌، بۆئه‌وه‌ی هه‌ڵه‌ نه‌كه‌ین، به‌ رای من له‌و رۆژه‌ی كه‌ گۆڕان جیابوونه‌وه‌ تا ئێستا له‌ ناو یه‌كێتی هه‌ستێك هه‌یه‌ كه‌ پێداچوونه‌وه‌ بكه‌ین.
له‌ راستیدا ئه‌گه‌ر گۆڕان نه‌بوایه‌ من نه‌ ئه‌هاتمه‌وه‌، به‌ڵام كه‌ هه‌ستم كرد حزبه‌كه‌م كه‌ هه‌موو ژیانم له‌سه‌ر ئه‌م حزبه‌یه‌ تووشی كێشه‌ بووه‌، وتم به‌ڵكو كه‌له‌به‌رێك پڕ بكه‌مه‌وه‌، زۆر خه‌ڵكی تریش هه‌یه‌ وه‌ك من حه‌ماسیان زیادیكرد، من مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ دژی گۆڕانم، به‌ڵام عه‌یبه‌كانی ئێمه‌یان پیشاندا. ئێستا باشه‌ ئێمه‌و گۆڕان نزیك ئه‌بینه‌وه‌، مه‌رج نییه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ناو یه‌كێتی، هه‌رچه‌ند هه‌ندێكیان ئه‌ڵێن ئه‌وان به‌دیلی یه‌كێتین به‌ڵام وانییه‌، ئه‌وه‌ خه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وان ئه‌توانن ئۆپۆزسیۆنێك بن مه‌عقول بن و پردی په‌یوه‌ندی نێوان ئێمه‌ و ئه‌وان هه‌بێت، وه‌ك په‌رله‌مانی كوردستانی به‌س ئاوا به‌ توندی نا به‌ڵكو ئاسانی بكه‌ن. ئۆپۆزسیۆن ئێستاش هه‌ر خۆپیشاندان ئه‌كه‌ن كه‌ ئه‌مه‌ ئیشێكی مناڵانه‌یه‌، بۆ خۆپیشاندان ئه‌كه‌ن خۆ ئه‌وان ده‌نگیان نه‌دا ئیتر خۆپیشاندان بكه‌ن و نه‌یكه‌ن نرخی نییه‌، یان فێر بوون له‌سه‌ر مێزه‌كانی په‌رله‌مان ده‌ده‌ن، تۆ ده‌ست به‌رز ئه‌كه‌یته‌وه‌ ئه‌ڵێیت من نارازیم یان ئه‌و بڕیاره‌م به‌ دڵ نییه‌، بۆ نموونه‌ نارازی بوون له‌سه‌ر دابینكردنی بودجه‌یه‌ك بۆ ئاسایش كه‌ له‌ بودجه‌ی نه‌خۆشخانه‌ زیاتر بێت ئه‌مه‌ شتێكی باشه‌، داوای شه‌فافیه‌ت له‌سه‌ر ناردنی نه‌وت شتێكی باشه‌، ئه‌ڵێن جانتاكه‌ی كاك ئاشتی ببێت به‌ وه‌زاره‌ت راسته‌ ئه‌مه‌ خۆشم ئه‌مه‌م به‌ كاك ئاشتی وتووه‌.
ئه‌بێت هه‌مووان بزانن نه‌وته‌كه‌ چه‌نده‌و پاره‌كه‌ی چی لێدێت؟ داهاتی ئیبراهیم خه‌لیل، په‌روێزخان و ئه‌وانی تر، هه‌ر نه‌بێت به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سه‌ركردایه‌تی حزبه‌كه‌ بزانێت داهاتی كوردستان چه‌نده‌ كه‌ مه‌عقول نییه‌ ئه‌مانه‌ نه‌زانن، ئێستا له‌ سه‌ركردایه‌تی هه‌یه‌ نازانێت نه‌وت چی لێدێت و چی لێنایه‌ت.

رێكخستنی په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسیۆن
سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندیی یه‌كێتی و گۆڕان و ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی چ پێشنیاز ده‌كه‌یت بۆ رێكخستنی په‌یوه‌ندیی نێوان ئۆپۆزسیۆن (گۆڕان، یه‌كگرتوو و كۆمه‌ڵ) له‌گه‌ڵ یه‌كێتی و پارتی وه‌ك دوو حزبی حوكمڕان؟ سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی وتی: به‌ رای من ئازادیی بدرێت به‌و حزبانه‌، چه‌ند ئازادییان پێبدرێت بۆ ئێمه‌ باشتره‌، نه‌چن باره‌گاكانیان بسوتێنن، نه‌ ئه‌و به‌ره‌ڵاییه‌ی كه‌ هه‌یه‌و دێن له‌ سلێمانی له‌ رۆژنامه‌كانه‌وه‌ جنێو ده‌ده‌ن به‌ خه‌ڵك، نه‌ گرتن و سوتانی باره‌گانیان، ئه‌وه‌ خراپه‌، ئینجا دوای ئه‌وه‌ ده‌بێت باجه‌كه‌ی بدرێت.
ئه‌وه‌ شتێكی سروشتییه‌ ئێمه‌ وه‌ك بزووتنه‌وه‌ی كوردی تازه‌ فێر ئه‌بین، ئه‌وه‌ په‌رله‌مانی به‌ریتانی 635 ساڵه‌ كاتی خۆی رۆمڵ به‌ ئه‌سپه‌وه‌ چوو كوده‌تاكه‌ی كرد له‌و په‌رله‌مانه‌، پێی نه‌كرا و بینی سوودی نییه‌ سواری ئه‌سپه‌كانی بوو چوو له‌جیاتی ئه‌و حكومه‌ته‌ حكومه‌تێكی تری دانا به‌ڵام ئه‌نجامه‌كه‌ی هه‌ڵه‌ بوو، ئێمه‌ ئه‌بێت بوارێك بده‌ین به‌ ئه‌وان، بۆ نموونه‌ له‌ حه‌ڤده‌ی شوبات ته‌قه‌كرا ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌ بوو، قه‌ینا هه‌ندێك خۆپیشاندان ده‌كه‌ن و نارێك و پێكن به‌ڵام ئێمه‌ ده‌توانین رێكوپێكیان بكه‌ین، ئێستا زۆر گۆڤار هه‌ن جنێوی ناشرین ده‌ده‌ن ئاساییه‌ با وه‌ك ئه‌وروپا بیكه‌ن، به‌ڵام جار جار له‌ ئه‌وروپا زیاتره‌ قسه‌كانیان، به‌رای من ئه‌وه‌ گۆچانی سیحری نییه‌ كه‌ له‌سه‌ر كاغه‌زێك بنوسیت جه‌نابت ئه‌بێت چاك بیت، ئه‌وه‌ به‌ ئه‌زموون ئه‌بێت.
له‌بیرمه‌ له‌ ساڵی 1992 كاتێك مفاوه‌زاتمان ئه‌كرد چه‌ند ساتێك مابوو شه‌ڕ ببێت و بوبوینه‌ دوو به‌ره‌، به‌ره‌یه‌ك ئێمه‌و به‌ره‌یه‌ك پارتی، ئه‌میر ئاغای حه‌وێزی ده‌ستیكرد به‌ هاتوچۆ له‌نیوان سه‌لاحه‌دین و شه‌قلاوه‌ ئیتر وتی په‌نجا به‌ په‌نجا، ئێستاش له‌بیرمه‌ دیڤید هیرس رۆژنامه‌نووسی به‌ریتانی وتی 10% كورد تیابچێت به‌س هه‌ڵبژاردنه‌كه‌تان سه‌ركه‌وتوو بێت و ئێوه‌ ئه‌گه‌ر له‌ قۆناغی یه‌كه‌م سه‌ركه‌وتووبن ژیانتان سه‌رده‌كه‌وێت، قه‌ت قسه‌كه‌یم بیرناچێت و له‌راستیدا قسه‌كه‌ی وابوو، وتی شه‌ڕ مه‌كه‌ن و چوو قه‌ناعه‌تی به‌ مام جه‌لال و كاك مه‌سعود كرد و ئیشه‌كه‌ بوو، ئه‌مریكیه‌كانیش پێیان خۆش بوو، سه‌دام گره‌وی كردبوو كه‌ له‌و رۆژه‌دا شه‌ڕ ببێت به‌ڵام نه‌بوو، له‌ كه‌ركوك سوپای دانابوو كه‌ بارودۆخه‌كه‌ تێكچوو ده‌ستبه‌جێ بێته‌ ناوه‌وه‌ بۆ كوردستان، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن توند نه‌بین و ئێستا كه‌ بڕیاردراوه‌ پاره‌ بدرێت به‌ ئۆپۆزسیۆن و به‌ هه‌موویان بڕیارێكی زۆر باشه‌، به‌گوێره‌ی ژماره‌ی كورسییه‌كانه‌، ئه‌وه‌ شتێكی باشه‌و له‌هه‌موو دنیا هه‌یه‌، پێشبینی ده‌كه‌م ئه‌و به‌ره‌ فراوانه‌ی كه‌ تۆزێكی تر باسی ئه‌كه‌م ئه‌گه‌ر بكرێت ناكۆكییه‌كه‌ كه‌متر ئه‌بێت، ئۆپۆزسیۆن له‌ كوردستان یان له‌ به‌غدا هه‌بێت به‌ڵام به‌جۆرێك كه‌ توندوتیژ نه‌بن، په‌رله‌مان نابێت توندوتیژی تێدا بێت، په‌رله‌مان نموونه‌یه‌كه‌و شتێكی میسالییه‌ بۆ بزووتنه‌وه‌ی سیاسی هه‌ر وڵاتێك.

ململانێی ئیسلامی و عه‌لمانی
هه‌روه‌ها سه‌باره‌ت به‌وه‌ی كه‌ له‌ ململانێی ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵات له‌ كوردستاندا هه‌ست ئه‌كرێت جۆرێك له‌ ململانێی نهێنی هه‌یه‌ له‌نێوان به‌ره‌یه‌كی ئیسلامی هه‌ڵكشاو و وه‌ك ئه‌وترێت به‌ره‌ی عه‌لمانی یان به‌ره‌ی كلاسیكی بزووتنه‌وه‌ی كوردی كه‌ به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی و دیموكراتی نه‌ته‌وه‌ییه‌، به‌رای جه‌نابت ئه‌م ململانێیه‌ چی لێدێت؟
عادل موراد وتی ئه‌وه‌ فه‌رق ئه‌كات لای ئێمه‌ له‌گه‌ڵ وڵاتانی عه‌ره‌بی كه‌ له‌وێ هه‌ژاریی و سه‌ركوتكردن هه‌یه‌، بۆ نموونه‌ میسر كه‌ له‌وێ ژیاوم ملیۆن و نیوێك یا دوو ملیۆن خه‌ڵك له‌ناو قه‌برستان ئه‌ژین، نوسینگه‌ی به‌كرێدان هه‌یه‌ وه‌ك نوسینگه‌ی به‌كرێدانی فه‌رید ئه‌تره‌ش ئه‌چیت پێت ئه‌ڵێت ده‌ته‌وێت قه‌بره‌كه‌ت چه‌ند نه‌فه‌ری بێت، دوو ملیۆن له‌ قه‌برستان ئه‌ژیان و موباره‌كیش به‌و شێوازه‌ ئه‌ژیا، ئه‌و جیاوازییه‌ چینایه‌تییه‌ لای ئێمه‌ لاوازتره‌، له‌وانه‌یه‌ خه‌ڵكانی سه‌ر به‌ یه‌كێتی زۆر هه‌ژارتربن له‌وانه‌ی سه‌ر به‌ ئیسلامییه‌كانن.
وتیشی: له‌ راستیدا وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ حه‌ز ئه‌كه‌ن ئیسلامییه‌كان به‌هێزتر ببن، ئێستا توركیا رۆڵ ده‌بینێت جاران ئێران رۆڵی ئه‌بینی، ئێستا توركیا رۆڵ ئه‌بینێت دوای سه‌ركه‌وتنی میسرو تونس، له‌ لیبیاش خه‌ریكی هه‌مان شتن، توركیا به‌ پشتیوانی ماددی سعودیه‌ ئه‌یانه‌وێت به‌ره‌ی ئیسلامی به‌هێزتر بن به‌تایبه‌تی به‌ره‌ی سوننی، به‌رای من له‌ كوردستان رۆڵیان ناتوانرێت وه‌ك سوریا بێت، ئه‌مڕۆ هه‌واڵێكم بیست كه‌ مامۆستا سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین ئه‌یه‌وێت خۆی كاندید بكات بۆ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم، دووریش نیه‌ وابێت و پێیان وتبێت بیكه‌، ده‌نگیش ده‌هێنێت به‌ڵام ئه‌و ده‌نگه‌ نا كه‌ ببێت به‌ سه‌رۆكی هه‌رێم، چه‌ند له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن باش بین ئه‌وان ئارامتر ئه‌بن، چه‌ند له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن توند بین ئه‌وان به‌هێزتر ئه‌بن، بۆیه‌ ئه‌بێت زمانی گوڵ له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن به‌كار بهێنین، زۆر سروشتییه‌ با ئۆپۆزسیۆن هه‌بێت، ئۆپۆزسیۆن هه‌بێت بۆ ئێمه‌ باشه‌، بۆ حزبه‌كه‌مان و بۆ پارتی باشه‌، سه‌ركوتیان نه‌كه‌ین، له‌و رۆژه‌ی باره‌گایان سوتاوه‌ له‌ دهۆك زیاتر بوون، بۆیه‌ به‌رای من ئه‌بێت به‌ مرۆڤانه‌تر مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بكرێت، چونكه‌ جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ خۆیان كه‌ جه‌ماوه‌ریان هه‌یه‌ باره‌گای ئاشكرایان هه‌یه‌ كه‌ مزگه‌وته‌كانه‌، مزگه‌وت باره‌گای ئاشكرایه‌، ناكرێت تۆ مه‌نعی خه‌ڵك بكه‌یت له‌ مزگه‌وت، قسه‌ ئه‌كه‌ن و ره‌خنه‌ ئه‌گرن جگه‌ له‌وه‌ش وڵاتان یارمه‌تیان ئه‌ده‌ن به‌تایبه‌ت سعودیه‌و توركیا، ئه‌م دوو وڵاته‌ ئه‌یانه‌وێت رۆڵ ببینن، سعودیه‌ له‌ نه‌خشه‌ی تازه‌دا ئه‌یه‌وێت رۆڵ ببینێت، رۆڵی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌ڵام به‌ به‌رگێكی نوێوه‌، ئه‌مریكاش پشتیوانی ئه‌م ئاراسته‌یه‌ ده‌كات، ئه‌مریكا یه‌كه‌مجار قاعیده‌ی دروستكرد، قاعیده‌ توندڕه‌و ده‌رچوو و دژی خۆی ده‌رچوو، ئێستا ئه‌یه‌وێت سیاسه‌ته‌كه‌ بگۆڕێت، نموونه‌ی ئیخوانی بێت وه‌ك میسر، میسر سه‌ر به‌ ئه‌مریكایه‌، له‌به‌رنامه‌كه‌ی مورسیدا ناوی ئیسرائیلی نه‌برد به‌ڵام وتی دان ده‌نێین به‌هه‌موو په‌یوه‌ندییه‌ سیاسییه‌كانی پێشوودا واتا ئیسرائیل، یه‌كسه‌ر غازه‌كه‌یان خسته‌ رێگا بۆی، ئه‌مریكا ئێستا وای پێخۆشه‌، چونكه‌ ئێستا ناوچه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست بوونێكی ئیسلامی تێدایه‌، بۆیه‌ ئه‌ڵێم ئه‌مریكا قه‌ت هێرش ناكاته‌ سه‌ر ئێران، له‌سه‌ره‌تاوه‌ بۆچوونم هه‌روا بووه‌، خه‌ڵك ئه‌ڵێت دوو هه‌فته‌ یان سێ هه‌فته‌ی تر لێی ده‌دات به‌ڵام ناتوانێت، ئێران ئه‌گه‌ر لێی بدرێت به‌هێزتر ئه‌بێت، مه‌ترسیدارتر ئه‌بێت با به‌و شێوه‌یه‌ هه‌ڵسوكه‌وتی له‌گه‌ڵ بكات، ئێستا ئه‌مریكا سیاسه‌تی تازه‌ی هه‌یه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و زاراوانه‌ ده‌كات، هه‌ریه‌كه‌ به‌ شێوازی خۆی، كه‌ ئه‌وه‌ سیاسه‌تێكی ژیرانه‌یه‌، ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌فغانستان و پاكستان ده‌ربچێت ئه‌مریكا سه‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵام نازانم بۆ گیری خواردووه‌ له‌وێ.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ژنێك كە ئازارەكانی نیشتمان دەنووسێتەوە

 چەند ژنە کەسایەتییەکی ناسراو لە مێژووی کورددا هەن کە لەبواری ...