سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » شێخی خۆشگوزەرانیپەڕە 3

شێخی خۆشگوزەرانی

بڕیاربوو به‌یه‌كه‌وه‌ بچین بۆ كه‌ركوك سه‌رێك له‌ته‌كیه‌ی‌ تاڵه‌بان بده‌ین، له‌وێ‌ ده‌ستنوس و ده‌قه‌ كۆن و نوسراوه‌ پارێزراوه‌كانی ته‌كیه‌و ژیانی شاعیرانی كه‌ركوك و ئه‌و سه‌رمایه‌ ئه‌ده‌بییه‌ی‌ كه‌ تائێستا وه‌ك پێویست تیشكی نه‌خراوه‌ته‌سه‌ر بخه‌ینه‌ به‌رباس. به‌رله‌چه‌ند مانگێك له‌ماڵه‌وه‌ سه‌ردانیم كرد، وه‌عدیدا شیعره‌ (هه‌جوه‌كانی)ی كه‌تائێستا بڵانه‌كراوه‌ته‌ بداتێ‌، به‌ڵام مخابن ته‌مه‌ن رێی‌ نه‌داو زه‌مینه‌ درست نه‌بوو بۆ ئه‌و دیداره‌و ئه‌و سه‌فه‌ره‌مان بۆ كه‌ركوك. خۆزگه‌ ئه‌و سه‌فه‌ره‌مان كردباو به‌شێك له‌و سه‌رمایه‌ ئه‌ده‌بییه‌ گرنگه‌مان ئه‌رشیفكردایه‌.

چاوپێکەوتنی: سەرتیپ جەوهەر

ئه‌و چاوپێكه‌وتنه‌ی‌ ئێستا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كۆتایی 2015، ده‌مێك بوو قسه‌مان له‌سه‌ر ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ كردبوو، ره‌وانشاد شێخ بایز، جارجاره‌ له‌ وه‌زاره‌ت سه‌رم لێده‌داو گله‌ییه‌كانی له‌راگه‌یاندنی یه‌كێتی‌ و به‌تایبه‌ت كوردستانی‌ نوێ‌ هه‌بوو، به‌ڵام هه‌رچۆنێك بوو گله‌ییه‌كانیم ده‌ڕه‌وانده‌وه‌. هه‌ر جاره‌ بچومایه‌ نوكته‌ی‌ نوێی‌ له‌لابوو، وا رێككه‌وت دوای‌ نزیكه‌ی‌ دوو ساڵ بتوانین ئه‌م دیداره‌ رێكبخه‌ین، چونكه‌ ماوه‌یه‌كی درێژ ئه‌و نه‌خۆش بوو.
كه‌چوومه‌ لای له‌ماڵه‌وه‌ نه‌یده‌توانی به‌ئاسانی هه‌ستته‌ سه‌رپێ‌، له‌لایه‌ك قه‌ڵه‌وییه‌كه‌ی‌ و له‌لایه‌كی دیكه‌ وه‌ك خۆی ووته‌نی پیرییه‌كه‌ی‌ هاوكاری نه‌بوون، هه‌رچۆنێك بێت دوای‌ پێشوازیی گه‌رم ووتی من له‌سه‌ر كورسیه‌كه‌ی‌ خۆم داده‌نیشم.
ئه‌و كورسییه‌ی‌ له‌سه‌ر دانیشت یان به‌تایبه‌ت بۆی هاتبو یان بۆی دروستكرابو، چونكه‌ گه‌ورتر بوو له‌كورسی دیكه‌، به‌ده‌م گاڵته‌وه‌ ووتم ئێستا خه‌ڵكی بیرت ده‌كه‌ن بێیه‌وه‌ وه‌زاره‌ت، منیش ده‌ڵێم نایه‌یته‌وه‌ سه‌رێ‌ له‌ وه‌زاره‌ت ناده‌یته‌وه‌! لانیكه‌م موچه‌ له‌سه‌رده‌می تۆ بێ‌ كێشه‌ ده‌درا فه‌رمانبه‌ران، ئه‌و پێیوابوو خراپی په‌یوه‌ندی نێوان هه‌رێم و نه‌دانی پاره‌ له‌لایه‌ن به‌غدا كاریگه‌ری‌ زۆر خراپی كردۆته‌ سه‌ر بژێوی خه‌ڵك «من زۆر نیگه‌رانی ئه‌م دۆخه‌م، زۆر خه‌مبارم كه‌ ئه‌م دۆخه‌ به‌مشێوه‌یه‌ ده‌بینم و هیچ چاره‌یه‌كیش نییه‌» له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا «خه‌ڵكی زۆر تلفۆنم بۆ ده‌كه‌ن و ده‌ڵێن خۆزگه‌ به‌سه‌رده‌می تۆ! به‌ڵام ئه‌مه‌ به‌نه‌زه‌ر ئیعتیبار وه‌رناگرم چونكه‌ خه‌تای‌ وه‌زیری دارایی تێدا نییه‌»
شێخ بایز 12 ساڵ له‌هه‌ردوو ئیداره‌ی سلێمانیی و حكومه‌تی‌ یه‌كگرتووی‌ هه‌رێم وه‌زیری دارایی بوو، به‌ده‌ر له‌وه‌زیفه‌و پسپۆریی ئیداریی و ژمێریاریی، پیاوێكی زۆر قسه‌خۆش و نوكته‌بابوو، شاره‌زاییه‌كی باشی له‌ مه‌قامی كوردیی و شیعری هه‌جوو هه‌بوو هه‌روه‌ها ده‌نگێكی خۆشی هه‌بوو بۆ گۆرانی ووتن، سه‌دان كاسێتی‌ ئه‌رشیفی هه‌یه‌ كه‌ به‌شێكیان ده‌نگی خۆی له‌سه‌ر تۆماركردووه‌و به‌شه‌كێكیشیان كه‌ ده‌نگی هونه‌رمه‌ندانی ناسراوی كوردی له‌سه‌ر تۆماركراوه‌ هێشتا بڵاونه‌بۆته‌وه‌و لای ئه‌و پارێزراوه‌.
به‌هۆی درێژه‌كێشانی‌ له‌ وه‌زاره‌تی‌ دارایی، به‌پیاوێكی وه‌زیفیی و مه‌سله‌كی ناسراوبوو، وه‌كخۆی ووته‌نی ئیستاش خه‌ڵك هه‌یه‌ له‌ئاستی‌ به‌رز پێی‌ ده‌ڵێن «سه‌رده‌می تۆ سه‌رده‌می زێرین بوو» به‌ڵام وه‌كخۆی ووته‌نی ئه‌م دۆخه‌ له‌ده‌سه‌ڵاتی كه‌سدا نه‌ماوه‌و خه‌رجییه‌كی ئێجگار زۆر كه‌وتۆته‌ سه‌ر حكومه‌ت و داهاتێكی زۆر كه‌م هه‌یه‌و ناتوانێت له‌گه‌ڵ خه‌رجییه‌كه‌ یه‌كسان بێت و بڕبكات!

