زامنكردنی مافه‌ ده‌ستوورییه‌كان بۆ هه‌مووان – knwe.org
سەرەکی » ئاراستە » زامنكردنی مافه‌ ده‌ستوورییه‌كان بۆ هه‌مووان

سه‌رۆك كۆمار:

زامنكردنی مافه‌ ده‌ستوورییه‌كان بۆ هه‌مووان

رۆژی 3/9/2018، د.فوئاد مه‌عسوم سه‌رۆك كۆمار له‌ كردنه‌وه‌ی یه‌كه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی خولی چواره‌می ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌راندا وتارێكی هه‌مه‌لایه‌نی گرنگی پێشكه‌شكرد، كه‌ تیایدا ئاماژه‌یكرد بۆ گرنگیی كاركردنی ئه‌نجومه‌نی نوێی نوێنه‌ران له‌ پێكهێنانی حكومه‌تی نوێ‌و به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌ قانونگوزاری‌و چاودێرییه‌كانی‌و به‌ده‌نگه‌وه‌چوونی خواسته‌كانی گه‌ل.

ئه‌مه‌ش ده‌قی وتاره‌كه‌یه‌:

به‌ناوی په‌روه‌ردگاری به‌خشنده‌و میهره‌بانه‌وه‌
خوشك‌و برایانی به‌ڕ‌ێز، ئه‌ندامانی خولی چواره‌می ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران،
میوانه‌ به‌ڕێزه‌كان،
سڵاوی خوداتان لێ بێت

هه‌ست به‌ شانازی‌و متمانه‌ی زۆر ده‌كه‌م، له‌ میانی كردنه‌وه‌ی خولی په‌رله‌مانیی چواره‌می ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌راندا بۆتان ده‌دوێم كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ده‌ستوور بانگهێشتی ئه‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌مان كرد له‌ڕوانگه‌ی په‌رۆشی ته‌واومانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌ به‌ڕ‌ێزه‌كه‌تان ده‌ست به‌كاری ئه‌رك‌و ده‌سه‌ڵاته‌ ره‌سمییه‌كانی ببێت له‌ واده‌ ده‌ستورییه‌ دیاریكراوه‌كه‌‌یدا، دوای ئه‌وه‌ی دادگای باڵای فیدراڵیی ئه‌نجامه‌كانی كۆتایی هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی ئه‌م دواییه‌ی په‌سه‌ند كرد.
بێگومان ئه‌مه‌ ساتێكی مێژوییه‌ كه‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌تان هاوكاتی یادی یه‌كه‌مین ساڵڕ‌ۆژی سه‌ركه‌وتنی وڵاته‌كه‌مانه‌ به‌سه‌ر تیرۆردا دوای جه‌نگێكی قاره‌مانانه‌ی سه‌ركه‌وتووانه‌ كه‌ قوربانیی مرۆیی‌و مادیی زۆری به‌خشی‌و ناخۆشییه‌كانیشی هاوكات بوو له‌گه‌ڵ روبه‌ڕ‌وبونه‌وه‌ی قه‌یرانی ئابووریی به‌هۆی نزمبوونه‌وه‌ی نرخی نه‌وت له‌جیهاندا.. هه‌موو ئه‌وانه‌ وره‌و توانای گه‌له‌كه‌مانی نه‌ڕ‌ووخاند له‌ پاراستن‌و پابه‌ندبوونی به‌ سیستمی دیموكراسی‌و فیدراڵی‌و ده‌ستاوده‌ستكردنی به‌ ئاشتیی ده‌سه‌ڵات‌و به‌هێزكردنی یه‌كڕ‌یزییه‌ نیشتمانییه‌كه‌ی‌و قوڵكردنه‌وه‌ی گیانی دیالۆگ‌و لێكتێگه‌یشتن‌و ده‌ست له‌ناوده‌ستكردنی عیراقییه‌كان بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌و ئاسته‌نگه‌كانی كه‌ روبه‌ڕ‌ویان ده‌بێته‌وه‌.
له‌م قۆناغه‌ پڕ‌ له‌ ئومێده‌ی مێژووی گه‌له‌كه‌ماندا كه‌ عیراق به‌ متمانه‌و واقیعیانه‌ پێگه‌ شیاوه‌كه‌ی خۆی ده‌گه‌ڕ‌ێنێته‌وه‌ له‌هه‌ردوو ئاستی ئیقلیمی‌و نێوده‌وڵه‌تی‌و متمانه‌و رێزی هه‌موو جیهان به‌ده‌ست ده‌هێنێت به‌ گه‌ل‌و حكومه‌ته‌كان‌و دامه‌زراوه‌ ئابووری‌و وه‌به‌رهێنه‌رو ئه‌كادیمی‌و رووناكبیری‌و وه‌رزشییه‌كانیانه‌وه‌.. ئه‌نجومه‌نه‌كه‌تان ئه‌ركی قورسی ده‌كه‌وێته‌ سه‌رشان كه‌ ده‌بێت به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رپرسیارانه‌و به‌په‌له‌و پڕ‌ به‌رهه‌مه‌وه‌ رایانبپه‌ڕ‌ێنێت.. ئومێدی زۆرمان هه‌یه‌ ئه‌م خوله‌ نوێیه‌ به‌شدارییه‌كی راسته‌قینه‌ی گه‌وره‌ بكات له‌ ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی به‌كارهێنان‌و په‌یڕ‌ه‌وكردنی دیموكراسیی له‌ وڵاته‌كه‌مان‌و پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كانی‌و چاره‌سه‌ركردنی كه‌موكورتی‌و كۆسپه‌كان به‌و جۆره‌ی هێزو وزه‌ی زیاتر ببه‌خشێت به‌ ره‌وتی دیموكراسی‌و فیدراڵی‌و گه‌شه‌پێدانی سیستمه‌ سیاسییه‌كه‌مان كه‌ بناغه‌یه‌كی پۆڵایینی كۆڵه‌كه‌كانی ده‌وڵه‌تی دیموكراسیی عیراقی نوێیه‌ كه‌ هیوامان له‌سه‌ری هه‌ڵچنیوه‌، ده‌وڵه‌تی هاووڵاتیبوون كه‌ په‌رۆشی پێودانگه‌كانی فره‌یی، جیاوازییه‌كان، هاوبه‌شی‌و یه‌كسانی، كرانه‌وه‌، دیالۆگ، ته‌وافق‌و هاوسه‌نگیی داهێنه‌رانه‌ بێت.
له‌كاتێكدا هیوایه‌كی به‌هێزمان هه‌یه‌ كه‌ ئه‌م خوله‌ سه‌ركه‌وتووبێت له‌ دیاریكردنی حكومه‌تێكی نوێی به‌تواناو به‌هێز كه‌ بتوانێت به‌رنامه‌یه‌كی حكومیی پێشكه‌وتووی سه‌رانسه‌ریی به‌دیبهێنێت، داواكاریی‌و خواسته‌كانی گه‌ل جێبه‌جێ بكات، له‌ ئاستی ویسته‌كانی گه‌لدا بێت بۆ ژیانێكی سه‌ربه‌رزانه‌.. داوای سه‌ركه‌وتنی ته‌واوتان بۆ ده‌كه‌م له‌ ئه‌ستۆگرتنی ئه‌مانه‌ت‌و به‌ئاكام گه‌یاندنی به‌رپرسیاریی گه‌وره‌ی نیشتمانیتاندا، ئه‌وه‌ش ره‌چاو ده‌كه‌ین كه‌ نێوانی باشی هه‌ردوو ده‌سه‌ڵاتی قانونگوزاری‌و جێبه‌جێكردن‌و دادوه‌ریش ده‌بێت له‌ چوارچێوه‌ی رێزگرتنی ته‌واوی بڕ‌گه‌كانی ده‌ستووردا بن، هاوكات ده‌بێت هاریكاریی نێوانیشیان له‌ڕوانگه‌ی په‌رۆشیی هاوبه‌ش بێت بۆ رێزگرتنی ده‌سه‌ڵاتی هه‌ر دامه‌زراوه‌یه‌ك له‌ دامه‌زراوه‌كانی قانونگوزاری‌و جێبه‌جێكردن‌و دادوه‌ری‌و ئاسۆی كاری هاوبه‌ش‌و ته‌واوكه‌ری یه‌كتر بۆ خزمه‌تكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی گه‌ل‌و وڵاتمان.
عیراقییه‌كان به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانیانه‌وه‌ له‌سه‌ر خاكی عیراقی وڵاتیاندا ژیاون‌و له‌سه‌ر خاكه‌كه‌ی نه‌ته‌وه‌و گه‌ل‌و ئایین‌و ئایینزاو ره‌نگه‌كان تێكه‌ڵ بوون، له‌ كه‌ش‌و هه‌وایه‌كی ته‌بایی‌و برایه‌تی‌و متمانه‌ به‌ خۆبووندا به‌ هاریكاری‌و خۆشویستنی یه‌كتر ژیاون.. مه‌زنترین شارستانییان له‌ڕابردوویه‌كی دیاردا تۆمار كردووه‌.. تائێستاش گیانی یه‌كڕ‌یزی‌و برایه‌تی كرۆكی په‌یوه‌ندییه‌كانیانه‌. به‌بێ زامنكردنی مافه‌ ده‌ستورییه‌كان بۆ هه‌مووان‌و چه‌سپاندنی پێودانگه‌كه‌نی هاووڵاتیبوون‌و یه‌كڕ‌یزیی نیشتمانیی‌و هه‌ورازخستنی گیانی هاوكاری‌و لێبورده‌یی‌و زامنكردن‌و پته‌وكردنی رووبه‌ره‌كانی ئازادیی كه‌ ده‌ستوور ده‌سته‌به‌ری ده‌كات، به‌سه‌ر تیرۆرو دواكه‌وتوویی‌و بێكاری‌و هه‌ژاری‌و نه‌زانی‌و توندڕ‌ه‌وی‌و فكره‌ ته‌كفیرییه‌كاندا سه‌رناكه‌وین. ده‌وڵه‌تی دیموكراسیی سه‌ربه‌خۆو یه‌كگرتوو و خاوه‌ن سه‌روه‌ریی به‌دی نایه‌ت به‌بێ پێداگریی له‌سه‌ر كۆڵه‌كه‌كانی ده‌وڵه‌تی قانون‌و ئازادییه‌كانی كۆمه‌ڵ‌و تاكه‌ كه‌سی‌و په‌ره‌پێدانی لایه‌نه‌كانی ئابووریی، كۆمه‌ڵایه‌تیی، رووناكبیری‌و زمان.
بێگومان ئێمه‌ پێویستی زۆرمان به‌ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌كی ره‌خنه‌گرانه‌یه‌ بۆ هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ تایبه‌تن به‌ سیستمه‌ سیاسی، ئه‌منی، ئابووری‌و په‌روه‌رده‌ییه‌كه‌مان نه‌ك هه‌ر به‌ ته‌نیا بۆ پیاچوونه‌وه‌یان، به‌ڵكو له‌پێناوی گه‌شه‌پێدانیان به‌وجۆره‌ی به‌دیهێنانی به‌رژه‌وه‌ندیی باڵای نیشتمانیی زامن ده‌كات، كه‌ ئه‌وه‌ش به‌رژه‌وه‌ندیی هه‌موو عیراقییه‌كانه‌ نه‌ك به‌ ته‌نیا ده‌سته‌و تاقمێك.
ئه‌مڕ‌ۆ عیراقییه‌كان پێویستیان به‌ په‌ره‌پێدانی هاوسه‌نگ‌و به‌رده‌وامییه‌ كه‌ سه‌ربه‌رزیی بۆ هه‌مووان ده‌سته‌به‌ر ده‌كات‌و داهات‌و ده‌رفه‌تی كاریان بۆ ده‌ڕ‌ه‌خسێنێت، به‌ تایبه‌تیی گه‌نجان‌و به‌شداریی ده‌كات له‌ هێنانه‌كایه‌ی ئاشتیی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئۆقره‌یی‌و ئاوێزانی ژیانی پیشه‌یی‌و خێزانی‌و كۆمه‌ڵایه‌تیی ده‌بێت، كه‌ ویستی هه‌موو هاووڵاتییه‌كه‌و چاوه‌ڕ‌ێی گشتگیركردنی ده‌سته‌به‌ری خوێندن‌و ته‌ندروستییش ده‌كه‌ن.
به‌رپرسیاریه‌تی پێویستی به‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی ده‌كرێت كار بكه‌ین‌و ده‌ستپێشخه‌ریی بكه‌ین. وڵاته‌كه‌مان ئێستا رووبه‌رووی مه‌ترسیی پشتبه‌ستن به‌ تاكه‌ سه‌رچاوه‌یی ده‌بێته‌وه‌ كه‌ نه‌وته‌، بۆیه‌ ده‌خوازرێت بایه‌خ‌و په‌رۆشیی بۆ نوێكردنه‌وه‌و گه‌شه‌پێدانی ئابووریی نیشمانییمان، هه‌مه‌جۆركردنی سه‌رچاوه‌كانی داهات بێت له‌هه‌موو كه‌رته‌كانی به‌رهه‌مهێنانی تردا، به‌تایبه‌تیی كشتوكاڵ، پیشه‌سازی، بازرگانی‌و گه‌شتیارییدا، ئه‌وه‌ش به‌بێ پلانێكی زانستی‌و پرۆژه‌ی دیراسه‌تكراو سه‌رناگرێت كه‌ سوود وه‌ربگیرێت له‌ شاره‌زایی‌و ئه‌زموونی ده‌وڵه‌تانی دۆست‌و برا، كه‌ ئه‌زموونه‌كانی په‌ره‌پێدانیان له‌گه‌ڵ ئه‌زموون و هه‌لومه‌رجی وڵاتماندا نزیكه‌، كه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی سه‌رنجڕاكێشان‌و هاندانی وه‌به‌رهێنان‌و په‌ره‌پێدان كاراو خێرا ده‌كات له‌ هه‌موو بواره‌كاندا.
ئه‌مه‌ش دیسانه‌وه‌ پێویستی به‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی دیارده‌كانی گه‌نده‌ڵییه‌ به‌ هه‌موو شێوه‌كانیه‌وه‌و ره‌تكردنه‌وه‌ی به‌كارهێنانی ئسلوبی تائیفی‌و دووبه‌ره‌كی‌و رق له‌یه‌كتربوونه‌ له‌ نێو عیراقییه‌كان خۆیان‌و تێكشكاندنی هه‌ر هه‌وڵێكی ته‌كفیری له‌ به‌رگی ئایینیداو به‌كارهێنانی هێماو فكره‌كانیان بۆ زیانگه‌یاندن به‌ گه‌ل‌و وڵاته‌كه‌مان.
هه‌ر ئه‌م دۆخه‌ پێویستی به‌ رێزگرتنی ژنانه‌ كه‌ ده‌ستوور بڕ‌یاری له‌باره‌وه‌ داوه‌ له‌ڕێی نه‌هێشتنی هه‌موو جۆره‌ شێوه‌كانی جیاوازیگه‌ریی دژی ژن‌و زامنكردنی ته‌واوی مافه‌كانی هاووڵاتیبوونیان، له‌وانه‌ مافی یه‌كسانبوونی له‌گه‌ڵ پیاودا به‌ گرتنه‌ده‌ستی پۆسته‌كانی سه‌ركردایه‌تیی له‌ بواره‌ سیاسی، ئابووری، رووناكبیری‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا.

خوشك‌و برایانی به‌ڕ‌ێز
ئه‌م خولی چواره‌مه‌ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران له‌ هه‌لومه‌رجێكی وردو ناسكدایه‌ كه‌ هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ به‌ره‌وپێشچوونی هه‌نگاوی عیراقییه‌كان بۆ ته‌واوكردنی بنیاتنانی ده‌وڵه‌ته‌ نوێ‌و پێشكه‌وتووه‌كه‌یان، كه‌ هه‌وڵده‌دا وه‌ك هه‌ر ده‌وڵه‌تێكی دیموكراسیی ته‌واوی خزمه‌تگوزارییه‌كان دابین بكات كه‌ ده‌ستوورو قانون ده‌سته‌به‌ریان كردووه‌ بۆ هه‌موو هاووڵاتیان، به‌ تایبه‌تیی چاومان له‌وه‌یه‌ مافه‌كانی هاووڵاتیان له‌ ناوچه‌ رزگاركراوه‌كان‌و هه‌موو ئاواره‌بووه‌كان‌و دیله‌كان بپارێزین، شانبه‌شانی ده‌ستبه‌كاربوون بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوچه‌ رزگاربووه‌كان‌و هه‌موو وڵات.
لێره‌دا دووپاتكردنه‌وه‌ی نه‌گۆڕ‌مان نوێده‌كه‌ینه‌وه‌ بۆ پێویستیی چاره‌سه‌ركردنی دیارده‌كانی بێكاری‌و هه‌ژاری‌و قوڵكردنه‌وه‌ی هۆشیاریی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و گه‌شه‌پێدانی پرۆگرامه‌كانی خوێندن‌و په‌روه‌رده‌و دابینكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان.. له‌ پاڵ به‌هێزكردنی ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و په‌ره‌پێدانی هاریكاریی ئه‌منیی ئیقلمی‌و نێوده‌وڵه‌تی‌و چڕ‌كردنه‌وه‌ی هه‌وڵی تایبه‌ت بۆ چاره‌سه‌ركردنی دۆسێی ئاو له‌ ئاستی ستراتیژیی پاش ئه‌وه‌ی نزمبوونه‌وه‌ی ئاستی ئاوه‌كان كاریگه‌ریی ترسناكی دروستكردووه‌ له‌سه‌ر ژینگه‌ی كشتوكاڵ‌و سامانی ئاژه‌ڵ‌و ئابووریی له‌هه‌موو وڵاتدا، ده‌بێت جموجۆڵه‌كان له‌ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا چالاك بكرێن له‌پێناوی زامنكردنی مافه‌كانی عیراق له‌ سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان‌و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی تر، پێویسته‌ هۆشیاریی قوڵ بكرێته‌وه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی هه‌موو كێشه‌كان‌و تێپه‌ڕ‌اندنی هه‌ڵه‌كان‌و كاركردن بۆ به‌شداریپێكردنی هه‌موو توانا نیشتمانییه‌كان‌و چالاكییه‌ جدییه‌كان هه‌موو هێزو توانا زیندووه‌كانی گه‌ل به‌ ئامانجی به‌دیهێنانی پێشكه‌وتنی سه‌رتاسه‌ریی، كه‌ گه‌ره‌كمانه‌.

خوشك‌و برایانی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران
ئێوه‌ به‌رپرسیارێتیتان له‌ ئه‌ستۆدایه‌ له‌به‌رده‌م خوداو گه‌ل‌و ده‌ستووردا بۆ داواكاری‌و خواسته‌كانی عیراق‌و عیراقییه‌كان. پێویسته‌ به‌وپه‌ڕ‌ی راستگۆیی‌و لێپرسراوێتییه‌وه‌ به‌شداریی بكه‌ن له‌ هه‌وڵه‌ نیشتمانییه‌كاندا بۆ گۆڕ‌اندنی ئه‌م بارودۆخه‌، دوور له‌ هه‌ر لێكدانه‌وه‌یه‌كی شه‌خسی‌و حزبی، چونكه‌ عیراق وڵاتی هه‌مووانه‌، مافی هه‌موو عیراقییه‌كانه‌ سوودوه‌ربگرن له‌ پێشكه‌وتن‌و به‌رهه‌مه‌كانی گه‌شه‌كردن.
نه‌مری بۆ شه‌هیدانی ئازادیی عیراق‌و ئاینده‌ دیموكراسییه‌كه‌ی.
سه‌ركه‌وتنی هه‌میشه‌یی‌و ئاشتی‌و پێشكه‌وتن بۆ گه‌له‌كه‌مان.. هه‌موو هیوایه‌كمان سه‌ركه‌وتنتانه‌ له‌ به‌ ئاكامگه‌یاندنی لێپرسراوێتی نیشتمانیی زۆر كه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌رشانتان به‌و جۆره‌ی كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی نیشتمان‌و هاووڵاتیاندایه‌.

به‌خوداتان ده‌سپێرم‌و خواتان له‌گه‌ڵ

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دەشە كەریم لە پێشكەشكارییەوە بۆ كاری فاست فود

چیا جەزا خانمە پێشكەشكارێك خواردنگەیەكی ئامادەكردنی خواردنی خێرای بەناوی «دەشە ...