سەرەکی » دۆسێ » نەتەوە یەكگرتووەكان: 17 وڵات لە ژێر هێڵی هەژارییەوەن

قەیرانی ئاو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست

نەتەوە یەكگرتووەكان: 17 وڵات لە ژێر هێڵی هەژارییەوەن

ناوچەكی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا، خاوەنی نزیكەی نیوەی وزەی پاڵاوتنی ئاون لە جیهاندا، ئەمەش بەپێی هەڵسەنگاندنەكانی بانكی نێودەوڵەتی كە ئەو ناوچەیە دەكاتە گەورەترین بازاڕی پاڵاوتنی ئاو لە جیهاندا.
رۆژنامەنوس كیتی سكۆت لە راپۆرتێكیدا لەو بارەیەوە كە لە ماڵپەڕی (سی ئێن ئێن) بڵاوكراوەتەوە، دەڵێت»ئاو بە داهاتێكی زۆر دەگمەن دادەنرێت لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا، چونكە لە چوارچێوەی وشكترین ناوچەكانی جیهاندا پۆلێن دەكرێت، بە جۆرێك كە ئاو لەو ناوچەیەدا پێویستی بە پرۆسەی پاڵاوتن هەیە لە دەریاوە، لە ناوچەكەدا 17 وڵات هەن كە نەتەوە یەكگرتووەكان سەبارەت بە ئاو دەیانخاتە ژێر هێڵێ‌ هەژارییەوە».
راپۆرتی بانكی نێودەوڵەتی پێیوایە، ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا، پێویستی بە گرتنەبەری رێوشوێنی یەكلاكەرەوەیە بۆ پڕكردنەوەی ئەو كەلێنەی لەنێوان گەیاندنی ئاو و داواكاریی لەسەر ئاو هەیە، بەو پێیەی ناوچەكە جێگەی نیشتەجێی 6%ی دانیشتوانی جیهانە، و خاوەنی تەنیا 1%ی داهاتەكانی ئاوی سازگارە لە جیهاندا.

قەیرانی ئاو
بەپێی راپۆرتێكی ئیقلیمی عەرەبی بۆ ساڵی 2018، بۆ سەدان ساڵ دەچێت كەمی ئاو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا مایەی رووبەڕبوونەوەیەكی گەورەیە: گەشەی دانیشتوان، و گەشەكردنی خێرایی ئابوری لەمڕۆدا، كۆمەكی گەیاندنی ئاو لەڕێی سنورەكان، و كاریگەریی گۆڕانكارییەكانی كەشوهەوا بە دووبارەبوونەوەی وشكەساڵییەكان، و پاشەكشەكردنی رێژەی بارانبارین و بەرزبوونەوەی رێژەكانی بەهەڵمبوون، كاریگەریی گەورەیان لەسەر گەیشتنی ئاو بە ناوچەكە كردووە، رۆژنامەنوس كیتی سكۆت لە راپۆرتەكەیدا نوێیترین زانیاریی رەخساوی خستۆتەڕوو كە لە رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان دەستەبەری كردوون، بەپێی ئەو زانیارییانەش لە چوارچێوەی پێوەری «كەمی رەهای ئاو» بۆ ساڵی 2014، لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقادا 13 دەوڵەت پاشەكشەیان كردووە.
ئەو وڵاتانەی بەدەست كەمی رەهای ئاوەوە دەناڵێنن، ئەوانەن كە ئاستی گەیشتنی ساڵانەی ئاو لە سەرچاوە سروشتییەكانیانەوە بۆ كەمتر لە 500 مەتر شەش پاڵو بۆ یەك كەس دادەبەزێت، ئەو رێژەیەش بە رێژەی پێداویستی كەسێك بۆ ناوماڵ و كشتوكاڵ و پیشەسازیی دادەنرێت. لەو چوارچێوەیەدا حەوت وڵات بەدی كران كە رووبەڕووی قەیرانی كەمبوونەوەی رەها دەبن لە نیمچە دوورگەی عەرەبی، ئەو ناوچەیەی ژینگەیەكی بیابانی سەختی هەیە و كەمتر بارانی تێدا دەبارێت. بەو هۆیەی هەندێك لە وڵاتان زیاتر لە توانای بەرگەگرتن ئاو بەكاردەهێنن، بەپێی راپۆرتی بانكی نێودەوڵەتیش، بەكاربردنی ناهەمیشەیی ئاو روودەدات لەو ناوچانەی پشت بە ئاوی رووبارەكان و (چینەكانی ژێرەوەی ئەو تاشە بەردانەی ئاو لەخۆدەگرن)، دەبەستن كە بە عەمبارەكانی ئاوی ژێر زەوی ناودەبرێن و بە كەمی و زۆری رێژەی بارانبارین سەرلەنوێ‌ پڕدبنەوە.

