سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » ئەو خانمە پزیشکەی لە تەکییەی تەریقەتەوە رووی لە زانستی پزیشکی کرد

گفتوگۆی نه‌رمین عوسمان له‌گه‌ڵ دکتۆر فراز مارف بەرزنجی

ئەو خانمە پزیشکەی لە تەکییەی تەریقەتەوە رووی لە زانستی پزیشکی کرد

 چەند ژنە کەسایەتییەکی ناسراو لە مێژووی کورددا هەن کە لەبواری جیاجیادا کەسانی لێوەشاوەو چالاک بوون، بەڵام هەرگیز ئەو چالاکییانەیان نەکردووەتە بانگەشەو کایەیەک بۆ خۆناساندن، لەوبارەیەوە لە ماوەی رابردوودا خاتوو نەرمین عوسمان کە بۆ خۆشی ژنێکی چالاکی بواری پەروەردەو  تێکۆشەرێکی کایەی سیاسیشە زنجیرەیەک سەردان و بەسەرکردنەوەی دەستپێکردووە بۆ گفتوگۆو هەڵدانەوەی لاپەڕە پرشنگدارەکانی ژیان و کارو چالاکیی ئەو خانمانەی کوردستان کە وەک سەربازی ون خزمەتێکی زۆریان بە چەند نەوەیەک کردووە لە بواری جیاجیادا، بەڵام نەوەی نوێ وەک پێویست ئاشنا نییە بە بەخشش و کۆششە مرۆڤدۆستامەکانیان، بۆیە بەسوپاسەوە خاتوو نەرمین پوختەی ئەو گفتوگۆیانە و ئەرشیفی وێنەو بیرەوەرییەکانی ئەو خانمە چالاکوانانە دەنووسێتەوەو بۆ دەربازکرنیشیان لە فەوتان و لەبیرچوونەوە، پێشکەشی کوردستانی نوێ-ی دەکات و کوردستانی نوێش ناوبەناو وێنەکان و چیرۆکی ژیانی پڕ بەخششی ئەو کەسایەتییانە بڵاودەکاتەوە.

لە ئامێزی سۆزی دەروێشانەوە، بۆ زانست و ئومێدی ژیان
لە كەركوكی ئەی رەقیبەوە، لە زیكری گاهی مەزنی تەریقەی قادرییەوە، لە نیشتمانە دێرینەكەی میری وەلیانەوە، لە دواهەمین وێستگەی كەشكوڵەكەی كاكە یەحیای دێوانەوە، لە یەكەم هەوارگەی باپیرانەوە، لە تەكیەو بارەگای پیری قەرە چێوارەوە، لە خەڵوەتی دەرویشانەوە، بۆ بزووتنەوەی سیاسی و پیشەی زانستی.
تاقە ژورێك ( 9 ) كەس لە ئامێزی سۆزی دەروێشان و میهرەبانیی دایك دەگرێ ، هەر لەوێوە بە ئازارەوە دەربازبوون لە كوێرەوەرییەكانی یەك لە دوای یەكی ئەی رەقیب، لە كەركوكی باوانەوە بۆ هەولێری خاڵوان . لە جەنجاڵیی ژیان و ماڵێكی پڕ لە منداڵەوە، بۆ پلە و پایەی كۆلێجی پزیشكیی شاری موسڵ، هەر لەو شوێنانەوە بە گرفت و رێگریی زۆرەوە، رێگای ژیانی كچە شەهیدێك و خاتونێكی زانستی و پیشەیی سەركەوتوو خاوەن پەیام دەستپێدەكا ت.
ئەم گفتوگۆیەم لەگەڵ خاتوو د.فراز كردووە، بە هێمنی و زەردەخەنەیەكی پڕ نەهامەتی و ئازاری بیرەوەرییەكانەوە، ژیاننامەی خۆی بۆ دەگێڕامەوە .
فراز لە 3/12/1946 لە شاری بەغدا لە دایكبووە، لە كاتێكدا شەهید شێخ مارفی باوكی، خوێندكاری كۆلێجی یاسا بووە لە بەغدا .
وەك ئەم خاتوونە پزیشكە باسی لێدەكات، شێخ مارف بەرزنجی باوكی، لە تافی لاوێتییەوە دەستی داوەتە كاری فیكری و سیاسی، ئەمەش پاڵنەری چالاكی كۆمەڵایەتی و سیاسی و ئەدەبی بووە، كەسێكی رۆشنبیر و شاعیر و نووسەر و ئەدیب بووە، هەر بۆیە بە ئەركی خۆی زانیوە، هەوڵی پێشخستنی كۆمەڵ و شار و وڵاتەكە بدات .
لە شیعری (ئاخێز) بە واتای راپەڕین، شێخ بە ئاشكرا هانی كوڕ و كچ و گەنج و پیری دەدا، بەمەبەستی راپەڕین، بە زانست و خۆ سازدان و بە یەكگرتویی، ئەو شیعرەشی لە 12/3/1953 لە رۆژنامەی ژین بڵاوبۆتەوە، تەنانەت لە ماوەی زیندانیدا لە ژوورە تاریك و تەنگەكاندا، وازی لە نووسین نەهێناوە، دەیان بابەتی فیكری و كوردایەتیی نووسیووە، دكتۆرە فراز بەردەوامە لە بیرەوەرییە منداڵییەكانی و دەڵێت « باوكم بە دەیان جار بەندكراوەو پۆلیس گرتویەتی و بردوویەتی بۆ لێكۆڵنەوە لەسەر هەڵوێستە سیاسی و نەتەوەییەكانی» .
هەروەها دەڵێت « باوكم شێخ مارف لە كەركوك لەگەڵ مامۆستا برایم ئەحمەد و كاك عەلی عەسكەری و كاك عومەر دەبابەدا خەریكی چالاكیی سیاسی بوون «.
لە ساڵی 1956 لەگەڵ هەندێك لە هاوپیشەكانی دەستگیر دەكرێن، بەهۆی دژایەتیان بۆ رژێمی پاشایەتی .
خاتوو فراز دەڵێت: « جار جار باوكم لە دەستی رژێم خۆی دەشاردەوە، بۆیە ژیانی ئاسایی خێزانمان لەبار نەبوو، هەمیشە لە دڵەڕاوكیدا بووین « .
بیرەوەرییەكی منداڵێك لە تەمەنی پێنج ساڵیدا
خاتوو فراز دەڵێت: « مامم قاچی شكابوو، لەگەڵ دایكم چووین بۆ نەخۆشخانە بۆ لای، تا ئێوارە لای مامم بووین، بەپەلە دوو پیاو هاتن و دایكمیان ئاگاداركردەوە، كە باوكم دیسان گیراوە، دایكیشم عەرەبانەیەكی دوو ئەسپی گرت، هەموومان چووینە ناو عەرەبانەكەوەو گەڕاینەوە بۆ ماڵەوە، منیش لە ناو عەرەبانەكەدا خەوم لێ كەوتبوو، دایكم و منداڵانی تر دادەبەزن و منیان لەبیر دەچێت، منیش هەر بە خەوتویی لە ناو عەرەبانەكەدا مابوومەوە، كەسێكی تر دێتە ناو عەرەبانەكە و من دەبینێت، بە كابرای عەرەبانچی دەڵێت: ئەم منداڵە بۆ لێرەیە؟ كابراش دەزانێت منداڵی ماڵی شێخ مارفە، دەمبەنەوە لای دایكم، هەر بەڕێكەوت ئەو عەرەبانەیە لە پۆلیس خانە ( بنكەی پۆلیس ) باوكم دەهێنێتەوە» .
خاتوو فراز لە ساڵی 1954 لە خوێندگەیەكی ئیمام قاسم دەچێتە بەر خوێندن، بەڕێوەبەرەكەی ناوی فاتمە میرزا دەبێ، خەڵكی سلێمانی دەبێت، هەروەها دەڵێت: «بەڕێوەبەرو مامۆستا كوردەكان زۆر ئاگایان لێم بوو، بە پێچەوانەی توركمانە توندڕەوەكانەوە «.
دكتۆرە فراز هەروەها دەگێڕێتەوە: «لە ساڵی 1958 پاش رووخانی رژێمی پاشایەتی، شێخ مارفی باوكم دەبێتە سەرۆك شارەوانیی كەركوك، لە ساڵی 1959دا دەوڵەت ویستویەتی یادی ( 14 ) تەمووز بكاتەوە، بۆ ئەم مەبەستەش لیژنەیەك پێكدەهێنرێت.
خاتوو فراز لەوبارەیەوە وتی: « كەسێك كە پارێزەر بووە و مەسیحی بووە بە ناوی ( بترۆس حەجار ) ئەبو لەیس كە كاتب دەبێت لە دادگای كەركوك، بۆ شێخ سامانی برامی گێڕاوەتەوەو وتوویەتی: «لیژنە ئامادەكارییەكە لە (نوێنەری پارێزگار یان موتەسەڕیف، نوێنەری سەندیكای كرێكاران ، بەرگریی میللی، بەڕێوبەری ئاسایش ، سەرۆكی شارەوانی ( شێخ مارف ) و نوێنەری حزبی شیوعی عیراق ) پێك دێت «.
كۆبوونەوەكە بە سەرپەرشتیی ( ئەنسارلسەلام ) بەڕێوەدەچێت لە هۆڵی سینەما خەیام . شێخ مارف بەرزنجی پێشنیاز دەكات كە ڕێپێوانی كوردەكان لە ناوچە كوردییەكان بێت و توركمانیش با لە ناوچە توركمانەكان بێت، لەبەر گرژیی و ئاڵۆزی نەوەك بەكارەسات بشكێتەوە، بەڵام بە داخەوە پێشنیازەكەی شێخ مارف وەرناگیرێت و بەپاساوی ئەوەی عیراق یەك عیراقە و میللەتیش یەكە، كۆماری عیراقیش هی هەمووانە ئەو جیاوازییە نابێ» .
شێخ مارف كەسێكی ئاشتیخواز بووە، ئەندامێكی كارای ئەنسارلسەلام بووە، بەهەر حاڵ رێپێوانەكە دەكرێت، خاتوو فراز دەگێڕێتەوە وتی» من و دایكم چووین بۆ لای سینەما خەیام بۆ سەیری رێپێوانەكە، لە پڕ رێپێوانەكە تێكچوو و بوو بە تەقەو شەڕ لە نێوان كورد و توركمان و دەستەویەخەی یەكتریی بوون و خەڵكێكی زۆر كوژراو نەخۆشخانە پڕبوو لە تەرم « .
لەو ئاخۆران و شەڕو كوشتارەدا زۆر لە ماڵ و منداڵ و خێزانی توركمانەكان دەڕژێنە ماڵی شێخ مارفەوە لە تەكیەی پیری قەرە چێوار، بۆ ئەوەی شێخ مارف بیانپارێزێت، شێخیش دەیانگرێتە خۆی لە ماڵی خۆیان و لە تەكیە و هەموو ماڵی خزم و كەس و كاری پڕدەكات لە توركمان بەمەبەستی پاراستنیان، هەتا نزیكەی (15) رۆژێك خزمەتیان دەكەن و دەیانپارێزن، تا دۆخەكە هێور دەبێتەوەو تائێستاش بەم كارە مرۆڤانە دەزانن و سوپاسی هەڵوێستیان دەكەن .
كاتێ نەخۆشخانە پڕ دەبێت لە تەرم بە بڕیارێكی بەڕێوەبەری گشتیی تەندروستی و لێپرسراوی سەربازیی و سەرۆكی شارەوانی پێكەوە تەرمەكان دەنێژرێن، خاتوو فراز هەروەها دەگێڕێتەوە: «پاش هێوربوونەوەی بارە ناهەموارەكە، بنكەی پۆلیس بە دوای باوكم و مامم شێخ حوسێن ( دانەری ئاوازی ئەی ڕەقیب )دا دەنێرن، باوكم لە ماڵ نابێ، كە دەگەڕێتەوە دایكم پێی دەڵێ هاتوون بە دواتدا، باوكیشم دەڵێ من خۆم دەچم و هیچم لەسەر نییە، بە ئۆتۆمبیلی خۆی دەچێتە بەردەمی پۆلیس و پۆلیس دەیانگرێت و رەوانەی بەغدایان دەكەن، لەگەڵ ( 26 ) كەسی تر كە زۆربەیان پارێزەر دەبن « .
دكتۆرە فراز هەروەها دەڵێت: « فەرەیدونی برام لە خوێندگایەكی ناوچەی توركمانەكان دەبێت، بە ئۆین هەندێك وێنەی مەلا مستەفاو نەخشەی كـوردستان دەخەنە نـــاو كتێبەكانییەوە، لای ئەمنیش خەبەری لێدەدەن و فەرەیدونی براشم دەگرن و مــــاوەی 56 ڕۆژ لە زیندان دەیهێلینەوە‌و بە هەوڵ و تەقەلایەكی زۆرەوە ئازاد دەكرێ، خاڵیشم هات بە دوامانداو من و فەرەیدونی بردەوە هەولێر» .
پاشان دەڵێت: دواتر تاوەكو لەبەر چاوی ناحەزان نەمێنن، بە خاو و خێزانەوە چووینە ماڵی خاڵی و لە هەولێر لە (ماڵی نازم ئاغا ) دەمێننەوە.
هەروەها ئەوەشی گێڕایەوە كە نۆ سەر خێزان لە ژورێكدا ژیانیان بەسەر بردووەو دەڵێت: «باری ئابووریمان زۆر نـاهەموار بوو، دایكم ( نەدیمە خان ) ژنێكی ئیداریی و بەسەلیقە بوو و هەوڵێكی تەواوی دەدا بۆ ئەوەی منداڵەكانی لە خوێندن دانەبڕێن».
ئاماژەی بەوەشداوە كە ماڵی خاڵی ئەو ئەركەیان خستۆتەسەر شانی خۆیان ‌و سەلمە خانی پوریشی ( خوشكی شێخ مارف ) كرێی خانویەكی رووبەڕوو كردوونەتەوە .
خاتوو فراز ئەوەشی بۆ گێڕامەوە كە لە 23/6/1963 كاتی تاقی كردنەوە گشتییەكانی پێنجەم ئامادەیی كە ئەو كاتە فەرەیدونی برای لە پۆلی پێنجەم دەبێ و دكتۆرەش لە پۆلی چوارەمی ئامادەیی دەبێت، هەردووكیان پێكەوە وانەی كیمیایان خوێندووە .
كوڕی خاڵی رادیۆ دەكاتەوە، لە هەواڵی كاتژمێر دووی پاش نیوەڕۆدا، هەواڵی لە سێدارەدانی ( 28 ) كەڵە پیاو بە ناهەق دەخوێنێتەوە لەوانە شێخ مارفی باوكی و شێخ حوسێنی مامی، ئەمەش پاش چوار ساڵ زیندانی كردن، سزا بەمجۆرە جەور و زوڵمە كۆتایی هات ، كە زۆربەی كات لە بەندیخانەی ئینفرادیدا بوون .
دكتۆرە فراز هەروەها دەڵێت: «لەماڵی خاڵم 15منداڵ بووین، ماڵێكی قەرەباڵغ و بە میوان ،بەڵام بڕیارمدا كە چەند بتوانم خۆم هیلاك بكەم لەبەر خاتری باوكێكی شەهیدوو دایكێكی میهرە بان . زۆربەی كات گوێچكەكانم دەگرت، بۆئەوەی دەنگە دەنگ و هەراو هۆریا بەلای خۆیدا رام نەكیشێت و لەتێگەیشتنی وانەكانم دوورم نەخاتەوە «.
وێڕای ئەو ئەو هەموو ژاوە ژاوەی ژیان و كوێرەوەرییە، توانیویەتی پلەیەكی زۆر بەرز و یەكەم لە سەر ئاستی هەولێرو سلێمانی بەدەست بهێنێت و لە كولێجی پزیشكی زانكۆی موسڵ وەربگێڕێ.
هەروەك ئەوەشی باسكردووە كە: هەرچەندە كەسوكار هانیان داوە نەچیتە كۆلێجی پزیشكی، بۆئەوەی زوو دەربچێت و یارمەتی دایك و خوشك و براكانی بدات، بەڵام تاكە ئومێدی دایكی بۆ ئایندەی دكتۆرە فراز و منداڵەكانی تری پشتی فرازی گرتووەو ناردویەتییە كۆلێژی پزیشكی. فەرەیدون و فراز بەیەكەوە لە زانكۆ دەبن لەو بارەیەشەوە دەڵێت: «دایكم لە خۆی و خوشك و براكانی دەگرێتەوە بۆ ئێمە، فەرەیدوون دەردەچێت و دەستبەكار دەبێت ‌و باری ئابووریمان باشتر دەبێت».
دوای ئەوە فرازیش دەردەچێت و پاش چەند مانگێك دادەمەزرێ بە هۆی سیاسەتی ( سك هەڵگوشین)ەوە، داواجار لەهەولێر دادەمەزرێت و دەست بەكار دەبێت. پاش تەواوكردنی قۆناغی ئیقامەی یەكەمی، دەچێتە شەقڵاوە ، دوو ساڵ لەوێ دەبێت و دەگەڕێتەوە هەولێر. دوای ئەمەش بۆ ئیقامەی دووەم دەچێتە بەغدا و لەپاڵ كارەكەیدا دبلۆم دەخوێنێ و بەسەركەوتوویی تەواوی دەكات.
لە ساڵی 1979 دەگەڕێتەوە هەولێر، دوای ئەوەش لەگەڵ هەندێك پزیشكی تردا دەچنە بەریتانیا بۆ خولی سۆنەر لە عیراق و فرازیش دەبێتە یەكەم پزیشكی ژن بۆ بەكارهێنانی ئەو ئامێرە .

هاوسەرگیریی و نیشتەجێبوون لە سلێمانی
لە هەولێر هاوسەرگیریی لەگەڵ شێخ مستەفا دا دەكات و ماڵی دەهێنێتە سلێمانی و تا ئێستاش لە سلێمانییە .
دكتۆرە فراز وەك ئەمەك و وەفا دەڵێت : «خۆم بە بەرپرسی خوشك و براكانم دەزانم،لەسەر قوتی ئەوان پێگەیشتووم ،بۆیە دەبێت پەیامەكەی دایك و باوكم بەجوانی بە جێ بهێنم « .
هەروەها دەڵێت:» لەو ماوەیەی لە سلیمانی بووم، توانیومە ئەركی فێركردنی ئامێری سۆنەر و نەشتگەری بۆ هەندێك لە هاوپیشەكانم بگرمە ئەستۆ و سوودیشم پێگەیاندوون .
لەساڵی 1976تا ئەمڕۆ بە ئارەزوومەندییەوە و بەدڵێكی فراوانەوە سەرقاڵی پیشەكەمم، بە دڵ و بەگیان كاری بۆ دەكەم». ئەو خانمە پزیشكە بەهرەمەندە باسی لەوەش كردووە كە سەردەمانی رژێمی بەعس، خیزانی پیشمەرگەكان دەهاتن و چارەسەرمان دەكردن بەبێ ئەوەی بهێڵم كەس پێی بزانێت، بە مەبەستی سەلامەتیی هەردوولامان ، هەروەها گێڕایەوەو وتی: « جارێكیان ژنێكی عەبا بەسەر هاتە لام، خێزانی پیشمەرگەیەك بوو، دووگیان بوو، باری تەندروستی زۆر خراپ بوو ، گوشاری خوێنی گەیشتبووە (22)، دەبوایە بە پەلە نەشتەرگەریی بۆ بكرایە، بەڵام ژنەكە دەترسا ئاشكراببێت، بۆیە منیش نامەیەكم بۆ هاوپیشەیەكم نووسی لە كەركوك، بەبێ ئەوەی باسی بكەم كێیە، ئەویش نەشتەرگەریی بۆ كرد، خۆی و منداڵەكەی سەلامەت بوون ،خزمانی قادر كەرەم و سلیمانی دەیەها ژنە پیشمەرگەیان بۆ دەناردم بۆ چارەسەر» .
خاتوو فرازی پزیشك ئەگەرچی لە بنەماڵەیەكی ئاینی و تەریقەتی قادریە، بەڵام زۆر كراوەیە‌و ئاین دۆست و مرۆڤ دۆستە .
دكتۆر فراز باسی شێخ مستەفای هاوسەری دەكاتو دەڵێت :» زۆر پاڵپشت و یارمەتیدەرم بووە، هەم لەپیشەكەمداو هەمیش ئەركی زۆری ژیانی ماڵ و خێزانی لەسەر شانی من كەم كردووەتەوە».
خۆشی بە قەرزاری دایك و خوشك و براكانی دەزانیت و خاوەنی دووكوڕو كچێكە (بۆتان و بڵند و بێری) كە پلەكانیان (ئەندازیار خویندكاری دكتۆرا و دەرمان ساز )ن.
وەك منیش ئاگادارم زۆر هاوكاریی خێزانە ئەنفالكراوەكانی ناوچەی گەرمیانی خۆیان دەكەن ، شێخ سامانی برای دكتۆرە دەڵێت: « جگە لە هەستی نەتەوایەتیمان، ئێمە خۆمان بە قەرزاری ئەو خێزانانە دەزانین كە ئیمە منداڵ بووین، ئەوان زۆر هاوكارمان بوون لە تەكیە بە خێویان كردووین ،بۆیە ئەركمانە هاوكارییان بكەین» .
خاتو فراز هەروەها وتی:» باوك و مامم قارەمان بوون، هەردووكیان بە سروودی ئەی ڕەقیبەوە چوونەتە بەردەم پەتی سیدارە ،دایكیشم ژنێكی ڕاستگۆو بەهێز و دلۆڤان و خزم دۆست بووە،پەیامەكەیان هەر بەردەوام دەبێ دوای منیش لە منداڵ و نەوەكانمان دیسان دەبێ هەر بەردەوام ‌و كارابێ « .
د.فراز كاری باشی بۆپیشەكەی كردووە ،كۆمەڵێك نامیلكەی چاپكردوە لە بواری پسپۆڕیی خۆیدا بڵاوی كردووەتەوە ، منیش دەڵێم: « مامۆستاو وانەی جوان هەن لەم ژیانەدا هەركەس بیەوێت و ئارەزوی بكات، دەتوانێ هەم بیگەیەنێت و هەمیش لێوەیان فێر ببێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

خاتوو زه‌كیه‌ ره‌شید مامۆستا و په‌روه‌دكار و وه‌رزشه‌وان و نووسه‌ر و دایكێكی میهره‌بان

چەند ژنە کەسایەتییەکی ناسراو لە مێژووی کورددا هەن کە لەبواری ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort