سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » گرنگی دواخستن له‌ چیرۆك و رۆماندا

گرنگی دواخستن له‌ چیرۆك و رۆماندا

نوید فرخی
له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم

بێگومان ئاواتی هه‌ر چیرۆكنووسێك یان رۆماننووسێك ئه‌وه‌یه‌ چیرۆك یان رۆمانی وا بنووسێت، كه‌ خوێنه‌ر به‌بێ وه‌ستان بیخوێنێته‌وه‌ و لاپه‌ڕه‌كانی هه‌ڵبداته‌وه‌. ئه‌گه‌ر چیرۆكه‌كه‌ یان رۆمانه‌كه‌ سه‌رنجڕاكێش بێت و به‌ باشی گێڕدرابێته‌وه‌، خوێنه‌ر زۆر حه‌ز به‌ خوێندنه‌وه‌ی ده‌كات و به‌ شه‌وق و زه‌وقه‌وه‌ ده‌یخوێنێته‌وه‌. بێگومان ته‌شویقكردنی خوێنه‌ر شتێكی پێویسته‌، به‌ڵام چۆنێتی به‌ڕێوه‌بردنی ته‌شویقكردنی له‌ ژێر كۆنترۆڵی نووسه‌ردایه‌.

له‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی ده‌قێكی ئه‌ده‌بیدا، دواخستن به‌و حاڵه‌ته‌ی زیهنی خوێنه‌ر ده‌گوترێت كه‌ یه‌كه‌م: نه‌زانێت بڕیاره‌ چی رووبدات، دووه‌م: بیه‌وێ بزانێ چی رووده‌دات و گرنگیی به‌وه‌ بدات كه‌ چی رووده‌دات. به‌شی دووه‌م هێنده‌ی به‌شی یه‌كه‌م گرنگه‌ چونكه‌ ئه‌گه‌ر خوێنه‌ر حه‌زێكی نه‌بێت كه‌ بزانێت چی رووده‌دات و بایه‌خی پێنه‌دات ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ كتێبه‌كه‌ تووڕ بدات و ته‌واوی نه‌كات.
ناسینی خوێنه‌ر ده‌كه‌وێته‌ پێش پێویستیی دواخستنه‌وه‌:
خوێنه‌ر ده‌بێت به‌ دوای چیرۆكه‌كه‌ یان رۆمانه‌كه‌دا بچێت. به‌ڵام ئه‌م (ده‌بێت)ه‌، چۆن ده‌كرێ یان چۆن كاری كرده‌یه‌؟ ئه‌گه‌ر له‌ ده‌قه‌كه‌تدا جۆره‌ها مه‌ته‌ڵۆكه‌ و گرێ و گۆڵ و ململانێشت دروست كردبێت، به‌ڵام نه‌توانیت بچیته‌ ناو حه‌ز و ویستی خوێنه‌ره‌وه‌، ئه‌وا ده‌قه‌كه‌ت دواخستنی كاریگه‌ری له‌ ده‌ستداوه‌. به‌م پێیه‌ نووسه‌ر به‌ر له‌هه‌ر شتێك ده‌بێت وه‌رگر یان خوێنه‌ری خۆی بناسێت. ئه‌گه‌ر وه‌رگر یان خوێنه‌ر مێردمناڵ بێت، ده‌بێت بابه‌تی وه‌كو ئاشتی و جه‌نگ و چاكه‌ و … هتد. واته‌ (ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌و ته‌مه‌نه‌دا پێوسته‌ له‌ مێشكی مێردمناڵدا سه‌قامگیر بن) بكه‌یته‌ بابه‌تی ده‌قه‌كه‌ت. ئه‌گه‌ر وه‌رگر یان خوێنه‌ر گه‌وره‌ بێت، ده‌بێت بابه‌تی قووڵتری كۆمه‌ڵایه‌تیی وه‌كو هه‌ژاریی و كار و دروشم و … هتد. له‌م جۆره‌ بابه‌تانه‌ بخه‌یته‌ ناو ده‌قه‌كه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌ر وه‌رگر یان خوێنه‌ر حه‌زی له‌ جۆره‌ ژانرێكی تایبه‌تی وه‌كو ئه‌ده‌بیاتی پۆلیسییه‌، ده‌بێت بابه‌تی وه‌كو كوشتن و تاوان و مه‌ته‌ڵۆكه‌ باكگراوندی ده‌قه‌كه‌ت بێت. ئه‌گه‌ر بۆ ناوچه‌یه‌كی تایبه‌تیش ده‌نووسیت، یان ده‌ته‌وێت لایه‌نگرانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ رابكێشیت، له‌ ده‌قه‌كه‌تدا شته‌ دیاره‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه‌ زه‌ق بكه‌ره‌وه‌. بۆ نموونه‌ (لی چایڵد) له‌ رۆمانه‌ پۆلیسییه‌كانیدا به‌پێی دانپێدانانی خۆی بۆ راكێشانی خوێنه‌ره‌ فه‌ره‌نسی زمانه‌كان لێكۆڵه‌ر (جاك ریچه‌ر)ی وه‌كو باوكی كاره‌كته‌ره‌كه‌ی (جاك ریچه‌ر) ناساند به‌و مه‌به‌سته‌ی خوێنه‌رانی فه‌ره‌نسی بۆ خوێندنه‌وه‌ی ده‌قه‌كه‌ی ته‌شویق بكات و ( له‌مه‌شدا سه‌ركه‌وتوو بوو.)

پێشبینی خوێنه‌ر گه‌وره‌ترین دوژمنی دواخستنه‌:
توانای پێشبینی له‌ لایه‌ن خوێنه‌ره‌وه‌، دوژمنی دواخستنه‌. به‌ڵام ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ نابێت نووسه‌ر به‌رده‌وام خوێنه‌ر له‌ گوماندا بهێڵێته‌وه‌. خوێنه‌ر زیاتر به‌وه‌ی كه‌ له‌ كۆتاییدا خافڵگیر بێت و باكگراوندی بیركردنه‌وه‌ی بدرێت به‌یه‌كدا، خۆشحاڵ ده‌بێت. به‌م پێیه‌ ده‌بێت چه‌ند باكگراوندێك له‌ مێشكی خۆیدا فۆرمه‌ڵه‌ بكات.
ئه‌وه‌ت له‌ بیر نه‌چێت كه‌ خۆخزاندنه‌ ناو هه‌ستی خوێنه‌ره‌وه‌ تاكه‌ باكگراوندی دواخستنه‌. بۆ دواخستن ده‌بێت به‌ شێوه‌یه‌كی چاونه‌ترسانه‌ و بێپه‌روا خوێنه‌ر رابكێشیته‌ ناو چیرۆك یان رۆمانه‌كه‌ته‌وه‌ و تووشی هه‌ژان و سه‌رسوڕمانی بكه‌یت. بێگومان رووداوه‌كانی ده‌قه‌كه‌ ده‌بێت به‌لای خوێنه‌ره‌وه‌ قابیلی پێشبینی نه‌بێت. به‌ ده‌ربڕینێكی دیكه‌ ده‌بێت هه‌وڵ و كۆششی نووسه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ بێت كه‌ خوێنه‌ر تووشی هه‌مان ئه‌و سترێس و دڵه‌ڕاوكێیه‌ بكات كه‌ پاڵه‌وانی رۆمانه‌كه‌ی تێكه‌وتووه‌ و به‌ده‌ستییه‌وه‌ گیری خواردووه‌. بۆ نموونه‌ كاتێ ئه‌م پاڵه‌وانه‌ له‌ ژێرزه‌مینێكدا رووبه‌ڕووی سێ دوژمنی ترسناك ده‌بێته‌وه‌، راسته‌وخۆ بچۆره‌ ناو مێشك و بیركردنه‌وه‌ی ئه‌و ساته‌وه‌خته‌یه‌وه‌ تا له‌ ئه‌نجامدا خوێنه‌ریش هێنده‌ی پاڵه‌وانی رۆمانه‌كه‌ بترسێ و بتۆقێ.

دواخستنی باوه‌ڕپێكراو:
باسی ژێرزه‌مین و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی دوژمنێكی ترسناكمان كرد، باسكردنی ئه‌م خاڵه‌ش پێویسته‌ كه‌ ده‌بێت له‌م بواره‌دا دوودڵ بیت، نابێت هه‌روا به‌ ئاسانی له‌ سنووری وێناكردنی خوێنه‌ر زیاتر پێ دابگریت. دروستكردنی فه‌زایه‌كی دڵه‌ڕاوكێ دروستكه‌ر و ترسناك هه‌رگیز ئیشێكی نا ئه‌ده‌بی و نالۆجیكی نییه‌، به‌ڵام نابێ له‌م فه‌زا دروستكردنه‌دا ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ بكه‌یت كه‌ خوێنه‌ر نه‌توانێ خۆی بخاته‌ شوێنی ئه‌و كه‌سه‌. ژانره‌ ئه‌ده‌بییه‌كه‌ی خۆت ده‌ستنیشان بكه‌. ئه‌گه‌ر چیرۆكی خه‌یاڵی زانستیی یان ریالیزمی جادوویی و له‌م بابه‌ته‌ نانووسیت، (پرۆتاگۆنیست) یان (ئانتاگۆنیست) ه‌كه‌ت له‌پڕ ناتوانێت تواناكانی كاره‌كته‌ر له‌م جۆره‌ چیرۆكانه‌دا به‌رجه‌سته‌ بكات. ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌ فه‌زاش راسته‌. به‌م پێیه‌ پاراستنی هاوده‌ردیی له‌ نێوان كاره‌كته‌ر و خوێنه‌ردا گرنگی خۆی هه‌یه‌. ئه‌گه‌ر باوه‌ڕپێكردنی خوێنه‌ر به‌ كه‌م بگریت، له‌ باشترین حاڵه‌تدا (واته‌ ئه‌گه‌ر خوێنه‌ر له‌به‌رخۆیه‌وه‌ نه‌ڵێت ئه‌مه‌ خراپترین چیرۆكه‌ كه‌ تا ئێستا خوێندبێتمه‌وه‌) وه‌كو ته‌نز سه‌یری ده‌كات. له‌ سه‌ره‌وه‌ باسی ژێرزه‌مینێكمان كرد كه‌ پاڵه‌وانه‌كه‌مان رووبه‌ڕووی سێ كه‌س ده‌بێته‌وه‌. گریمان ئه‌و له‌ جیاتی سێ كه‌س، رووبه‌ڕووی سه‌د كه‌س ده‌بێته‌وه‌ و له‌ كۆتاییشدا به‌سه‌ریاندا سه‌رده‌كه‌وێت. لێره‌دا خۆت بخه‌ره‌ شوێنی خوێنه‌ر، ئایا باوه‌ڕ به‌مه‌ ده‌كه‌یت؟

تاریكی:
به‌ ترسناكتركردنی ره‌گه‌زه‌كانی چیرۆك، وه‌كو پێویست دواخستنێكی باشتر به‌ده‌ستنایه‌ت. ته‌نانه‌ت ده‌توانی په‌یژه‌، مایكره‌فۆن، تارمایی، دوشی حه‌مام و … هتد. بۆ دڵه‌ڕاوكێ دروستكردن به‌كاربهێنیت (ئه‌و بابه‌ته‌ی تیایدا هیچكۆك وه‌ستا بوو). یه‌كێك له‌ گونجاوترین ئامرازه‌كان له‌ فه‌زادا بۆ دروستكردنی دواخستن، تاریكییه‌. گۆی زه‌وی هه‌میشه‌ به‌ده‌وری خۆردا ده‌خولێته‌وه‌ و له‌ ماوه‌ی شه‌و و رۆژێكیشدا یه‌كجار به‌ده‌وری خۆیدا ده‌خولێته‌وه‌، به‌م پێیه‌ تاریكیی شه‌و رووداوێكی سروشتییه‌. ئه‌و رووداوه‌ سروشتییه‌یه‌ كه‌ ده‌توانێت هاوڕێی نووسه‌ران بێت. بۆچی تاریكیی ئه‌وه‌نده‌ گرنگه‌؟ چونكه‌ بۆ دروستكردنی هه‌ر فه‌زایه‌ك یان هه‌ر ره‌گه‌زێكی دڵه‌ڕاوكێ دروستكه‌ری دیكه‌، ده‌بێت بنه‌مای په‌یوه‌ندی عیله‌ت و مه‌علولێكی پته‌و دابرێژیت، له‌ كاتێكدا تاریكیی شه‌و به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی ئه‌م حاڵه‌ته‌ باشه‌ فه‌راهه‌م ده‌كات.
له‌به‌كارهێنانی تاریكیی و (هه‌موو ئامرازه‌كانی دیكه‌ی دواخستندا) نابێت زیاده‌ڕه‌ویی بكه‌یت. شه‌و و رۆژێك چه‌ند سه‌عاتێكی رووناكه‌ و چه‌ند سه‌عاتێكیشی تاریكه‌. كاتێ تاریكیی مانای ده‌بێت كه‌ رۆژێك له‌ ئارادا بێت. كه‌مێك رووناكیی، تاریكیی سه‌رنجڕاكێشتر ده‌كات. كاتێ حاڵه‌تی دواخستنمان هه‌یه‌ كه‌ حاڵه‌تی ئاساییشمان هه‌بێت. به‌ڵام كاتێ حاڵه‌تی دواخستن بگۆڕێت به‌ حاڵه‌تی ئاسایی چیرۆك، ئه‌وسا كاریگه‌ریی خۆی له‌ ده‌ست ده‌دات.

ئاماژه‌ نادیاره‌كان:
یه‌كێك له‌ ته‌كنیكه‌كانی به‌كارهێنانی دواخستن، ئاماژه‌ی بچووك و وه‌همییه‌. بابه‌تێك بكه‌ به‌ باكگراوندی فكری خوێنه‌ر. پاشان بیهێنه‌ره‌ ئاراوه‌. بۆ نموونه‌ كاره‌كته‌ری سه‌ره‌كی چیرۆك سه‌ره‌تا له‌ رادیۆوه‌ گوێی لێده‌بێت كه‌ جه‌ماعه‌تێ دز ده‌ستیان كردووه‌ به‌ دزینی ئوتومبیلی جۆری (په‌یكان)ی گه‌نجان. به‌ رێكه‌وت ئه‌میش ئوتومبیلێكی په‌یكانی گه‌نجانی هه‌یه‌. ئێستا له‌ هه‌ر جێگایه‌كی چیرۆكه‌كه‌دا كاتێ كاره‌كته‌ری سه‌ره‌كی ئوتومبیله‌كه‌ی پارك ده‌كات و ده‌یه‌وێ لێی دوور بكه‌وێته‌وه‌، حاڵه‌تێكی له‌باری دواخستنت هه‌یه‌. به‌رده‌وام سه‌یری پشت خۆیه‌وه‌ ده‌كات بۆ ئه‌وه‌ی ئوتومبیله‌كه‌ی نه‌دزن. جارێك ده‌بینێت غه‌واره‌یه‌ك له‌ ئوتومبیله‌كه‌ی نزیك كه‌وتۆته‌وه‌ به‌خێرایی خۆی ده‌گه‌یه‌نێته‌ لای به‌ڵام سه‌یر ده‌كات كابرای پاركه‌كه‌یه‌. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر دزیش بێت گرنگ نییه‌. له‌ كاتی بینینی ئه‌م كه‌سه‌ غه‌واره‌یه‌وه‌ هه‌تا كاتێ ده‌گه‌ینه‌ لای و ناسنامه‌ی خۆی ئاشكرا ده‌كات حاڵه‌تی دواخستنمان ده‌بێت. ئه‌گه‌ر هه‌تا كۆتایی چیرۆكه‌كه‌ش دزینی سه‌یاره‌كه‌ روونه‌دات یان سه‌یاره‌كه‌ نه‌دزرێت دیسان گرنگ نییه‌. چونكه‌ دواخستن سه‌باره‌ت به‌ روودانی رووداوه‌كان نییه‌، به‌ڵكو سه‌باره‌ت به‌ چاوه‌ڕوانیی ئه‌و رووداوانه‌یه‌.

زانیاری:
سه‌رپه‌رشتیكردنی زانیاریی له‌ چیرۆكدا، خاڵێكی دیكه‌یه‌ كه‌ ده‌بێت حسابی بۆ بكرێت. هه‌مووان سۆراخی وه‌ڵام ده‌كه‌ن. ئێمه‌ له‌و كاته‌وه‌ كه‌ دێینه‌ دنیاوه‌ ده‌مانه‌وێ بزانین. ئه‌م ره‌وته‌ش هه‌میشه‌ییه‌. له‌پێناوی به‌ده‌ستهێنانی وه‌ڵامدا خوێنه‌ر لاپه‌ڕه‌كانی كتێبێك هه‌ڵده‌داته‌وه‌. كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر زۆر زوو هه‌موو زانیارییه‌كان بده‌ی به‌ خوێنه‌ر، پاڵنه‌ری ئه‌وت بۆ به‌رده‌وامبوون له‌سه‌ر خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه‌ كه‌م كردۆته‌وه‌. كه‌واته‌ له‌ كات و شوێنی خۆیدا زانیاری پێویست بده‌ به‌خوێنه‌ر، ئه‌گه‌ر توانیشیت به‌ ئاماژه‌ و ناڕاسته‌وخۆ زانیاری پێ بده‌ی ئه‌وا باشتره‌.

سه‌رچاوه‌: cafe-dastan.ir

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

رۆمانی ئه‌سپه‌ره‌، چیرۆكی كه‌لله‌سه‌ره‌كان

عومه‌ر سه‌ید نووسه‌رێكی كه‌ركوكییه‌ و له‌م رۆژانه‌دا نوێترین رۆمانی خۆی ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort