سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » كۆجیتۆی‌ جه‌لال تاڵه‌بانی‌

كۆجیتۆی‌ جه‌لال تاڵه‌بانی‌

گه‌لێك شاعیر هه‌بوون و هه‌ن شیعریان بۆ سیاسه‌تمه‌دار و شۆڕشگێڕه‌كان نووسیوه‌، یان بۆ شۆڕش و تراژیدیا و بۆنه‌ی‌ نیشتمانی‌ نووسیوه‌، به‌ڵام كه‌میان سه‌ركه‌وتووبوون به‌ مانای‌ شیعر. به‌شی‌ زۆری‌ ئه‌و شیعرانه‌ی‌ بۆ كه‌سایه‌تییه‌كان نووسراون كه‌متر هونه‌ری‌ شیعریان تێدا به‌رجه‌سته‌كراوه‌ و زۆرتر لاوانه‌وه‌ و مه‌دح و وه‌سفی‌ ساده‌ن، به‌تایبه‌تی‌ ئه‌و شیعرانه‌ی‌ كه‌ بۆ مام جه‌لال نووسراون به‌ تایبه‌تتر دوای‌ له‌ دنیا ده‌رچوونی‌ زۆربه‌ی‌ ئه‌و شیعرانه‌ زیاتر شیوه‌ن و لاوانه‌وه‌ و قوڕپێوانێك بوون، به‌ڵام ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ی‌ نووسه‌ر و شاعیر سه‌ڵاح جه‌لال ده‌كرێت بڵێین جیاوازه‌ له‌ هه‌موو ئه‌و شیعرانه‌ی‌ بۆ مام جه‌لال نووسراون، قه‌سیده‌یه‌كه‌ پڕ به‌ پڕی‌ شیعر و شیعرییه‌ته‌ و شاعیر به‌ ئاستێكی‌ به‌رزی‌ هونه‌رییه‌وه‌ كه‌ پڕ له‌ هونه‌ری‌ شیعر قه‌سیده‌كه‌ی‌ نووسیوه‌، نه‌ك ستایشی‌ رووت و لاوانه‌وه‌، شاعیر له‌م قه‌سیده‌یه‌دا كه‌سایه‌تی‌ تاڵه‌بانی‌ خوێندوه‌ته‌وه‌ وێنه‌ی‌ راسته‌قینه‌ی‌ ئه‌وی‌ كێشاوه‌ و په‌یوه‌ستی‌ كردووه‌ به‌ شیعره‌وه‌، له‌م قه‌سیده‌یه‌دا تاڵه‌بانی‌ لكێنراوه‌ به‌ شۆڕش و تراژیدیای‌ گه‌لی‌ كورده‌وه‌ به‌جۆرێك تاڵه‌بانی‌ و شۆڕش و فیكر و رۆژنامه‌گه‌ریی و سیاسه‌ت و تراژیدیا و شاخ و شار به‌یه‌كه‌وه‌ گرێدراون كه‌ له‌یه‌ك جودا ناكرێنه‌وه‌، سه‌ڵاح جه‌لال شاعیرانه‌ كه‌سایه‌تی‌ تاڵه‌بانی‌ به‌ هه‌ڵوێسته‌ سیاسی‌ و نیشتمانییه‌كانییه‌وه‌ گرێداوه‌، بۆ نموونه‌ له‌ باسی‌ فیكردا ده‌رده‌شه‌ی‌ فیكری‌ تاڵه‌بانی‌ ده‌كات و ده‌یلكێنێ‌ به‌ فیكر و فه‌لسه‌فه‌ی‌ سیاسی‌ و ده‌یباته‌وه‌ بۆ فه‌له‌ستینه‌كه‌ی‌ نایف حه‌واتمه‌ و جۆرج حه‌به‌ش، نووسه‌ر ده‌یه‌وێت وێنه‌ی‌ ئه‌و هاوسۆزییه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ نیشان بدات له‌ دۆزی‌ فه‌له‌ستین و كورد. هاوكات له‌ تاڵه‌بانی‌ قه‌ندیله‌وه‌ باز ده‌دات بۆ تاڵه‌بانی‌ كورسی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ كۆمار و رۆحی‌ لێبوورده‌یی تاڵه‌بانی‌ له‌به‌رانبه‌ر سزای‌ سێداره‌ی‌ سه‌دام حوسێنێك كه‌ رۆژگارێك لێبووردنی‌ بۆ هه‌موو كورد ده‌ركرد جگه‌ له‌ جه‌لال تاڵه‌بانی‌ به‌رانبه‌ر ئه‌و رق و نائینسانییه‌ته‌ی‌ سه‌دام تاڵه‌بانی‌ لێوڕێژه‌ له‌ لێبوورده‌ییه‌كی‌ سه‌یر كه‌ ته‌نیا كه‌سێكه‌ ئاماده‌ نییه‌ واژۆی‌ له‌ سێداره‌دانی‌ ئه‌و دوژمنه‌ خوێنمژه‌ی‌ بكات و ئه‌مه‌ش نه‌ك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ دۆژمنه‌كه‌ی‌ خۆشده‌وێت، نه‌خێر به‌ڵكه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ مرۆڤی‌ خۆش ده‌وێت و ئاماده‌ نییه‌ واژۆی‌ سێداره‌ی‌ هیچ مرۆڤێك بكات له‌ پێناوی‌ مرۆڤایه‌تی‌ و لێبوورده‌یی.. شاعیر هاتووه‌ وێنه‌ی‌ قاره‌مانێك ده‌كێشێ‌ كه‌ رۆژگارێك سته‌م لێكراوه‌ بووه‌ له‌به‌رانبه‌ر سته‌مدا شۆڕشی‌ كردووه‌ و دوا رۆژیش ئاماده‌ نه‌بووه‌ ببێته‌وه‌ به‌ سته‌مكار. سه‌رله‌به‌ری‌ ئه‌م شیعره‌ وێنه‌ و چواندنی‌ شیعرییه‌ و شاعیر به‌ زمانێكی‌ به‌رزی‌ هونه‌ری‌ شیعره‌وه‌ وێنه‌ی‌ ئه‌م كه‌سایه‌تییه‌ مه‌زنه‌ ده‌كێشێ‌. وێنه‌ی‌ مرۆڤدۆستی‌ و جیهانی‌ ئه‌و ده‌كێشێت بۆ نموونه‌ له‌ به‌شێكی‌ قه‌سیده‌كه‌ ده‌ڵێت:
«ئێستا مام جه‌لال دوا تابلۆی‌ شێوه‌كاری بوونه‌(…)
وه‌ك تریشقه‌ هاواری‌ جیهان ره‌نگ ده‌كات
چه‌قۆی‌ ئیسماعیلی‌ خستۆته‌ سه‌ر ملی‌
به‌ دوا وشه‌ی‌ مه‌رگی‌ عاشقانه‌وه‌
دوا قومی‌ ژه‌هری‌ سوقرات ده‌خواته‌وه‌:
من نوێنه‌ری‌ گه‌لێكم له‌ ئه‌تۆم
خاكێك له‌ پێست و قژه‌ سه‌ر
نیشتمانێك له‌ ئێسك و مۆره‌غه‌
من جه‌لال تاڵه‌بانیم وێنه‌ی‌ ئێوه‌م
بیرده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌واته‌ من هه‌م(…)»
ئه‌مه‌ نموونه‌یه‌كه‌ له‌و قه‌سیده‌یه‌ كه‌ وێنای‌ ئه‌و كه‌سایه‌تییه‌ ده‌كێشێت و به‌راوردی‌ ده‌كات به‌ قوربانییه‌كانی‌ مێژوو، قوربانی‌ مرۆڤایه‌تی‌ و قوربانی‌ فیكر. تاڵه‌بانی‌ سوكراتی‌ سه‌رده‌می‌ خۆیه‌تی‌ و ژه‌هری‌ حه‌قیقه‌تێكی‌ نۆشیوه‌ و به‌ڵام لێی‌ پاشگه‌ز نه‌بووه‌ته‌وه‌، هه‌ر وه‌كو چۆن ئه‌م كه‌سایه‌تییه‌ مه‌زنه‌ی‌ شۆڕش و كوردایه‌تی‌ گه‌لێك بڕیاری‌ راست و دروست ده‌ركرد و زۆرجار رووبه‌رووی‌ تانه‌ و توانج بووه‌وه‌، به‌ڵام هه‌رگیز له‌ حه‌قیقه‌ت لای‌ نه‌دا و ژه‌هره‌كه‌ی‌ نۆشی له‌پێناوی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌ حه‌قیقه‌ت لانه‌دا و لێی‌ پاشگه‌ز نه‌بێته‌وه‌. شاعیر له‌ زۆر شوێنی‌ شیعره‌كه‌دا وێنه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ كۆلاج ده‌كات و تێكه‌ڵی‌ وێنه‌ی‌ تراژیدیای‌ ئه‌نفال و كیماباران و ته‌رحیل و ته‌بعیس ده‌كات و كۆڵی‌ غه‌م و كه‌سه‌ر و تراژیدیا و شۆڕشی‌ له‌ كۆڵ ناوه‌.. هه‌مووشمان ده‌زانین تا دواساته‌كانی‌ وجودی‌ ده‌ستبه‌رداری‌ خزمه‌تی‌ گه‌ل و نیشتمان و مرۆڤایه‌تی‌ نه‌بوو، كاره‌كانی‌ وای‌ كرد له‌ نێو گه‌لانی‌ دنیادا ناسراو بێت و گه‌لێك نازناویشی‌ وه‌رگرت، گه‌رچی‌ له‌ نێو خۆماندا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ گه‌لێك نازناوی‌ ناشیرینیان دایه‌ پاڵی‌، چونكی‌ حه‌قیقه‌ت خوازێك بوو به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ بیروبۆچوونی‌ دواكه‌وتوو و چه‌قبه‌ستوو ویستی‌ گرفتی‌ مرۆڤ چاره‌سه‌ر بكات و به‌بێ‌ جیاوازی‌ خزمه‌ت بكات و دوور له‌ عه‌قڵی‌ توند ناسیۆنالیستی‌ خزمه‌تی‌ كرد و كه‌ مردیش ئه‌وسا خه‌ڵكانێك په‌نجه‌ی‌ په‌شیمانیان گه‌زی‌… به‌ڵام شاعیر ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ سه‌ڵاح جه‌لال زۆر جوان له‌ كه‌سایه‌تی‌ تاڵه‌بانی‌ حاڵی‌ بووه‌ و جوان و راستگۆیانه‌ وێنه‌ی‌ ئه‌و پیاوه‌ی‌ كێشاوه‌، ته‌نیا وێنه‌ی‌ روخسار و گۆچانه‌كه‌ی‌ و پێكه‌نین و نوكته‌كان نا، به‌ڵكه‌ وێنه‌ی‌ هه‌ڵوێست و بیر و بۆچوونه‌كانی‌… وێنه‌كانی‌ ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ له‌دوو توێی‌ به‌یته‌ شیعره‌كاندا شێوه‌ی‌ هونه‌ری‌ خۆیان و شیعرییه‌تیان له‌ ده‌ست نه‌داوه‌ و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئاستی‌ شیعر زۆربه‌رزه‌ و مه‌لحه‌مه‌یه‌كی‌ جوانی‌ لكێنراوه‌ به‌ شۆڕش و مێژوو و تراژیدیاوه‌. له‌ كۆتاییدا ده‌ستخۆشی‌ له‌ شاعیر و نووسه‌ر سه‌ڵاح جه‌لال ده‌كه‌ین كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌ هونه‌ری‌ و دوور له‌ ستایشی‌ رووت و شین و شه‌پۆڕ شیعرێكی‌ هونه‌ری‌ ئاست به‌رزی‌ بۆ كه‌سایه‌تییه‌كی‌ مه‌زنی‌ كورد و جیهان نووسیوه‌ و به‌و هیوایه‌ی‌ هه‌ر شاعیرێك كاتێ‌ بڕیار ئه‌دات قه‌سیده‌یه‌ك بۆ سه‌ركرده‌یه‌ك بنووسی‌ ئاوهای‌ بنووسێ‌، قه‌سیده‌یه‌ك دوور له‌ شین و شه‌پۆڕی‌ خۆبردنه‌ پێشه‌وه‌ و به‌رژه‌وه‌ندیخوازانه‌، قه‌سیده‌یه‌ك شاعیره‌كه‌ی‌ به‌ڕاستی‌ بۆ به‌رهه‌مه‌كه‌ی‌ بسووتێ‌ و چێژی‌ راسته‌قینه‌ش له‌نووسینی‌ ببینێ‌.
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

مشمش

شیرین. ك ئێواره‌یه‌كی هاوینه‌، دره‌خته‌كانی حه‌وشه‌ ئاو ده‌ده‌م، سه‌ر هه‌ڵده‌بڕم ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort