عادل عه‌بدولمه‌هدی… رۆژنامه‌نووسه‌ وریاكه‌ – knwe.org
سەرەکی » وتار » عادل عه‌بدولمه‌هدی… رۆژنامه‌نووسه‌ وریاكه‌

عادل عه‌بدولمه‌هدی… رۆژنامه‌نووسه‌ وریاكه‌

وه‌رگێڕانی: گارا گۆران

ئه‌مه‌ یه‌كه‌مجار نییه‌ ناوی ئه‌و بۆ سه‌رۆكایه‌تی‌ وه‌زیران ته‌رح ده‌كرێت، چونکە به‌رده‌وام عادل عه‌بدولمه‌هدی مونته‌فه‌كی له‌ پشت په‌رده‌كانی ناوچه‌ی‌ سه‌وزه‌وه‌ له‌به‌غدا ناوی باسكراوه‌، وه‌كو كاندیدی»ته‌سویه‌» بوو جارێك وه‌كو به‌دیلی حه‌یده‌ر عه‌بادی له‌كاتی ویلایه‌ته‌كه‌ی‌ ئه‌ودا ناوی هات، به‌ڵام ئه‌مجاره‌یان عه‌بدولمه‌هدی كه‌ له‌ده‌یه‌ی هه‌شته‌می ته‌مه‌نی نزیك ده‌بێـته‌وه‌ به‌راستی له‌سه‌ر عه‌رشی به‌غدا خۆی بینیه‌وه‌.
كاتێك عه‌بدولمه‌هدی كه‌ هه‌موان به‌ «دكتۆر عادل»ناوی ده‌به‌ن، هەرچەند خاوه‌نی دكتۆرا نییه‌، دووباره‌ ناوی هاته‌وه‌ به‌رباس پێش چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك وه‌كو كاندیدێكی ته‌وافوقی، داوای لێبوردنی له‌ خوێنه‌رانی بابه‌ته‌ رۆژانه‌كه‌ی‌ كرد.
ئه‌و وەکو سیاسیەک رقی له‌وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكایه‌، هه‌رچه‌ند ره‌نگه‌ ئه‌وه‌ جێی سه‌رسوڕمان بێت، چونكه‌ ئه‌و به‌هاورێی واشنتون ناسراوه‌و، به‌شێكی ژیانی له‌فه‌ره‌نسا به‌سه‌ربردووه‌و ره‌گه‌زنامه‌ی‌ ئه‌و وڵاته‌ی هه‌یه‌.
دۆكیۆمێنته‌كانی ویكلیكس ئاشكرای ده‌كه‌ن «عه‌بدولمه‌هدی به‌ره‌گه‌ز كوێتییه‌و به‌پشت به‌ستن به‌ راپۆرتێكیی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌مریكا كه‌ له‌ساڵی 2007دا كراوه‌»، روونیشه‌ کە ئه‌و هه‌رگیز له‌بیرناچێـته‌وه‌ چۆن ئه‌مریكیه‌كان رێگربوون له‌گه‌یشتنی به‌ پۆستی سه‌رۆكی حكومه‌ت به‌پاساوی بوونی په‌یوه‌ندیی له‌گه‌ڵ ئێرانداو هه‌ڵبژاردنی ئیبراهیم جه‌عفه‌ری له‌ساڵی 2005دا، له‌كاتێكدا خودی عه‌بدولمه‌هدی به‌پێی دۆكیۆمێنته‌كان به‌رده‌وام له‌په‌یوه‌ندیدا بووه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌مریكییه‌كان‌و هۆشداری داونه‌تێ له‌مه‌ترسی ده‌ستوه‌ردانی ئێران له‌كاروباری عیراق، بەڵام ئه‌وان ئه‌وكات عه‌بدولمه‌هدیان به‌پۆستی یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی وڵات تا ساڵی 2011 رازی كرد، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا كوڕه‌كه‌ی‌ ناسڕیه‌ وازی له‌گه‌مه‌كه‌ نه‌هێنا، به‌تایبه‌ت كه‌ جێ په‌نجه‌ی‌ له‌عیراقی دوای ساڵی 2003 به‌جێهێشتبوو، ئیتر له‌ئه‌نجومی حوكم بێت یان له‌رێگه‌ی‌ به‌شداریكردنی له‌ئاماده‌كردنی ده‌ستوری فیدرالی كه‌ زۆر خولیای بوو هاوشێوه‌ی‌ خولیای توێژه‌رێكی ئابووری به‌بیرۆكه‌ ئابورییه‌ لیبراله‌كانه‌وه‌، به‌ڵام به‌هێزترین ئاماده‌یی عه‌بدولمه‌هدی له‌ده‌سه‌ڵاتدا ئه‌وكات بوو كه‌ كرا به‌وه‌زیری نه‌وت ساڵی 2014، هه‌رچه‌ند زۆر له‌و پۆسته‌دا نه‌مایه‌وه‌و 2016 ده‌ستی له‌كاركێشایه‌وه‌.
هاوڕێیانی‌و نه‌یارانی گله‌یی ئه‌وه‌ی لێده‌كه‌ن كه‌ ئه‌و زۆر ده‌ستله‌كاركێشێـته‌وه‌و زوو زوو مان ده‌گرێت‌و له‌ ئیلتیزاماته‌كانی په‌شیمان ده‌بێته‌وه‌ له‌ژێركاریگه‌ری ناكۆكیه‌كان یان هه‌ر هۆكارێكی تربێت.
له‌وكاته‌وه‌ی‌ له‌وه‌زاره‌تی نه‌وت نه‌ما، چه‌مكی «بێ لایه‌نی»ی پێوه‌ لكێنراوه‌، چونكه‌ ئه‌و دواتر له‌ ئه‌نجومه‌نی باڵای ئیسلامیش نه‌ما، ئه‌و رێكخراوه‌ی‌ له‌ هه‌شتاكانه‌وه‌ كاری تێدا ده‌كرد. خاوه‌نی»ئه‌لموسه‌قه‌ف»‌و گۆڤاری»یه‌نابیع ئه‌لحیكمه‌»ی فیكری‌و «ئیشكالیه‌تی ئیسلام و حه‌داسه‌ت»‌و «ته‌زه‌خوم له‌سه‌ر ئاستی جیهان»و چه‌ندین بابه‌ت‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ئابووری فیكری تر، كه‌ به‌چه‌ندین مه‌زهه‌بی فیكریدا تێپه‌ڕیوه‌، كوڕی خێزانێكی سیاسی‌و ده‌ره‌به‌گه و ره‌خنه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئاراسته‌ ده‌كرێـت كه‌ ئایدیۆلۆژیای ده‌گۆڕێت، هه‌ر له‌به‌عسی بوونه‌وه‌، پێش ئه‌وه‌ی‌ له‌لایه‌ن رژێمی به‌عسه‌وه‌ راوه‌دووبنرێت، تا ئیشتراكی ‌و دواجاریش بوون به‌ ئیسلامی سیاسی.
ده‌وترێ سوپای ئه‌مریكا ئه‌و زه‌وییه‌ كشتوكاڵیانه‌ی‌ بنه‌ماڵه‌كه‌یانی بۆ گه‌ڕاندووه‌ته‌وه‌ كه‌ حكومه‌تی‌ عه‌بدولكه‌ریم قاسم له‌ساڵی 1958دا ده‌ستی به‌سه‌ردا گرتبوو به‌ پێی یاسای»چاكسازی كشتوكاڵ»، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ باوكی خاوه‌نی یه‌كێك له‌پۆسته‌كان بوو له‌سه‌رده‌می رژێمی پاشایه‌تی‌ له‌سه‌رده‌می شا فه‌یسه‌ڵ.
ئه‌وانه‌ی‌ له‌گه‌ڵیدا دانیشتوون ده‌ڵێن ئه‌و كه‌سێكه‌ دۆسێیه‌كانی به‌رده‌ستی به‌باشی ئاگالێیه‌و كه‌سێكی مورته‌ب ومونه‌زمه‌و كه‌سێكی هێمن‌و قسه‌كه‌رێكی باش‌و سیاسیه‌كی به‌ئه‌زموونیشه‌، كه‌ هه‌رگیز په‌له‌ ناكات له‌داواكردنی پۆست‌و په‌یوه‌ستیش نابێت پێیه‌وه‌، لای خۆیانه‌وه‌ كه‌سانێك تر ئه‌و به‌خاوه‌ن كه‌سێتیه‌كی‌ لاواز وه‌سفده‌كه‌ن‌و ده‌ڵێن ئه‌و زیاتر رۆشنبیره‌ له‌وه‌ی‌ سیاسی بێت.
عه‌بدولمه‌هدی كه‌سێكه‌ زۆر سه‌ردانی تاران ده‌كات بۆ به‌شداریكردن له‌كۆنگره‌ جیاجیاكانی تایبه‌ت به‌كاروباری‌ ناوچه‌كه‌، له‌ئێستاشدا هه‌ندێك له‌سیاسیه‌كان گله‌یی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، كه‌ ئه‌و ته‌مه‌نی گه‌وره‌یه‌و سه‌ر به‌چێنێكی سیاسییه‌ كه‌ تاقیكراونه‌ته‌وه‌ له‌ساڵی 2003ه‌وه‌.
عه‌بدولمه‌هه‌دی خاوه‌نی بڕوانامه‌ی‌ به‌كالۆریۆسه‌ له‌ئابووریدا له‌ ساڵی 1963، پێش ئه‌وه‌ی‌ وڵات به‌جێبێلێت بۆ فه‌ره‌نسا، له‌وێش توانیویه‌تی‌ پله‌ی‌ ماسته‌ر له‌زانسته‌ سیاسیه‌كان و هه‌روه‌ها ماسته‌ر له‌ئابووری سیاسی به‌ده‌ست بهێنێت.
كه‌سه‌ نزیكه‌كان له‌م پیاوه‌ ووریایه‌ ده‌ڵێن ئه‌و خۆی‌ به‌ تۆڕێكی ته‌وافوقات پاراستووه‌و مه‌رجی ئه‌وه‌شی‌ هه‌بووه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی‌ دانوستانیان له‌گه‌ڵدا كردووه‌ بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت، كه‌ ده‌بێت پاڵپشتی مه‌رجه‌عیه‌تی ئاینی نه‌جه‌فی بۆ به‌ده‌ستبێنن، كه‌ هه‌ر ئه‌وه‌شی بۆ بوو له‌كۆتاییدا، ئه‌و كه‌ به‌هاوڕێی كورده‌كانیش ده‌ناسرێت، له‌نه‌وده‌كانی سه‌ده‌ی‌ رابردووه‌وه‌ په‌یوه‌ندی دروستكردووه‌ له‌گه‌ڵ حزبه‌كانی كوردستان به‌ته‌كلیفی ئه‌نجومی ئیسلامی باڵا، دانانیشی به‌سه‌رۆك وه‌زیران به‌ ده‌سكه‌وتێك بۆ هه‌ولێرو سلێمانیش داده‌نرێت، چونكه‌ پێشتر ئیمتیازاته‌كانی هه‌رێمی پاراستووه‌ له‌كاتی دانانی یاسای نه‌وت‌و هه‌روه‌ها له‌ دۆسێی كه‌ركوك‌و پشكی هه‌رێم له‌بودجه‌ی‌ گشتیدا، تارانیش لای خۆیه‌وه‌ بوونی عه‌بدولمه‌هدی به‌ده‌سكه‌وتێكی ئیجابی ده‌زانێت‌و ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌ به‌دۆستی خۆی ده‌ناسێنێت، خودی ئه‌مریكاش نیگه‌رانیه‌كی‌ ئه‌وتۆی ده‌رنه‌بڕیوه‌، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێت عه‌بدولمه‌هدی دوای شكستی واشنتون بۆ به‌ده‌ستهێنانی ویلایه‌تیكی‌ تر بۆعه‌بادی هاتووه‌ته‌ پێش.
ده‌مێنێته‌وه‌ بڵێین «دكتۆر» له‌كۆتاداو دوای 13 ساڵ له‌رێگری كردن لێی بۆ گه‌یشتن به‌و پۆسته‌ توانی تۆڵه‌ له‌هاورێ ئه‌مریكییه‌كانی بكاته‌وه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

خاڵی پۆزه‌تیڤ له‌ مێژووی جیابوونه‌وه‌ و ئاوێته‌بوونه‌وه‌…

خاڵی پۆزه‌تیڤ له‌ مێژووی جیابوونه‌وه‌ و ئاوێته‌بوونه‌وه‌ له‌ حزبه‌ سیاسییه‌كانی ...