سەرەکی » دۆسێ » عیراق بە یاسا پەیڕەوكردنی ئاینی بەهائی قەدەغە دەكات

بەهائییەكان كێن؟

عیراق بە یاسا پەیڕەوكردنی ئاینی بەهائی قەدەغە دەكات

دەستوری عیراق، ئیسلام وەك ئاینی فەرمیی دەچەسپێنێت و دەڵێت نابێت هیچ یاسایەك دابنرێت لەگەڵ «حوكمە جێگیرەكانی ئیسلام ناتەبا بێت.» دەستور زامنی ئازادیی باوەڕی ئاینیی و پەیڕەوكردن دەكات بۆ موسوڵمان، مەسیحی، ئێزیدی و سابیئەی-مەندائی، بەڵام بۆ پەیڕەوانی ئایینەكانی تر یان بێبڕواكان نا. یاسا پەیڕەوكردنی ئاینی بەهائی قەدەغە دەكات.

ئاینی بەهائی چییە و بەهائییەكان كێن؟
بەهائی یەكێكە لە بچوكترین ئاینەكان لە جیهان، و لەلایەن لاوێكی ئێرانی كە ناوی محەمەد شیرازی بووە و لە ساڵی 1844 نازناوی بابی لەخۆیناوە دامەزراوە. ئەو باسی لە هاتنی پێغەمبەرێك كردووە كە بە گوتەی ئەو» دوایین پێغەمبەرە لە زنجیرەی پێغەمبەرانی وەك محەمەد و موسا و مەسیح».
لە ساڵی 1852 یەكێك لە شوێنكەوتوانی باسی لەوەكردبوو كە لە گرتوخانەدا خەوی بینیوە و بۆتە ئەو پێغەمبەرەی كە باب مزگێنی هاتنی داوە، بۆیە نازناوی بەهائوڵڵای لەخۆی نابوو. ئەو پێشتر ناوی میرزا حسێن عەلی بووە و لە ساڵی 1817 لە ئێران لەدایك بووە. لە ساڵی 1863 هەوڵەكانی بۆ دامەزراندنی ئاینەكە خستبووەگەڕ.
بەهائوڵڵا چەند جارێك دوورخراوەتەوە و لەو ماوەیەشدا «كتێبی پیرۆز»ی نوسیوە كە لای شوێنكەوتوانی ئاینی بەهائی بە گرنگترین كتێب دادەنرێت.
بەهائوڵڵا لە ساڵی 1892دا كۆچی دوایی كردووە.
دوای ئەو، عەبدولبەها جێگەی گرتۆتەوە كە لە ساڵی 1908وە كاریی بۆ بڵاوكردنەوەی رێنماییەكانی بەهائی كردووە لە جیهاندا، ئەویش لە ساڵی 1921 كۆچی دوایی كردووە.
لەپاش عەبدولبەها، شەوقی ئەفەندی كوڕەزای هاتووە و بەردەوام بووە لەسەر بانگەشەكردن بۆ ئاینەكە، لە ئیسرائیل نزگەكانیان دامەزراندووە و كارییان بۆ فراوانكردنی كردووە.

بیر و بڕوای بەهائییەكان
بەهائوڵڵا دەڵێت، ئاینەكەی ئەو هەموو ئاینەكانی تری وەك ئیسلام و مەسیحی و جولەكە و زەرادەشتی و بوزی و هندۆسی قبوڵ دەكات، بۆیە بەهائییەكان پێیانوایە هەموو ئەو ئاینانە قۆناغێكن لە قۆناغەكانی دەركەوتنی گەورەیی زاتی ئیلاهی.
ئەوان بڕویان وایە خودا (الله) یەكە و دروستكەری ئەم جیهانەیە، و لە هەر ئاینێكدا ناوی جیاجیای هەیە.
بەهائییەكان بڕوایان بە دەركەوتنی زاتی ئیلاهی هەیە لەڕێی پێغەمبەرەكانەوە لە سەردەمە جیاجیاكان و بڕوایان بە هەمان سەرچاوەی ئاینەكان هەیە، هەماهەنگی نێوان مرۆڤەكانیش لەپێناو مرۆڤایەتیدا بە پێویست دەزانن.
پێیانوایە خودا لەڕێی ئادەم و ئیبراهیم و موسا و كریشنا و زەرادەشت و بوزا و مەسیح و محەمەد و باب و بەهائوڵڵاوە دەركەوتووە، بڕواشیان وایە كە ناكرێت مرۆڤ بەشێوەیەكی راستەوخۆ خودا بناسێت، بەڵكو دەبێت لەڕێی رێنمایی و ژیانی پێغەمبەرە گەورەكانەوە بێت.
بەهائییەكان حەج دەكەن بۆ سەنتەری جیهانی بەهائییەكان كە دەكەوێتە هەردوو شاری عەكا و حەیفا لە باكووری ئیسرائیل، یەكەمیان گۆڕ و جێنزرگەی بەهائوڵڵای تێدایە، دووەمیان گۆڕ و جێنزرگەی محەمەد رەزا شیرازی لێیە كە بە باب ناودەبرێت.
بەهائییەكان سێ‌ جۆر نوێژییان هەیە (گەورە، بچوك، مامناوەند) هەر نوێژێكیش لەو نوێژانە جیاوازن لەوی دی.
ژمارەی ئەو كەسانەی خۆیان بە شوێنكەوتووی ئاینی بەهائی دادەنێن، لەئێستا 6 ملیۆن كەس دەبن و لە شوێنە جیاجیاكانی جیهاندا بڵابوونەتەوە.

بەهائییەكان لە عیراق
عیراق لە مێژووی ئاینی بەهائیدا پێگەیەكی تایبەتی هەیە، بەهائوڵڵا دامەزرێنەری ئاینەكە لە سەرەتاوە لە ساڵی 1863 بەئاشكرا بانگەوازیی بۆ ئاینەكەی كرد و هەر لە عیراقەوە بانگەزایی شێخی دەستیپێكرد كە خوێندنگەیەكی فكری شیعەی دوانزە ئیمامیە، و بەلای بەهائییەكانەوە مزگێنبەشخی پێشوەختی ئاینەكەیانە.
بەپێی نوسینەكانی سەعد سەلوم توێژەری عیراقی پسپۆڕ لە كاروباری كەمینەكان، عیراق سەنتەری ئاینی بەهائی بووە بۆ ماوەی 10 ساڵ لە 1853 بۆ 1863، ئەو ماوەیەی كە بەهائوڵڵا لە وڵاتەكەی دوورخرابۆوە و لە تاراوگە بوو.
بەڵام بە درێژایی ئەو ماوەیە، بەهائی بەو ناوە رانەگەیەندرا، بەڵكو بانگەوازێكی نهێنی بوو، وەك زەمینەسازییەك بۆ دەركەوتنی ئەو بانگەزەی كە لەڕێی بابیەوە دەركەوت.
لە ساڵی 1952، داننان بە فرەیی ئاینی لە دەستوری عیراقیدا، رێخۆشكەر بوو بۆ ئەوەی بەهائییەكان بە ئازادی رێوڕەسمی ئاینی خۆیان ئەنجام بدەن، بەر لەوەش لە ساڵی 1919 یەكەم پەرستگای بەهائییەكان لە عیراق دامەزرێندرا.

جەژنی بەهائییەكان
2ی ئاداری هەموو ساڵێك بە جەژنی باڵای شوێنكەوتوانی بەهائی دادەنرێت و لێوەی مانگی رۆژووگرتن دەستپێدەكات كە لەگەڵ یەكەم رۆژی نەورۆزدا كۆتایی دێت، 21ی ئاداریش لەلایەن بەهائییەكانەوە بە سەری ساڵ دادەنرێت.
-جەژنی باڵا كە لە 19 رۆژی رۆژووگرتن پێكدێت، لە 2ی ئادارەوە دەستپێدەكات
-جەژنی نەورۆز 21ی ئادار
-جەژنی رەزوان لە 21ی نیسانەوە بۆ 2ی ئایار
-راگەیاندنی بانگەشەكردن بۆ ئاینەكە لەلایەن بابەوە لە 22 و 23ی ئایار
-دەركەوتن و هەڵكشانی بەهائوڵڵا لە 29ی ئایار
-شەهیدبوونی باب لە 9ی تەمموز
-لەدایكبوونی باب لە 20ی تشرینی یەكەم

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دەستپێكردنەوەی هەڵمەتەكانی (هەسەدە) لە دژی داعش

دوای دە رۆژ لە راوەستانیان وەك وەڵامی بۆردومانەكانی توركیا بۆ ...