به‌رله‌وه‌ی‌ بكه‌ومه‌ پرسیاركردن لێی‌ سه‌باره‌ت به‌ژیانی و به‌رهه‌م و رابردوو هه‌روه‌ها نوكته‌ به‌ناوبانگه‌كانی، لێم پرسی ئه‌مه‌ چ رێككه‌وتێكه‌ هه‌رچی له‌م كوردستانه‌ ببێته‌ وه‌زیری دارایی ده‌بێ قه‌ڵه‌و بێت؟ به‌پێكه‌نینێكی زۆره‌وه‌ ووتی « نازانم رێككه‌وتێكی سه‌یره‌، هه‌ر من نیم ئه‌وه‌تا كاك ووشیار زێباری‌ كه‌ وه‌زیری دارایی عیراقه‌و هه‌روه‌ها كاكه‌ رێبازیش وه‌زنی هه‌یه‌ قه‌ڵه‌وه‌و منیش یه‌كێكم له‌هه‌ره‌ قه‌ڵه‌وه‌كان».
شێخ بایز كوڕی شێخ سه‌عید محه‌مه‌د عه‌بدولغه‌نی تاڵه‌بانییه‌، له‌ساڵی 1944 له‌كه‌ركوك له‌دایكبووه‌ به‌ڵام زۆربه‌ی‌ ژیانی له‌هه‌ولێر دواتر له‌ سلێمانی‌ بردۆته‌سه‌ر، دوای‌ وه‌زاره‌تی‌ دارایی ئێستا لێپرسراوی چاودێریی دارایی گشتیی یه‌كێتی نیشتیمانی‌ كوردستانه‌.
ئه‌م پیاوه‌ به‌نوكته‌و قسه‌ی‌ خۆش و ده‌نگی خۆش و شیعری هه‌جوو ناسراوبوو، به‌شێك له‌ تواناو هونه‌رو به‌هره‌كانی جیاوازه‌ له‌خه‌ڵكی دیكه‌، به‌مشێوه‌یه‌ ده‌ستمان به‌ پرسیاركردنكرد:

– گوێت له‌نوكته‌ی‌ خۆت بووه‌؟
• به‌نسیبه‌ت من نوكته‌ی‌ زۆرم هه‌یه‌و نوكته‌ی‌ زۆرم له‌سه‌ر هه‌یه‌، له‌سه‌ر قه‌ڵه‌وی و شتی دیكه‌، بۆنمونه‌ وێنه‌ی‌ قه‌ڵه‌وه‌كانیان داگرتووه‌ من له‌هه‌ره‌ قه‌ڵه‌وه‌كان بووم!

-یاشێخ ئێستا كێشت چه‌نده‌؟
• هێشتا ره‌حمه‌تیی شێخ دارۆ مابوو چومه‌ سه‌ر قه‌پان 197 كیلۆ بووم، به‌ڵام ئێستا 133 كیلۆم، به‌هۆی نه‌خۆشی و خۆ پارێزیی كێشم كه‌میكردووه‌.

-تۆ له‌گه‌ڵ وه‌زیفه‌و كاری ژمێریاریی و داراییه‌وه‌، توانیوته‌ تێكه‌ڵبیت له‌گه‌ڵ هونه‌رو به‌هره‌ی‌ دیكه‌ی‌ تایبه‌تی خۆت، وایه‌؟
• شیعرم زۆره‌، به‌ڵام به‌خۆم ناڵێم شاعیر، هه‌ندێ‌ له‌شیعره‌كانم كراوه‌ به‌گۆرانی، به‌تایبه‌ت كه‌ركوكییه‌كان كردوویانه‌ به‌گۆرانیی، بۆنمونه‌ چنار كه‌ركوكی كردوویه‌تی‌ به‌گۆرانی، له‌ به‌یتولمه‌قامی كه‌ركوك له‌ناوه‌ندی عه‌لی‌ مه‌ردان شعریان كردووم به‌گۆرانی، له‌هه‌ولێریش دوو كه‌س شعریان كردووم له‌گۆرانی، به‌مدواییه‌ ده‌شنێ‌ هات شیعرێكی برد بیكات به‌گۆرانی، ده‌توانم بڵێم له‌پشت هه‌ر شیعرێكی من رووداوێك هه‌بووه‌ تا من شعر بنوسم. شیعرم زۆره‌ به‌ڵام بڵاومنه‌كردۆته‌وه‌ حه‌زده‌كه‌م یه‌كێكی شاره‌زا پێداچونه‌وه‌یان بۆ بكات و باشتری بكات ئینجا بڵاویبكه‌مه‌وه‌، ئه‌گه‌رچی له‌چه‌ند شوێنێك شیعرم بڵاوبۆته‌وه‌.

-شیعره‌كانی خۆت له‌به‌ره‌؟
• هه‌ندێكی له‌به‌رمه‌، هه‌ندێكی به‌نوسراو هه‌ڵمگرتووه‌، به‌ڵام كه‌س نییه‌ شیعری خۆی له‌به‌ر نه‌بێت.

-بیستم جگه‌ له‌ شیعری غه‌زه‌ل و دڵداریی، شیعری هه‌جوو-ت زۆر هه‌یه‌؟
• به‌ڵێ بێگومان.

له‌گه‌ڵ ئه‌م قسانه‌مان، شێخ بایز نه‌یده‌ویست باس له‌شیعره‌ هه‌جووه‌كانی‌ بكات، هه‌ر ده‌مانهێناو ده‌مانبردو هه‌رچوارده‌ورمان گرتبو، به‌شێك له‌و شیعرانه‌ی‌ بۆ خوێندمه‌وه‌، به‌ڵام كه‌ڵكی بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ نییه‌ لێره‌دا، چونكه‌ ووشه‌ی‌ تابۆی تێداو ده‌كرێت دواتر بڵاوبكرێته‌وه‌و قسه‌ی‌ جددی له‌سه‌ر بكرێت.

-شیعره‌ هه‌جوو-ه‌كان بۆسه‌ر ره‌فیقانی خۆته‌؟
• به‌ڵێ‌، به‌تایبه‌ت كه‌ له‌وه‌زیفه‌ بووم له‌ختوخۆڕایی زۆریان ئه‌زیه‌ت ده‌دام، یان هه‌ندێ‌ شتیان ده‌وت، به‌تایبه‌ت له‌په‌رله‌مان زۆریان ئه‌زیه‌تدان، منیش شیعرم ده‌نوسی یان ووڵامم ده‌دانه‌وه‌.

-شعریان له‌سه‌ر ده‌نوسی یان تۆ هێرشت ده‌كرده‌ سه‌ریان به‌شیعری هه‌جوو؟
• هه‌ندێجار ته‌حه‌روشیان پێده‌كردم و برینداریان ده‌كردم، منیش ووڵامم ده‌دانه‌وه‌، به‌ڵام حه‌زناكه‌م باسی شیعره‌كان و ئه‌م مه‌وزعه‌ بكه‌م، هه‌رچه‌ند وایانكرد به‌شێك له‌شیعره‌كان له‌كۆبونه‌وه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران بخوێنمه‌وه‌، یه‌كێك له‌براده‌ران بردبووی له‌مه‌ڵبه‌ندی هه‌ولێر خوێندبویه‌وه‌. ناتوانم شیعره‌كه‌ت پێبده‌م چونكه‌ ئێوه‌ بڵاویده‌كه‌نه‌وه‌، وه‌ختی ئه‌وه‌نییه‌ ماڵتان ئاوابێت، وابزانم شیعرێكیان لای كاك عیماد هه‌یه‌.
-له‌ شیعره‌ هه‌جوو-ه‌كانت قسه‌ت له‌سه‌ر په‌رله‌مان و حكومه‌ت كردووه‌؟
• راستییه‌كه‌ی‌ جارێكیان له‌په‌رله‌مان شیعرێكیان نوسیبو به‌پێنج شه‌ش كه‌س، له‌كۆتاییه‌كه‌ی‌ نوسیبویان با میزانیه‌ش به‌قوربان شێخ بایز بێت! منیش ووڵامێكم دانه‌وه‌ حه‌زناكه‌م جارێ‌ لێره‌ باسی بكه‌م.
-تۆ وه‌ك به‌هره‌ شیعری هه‌جووت نوسی یان ناچار بویت؟
• نه‌خێر حه‌زم نه‌ده‌كرد، به‌ڵام بیرمان نه‌چێت من باوكیشم شیعری نوسیوه‌و له‌رۆژنامه‌ی‌ ژین له‌چله‌كانی‌ رابردوو نوسیویه‌تی‌ و رۆژنامه‌كانیشم ماوه‌، به‌ڵام ئه‌و زیاتر له‌سه‌ر كاروباری‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ نوسیویه‌تی‌.
-تۆ به‌ڕه‌چه‌ڵه‌ك ده‌چیته‌وه‌ سه‌ر شێخ ره‌زای‌ تاڵه‌بانیی؟
• شێخ ره‌زا باپیره‌ی‌ گه‌ورومانه‌. زۆربه‌ی‌ هه‌ره‌ زۆری شیعره‌كانیشیم له‌به‌ره‌.
-شیعری غه‌زه‌لت هه‌یه‌؟
• به‌ڵێ‌ بیگومان، زیاتر شیعره‌كانم بۆ گۆرانیی نوسیوه‌مه‌.
-شیعری هه‌جووت نوسیوه‌ ره‌فیقێكت لێت توڕه‌ بوبێت؟
• به‌لێ‌ توشی كیشه‌بووم له‌سه‌ر شیعر نوسین، حه‌زناكه‌م شیعره‌كانم بڵێم ئه‌گه‌ بیڵێم به‌كه‌ڵكی بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ رۆژنامه‌ نایه‌ت و ووشه‌ی‌ تابۆی تێدا.

تۆ موسه‌یه‌ری نه‌وه‌ك موخه‌یه‌ر
قسه‌ت نامه‌عقول نه‌وه‌ك موعه‌یه‌ر
به‌م جۆره‌ بڵێم مه‌یدانت كورته‌!
ووڵام شیعره‌كه‌ت ته‌نها هه‌ر جڕته‌.

به‌قسه‌ی‌ شێخ ره‌فیقێكی هه‌بووه‌ له‌كه‌ركوك به‌ناوی‌ عه‌بدوره‌حمان پێیان ووتوه‌ ئه‌باح، ره‌فیقی نزیكی بووه‌و گاڵته‌یان بووه‌، ئێستا له‌ژیان نه‌ماوه‌و ئه‌و داخی بۆ كێشا، كاتێك بووه‌ته‌ به‌ڕێوبه‌ری‌ خوێندنگا تلفۆنی بۆ كردوون و خۆی لێ گۆڕیون و گاڵته‌ی‌ له‌گه‌ڵ كردوون، شێخ بایزیش شیعری هه‌جووی له‌سه‌ر ئه‌و نوسیوه‌، له‌سه‌ر داواكاری‌ خۆی شیعره‌كه‌ بڵاوناكه‌ینه‌وه‌.
شێخ بایز ووتی‌ شیعرم ووتوه‌ به‌راوردی كردووه‌ له‌نێوان بیلالی حه‌به‌شی و ئه‌ندام په‌رله‌مانێكی كوردستان (ناوه‌كه‌ی‌ پارێزراوه‌) زۆر به‌جوانی شیعری هه‌جووی له‌سه‌ر نوسیوه‌، ئاماده‌نه‌بوو شیعره‌كه‌مان بداتێ‌ ئاماژه‌ی‌ كرد كه‌ رۆژێ‌ دێت بڵاوبكرێنه‌وه‌.

-هه‌ستت ده‌كرد شه‌ڕه‌ شیعر له‌نێوان ئێوه‌و په‌رله‌مان هه‌یه‌ له‌سه‌رده‌می وه‌زیرییت؟
• نه‌خێر، چونكه‌ من شیعره‌كانم ده‌موده‌ست نوسیوه‌و بۆ بارو رووداوێكی زۆر دیاریكراو، بۆنمونه‌ جارێكیان ژماره‌یه‌ك په‌رله‌مانتار شیعرێكیان نوسیبو دابویان به‌ كاك ئه‌رسه‌لان كه‌ ئه‌وكاته‌ سه‌رۆكی په‌رله‌مان بوو، ئه‌ویش له‌سه‌ری‌ نوسیبو، نه‌وه‌ی‌ شێخ ره‌زا ووڵامده‌وه‌. منیش ووڵامێكی دوورودرێژم دایه‌وه‌ به‌شیعری هه‌جوو، دیاره‌ ئه‌و براده‌ری‌ به‌خۆی تێگه‌یشتبو زۆر توڕه‌ببو، هه‌ڕه‌شه‌ی‌ شكاتی لێكردم تا به‌سه‌د رجاو تكا وازیلێهێنام.
-جه‌وێكی وات دروستكردبو نه‌وێرن شیعری هه‌جووت له‌سه‌ر بنوسن جارێكی دیكه‌؟
• ئه‌ترسان دوای‌ ئه‌وه‌ی زانیان كه‌ شیعر ئه‌نوسم، كه‌س نه‌یئه‌وێرا.
-تۆ شیعری غه‌زه‌لت نوسیوه‌، بۆخۆت عاشق بووی تا غه‌زه‌لنوس بیت؟
• من عاشق نه‌بووم به‌خۆشه‌ویستیش ژنم نه‌هێناوه‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵ عاشقدا زۆر ژیاوم، بۆنمونه‌ كوڕێكی ره‌فیقم هه‌بوو حه‌زی له‌كچێكی مه‌سیحی ده‌كرد له‌ كه‌ركوك، ئه‌و كوڕه‌ یادی به‌خێر نه‌ماوه‌و ره‌حمه‌تی لێبێت، خێزانێكی زۆر هه‌ژاربوون، به‌یانیان دایكی نانی ئه‌كردو ئه‌ویش ده‌یهێنا بۆ ئه‌حمه‌د ئاغاو له‌وێ ده‌یفرۆشت، ئێواران خۆی ده‌گۆڕیی و ده‌هات له‌گه‌ڵ ئێمه‌ له‌ته‌په‌ی‌ ئه‌ڵماس له‌چایخانه‌كه‌ی‌ مام سه‌ید داده‌نیشت، ئه‌و شوێنه‌ پشت ماڵی كچه‌كه‌ بوو، به‌رده‌م ماڵی كچه‌ سكه‌ی‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ر تێده‌په‌ڕی، ئه‌و كچه‌ی‌ بۆ نه‌بوو نه‌یاندا پێی‌ چونكه‌ ئه‌و مه‌سیحی بوو یونسیش موسڵمان بوو، ئیدی حه‌زی له‌ كچێكی دیكه‌ كرد له‌هه‌مان شوێن دیسان بۆی نه‌بوو ناوی (جانێت) بوو، له‌سه‌ر ئه‌م عاشقه‌م نوسیوه‌و شیعره‌كانم كراوه‌ به‌گۆڕانی.
پێنج حه‌رفی ناوت چاوه‌كه‌م دووی‌ لێ‌ ده‌ركه‌م جه‌ننه‌ته‌
ئه‌گه‌م به‌جه‌ننه‌ت دیده‌كه‌م ئیشكردن به‌نییه‌ته‌.
بۆ جه‌ننه‌ته‌ ئه‌م عاله‌مه‌ نوێژو رۆژی و خێره‌كا
جه‌ننه‌تی‌ یونس نزیكه‌ گه‌ر یار به‌قسه‌ی‌ دێر نه‌كا
پاره‌ ناكات دیانه‌ت بریاری‌ قه‌س و مه‌لا
دڵمان یه‌كتری‌ بوێ سه‌د بڕیار ئه‌دا به‌لا
ئه‌و كوڕه‌ له‌و چایخانه‌ی‌ لێی دائه‌نیشتین پشت ماڵی كچه‌ بوو، كچه‌ ده‌هاته‌ سه‌ربان و ئیشاره‌تی ده‌دا به‌و كوڕه‌، منیش له‌وباره‌وه‌ نوسیومه‌:
سه‌ربانی ماڵتان چاوه‌كه‌م پارچه‌یه‌كه‌ له‌جه‌ننه‌ت
چایخانه‌كه‌ی‌ مامه‌ سه‌ید جێگای‌ عه‌بده‌و له‌بۆ خزمه‌ت
عابدی دوو چاوه‌كانتم تیری لێمه‌ده‌ شازاده‌م
مه‌مكوژه‌ به‌نازو قورسیت مه‌ڵێ‌ من عیسا زاده‌م
یونسم و پیشه‌مه‌ هه‌رده‌م یه‌كتان به‌ر تیره‌م ده‌ن
كه‌ی بێ‌ ماچێ‌، كه‌ی بێ‌ ئاوڕێك، كه‌ی بێ‌ به‌گه‌وره‌ میرم كه‌ن
كه‌ی‌ دیاریی بێت بۆمن گوڵی‌ گه‌شی كه‌ دینه‌
مه‌رحه‌مه‌ت كه‌ی‌ فرسه‌تێ‌ فه‌رق من تۆ، ته‌نها دینه‌.

له‌باره‌ی‌ سكه‌ی‌ قیتاره‌كه‌ی‌ به‌رده‌م ماڵه‌كه‌یان ووتومه‌:
سكه‌ی‌ به‌رماڵتان بوو به‌دوو، دووه‌میان رێچكه‌مه‌
یه‌ك ئاوڕم لێ ده‌یته‌وه‌، سه‌د هاتوچۆ لام كه‌مه‌.

-باشه‌ یاشێخ خۆت ووتت ده‌نگم خۆشه‌، تۆ گۆرانیت ووتوه‌؟
• به‌ڵێ‌ ووتومه‌ له‌گه‌ڵ محه‌مه‌د ماملێ‌ هاتۆته‌ قه‌ڵادزێ‌ داوه‌تم كردووه‌و گۆرانیم ووتوه‌و له‌گه‌ڵ كاك ناسری ره‌زازی به‌هه‌مانشێوه‌، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ ره‌حمه‌تی محه‌مه‌د جه‌زا و سه‌ڵاح داوده‌ ووتومه‌و هه‌ندێكیم تۆماركردووه‌و بڵاونه‌بۆته‌وه‌.

-تۆ مه‌جلیسی ئه‌ده‌بیت هه‌بووه‌ یان ته‌نها حه‌زو ره‌فاقه‌ته‌كه‌ت وابووه‌؟
• من ره‌فاقه‌تم زۆر زۆره‌ له‌گه‌ڵ ئه‌ده‌ب و گۆرانی دۆستان، له‌گه‌ڵ به‌یتولمه‌قام و ناوه‌ندی عه‌لی‌ مه‌ردان و له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ندانی وه‌كو ره‌حمه‌تی عه‌لی‌ مه‌ردان هه‌مبووه‌، یان له‌گه‌ڵ شوكری خه‌یات و سه‌ڵاح داوده‌. سه‌ڵاح داوده‌ ده‌هاته‌ ماڵ لێره‌ ده‌مایه‌وه‌و له‌گه‌ڵ تیپی مۆسیقای ناوه‌ندی عه‌لی‌ مه‌ردان گۆرانی ده‌وت و تۆمارم كردووه‌.

-ره‌فیقت هه‌یه‌ شه‌ڕه‌ نوكته‌تان له‌نێوان بێت؟
• ئه‌زانی‌ ئه‌م نه‌خۆشییه‌ هه‌موو شتێكی بیر بردومه‌ته‌وه‌، نوكته‌كانم وه‌ك شیعره‌ هه‌جووه‌كانم كه‌ڵكی باسكردنیان نییه‌.

-كه‌واته‌ مه‌جلیست گه‌رم بوو پێشتر له‌ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران؟
• من هه‌رده‌م مه‌جلیسم گه‌رمبووه‌، ره‌فیقم هه‌یه‌ تلفۆنم بۆ ده‌كات ده‌ڵێ‌ توخوا دوا نوكته‌ چییه‌ پێم بڵێ‌ یان چییه‌؟ یان ده‌ڵێن دوا شیعرت چییه‌ به‌تایبه‌ت من شیعره‌كانی شێخ ره‌زام زۆر له‌به‌ره‌.

-نوكته‌ت له‌سه‌ر خۆت بیستوه‌؟
• من نوكته‌م له‌سه‌ر خۆم زۆر هه‌یه‌و خۆم ئه‌یگێڕمه‌وه‌ بۆ ره‌فیق و دۆستانم. جارێكیان من چووم بۆ حه‌ج، كه‌له‌حه‌ج بووم ئه‌و ئیحرامه‌ی‌ من پۆشیبوم ته‌واوی جه‌سته‌ی‌ دانه‌پۆشیبوم، ئه‌و وه‌خته‌ زۆرزۆر قه‌ڵه‌و بووم، له‌به‌رقاچم به‌ عه‌ره‌بانه‌ ته‌وافیان پێده‌كردم و خێزانه‌كه‌م له‌گه‌ڵم بوو، به‌ده‌ور كه‌عبه‌ ده‌سوڕامه‌وه‌ پیاوێكی ئه‌فریقی بوو نازانم خه‌ڵكی كوێ‌ بوو ئیشاره‌تی كردو لێی‌ تێنه‌ئه‌گه‌یشتم، تومه‌ز له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ بوو خۆم باش داپۆشم! چونكه‌ ئیحرامه‌كه‌ له‌شی دانه‌پۆشیبوم به‌ته‌واوی، فه‌ڕه‌ی‌ دووه‌م دیاربوو وه‌رگێڕی هێنابوو تا تێمبگه‌ینێ‌ من له‌شم داپۆشم! ووتی نه‌ختێك خۆت داپۆشه‌و ئه‌مه‌ت دیاره‌، ووتم یابه‌ مایشتغل والله مایشتغل! ئیتر جاریكی دیكه‌ سوڕامه‌وه‌ ده‌بینم 10 كه‌سی دیكه‌ی‌ هێناوه‌ سه‌یرم ئه‌كه‌ن و پێده‌كه‌نن.

-نوكته‌ی‌ دیكه‌؟
• نوكته‌یه‌كی دیكه‌ هه‌یه‌ بۆ مامجه‌لال-یشم گێڕاوه‌ته‌وه‌، وه‌ختی خۆی خزمێكم هه‌بوو ته‌نها یه‌ك كوڕیان هه‌بو، نه‌خۆش كه‌وتبو منیش چووم بۆ ماڵیان سه‌ر له‌نه‌خۆشه‌كه‌ بده‌م، به‌ڵام كه‌چووم دیاربوو نه‌خۆشه‌كه‌ چاك ببۆوه‌، منیش شاره‌زای ماڵیان بووم زوو خۆم كرد به‌ژوری میوانه‌كه‌، كوڕه‌كه‌ كه‌نه‌خۆش بوو به‌په‌له‌ رایكرد به‌ره‌و دایكی و باوكی، كه‌ باوكی هات ده‌م به‌پێكه‌ننه‌وه‌ بوو، من ئه‌وكاته‌ زۆر قه‌ڵه‌و زل بووم، به‌باوكیم ووت به‌چی پێئه‌كه‌نی، ووتی‌ ئه‌وه‌ كوڕه‌كه‌م هاتووه‌ ئه‌ڵێ‌ باوه‌ (اعیاز و بالله) خوا هاتووه‌! تومه‌ز ئه‌وه‌نده‌ باسی خودایان بۆ كردووه‌ كه‌ گه‌وره‌یه‌و به‌ده‌سه‌ڵاته‌، ئیدی وایزانی ئه‌وه‌ منم.

-ئه‌ی‌ ئه‌مه‌ی‌ هێلكه‌كه‌؟
• ئه‌مه‌ حه‌مه‌ عارف هه‌یه‌ پێشتر سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی راژه‌بوو، به‌یه‌كه‌وه‌ له‌ده‌زگای‌ چاودێریی بوین، ئه‌و ئیستا گۆڕانه‌، زۆر درێژه‌، له‌هه‌ولێر وه‌ختی گرانییه‌كه‌بوو، له‌ شێح الله شتمان ده‌كڕی، ئه‌و مامه‌ڵه‌ی‌ هێلكه‌ی‌ كرد نازانم به‌چه‌ند بوو، حه‌مه‌ عارف ووتی ئه‌م هێلكانه‌ به‌چه‌نده‌؟ كابرا ووتی به‌وه‌نده‌. دیسان ووتی‌ بۆ به‌وه‌نده‌ ئه‌مانه‌ هێلكه‌ی‌ بچوكن! كابرا ووتی‌ بچوك نین تۆ له‌ئاسمانه‌وه‌ سه‌یر ده‌كه‌ی‌ ده‌ دابه‌زه‌ خواره‌وه‌ ئێستا ده‌زانی بچوكن یان نا!

-له‌گه‌ڵ ئه‌و پیاوه‌ نوكته‌ت زۆره‌؟
• به‌ڵێ‌، تازه‌ ده‌زگای‌ چاودێری دامه‌زرابوو یان ده‌سته‌ی‌ چاودێری، من وه‌ك قه‌ڵه‌وترین و حه‌مه‌ عارف وه‌ك درێژترین و له‌گه‌ڵ به‌یان خانی ئێستا له‌ وه‌زاره‌تی داراییه‌ له‌وێ بوین، مامجه‌لال بانگی كردین ووتی ووردبینی‌ داموده‌زگاكان بكه‌ن و وابكه‌ن و وامه‌كه‌ن..تد. پێموایه‌ 1992 بوو، چوین بۆ مه‌ڵبه‌ند كاك عومه‌ری‌ سه‌ید عه‌لی‌ پێشوازیی گه‌رمی له‌م هه‌نگاوه‌ كردو ووتی‌ ئه‌بێ‌ ووردبینی‌ بكه‌ن و من خۆم به‌مامجه‌لالم ووتوه‌ كارێكی زۆرباشه‌، منیش ووتم كاك عومه‌ر مامجه‌لال ووتویه‌تی‌ له‌نواوه‌ بڕۆن ووردبینی‌ مه‌ڵبه‌ند بكه‌ن. ئیدی كاك عومه‌ر پێمانا ته‌قییه‌وه‌، ووتی مامجه‌لال دیاره‌ ئێوه‌ی‌ بۆ گیان من ناردووه‌و ..تد هه‌ر مه‌پرسه‌ چه‌ند توڕه‌بوو، ناچار به‌و دوو براده‌ره‌ی‌ له‌گه‌ڵ بوون كاك حه‌مه‌ عارف و به‌یان خان كه‌ بڕۆین رۆژێكی دیكه‌ بێینه‌وه‌ چونكه‌ كه‌ڵكی نه‌ما! كه‌ رۆیشتین به‌رله‌وه‌ی‌ بچینه‌ ده‌ره‌وه‌ قاچێكم له‌ناو ده‌رگابوو كاك عومه‌ر ووتی سه‌یر سه‌یر سێ‌ جانه‌وه‌ری ناردۆته‌ سه‌ر من! یانی ئێمه‌ هه‌ر سێكمان له‌جانه‌وه‌رمان ده‌كرد لای ئه‌و ..

-له‌سه‌ر خۆت كێ‌ نوكته‌ی‌ له‌سه‌رت ووتوه‌؟
• جارێكیان بارزانی قاله‌ی‌ خه‌ڵوز خۆی گێڕایه‌وه‌ ووتی له‌ 31ی ئاب مامجه‌لال پرسیاری‌ كردووه‌ ووتویه‌تی‌ كێ‌ هاتووه‌ كێ‌ نه‌هاتووه‌، ووتی ووتومه‌ مامه‌ فولكه‌ی‌ ده‌سته‌كه‌ش هاتووه‌! ئه‌وه‌م بیستۆته‌وه‌.

-پێتناخۆش نییه‌ كاتێك نوكته‌ت له‌سه‌ر خۆت بیستۆته‌وه‌؟
• نه‌خێر قه‌ت، جاران چونكه‌ قه‌ڵه‌و بووم به‌جاده‌ ده‌ڕۆیشتم خه‌ڵك پێم پێده‌كه‌نین، په‌لاری (تعلیق) خراپم له‌سه‌ر خۆم بیستوه‌، له‌ناخه‌وه‌ توڕه‌نه‌بووم، نه‌ له‌به‌غدا نه‌ له‌كه‌ركوك نه‌ له‌هه‌ولێر په‌لارم لێنه‌دراوه‌ ته‌نها له‌ سلێمانی نه‌بێت! له‌ سلێمانی ئێواران كه‌ده‌چووم بۆ بازاڕ، كه‌ له‌سه‌یاره‌ داده‌به‌زیم ئیدی ئه‌م ده‌یژه‌نییه‌ ئه‌و ئه‌و ده‌یژه‌نییه‌ ئه‌و ئه‌یانوت سه‌یركه‌ سه‌یركه‌ ئیدی به‌ئاره‌زووی خۆیان قسه‌یان له‌سه‌ر كردووم. جارێكیان نه‌خۆشكه‌وتم چووم بۆ ئێران خۆم و خێزانه‌كه‌م بوین، ئه‌ویان نارد بۆ ئیكۆو هێڵكاری‌ دڵ، كه‌چی منیان نه‌برد بۆ پشكنینی دڵ، دكتۆره‌كه‌ كۆمه‌ڵێك خوێندكاری‌ كۆكرده‌وه‌ هه‌ریه‌كه‌ سه‌ماعه‌یه‌كی نابو به‌سنگم، ووتم دكتۆر من بۆلای تۆ هاتم ئه‌مانه‌ چین بۆخاتر خوا؟ پێكه‌نی ووتی تۆ چی ئه‌كه‌ی‌ رۆژانه‌ وا به‌م ته‌مه‌نه‌وه‌و به‌م قه‌ڵه‌وییه‌وه‌ دڵت زۆر باشه‌؟ ووتم یه‌كه‌م كه‌ دكتۆر ده‌رمانم بۆ ئه‌نوسێت وه‌كوخۆی و له‌كاتی خۆیدا ده‌یخۆم، دووه‌میش خه‌ڵكی شاره‌كه‌م كه‌ هام تیایه‌ پێم پێده‌كه‌نن و گاڵته‌یان دێت به‌لام من هیچ شتێك ناگرمه‌خۆم و عاجز نابم. ووتی دیاره‌ تۆ خه‌فه‌ت ناخۆیت ئه‌مه‌ش هۆكارێكی زۆر گرنگه‌.

-شیعری هه‌جو-ت هه‌بووت له‌سه‌ر سلێمانیی؟
• ئه‌زانی تۆ ئه‌مخه‌یته‌ مه‌وقیفه‌وه‌… براده‌ره‌كانم سه‌به‌ب بوون ئه‌گه‌ر شتێكم نوسیبێت.

ئه‌نتیكه‌خانه‌كه‌ی‌ شێخ بایز
له‌ماڵه‌كه‌ی‌ شێخ بایز گه‌لێك كه‌لوپه‌ل و شتومه‌كی كۆن و دیاریی سه‌یر هه‌بوو، سندوقێكی له‌ژووری دانیشتنه‌كه‌ دانابوو دیاربوو زۆر كۆن بوو به‌ڵام ئه‌و ته‌مه‌نه‌كه‌ی‌ نه‌ده‌زانی، ووتی‌ ئه‌مه‌ پێشتر هی خێزانێك بووه‌ له‌به‌غدا، من كڕیومه‌ته‌وه‌.
ژماره‌یه‌كی زۆر رادیۆو ته‌سجیل و كه‌لوپه‌لی‌ گوێگرتن له‌ گۆرانیی هه‌بوو، كه‌ هه‌موویان كۆن بوون و چیرۆكی تایبه‌تی خۆیان هه‌بوو، ووتی‌ من زیاتر له‌ 10 بۆ 15 رادیۆم هه‌یه‌ كه‌ زۆر كۆنن، كۆكردنه‌وه‌ی‌ شته‌ كۆنه‌كان حه‌زی خۆمه‌و ووتی زیاتر له‌ 2000 كاسێتی‌ گۆرانیی و ڤیدیۆی‌ ده‌گمه‌نی كۆنم هه‌یه‌و به‌شێكیان بڵاونه‌بۆته‌وه‌، به‌قسه‌ی‌ ئه‌و كاسێتی‌ هه‌یه‌ هی عه‌لی‌ مه‌ردان و قادر مه‌ردان و هونه‌رمه‌ندی دیكه‌ هێشتا بڵاونه‌بۆته‌وه‌. ئه‌و پیاوه‌ ژورێكی هه‌بوو پڕ پڕبوو له‌وێنه‌، كه‌لوپه‌لی تایبه‌ت و ئه‌رشیفێكی زۆر ده‌وڵه‌مه‌ند، ره‌نگه‌ 30 ئه‌لبوم وێنه‌ی‌ كۆن و نوێی‌ هه‌بوو.
جگه‌ له‌ كه‌لوپه‌له‌ كۆن و له‌مێژه‌كان، جامخانه‌یه‌كی هه‌بوو زیاتر له‌ 200 بۆنی تێدابوو، هه‌موویان دیاریی بوون. ئه‌و ووتی‌ یه‌ك دانه‌م نه‌كڕیوه‌ هه‌مویم به‌دیاریی بۆ هاتووه‌.
شێخ بایز رونیكرده‌وه‌ ئه‌م هه‌موو بۆنه‌ش هه‌ر په‌یوه‌ندی به‌قه‌ڵه‌وه‌یه‌كه‌مه‌وه‌ هه‌یه‌و ده‌رده‌ قه‌ڵه‌ویه‌كه‌مه‌.

-ئه‌م هه‌موو بۆنه‌ت كڕیوه‌؟
یه‌ك بۆنم نه‌كڕیوه‌، ئه‌مه‌ش ده‌رده‌ قه‌ڵه‌وییه‌كه‌یه‌، خۆت ئه‌زانی تۆ له‌وه‌زیفه‌ بیت و هاوڕێی و فه‌رمانبه‌رت ده‌چنه‌ سه‌فه‌ر، به‌تایبه‌ت ئێستا ره‌فیقانم ده‌چنه‌ ده‌ره‌وه‌ هه‌ر بۆم دێنن، چونكه‌ خۆت ده‌زانی من هیچ جلێكم بۆ نابێت و هیچ پێڵاوێكیشم هه‌ر بۆنابێت مه‌گه‌ر تایبه‌ت بێت، بۆیه‌ ئه‌وانیش ده‌ڵێن ده‌ی‌ با بۆنێك بۆ شێخ بایز به‌رین، نه‌ك بۆن به‌ڵكو كانتۆرێك كه‌لوپه‌لی دیارییم هه‌یه‌ هه‌ر له‌ ته‌زبیح و قه‌ڵه‌م و چه‌رخ و شتی‌ دیكه‌م هه‌یه‌.
له‌ئه‌نتیكه‌خانه‌كه‌ی‌ شێخ بایز نه‌ك وێنه‌ی كۆن، به‌ڵكو ده‌یان چه‌كی كۆن و سه‌دان ته‌زبیحی ره‌نگ جیاواز و گرانبه‌هاو ده‌یان گۆچانی جیاوازو كتێبخانه‌یه‌كی گه‌وره‌و هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌كی زۆر ده‌فی جیاوازو پێستی ئاژه‌ڵی كێوی و ژماره‌یه‌كی ئێجگار زۆر خه‌ڵات كه‌ له‌ماوه‌ی‌ وه‌زیفه‌دا وه‌ریگرتووه‌.

شێح بایز جلی بۆ نابێت

-تۆ ده‌رگات كرده‌وه‌ من پرسیار بكه‌م له‌باره‌ی‌ كێشه‌ی‌ كڕینی جلوبه‌رگ، چونكه‌ وه‌كخۆت ده‌ڵێت ئه‌و جلانه‌ی‌ له‌بازار هه‌ن بۆتۆ نابێت؟
• قوربان كێشه‌یه‌كی زۆر گه‌وره‌بووه‌ بۆمن، ئه‌گه‌ر له‌ده‌ره‌وه‌ تایبه‌ت بۆیان نه‌هێنامایه‌ لێره‌نه‌بوو، ده‌بوایه‌ هه‌موو شتێك لای به‌رگدروو بمكردایه‌.

-جا ئه‌مه‌ بۆتۆ زۆر ناخۆش نه‌بووه‌؟
• زۆر خراپوو، ده‌ی‌ مادام وات ووت منیش نوكته‌یه‌كت بۆ ده‌گێڕمه‌وه‌ له‌سه‌ر جل و گه‌وره‌یی جله‌كانم.
له‌ 31 ئاب شه‌وه‌كه‌ی‌ له‌ سلێمانی بووم ده‌بوو هه‌ندێ ئیش هه‌بوو ته‌واوی بكه‌م، كاتێك بۆ به‌یانییه‌كه‌ی‌ رۆیشتین من جل و به‌رگ و پێویستی‌ خۆم له‌گه‌ڵ نه‌بردبوو، ئه‌وكاته‌ هه‌ر له‌م خانوه‌دابووم كه‌ له‌سه‌رده‌می رژێم له‌سه‌ربنه‌مای‌ خاڵبه‌ندی وه‌ك فه‌رمانبه‌رانی دیكه‌ وه‌رمگرتووه‌.
به‌هه‌رحاڵ كه‌ گه‌یشتینه‌ ئه‌و شاخه‌ من هیچم له‌گه‌ڵ خۆمدا نه‌هێنابوو، نه‌ فانیله‌ نه‌ شۆرتێك نه‌ قه‌مسه‌ڵه‌..تد شێخ دارۆ لێپرسراومان بوو، ووشیار ساڵح ره‌فعه‌ت كه‌ ئێستا مه‌وجوده‌ رۆژانه‌ ده‌چووه‌ ئێران و ده‌هاته‌وه‌و شتی‌ ده‌هێنا، ئێمه‌ش وه‌ك ئیداره‌ی‌ گشتیی‌ پێداویستی‌ و كه‌لوپه‌لمان دابه‌شده‌كرد، من له‌خێمه‌كه‌ی‌ خۆم پاره‌ لای من بوو، فه‌رده‌یه‌ك پاره‌م له‌ژێربوو یه‌كێكیش پاڵم پێدابوو، به‌ڵام قیمه‌تی‌ نه‌بوو چونكه‌ من جلم نه‌بوو! كاك دارۆ ووتی ئه‌مجاره‌ له‌گه‌ڵ خۆتا هه‌ندێ‌ جل بۆ شێخ بایز بدورن و بۆی بێنن، به‌ڵام كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌بوو هیچ شتێكمان پێنه‌بوو پێوانه‌ی‌ كه‌مه‌رو قیاسی پێبكه‌ین! منیش ووتم په‌تێكم بۆ بێنن هه‌قتان نه‌بێت، كه‌ په‌ته‌كه‌یان هێنا له‌ناوقه‌دی خۆم سوڕاندمه‌وه‌و گرێیه‌كم لێدا ووتم ئه‌وه‌ ناو ته‌نگامه‌و به‌و قیاسه‌ قه‌مسه‌ڵه‌یه‌كم بۆم بدورن.
په‌ته‌كه‌یان بردبوو بۆ به‌رگدروو له‌ ئێران كابرا ووتبوی بۆخاتری خوا ئه‌مه‌ چییه‌ له‌گه‌ڵ خۆتانا هێناوتانه‌! ئه‌مه‌ پێشمه‌رگایه‌تی پێده‌كرێ‌؟ ئه‌وانیش ووتبویان ئه‌ی چۆن ئه‌وه‌ له‌شاخه‌.
كاتێك قه‌مسه‌ڵه‌كه‌یان بۆ هێنامه‌وه‌ كابرا ئه‌وه‌نده‌ی‌ دیكه‌ گه‌وره‌ درووی بوی، ئیدی ئه‌وه‌نده‌ی‌ دیكه‌ گه‌وره‌تر ده‌رده‌كه‌وتم. هه‌ر له‌وێ‌ چه‌ند خێمه‌یه‌كمان هه‌بوو شێخ دارۆ ووتی شێخ بایز ئامان ئه‌م خێمانه‌ هه‌ڵنه‌ده‌ی‌ و ئیشی زۆر تایبه‌تمان پێیه‌تی‌. ئیدی ئه‌و رۆیشت، منیش دوای‌ ماوه‌یه‌ك پیس بوو قه‌مسه‌ڵه‌كه‌م بۆیان شۆردم و بۆ ووشكبون به‌سه‌ر به‌ردێكی گه‌وره‌یاندادا كه‌ له‌به‌رده‌م خێمه‌كه‌ی‌ خۆم بوو، به‌رده‌كه‌ زۆر گه‌وره‌بو، له‌وكاته‌ شێخ دارۆ له‌شاخ دێته‌ خواره‌وه‌ سه‌یر ده‌كات خێمه‌كانی ئێمه‌ كه‌هه‌ڵدراوه‌ زیادیكردووه‌، ووتبوی ئای شێخ بایز چیت لێبكه‌م زانیم به‌قسه‌م ناكات چووه‌ خێمه‌كانی‌ هه‌ڵداوه‌، به‌ڵام كه‌ هاته‌ خواره‌وه‌ ته‌ماشا ده‌كات ئه‌مه‌ قه‌مسه‌ڵه‌كه‌ی‌ منه‌ به‌به‌ردێك دادراوه‌و وه‌ك خیمه‌ ده‌ركه‌وتووه‌. جا ئه‌مانه‌م له‌سه‌ر خۆم ووتوه‌و پێمناخۆش نه‌بووه‌.

رۆڵی له‌شانۆدا

-من ئه‌زانم تۆ رۆڵت هه‌بووه‌ له‌ شانۆدا وایه‌؟ جارێكیان له‌سه‌ر شانۆ بورابویته‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ چه‌كوشیان پێدا كێشابوی؟
• ئه‌مه‌ تۆ ئه‌ڵێی به‌رله‌وه‌ی‌ بێیت هه‌موو شتێكیان بۆ گێڕایته‌وه‌.. كاتی خۆی من لێپرسراوی لقی كه‌ركوكی لاوان بووم له‌نێوانی ساڵانی 1970 بۆ 1973 له‌وێ‌ لیژنه‌ی‌ هونه‌ری‌ و وه‌رزشی هه‌بوو، ووتیان شانۆیه‌ك هه‌یه‌ له‌ چه‌مچه‌ماڵ له‌سه‌ر كاوه‌و زوحاك پێشكه‌شده‌كرێت، ئێمه‌ش چوین بۆ چه‌مچه‌ماڵ، له‌كاتی پرۆڤه‌كردنیان ئه‌وه‌ی‌ رۆڵی زوحاكی ده‌بینی‌ په‌شیمان بویه‌وه‌، دیاربوو كاریگه‌ریی له‌سه‌ر بوو په‌شیمان ببۆوه‌، كه‌ رۆیشتین بۆ چه‌مچه‌ماڵ ووتم كاكه‌ ده‌قه‌كه‌ پێبده‌ن من ئه‌و رۆڵه‌ ده‌بینم، دوای‌ دوو رۆژ پرۆڤه‌ چوینه‌ سه‌ر شانۆ، كه‌چووین به‌و كوڕه‌م بینی‌ ووتم هه‌تیو ئه‌و چه‌كوشه‌ی‌ ده‌ستت خراپ نه‌ده‌یت به‌سه‌رم بۆخاتری خوا! كه‌چوین و كاتی رۆڵ بینین هات، ئه‌و كوڕه‌ به‌هه‌رچی تاقه‌تی هه‌یه‌ چه‌كوشه‌كه‌ی‌ كێشا به‌سه‌رماو هه‌ر به‌راست بورامه‌وه‌و كه‌وتم، ئیدی خێرا شانۆكه‌یان داخست و كه‌ خه‌به‌رو بویه‌وه‌ سه‌یر ئه‌كه‌م هه‌موو له‌شم ته‌ڕه‌ تومه‌ز ئه‌وه‌نده‌ ئاویان پێداكردووم تا خه‌به‌رم ببێته‌وه‌.

نێوان و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ مام جه‌لال

– نێوانت له‌گه‌ڵ مامجه‌لال چۆن بوو؟
• به‌ینم له‌گه‌ڵ زۆر زۆر باش بووه‌، له‌ژیانیدا یه‌ك جار زۆر خراپ لێم توڕه‌بووه‌، ئه‌ویش خراپیان تێگه‌یاندبوو، به‌ڵام وای ئاشتكردمه‌وه‌، ئاشتكردنه‌وه‌كه‌ی‌ له‌لام گه‌وره‌تری كرد.
كارێكی پێم سپاردبوو وه‌كوخۆی جێبه‌جێمكردبو، خراپیان تێگه‌یاندبوو سه‌باره‌ت به‌كاره‌كه‌، به‌مۆبایل تیلی بۆمكرد تازه‌ مۆبایل هاتبووه‌ سلێمانی، دیاربوو زۆر زۆر توڕه‌بوو، جنێوی پێدام، منیش ده‌نگم نه‌ده‌ڕۆیشت و مۆبایل ئه‌وكاته‌ خراپ بوو، نه‌مده‌توانی‌ بۆی روونبكه‌مه‌وه‌، هه‌ر ئه‌موت مامجه‌لال هه‌ڵه‌ تێیانگه‌یاندووی به‌ڵام ئه‌و ده‌نگی منی نه‌ده‌بیست! به‌هه‌رحاڵ ئه‌و شه‌وه‌ زۆر زۆر بیتاقه‌ت بووم زۆر نه‌خۆشكه‌وتم به‌هۆی ئه‌م قسانه‌وه‌، بردمیان بۆ خه‌سته‌خانه‌، ووتم دكتۆر بمنێره‌وه‌ ماڵه‌وه‌ خۆم ده‌ردی خۆم ئه‌زانم!
كاره‌كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ دانای‌ ئه‌حمه‌د مه‌جید و كاك به‌رهه‌مه‌وه‌ بوو به‌هه‌رحاڵ منی تێوه‌گلام.
به‌یانی كه‌چووم بۆ ده‌وام ئه‌وكاته‌ وه‌زیری دارایی بووم، بینیم شێردڵ حه‌وێزیی و دلێری سه‌ید مه‌جید و كاك دارۆی شێخ نوری هاتبون، من وامزانی ئێستا ئه‌ڵێن مامجه‌لال ووتویه‌تی‌ بڕۆ خواحافیزو ته‌واو وه‌زاره‌ت جێبهێڵه‌، به‌ڵام كه‌ نزیك بوومه‌وه‌ به‌پێكه‌نینه‌وه‌ كاك شێردڵ ووتی‌ ئه‌وه‌ ئه‌مشه‌و له‌گه‌ڵ مامی خۆت چیتان بووه‌؟ ووتم هیچ. ووتم ئه‌وه‌ بۆچی هاتوون ووتیان هاتوین و ئێمه‌ی‌ ناردووه‌و پێی‌ ووتوین بڕۆن دڵی شێخ بایز بده‌نه‌وه‌وو من شتێكم كردووه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م پیاوه‌.
هه‌رچۆنێك بێت نامه‌یه‌كی تایبه‌تی مامجه‌لالیان پێدام (له‌به‌ر ئه‌مانه‌تی ناوه‌رۆكی ناو نامه‌كه‌ بڵاویناكه‌ینه‌وه‌) نامه‌كه‌م خوێنده‌وه‌ تێگه‌یشتم مامجه‌لال چه‌نده‌ پیاوێكی عه‌زیمه‌، دوای‌ ئه‌و توڕه‌بوونه‌ كاتێك هه‌ستیكرد به‌هه‌ڵه‌ تێگه‌یه‌نراوه‌ دان به‌راستییه‌كاندا ده‌نێت و زۆر به‌جوانی ئاشتم ده‌كاته‌وه‌و كارێك ده‌كات هیچم له‌به‌ردڵدا نه‌مێنێت! ئه‌م نامه‌یه‌ چه‌ند مه‌كته‌ب سیاسییه‌ك بینیویانه‌ له‌وانه‌ د. به‌رهه‌م.

-هیچ نوكته‌یه‌كت هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ مام جه‌لال؟
• من به‌ینم باش بوو له‌گه‌ڵ مامجه‌لال، هه‌موو جارێ‌ كه‌ ده‌چووم بۆلای له‌به‌غدا، ده‌یوت وه‌ره‌ بایز با ره‌سمێك له‌گه‌ڵ یه‌كتر بگرین با من لاواز ده‌ركه‌وم. یان كه‌ نانمان ده‌خوارد دیوت تۆ له‌ته‌نیشت منه‌وه‌ دامه‌نیشه‌ چونكه‌ تۆ زۆر ئه‌خۆیت.. مامجه‌لال پیاوێكی گه‌وره‌بوو رێنیشانده‌ری‌ من و هه‌موو هه‌ڤاڵانم بوو، هه‌رده‌م رێنوێنی‌ ده‌كردین.

-نوكته‌ت هه‌یه‌ له‌سه‌ر مه‌كته‌ب سیاسی؟
• رجات لێده‌كه‌م وه‌زعه‌كه‌ ناسكه‌ توش موشكیله‌مان مه‌كه‌..

-ئه‌ی‌ نوكته‌ت له‌سه‌رهه‌ولێر هه‌یه‌؟
• نه‌به‌خوا نیمه‌. تۆ ده‌زانی‌ من ماڵی خوشكه‌كانم، ماڵی برام و خوشكه‌زاكانم له‌هه‌ولێرن و كه‌سوكارم هه‌مووی له‌وێن، بۆ زانیارییت من ئاماده‌ییم له‌ ئاماده‌یی هه‌ولێرم ته‌واو كردووه‌ له‌ساڵی‌ 1964 بۆ 1966 له‌وانه‌ی‌ له‌گه‌ڵم وخوێندكاربوون د. هادی، چه‌تۆ دزه‌یی..تد.

به‌ینی له‌گه‌ڵ ته‌كییه‌؟

-یاشێخ به‌ینت له‌گه‌ڵ ته‌كیه‌ چۆنه‌؟
• زۆر به‌ینم خۆشه‌ له‌گه‌ڵ ته‌كییه‌، باش بوو باستكرد، من نه‌ختێك شاره‌زام له‌ مه‌قام و هه‌رده‌م ده‌ڵێن بایز مه‌قام ده‌زانێت، من له‌ته‌كیه‌ی‌ تاڵه‌بانی فێری مه‌قام بووم، ته‌كیه‌ی‌ تاڵه‌بانی له‌كه‌ركوك هه‌موو رۆژێكی سێشه‌ممه‌و هه‌ینی‌ مه‌قامی تیا ده‌وترێت جگه‌ له‌ته‌ریقه‌ت مه‌قامی غه‌زه‌ل شیعری تێدا ده‌وترێته‌وه‌، له‌ته‌كییه‌ی‌ تاڵه‌بانیدا فه‌قێكان یه‌كێك له‌ده‌رسه‌كانیان فێربوونی مه‌قامه‌، یه‌كێك له‌مامۆستا زیره‌كه‌كان مامۆستا میقداده‌ كه‌ مه‌شهورترین شاره‌زای‌ مه‌قامه‌ له‌ كه‌ركوك، ده‌توانن له‌ ناسری ره‌زازی بپرسن له‌گه‌ڵ خۆم چوینه‌ كه‌ركوك و تا ئێواره‌ له‌وێ ماینه‌وه‌ دوو كاسێتم له‌وێ پڕكردۆته‌وه‌ كاك ناسرو ئه‌وانیدیكه‌ له‌ژووری ئیمام و خه‌تیبی ته‌كییه‌ی‌ تاڵه‌بانیی مه‌قامیان ووتوه‌و تۆماركراوه‌و بڵاونه‌كراوه‌ته‌وه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یەكێتی پێی باشە حكومەتی بنكە فراوان پێكبهێنرێت

قادر عەزیز ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرپەرشتیاری ...