سەرەکی » دۆسێ » رووداوە گرنگەكانی ساڵی 2018 لە ناوچەكە

بە مێژوویی دادەنرێن

رووداوە گرنگەكانی ساڵی 2018 لە ناوچەكە

ساڵی 2018 تێپەڕی و بووە رابردوو، بەڵام چەند رووداوێك لەو ساڵەدا رویاندا كە بە مێژوویی دادەنرێن و كاریگەرییان لەسەر رەوتی رووداوەكانی داهاتوو دەبێت، هەندێك لە رووداوەكان ئەرێنی بوون و زۆربەشیان كارەساتبار و لە دوای خۆیانەوە خەم و مەرگ و كاولكارییان بەجێهێشت. لێرەدا دەركەوتووترین ئەو رووداوانە دەخەینە روو كە لە ساڵی رابردوودا رویاندا.

«هێزەكانی ئەمریكا بۆ دەرەوەی سوریا»
بڕیارەكەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، بۆ پاشەكشەپێكردنی هێزەكانی ئەمریكا لە باكووری سوریا، بووە مایەی شۆك بۆ هاوپەیمانانی واشنتۆن و لە ناوەوە و دەرەوەی ویلایەتە یەكگرتووەكاندا كاردانەوەی لێكەوتەوە.
راگەیاندنەكەی ترەمپ دوای پەیوەندییەكی تەلەفرنی بوو لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا كە هەڕەشەی چوونەناوەوەی هێزەكانی كردبوو بۆ نێو شاری منبەج.
سوپرایزەكە لەوەدابوو كە هێزەكانی سوریای دیموكرات هەماهەنگییان لەگەڵ حكومەتی سوریا كرد كە ئەویش لای خۆیەوە 300 سەربازی رەوانەی هێڵەكانی رووبەڕبوونەوە كرد لەگەڵ گروپەكانی «قەڵغانی فورات» كە سوپای توركیا لە جەرابلس و باب و عریمە و دەوروبەری منبەجی خۆرئاوا، سەرپەرشتییان دەكات.
منبەج لە ساڵی 2012وە لەژێر دەستی حكوومەتی سوریادا نەماوە.

«سودان رادەپەڕێت»
خۆپیشاندانەكان لە شاری عەتبرەی خۆرهەڵاتی سودان لە 19ی كانوونی یەكەمدا وەك ناڕەزایی بەرانبەر بە بەرزبوونەوەی نرخی نان و سوتەمەنی دەستییان پێكرد، و هەر بە خێرایی ئەو خۆپیشاندانانە بونە مایەی توڕەبونێكی میللی كە سەرتاپای وڵاتەكەی گرتەوە.
وەك وڵاتانی تری عەرەبی كە بەر لە سودان خۆپیشاندانی ناڕەزاییان بەخۆوەبینی، سودانیش لەسەر رێڕەوی «شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی» رێدەكات كە لە تونس و میسر و لیبیا و سوریا و وڵاتانی تر رویاندا. شێوازی هەڵسوكەوتەكانی حكومەتیش تا ئەندازەیەكی زۆر لەو شێوازانە دەچوو كە وڵاتە عەرەبییەكان لەڕووی سەركوتكردنی خۆپیشاندەرانەوە گرتیانەبەر.
سودانییەكانیش هاشتاگی جیاوازییان بە هەردوو زمانی عەرەبی و ئینگلیزی بڵاوكردەوە، لەوانە «راپەڕینی سودان» و «بەشیر واز لە دەسەڵات بهێنە» و شۆڕش شۆڕش تا سەركەوتن».
عەرەب لە چەندان وڵاتەوە كارلێكییان لەگەڵ خۆپیشاندانەكانی سوداندا كرد، هەندێك وەك تەواوكاری شۆڕشەكانی بەهاری عەرەبی تەماشای دەكرد و هەندێكی تر هۆشداریی دادایە سودانییە لە هەڵخزان بەرەو»تێكدانی وڵات وەك لە سوریا و یەمەن بۆ نمونە رویاندا».

كوژرانی خاشقچی
دیارنەمانی جەمال خاشقچلا رۆژنامەنوسی سغودیە لە دووی تشرینی یەكەمی ساڵی رابردوو لەنێو كونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ، هەرایەكی میدیایی جیهانی لێكەوتەوە، بە جۆرێك كە زۆربەی ناوە نزیكەكەكانی محەمەد بن سەلمان جێنشینی شاهانەی سعودیە تۆمەتبار كران، هەندێكیش بە ئاشكرا و بە شێوەیەكی راستەوخۆ محەمەد بن سەلمانیان تۆمەتبار كرد، دوای ئەوەی لێكۆڵینەوەكان گەیشتن نزیك ترین كەس، بە خالید بن سەلمانی برای جێنشینی شاهانەوە.
سعودیە بەشێوەیەكی رەسمی، 11 كەسی تۆمەتبار كرد بە كوشتنی خاشقچی، رەتیشكردەوە جێنشینی شاهانە دەستی لە تاوانەكەدا هەبێت، یان ئاگاداری رووداوەكە بێت.
خاشقچی رۆژنامەنوسێكی سعودی نزیك لە خانەوادەی شاهانەی سعودیە بوو، بەر لەوەی روو لە تاراوگە بكات لە ویلایەتە یەكگرتووەكان و لەوێوە رەخنە لە سیاسەتەكانی میر محەمەد بن سەلمان بگرێت.
مانگانە ستونێكی لە رۆژنامەی «واشنتۆن پۆست» دەنوسی، تا ئەو كاتەی چووە نێو كونسوڵخانەی سعودیە لە ئیستەنبوڵ بۆ تەواوكردنی هەندێك مامەڵەی رەسمی، بەڵام دوای ئەوە هەرگیز نەهاتەدەرەوە.

توركیا چووە عەفرین
لە 21ی كانوونی دووەمی 2018، سوپای توركیا و ئەو گروپە ئۆپۆزسیۆنای سوریا كە سەر بە وڵاتەكەن، بەرەو ناوچەی عەفرین لەشكركێشییان كرد كە ناوچەیەكی كوردستانییە لە باكووری دەوڵەتی سوریا، و ئۆپەراسیۆنێكی سەربازییان لەژێر ناوی «چڵە زەیتون» بەرپاكرد لە دژی یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد كە لە ساڵی 2012وە عەفرینی بەڕێوەدەبرد.
ئۆپەراسیۆنەكە بووە مایەی ئاوارەبوونی سەدان هەزار كورد لە عەفرین و گوندەكانی دەوروبەری كە روویان لە ئۆردوگاكانی ناوچەی شەهبا كرد لە باكووری حەلەبن سوپای توركیا لە مانگی شوباتەوە بەتەواوەتی دەستی بەسەر شارەكەدا گرت، بۆیەكەمجاریش لە مێژووی ناوچەكەدا دانیشتوان لە جێگەیەك ئاوارەبكرێن و لە جێگەیاندا ئاوارەكانی ناوچەكانی تری سوریا نیشتەجێ‌ بكرێن.

برسێتی یەمەنییان شەكەت دەكات
رێكخراوی منداڵان رزگاربكەن، ژمارەی ئەو منداڵانەی تەمەنییان لە خوار پێنج ساڵانەوەیە و لە سەرەتای دەستپێكردنی جەنگ لە یەمەن بەهۆی برسێتییەوە گیانیان لەدەستداوە، بە نزیكەی 85 هەزار منداڵ مەزنەدە دەكات. بەڵام زانیارییەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژە بە توشبوونی نزیكەی 1.3 ملیۆن منداڵ دەكەن بە بەدخۆراكی كە بەهۆی ململانێی نێوان حوسییەكان و هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە كە پشتیوانی لە حكومەتی یەمەنی دەكات، دروستبووە.

ئەمریكا باڵێوزخانەی وڵاتەكەی دەباتە قودس
ویلایەتە یەكگرتووەكان لە مانگی ئایاری 2018، باڵێوزخانەی وڵاتەكەی گواستەوە بۆ قودس، ئەمەش خۆی لەخۆیدا دانپێدانانێك بوو بەوەی كە قودس پایتەختی مێژوویی ئیسرائیلە. مەحمود عەباس سەرۆكی فەلەستین، هەنگاوەكەی بە گورزێكی گورچكبڕ ناوبرد، و رەتیكردەوە لەمەودوا ویلایەتە یەكگرتووەكان وەك ناوبژیوانێكی بێخەوش بتوانێت ئیدارەی وتوێژەكانی ئاشتی بكات لەگەڵ ئیسرائیل.
دۆناڵد ترەمپ لە كانوونی یەكەمی 2017 رایگەیاندبوو، باڵێوزخانەی ئەمریكا دەگوازێتەوە بۆ قودس، ئەمەش وەك پابەندبوون بە بەڵێنەكەی كە لە هەڵمەتەكانی هەڵبژاردندا لە ساڵی 2016 پێشكەشی كردبوو.
بڕیارەكە بووە مایەی خۆشحاڵی موحافیزكارەكان و مەسیحییە ئینجیلییەكان، كە پێشتر دەنگییان بە ترەمپ دابوو.

ژنان لە سعودیە شۆفێری دەكەن
24ی حوزەیرانی 2018، رۆژێكی مێژوویی بوو سەبارەت بە ژنان لە سعودیە، ئاهەنگەكان سەرتاپای وڵاتەكەیان گرتەوە، دوای ئەوەی جێبەجێكردنی بڕیاری رێگەدان بە ژنان تا شۆفێری ئۆتۆمبێل بكەن، پێشتر ژنانی سعودیە لەو مافە بێبەش كرابوون.
ژنان لە سعودیە، دەیان ساڵ بوو داوای ئەو مافەیان دەكرد، تا ئەو كاتەی بڕیارێك لەلایەن پادشاوە دەركرا و ژنان توانیان مۆڵەتی شۆفێری بەدەستبهێنن.
زۆربەی رۆژنامە و كەناڵە جیهانییەكان، ئەو هەواڵەیان رووماڵكرد، كە لەلایەن زۆرێكەوە بە «شۆڕش» لە شانشینی عەرەبی سعودیە و سەرەتایەك بەرەو جێبەجێكردنی چاكسازیی زیاتر دانرا.
حكومەت پێشتر چەندان ژنی دەستگیركردبوو كە هەڵمەتی داواكاریی دەستخستنی مافی شۆفێرییان بەپادەكرد، لەوانەش سەمەر بەدەوی كە داوای هەڵوەشاندنەوەی سیستمی راسپاردەیی پیاوی دەكرد و داوای مافی شۆفێری دەكرد بۆ ژنان.
ساڵی 2018 لە سعودیە، لەگەڵ هەندێك چاكسازی، ژمارەی ژنە دەستگیركراوەكان روویان لە بەرزبوونەوە كرد كە تۆمەتی مامەڵەكردن لەگەڵ لایەنە بیانییەكان و بەكرێگیراوی بۆ ئێران و داكاریی مافی دەستخستنی شۆفێرییان، رووبەڕووكرابۆوە.

سەردانی بەشیر بۆ سوریا و چاوپێكەوتنی لەگەڵ بەشار
سەردانەكەی عومەر بەشیر، سەرۆكی سودان بۆ سوریا، رووداوێكی كتوپڕبوو لە سوریا كە بایەخ و كۆمێنتێكی زۆری لەسەر هەبوو لە ناوەندەكانی راگەیاندن، بەو پێیەی یەكەم سەردانی دەوڵەتێكی عەرەبی بوو بۆ وڵاتەكە لە دوای بەرپابوونی خۆپیشاندانەكانی ناڕوەزایی لە وڵاتەكە لە ساڵی 2011 كە دواتر جەنگی ئەهلی لێكەوتەوە. هەندێك لە رۆژنامەكان بە «نمایشی بێ‌ ئومێدی» ناویان برد، هەندێكی تریش پێیانوابوو «داننانە بە سەركەوتنی سوریا».

جەنگی جەنەراڵەكان لە جەزائیر
لە جەزائیر ژمارەیەك كەسێتی و بەرپرسی باڵا دوورخرانەوە كە پێشتر وڵاتەكە رووداوی وەهای بەخۆوە نەبینیوە. لە مانگی ئەیلولی ساڵی رابردوو لیوا «سەعید شنقریحە» كرایە فەرماندەی نوێی هێزە وشكانییەكان لە جێگەی «ئەحسەن تافر».
هەروەها لیوا حەمید بو مەعیزە كرا بە فەرماندەی نوێی هێزە ئاسمانییەكانی وڵاتەكە لەجێگەی عەبدولقادر لوناس، و جەنەراڵ زناخری، ئەمینداری گشتی وەزارەتی بەرگری دوورخرایەوە و غریس حەمید جێگەی گرتەوە.
بە هەمان شێوە لحەبیب شنتوف، فەرماندەی بەری سەربازی یەك، و لیوا مناد نوبە فەرماندەی دركی نیشتمانی، دوورخرانەوە.
جەزائیر بۆ 19 ساڵە لەلایەن عەبدولعەزیز بۆتەفلیقەوە حوكمڕانی دەكرێت كە بۆ چوار خولی یەك لە دوای یەك هەڵبژێردراوە. هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی داهاتوو لە مانگی نیسانی 2019 ئەنجام دەدرێت.
سەرەڕای ناكۆكییەكان لەسەر هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی، جەزائیر رووبەڕووی كۆمەڵێك كێشەی ئابوری و سیاسی بۆتەوە كە دەركەوتووترینیان خۆپیشاندانەكانی وەرقەلەی باشووری جەزائیر بوو بەهۆی خراپی باری گوزەرانەوە لە ناوچەكە.

«لیبیا لەنێوان ئیتاڵیا و فەرەنسا».
لیبا لەدوای روخانی حوكمی سەرۆكی كۆچكردوو موعەمەر قەزافی لە سوباتی 2011، بووە گۆڕەبانی شەڕ و كاولكاریی، پشێوی لە وڵاتەكەدا بە تایبەت لەدوای هاتنەكایەی میلیشیا و گروپە چەكدارەكان كە هەریەك لەلایەكەوە پشتیوانی دەكرێن، تەواوی وڵاتەكەی گرتەوە.
دەستپێشخەرییەكی زۆركراوە بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە و چارەسەر لە لیبیا، دوایین ئەو هەوڵانەش كۆنگرەی بالێرمۆ بوو لە ئیتاڵیا، كە هەوڵدرا لێوەی دەرگایەك بۆ دیالۆگ لەنێوان سوپای نیشتمانی لیبیا بە سەركردایەتی موشیر خەلیفە حەفتەر، و فایز سەراج سەرۆكی حكومەتی ویفاقی نیشتمانی ئاواڵا بكات.
هەریەك لە ئیتاڵیا كە پشتیوانی لە فایز سەراج دەكات و فەرەنسا كە پشتیوانی لە خەلیفە حەفتەر دەكات، لە پێشبڕكێدان بۆ زیادكردنی هەژموونی خۆیان لە لیبیا، ئەمەش هاوكاتە لەگەڵ بەردەوامبوونی ململانێی نێوان هێزەكان لە وڵاتەكەدا.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

بڕیارە نوێکەی بۆتەفلیقە کۆتایی بە خۆپیشاندانەکانی جەزائیر دەهێنێت

خۆپیشاندان لە جەزائیر دوای ئەوە دەستیپێکرد کە عەبدولعەزیز بۆتەفلیقەی سەرۆکی ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort