سەرەکی » وتار » هونه‌ر ره‌سوڵ ئه‌حمه‌د » ئاڵا و یەکێتیی و کەرکوک

ئاڵا و یەکێتیی و کەرکوک

هەنگاوەکانی یەکێتی بە ئارامی بۆخزمەتکردنی کەرکوک لە وێنەی گەورەدا دەبینرێن، بێگومان لەداهاتووشدا رووداو وکۆی پێشهاتە سیاسیەکانی تریش ئەم راستیە زیاتر دەسەلمێنن، ئەوەی یەکێتی بۆ کەرکوکی کرووە ( وەک ئەرکێکی گرنگی نەتەوەیی) خزمەتێکی زۆر بە داهاتووی ئەم شارە دەکات. ئەم قۆناغە نوێیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کەرکوک و چۆنیەتی گەڕانەوەی یەکجارەکی ئەم شارە بۆ باوەشی هەرێمی کوردستان، بە بەرزکردنەوەی ئاڵای پیرۆزی کوردستان لە شارەکە دەستی پێکردوو بێگومانیش بە دانانی پارێزگارێکی کورد و گەڕانەوەی دۆخی شارەکە بۆ پێش قۆناغی ریفراندۆم، هەنگاوەکانی داهاتووی یەکێتی دەبن لەشارەکە.
دەبێت ئەو حەقیقەتەش بیربخەینەوە ئەوەی لە 16 ئۆکتۆبەر و دواتریش لە شاری کەرکوک بینرا، ئەوەندەی دەرەنجام بوو، ئەوەندە پەیوەندی بەخودی گۆڕانکاریەکانەوە نەبوو، بەمانایەکی تر و لە کورترین وێنادا ئەوەی لەم شارە کوردستانیەدا دەگوزەرێت، دەرەنجامی هەنگاوێک بوو کە لە چوارچێوەی ریفراندۆمدا کۆکرایەوە، کە دواجار نەک هەر شاری کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکانی خستەوە ژێر هەیمەنەی حکومەتی فیدراڵ، بەڵکو ئەزمونی هەرێمی کوردستانیشی وەستاند و زیانی زۆری لە ناوبانگی هەرێمیش دا. هەڵبەت ئەمە بەو مانایە نییە کە هەنگاوەکانی سەربەخۆیی بۆ کورد رەوانیە یان دەبێت کورد تائەبەد هەر لەو چوارچێوەی عیراقدا بمێنێتەوە،چونکە گەیشتنی کورد بەمافی چارەنوس مافێکی رەوای کوردەو یەکێتیش بە درێژایی مێژووی دروستبونی هەمیشە لەوپێناوەدا کاری کردووە، بەڵام بۆهەنگاوێکی گرنگی لەم چەشنە هەلومەرجی گونجاو گرنگە، کە بەداخەوە تەوقیتی ریفراندۆم نەگونجاو بوو، نە کوردیش لەو رێگەیەوە توانی بگاتە هیچ کوێ،ئەمە لە کاتێکدا ئەم کارتە گرنگە نەتەوەییەش تا زەمەنێکی تری نادیار لە دەستی کورد دەرهێنرا.
ئێستا دوای هەموو ئەو روداوانە و تێپەرینی دۆخێکی سەخت و دژوار، یەکێتی توانی جارێکی تر لە کەرکوک ئاڵای کوردستان بەرز بکاتەوە، ئەمە هەرخوێندنەوەیەکی بۆبکرێت، بەڵام دواجار هەنگاوێکی گرنگە و شایستەی ستایشە، چونکە یەکێتی وەک چۆن لە سەرەتای رووداوەکانی 16 ئۆکتۆبەرەوە (کە بێگومان دەرەنجامی ریفراندۆمی 25ی ئەیلولی هەمان ساڵ بوو) شارەکەی جێ نەهێشت ، بە مانەوەشی لە شارەکە جارێکی تر توانی پارێزگاری لە کوردستانی بونی ئەم شارە بکات، چونکە ئەگەر یەکێتی هاوشێوەی لایەنەکانی تر و بە تایبەت پارتی شارەکەی جێ هێشتبا، بێگومان دۆخی کەرکوک بەرە و کەنارێک دەرۆیشت کە ئێستا نەدەتوانرا بەو ئاسانیە جارێکی تر ئاڵای تیادا هەڵبکرێتەوە.
چونکە ئەم هەنگاوەی یەکێتی لە قۆناغێکدا کە هێشتا دۆخی شارەکە دڵخوازی کورد نییە، گرنگی زۆری هەیە و دەرەنجامی مامەڵەی بەرپرسیارانەی یەکێتیە لەگەڵ واقعی شارەکە، کە لە هەر گۆشەنیگایەکەوە سەیری وێنەکەی بکەی ئەوەندەی خزمەتکردنە بە کورد و ناسنامەی ئەم شارە، هەرگیز خزمەتکردن نییە بە یەکێتی خۆی، هەڵبژاردنەکانی رابردوو سەنگ و قورسایی یەکێتیش لە شاری کەرکوک دەرخەری ئەو راستەیەیە، کە یەکێتی لەهەر کوێیەک پێویستی بە موزایەدەی سیاسی هەبێت لە کەرکوکدا پێویستی نییە، چونکە یەکێتی خاوەنی شارەکەیە و خەڵکی کەرکوکیش خۆیان متمانەیان بە یەکێتی لە ئاستێکدایە کە هیچ پروپاگەندە و موزایەدەیەک ناتوانێت ئینتمای ئەم شارە بەرامبەری کەمبکاتەوە، یەکێتی و شاری کەرکوک دوانەیەکی دانەبراون لەیەکتر و زوڵم و ستەمی بەعسیش نەیتوانیوە ئەم شارە لە یەکێتی جیابکاتەوە.
ئێستا دوای ئەم هەنگاوەی یەکێتی، ئیدی قۆناغی ئەوەیە لایەنە کوردستانیەکان بە تایبەت پارتی قۆناغی موزایەدە و رەنگرێژکردنی دۆخەکە تێبپەرێنێت،چونکە هێشتا کەرکوک پێویستی بەهەماهەنگی و کاری پێکەوەیی هەیە و ئەم قۆناغەی کەرکوک ئەوە دەخوازێت کورد یەکگرتوانە بتوانێت پارێزگارێکی کوردیش لە شارەکە دابنێت و ئیدی لە دوای ئەمەشەوە قۆناغی ئاساییکردنەوە زیاتری رەوشی شارەکە دەست پێبکات.
یەکێتی کارە گرنگ و قورسەکەی ئەنجامدا و دوای ئەوەش قۆناغی تری گرنگ لە چاوەڕوانی یەکدەنگی و یەکریزی لایەنە کوردستانیەکاندایە، دەبێت ئەوەشمان لەیاد بێت مێژوو وەک خۆی رووداوەکان تۆمار دەکات و ئەو لایەنە کوردستانیانەشی هۆکاری بەردەوامیدانی ئەم دۆخەی کەرکوکن بە هەڵوێستەکانی ئێستایانەوە دەچنە ناو لاپەرەکانی مێژوو، کە دواجار هیچ پاساوێک ناتوانێت قەبارەی گەورەی تاوانەکەیان دەرهەق بە کەرکوک بچوکبکاتەوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یه‌كهه‌ڵوێستی دوێنێ و پێویستیی ئه‌مڕۆ

راپه‌ڕینی به‌هاری 1991 كه‌ یه‌كێتی ئه‌ندازیارو رانیه‌ش بوو به‌ سه‌رمه‌شق ...