سەرچاوە سروشتییەكان
كلودیا سادوڤ، بەڕێوەبەری گشتی پەیمانگەی نێودەوڵەتی كارگێڕی ئاو، دەڵێت:»كاتێك رێژەیەكی زیاد لە پێویست لەو ئاوەی شیاوی عەمباركردنەوەیە بەكاردەهێنیت، ئەوا دەستتكردووە بە تێكشكاندنی عەمبارەكانی ئاوەكانی ژێر زەویش».
هەروەها دەڵێت:»تۆ بەو كارە زیان بەو سیستمە ژینگەییە دەگەیەنیت كە پشتی پێدەبەسترێت، و بەرهەمی ئابوری و خۆشگوزەرانی تاكەكان لەگەڕدەخەیەت، ئەگەری هەیە دوای ساڵێك لە بارینی بارانێكی بەلێزەمە، چینەكانی ئەوی ژێرزەوەی ئەو ئاوەیان بۆ بگەڕێتەوە».
بەپێی بانكی نێودەوڵەتی، بەكارهێنانی ناهەمیشەیی ئاوی ژێرزەوی، لە نیمچە دوورگەی عەرەبی و خۆرئاوای عەرەبی، و ئێرانەوە روودەدات، بەڵام هەندێك لە وڵاتانی ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقا، گرنگی خۆیان پەیداكردووە بەهۆی شێوازەكانی بەرهەمهێنانی ئاوەوە، چونكە لە شێوازە باوەكان كە دابینكردنی بڕێكی ئاوە لەڕێی جیاكردنەوەی خوێی ئاوی دەریا كە پێی دەگوترێت پرۆسەی پاڵاوتن، دەستی بەسەر ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باكووری ئەفریقادا گرتووە و نیوەی وزەی پاڵاوتن لە جیهاندا پێكدەهێنێت، ئەمەش بەپێی هەڵسەنگاندنەكانی بانكی نێودەوڵەتی كە وادەكات ناوچەكە ببێتە گەورەترین بازاڕ بۆ پاڵاەوتنی ئاو لە جیهاندا.
كیتی سكۆت لە راپۆرتەكەیدا باس لە شێوازەكانی پاڵاوتنی ئاو دەكات كە لە 150 دەوڵەتی جیاجیای جیهاندا بەكاردەهێنرێن، كۆمەڵی پاڵاوتنی نێودەوڵەتی (IDA) مەزەندە دەكات زیاتر لە 300 ملیۆن كەس لە ناوچە جیاجیاكانی جیهان پشت بە ئاوی پاڵێوراو ببەستن بۆ هەندێك پێداویستی یان هەموو پێداویستییەكانی ژیانی رۆژانەیان، بەڵام پاڵاوتنی ئاو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بڕێكی گەورەی كاربۆن لەدوای خۆیەوە جێدەهڵێت، چونكە ناوچەكە پشت بەو وێستگانە دەبەستێت كە بۆ پاڵاوتنی ئاو وزەیەكی زۆر خەرج دەكەن، لەو پرۆسەیەدا سوتەمەنی خەڵوز بەكاردەهێنرێت بۆ بەرهەمهێنانی گەرما بۆ هەڵماندن و چڕكردنەوەی ئاو، تا ئەو كاتەی دەگاتە ئاستی پاكژبوونەوە.

گونجانی ئاوی رەخساو لەگەڵ رێژەی بەكارهێنان
لەگەڵ ئەوەدا، ماددە كیمیاییەكان و ئاوە خوێیاوییەكە لە پرۆسەی پاڵاوتنی ئاوی دەریادا فڕێدەدرێن، ئەوەش زیان بە سیستمی ژینگەیی دەریایی دەگەیەنێت، بۆ قەرەبووكردنەوەی ئەو تێچووە ژینگەییەش، زۆرێك لە پرۆژە خوازراوەكان لە ناوچەكەدا بۆ ئەزمونی پاڵاوتنی ئاو لە ناوچەكەدا لەسەر بەكارهێنانی وەزەی خۆر بەندن، پاڵاوتنی ئاو بە شێوازی (RO) كە وزەی كەمتری دەوێت، خوێیەكە لە ئاوەكە جیادەكاتەوە لەڕێی پاڵاوتنی ئاوی دەریا لەڕێی توێژاڵێكی نیمچەكراوە.
شانون مەكارتی، ئەمینداری گشتی كۆمەڵی نێودەوڵەتی ڵاوتنی ئاو دەڵێت، گەشبینە بەوەی وزەی نوێ‌ دەبێتە مایەی رەخساندنی پرۆسەكە بەتێچوویەكی هەرزانتر كە لە هەمان كاتدا رێژەی پیسی كەمترە، و لێوەی بڕێكی گەورەتر لە ئاوی سازگار بەرهەم دەهێنرێت لە ناوچەی كەنداو، بە جۆرێك كە هەندێك لە وڵاتان بە رێژەی 90% پشت بەو ئاوە پاڵێوراوە دەبەستن بۆ ئیشوكاریی ناوماڵ، بە گوتەی مەكارتی :»ئەو وڵاتانە تا ئەندازەیەكی زۆر پشت بە ئاوی پاڵێوراو دەبەستن، چونكە هیچ ئەلتەرناتیڤێكی ترییان لەبەردەستدا نییە».
لەگەڵ ئەوەدا دەكرێت ئەو جۆرە شێوازانە بۆ فەراهەمكردنی ئاوی نائاسایی لە جێبەجێكرندا تێچوویان زۆربێت، ئەمەش وادەكات كەمتر لە وڵاتە هەژارەكاندا بەكاربهێنرێت، ئەمەش بە گوتەی سادۆڤ كە لە هەمان كاتدا دەڵێت:» ئەلتەرناتیڤی هەرزانتر هەیە بۆ بەرهەمهێنانی ئەو، تەكنەلۆجیاكانی تر كە نەشیاون بۆ پاڵاوتنی ئاو، وەك چارەسەری ئاوی بەكارهاتوو، پڕكردنەوەی ئاوی ژێرزەوی، كۆكردنەوەی ئاوی باران و لافاوەكان بۆ پڕكردنەوەی ئاوی ژێرزەوی، هەموو ئەمانە تا ئەندازەیەكی وەها تێچووەكانیان زۆر نییە».

تێچووەكانی فەراهەمكردنی ئاو و ئاوەڕۆ لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست
تائێستاش ئەو ناوچانەی هەژارن، تا ئەندازەیەكی زۆر پشت بە داهاتەكانی ئاوی ژێرزەوی دەبەستن لەبری بەرهەمهێنانی ئاوی خۆیان، لەوانە یەمەن و لیبیا و كەناری خۆرئاوا و غەززە، ئەم وڵاتانە زۆرترین باج دەدەن بەو هۆیەی ناتوانن پێداویستی خۆیان لە داهاتەكانی ئاو پڕبكەنەوە. راپۆرتەكەی بانكی نێودەوڵەتی وایدەبینێت كە فەراهەمنەبوونی ئاو و ئاوەڕۆ، ساڵانە 21 ملیار دۆلار زیان دەگەیەنێت بە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست كە تێچووەكانی چاودێری تەندروستی، و زیانەكانی كاتی بەرهەم بەهۆی نەخۆشییەكان، و مەرگی پێشوەخت لەخۆدەگرێت، چاوەڕوان دەكرێت گوشارەكانی سەر دانیشتوان و گەشەی ئابوری و گۆڕانی كەشوهەوا، ببێتە مایەی قوڵكردنەوەی زیاتری قەیرانی ئاو لە ناوچەی خۆرهەڵاتی وەڕاست و باكووری ئەفریقا.
بەپێی راپۆرتەكەی بانكی نێودەوڵەتی، ئەوانە دەبنە مایەی زیادبوونی كێبڕكێ‌ لەسەر داهاتە ئاوییە هاوبەشەكانی نێوان وڵاتان، ئەمەش تەنگژە سیاسییەكان زیاتر دەكات.
بانكی نێودەوڵەتی پێشبینی دەكات، گەر ئەو كاروبارانە وەك خۆیان بەردەوامبن، ئەوا 60%ی ناوچەی خۆرهەڵات و باكووری ئەفریقا، تا ئەندازەیەكی زۆر لەگەڵ نزیكبوونەوەی ساڵی 2040، رووبەڕووی گوشاری پاشەكەوتی ئاو دەببنەوە، بانكی نێودەوڵەتی دەڵێت:»لەگەڵ نزیكبوونەوەی ساڵی 2050، كەمبوونەوەی ئاو كە پەیوەندی دەبێت بە گۆڕانكارییەكانی كەشوهەواوە،6% بۆ 14%ی كۆی گشتی داهاتی ناوخۆ دەبات».
سەبارەت بە سادۆڤ، سێ‌ ستراتیژی روون هەیە بۆ پتەوكردنی ئاوە سنوردارەكان، و لەو بارەیەوە دەڵێت:»دەكرێت كارامەیی بەكارهێنانی ئاو زیاتر بكرێت، دەكرێت ئاو بۆ شتی جیاواز لەوەی لەئێستادا بەكاردەهێنرێت بەكارببرێت، سێیەم رێڕەویش خۆی لە پاشەكەوتكردنی ئاوی زیاتردا دەبینێتەوە، ئەوەش لەڕێی دروستكردنی شێوازە نائاساییەكانی بەرهەمهێنانی ئاوەوە»، لە كۆتاییدا كیتی سكۆت پێیوایە، لەگەڵ هەڵكشانی ئاستی كەمبوونەوەی ئاو، هەر سێ‌ ستراتیژەكە پێویست و بنەڕەتین بۆ فەراهەمكردنی ئاو بۆ ناوەكانی داهاتوو.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

لوتكەی 39ی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لە سعودیە

وەفدە بەشداربووەكان لە لوتكەی ئەنجومەنی هاریكاریی وڵاتانی كەنداو لە 9ی ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort