سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » دیلانـێ موزیك به‌ خـوێـنه‌ران ناسێنرا

دیلانـێ موزیك به‌ خـوێـنه‌ران ناسێنرا

كتێبخانه‌ی گشتی كۆیه‌ له‌ چالاكییه‌ ئه‌ده‌بیی و هونه‌ریی و رۆشنبیریی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی به‌رده‌وامه‌ و هه‌میشه‌ هه‌وڵیداوه‌ جووڵه‌ بخاته‌ نێو شاره‌ پڕ جووڵه‌كه‌ی كۆیه‌، له‌ نوێترین چالاكییدا هه‌ستا به‌رێكخستنی كۆرێك بۆ ناساندنی كتێبێكی نوێی نووسه‌ر و رۆژنامه‌وان و رۆشنبیر و سیاسه‌تمه‌دار (ره‌هبه‌ر سه‌ید برام)، به‌ناوی (دیلانێ و موزیك) واته‌ گۆرانی موزیك، چونكه‌ به‌شێوه‌زاری كۆیه‌ به‌ گۆرانی ده‌گوترێت (دیلانێ)، به‌ڵام ناساندنه‌كه‌ شێوازێكی نوێی به‌خۆوه‌ گرتبوو و ده‌رچوو بوو له‌شێوه‌ باو و كلاسیكی و كۆنه‌كه‌، ئه‌ویش به‌ رێكخستنی كۆڕێكی ئاوێته‌ له‌ ئه‌ده‌ب و هونه‌ر، سه‌ره‌تا له‌لایه‌ن كۆرگێڕ (هاوكار ڕه‌ندی خانی) كورته‌یه‌ك له‌سه‌ر كتێبه‌كه‌ و نووسه‌ر پێشكه‌شكرا، پاشان نووسه‌ر باسی له‌ نێوه‌رۆكی كتێبه‌كه‌ و تێكستی هه‌ندێ له‌ شیعره‌كانی خسته‌ڕوو، دوای ئه‌وه‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ئه‌ده‌بی له‌لایه‌ن (د.هاوژین سڵێوه‌) له‌سه‌ر كتێبه‌كه‌ و شیعره‌كانی نووسه‌ر، كه‌ له‌ دووتوێی كتێبه‌كه‌دا بڵاوكراونه‌ته‌وه‌ پێشكه‌شكرد، لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ی (د.هاوژین) له‌ ڕوانگه‌ی واقیعیه‌تی شیعره‌كانی نووسه‌ره‌وه‌ بوو، كه‌ سه‌رچاوه‌ و بنه‌مای هه‌موو شیعره‌كانی له‌سه‌ر بنه‌مای واقیع به‌ تێكه‌ڵبوون له‌ خه‌ون و خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ی داهێنه‌رانه‌ بنیات نرابوون، پاشان له‌لایه‌ن چه‌ند هونه‌رمه‌ندێكی میوزیكژه‌ن و گۆرانبێژ درێژه‌ به‌ كۆره‌كه‌ درا و چه‌ندین گۆرانییان پێشكه‌ش به‌ جه‌ماوه‌ری ئاماده‌بوو كرد، كه‌ تێكستی هه‌موو گۆرانییه‌كان له‌ شیعره‌كانی نووسه‌ر (كاك ره‌هبه‌ر) بوون و له‌لایه‌ن هونه‌رمه‌نده‌ میوزكژه‌نه‌كانه‌وه‌ ئاوازیان بۆ دانرا بوون، گۆرانبیژه‌كان بریتی بوون له‌ ( بورهان محه‌مه‌د، میرۆز كۆیی، ئاره‌زوو ئیسماعیل، شێروان حه‌وێز، نه‌بات قاسم) هه‌روه‌ها هونه‌رمه‌نده‌ موزیكژه‌كانیش پێكهاتبوون له‌ ( محه‌مه‌د ره‌فیق – كه‌مان، ره‌نجده‌ر خه‌زانی – عود، باهۆز مام هه‌ژار – فلوت، هه‌رێم مصدق- كیبۆرد). هه‌روه‌كو باسمانكرد توێژنه‌وه‌ باسكردنی شیعره‌كانی نووسه‌ر له‌ روانگه‌ی ریالیزمییه‌وه‌ بوو، دیاره‌ چه‌ندین بوار و توخم و ته‌كنیكی دیكه‌ هه‌یه‌، كه‌ ده‌توانرێت له‌ڕێیه‌وه‌ بابه‌تی ئه‌ده‌بیی و له‌نێویشیدا شیعر، پێی هه‌ڵبسه‌نگێندرێت و بخرێته‌ ژێر باس و شرۆڤه‌ و شه‌نوكه‌وكردن و شیكردنه‌وه‌و‌ لێكدانه‌وه‌، به‌ڵام لێره‌دا سه‌رچاوه‌ی ئیلهام و دارشتنی شیعره‌كان قسه‌ی له‌سه‌ر كرا.
دیاره‌ واقیع به‌ هه‌موو جۆره‌كانییه‌وه‌ ده‌بێته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی ده‌وڵه‌مه‌ند و به‌پێز و چێژبه‌خش و نه‌مر بۆ كاری ئه‌ده‌بیی و هونه‌ریی، بابه‌تێك كه‌ سه‌رچاوه‌كه‌ی له‌ واقیعه‌وه‌ هه‌ڵقوڵابوو ئه‌وا ته‌مندرێژی و نه‌مریی و قبوڵكراو به‌و كاره‌ ده‌به‌خشێت، ئه‌گه‌ر ئاور له‌ ئه‌ده‌بی فۆلكلۆری بده‌ینه‌وه‌، كه‌ سه‌رچاوه‌ی ئه‌ده‌بی هه‌موو گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌كه‌ و هه‌موو جۆره‌كانی ئه‌ده‌ب و هونه‌ر ره‌گ و ریشه‌یان بۆ ئه‌و جۆره‌ی ئه‌ده‌ب ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، هه‌روه‌ك (گۆركی)رۆژهه‌ڵاتناس ده‌ڵێت ( ره‌گ و ریشه‌ی ئه‌ده‌بی نووسراو له‌ ئه‌ده‌بی فۆلكلۆر دایه‌)، ئه‌و ئه‌ده‌به‌ش هه‌مان خه‌سڵه‌تی واقیعیبوونی تێدایه‌، بۆیه‌ به‌نه‌مریی و قبووڵكراوی له‌نێو گشت چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵدا ده‌مێنێته‌وه‌، هه‌موو تاكه‌كانی كۆمه‌ڵ خۆیان به‌ خاوه‌نی ده‌زانن، شتی دوور له‌ واقیع و بێ بنه‌ما، ته‌مه‌نی كورته‌ و زۆر نامێنێته‌وه‌، به‌شه‌كانی ئه‌ده‌بی فۆلكلۆر هه‌ر هه‌موویان راستگۆیی و واقیبوونیان تێدا به‌دی ده‌كرێت، واته‌ باسكردنه‌ له‌ رووداو به‌سه‌رهاتێك، كه‌ له‌ رابردووی دوور یان نزیك روویداوه‌ و بووه‌ به‌ به‌شێك له‌ مێژوو، واته‌ گێرانه‌وه‌ی مێژووێكه‌ له‌لایه‌ن نووسه‌ر یان شاعیره‌وه‌، به‌ڵام خۆناكرێت كاری ئه‌ده‌بی به‌شێوه‌ی كاری مێژوویی ئه‌و رووداوه‌ بگێڕێته‌وه‌ و تۆمار بكات، ئه‌گه‌ر وای لێهات ئه‌وا دوورده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌ خه‌سڵه‌تی ئه‌ده‌ب و هونه‌ر و ده‌بێته‌ مێژوو، ئه‌و كاتیش خه‌ڵكی بچن كتێبێكی مێژوویی بخوێننه‌وه‌ باشتر و پڕ زانییاریی و به‌سوود تره‌ له‌و كاره‌ ئه‌ده‌بیی و هونه‌رییه‌، نووسه‌ر یان شاعیر دێت سوود له‌و رووداوه‌ مێژووییه‌ وه‌رده‌گرێت و تێكه‌ڵ به‌ خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ی داهێنه‌رانه‌ی خۆیده‌كات و به‌شێوه‌یه‌كی ئیستاتیكی و چێژبه‌خش ده‌یخاته‌ڕوو، هه‌روه‌ها نووسه‌ر وه‌كو مێژوونووس نایه‌ت وردودرشتی ئه‌و رووداوه‌ تۆمار بكات و بیگێڕێته‌وه‌، به‌ڵكو دێت به‌شێك له‌و مێژوو و رووداوه‌، كه‌ ده‌یه‌وێت و به‌لایه‌وه‌ گرنگ و سه‌رنجراكێشه‌ هه‌ڵده‌بژێرێت و ده‌یكات به‌كارێكی ئه‌ده‌بیی، خۆ ئه‌گه‌ر وانه‌كات، له‌وانه‌یه‌ ئه‌و رووداوه‌ چه‌ندین رۆژ و مانگ و ساڵی خایاندبێ، ئه‌وه‌ش نه‌شیاو و نه‌گونجاو و نه‌كرده‌یه‌، كه‌ نووسه‌رێك بێت ئه‌و ماوه‌ دوور و درێژه‌ بكات به‌ بابه‌تێكی ئه‌ده‌بی، بۆ نموونه‌ ، ئه‌گه‌ر نووسه‌رێك باسی رووداوی (قه‌ڵای دمدم)مان بۆ بكات، خۆ نایه‌ت هه‌موو رووداوه‌كه‌ به‌ هه‌موو ورده‌كاریی و درێژخایه‌نی ماوه‌كه‌ی باس بكات، به‌ڵكو دێت باسی ئه‌و خه‌ڵه‌ یان شوێنه‌ ده‌كات، كه‌ جێی بایه‌خ و گرنگیپێدانه‌ و خۆی پێی كاریگه‌ر بووه‌ ، هه‌روه‌ها داستانی ئۆدیسه‌ش كه‌ چه‌ندین ساڵی خایاندووه‌ ، نووسه‌ر نه‌هاتووه‌ باسی ئه‌و هه‌موو ساڵه‌مان بۆ بكات، به‌ڵكو باسی گه‌ڕانه‌وه‌ی پاڵه‌وان و كۆتا ساته‌كانی رووداوه‌كه‌مان بۆ ده‌كات، هه‌روه‌ها له‌ڕووی خه‌یاڵ و خه‌ون و ئه‌ندێشه‌وه‌ جیاوازی ده‌كه‌وێته‌ نێوان كاری مێژوویی و مێژوونووس و ئه‌ده‌ ب و ئه‌دیبه‌وه‌، چونكه‌ كاری مێژوویی هه‌تا نووسه‌ره‌كه‌ی ، كه‌ مێژوونووسی پێده‌ڵێن، هه‌تا نزیك بێته‌وه‌ له‌ تۆماركردنی فۆتۆگرافیانه‌ و وه‌كو خۆی تۆمار كردن و درۆنه‌كردن (واته‌ خه‌یاڵ) ، ئه‌وا كاره‌كه‌ی جوانتر ده‌بێت و راستییه‌ مێژووییه‌كان باوه‌رپێكراوتر ده‌بن، به‌ڵام ئه‌م پێوه‌ره‌ بۆ ئه‌ده‌ب و ئه‌دیب پێچه‌وانه‌ ده‌بنه‌وه‌، چونكه‌ نووسه‌ر نابێت ئه‌و رووداوه‌ واقیعی و مێژووییه‌ به‌شێوه‌یه‌كی فۆتۆگرافیانه‌ و وه‌كو خۆی بخاته‌ڕوو و خه‌یاڵی تێدا نه‌كات، هه‌تا نووسه‌ر لێره‌دا خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ی قوڵ و فراوانتر بێت و درۆی زیاتری تێدا بكات (درۆ لێره‌دا به‌واتا ته‌قلیدییه‌كه‌ نا، مه‌به‌ست خه‌یاڵه‌)، كاره‌كه‌ی جوانتر ده‌بێت، هه‌موو ئه‌مانه‌ش بۆ خزمه‌تكردن و جوانكردن و به‌خشینی چێژ و خۆشییه‌ به‌و كاره‌ ئه‌ده‌بییه‌، هه‌روه‌ها مێژوونووس ده‌بێت له‌ نووسینه‌وه‌ی مێژوودا بێلایه‌ن بێت و لایه‌نداری نه‌كات، به‌ڵام مه‌رج نییه‌ ئه‌دیب و شاعیر له‌ مامه‌ڵكردن له‌گه‌ڵ رووداوی مێژووییدا به‌و شێوه‌یه‌ بێت.
دیاره‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ش له‌و شیعره‌ واقیعیی و ریالیزمیانه‌ی نووسه‌ره‌كه‌ی ئێمه‌دا به‌دیده‌كرێن و پیاده‌كراون، نووسه‌ر له‌ به‌كارهێنانی واقیعدا به‌ ئاگایی بێت یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌ بێت ئه‌و هانگاوانه‌ی هه‌ڵێناوه‌ و كاره‌ ئه‌ده‌بییه‌ واقیعییه‌كانی له‌سه‌ر بنیاتناوه‌، هه‌روه‌ها هه‌موو نووسه‌رێكی واقیعی سوود له‌ چه‌ندین سه‌رچاوه‌ واقیعی وه‌رده‌گرێت، جا واقیعی خۆی بێت، كه‌ وه‌كو ژیان و ئه‌زموونی رۆژانه‌ی تێیدا به‌ڕێكردبێت، یان واقیعی تاكه‌كانی ده‌وروبه‌ر و ناسیاو نه‌ته‌وه‌كه‌ی بێت یان واقیعی كۆمه‌ڵه‌كه‌ی یان به‌ بیستن له‌ خه‌ڵكی گوێبیستی بووبێت و سوودی لێ وه‌رده‌گرێت، جا ئه‌و كه‌سه‌ تا خاوه‌نی ئه‌زموونی زۆر بێت و ژیانی پڕ له‌ ئێش و ئازار و چه‌رمه‌سه‌ری و نه‌هامه‌تی و گوزه‌گواز و به‌شدار له‌ كار و باری كۆمه‌ڵ و نه‌ته‌وه‌ و ناوه‌نده‌ جودا جوداكاندا به‌سه‌ر بردبێت، ئه‌وا كاره‌كانی ده‌وڵه‌مه‌ندتر جوانتر و سه‌رنج راكێشتر ده‌بن، چونكه‌ هه‌ر كارێكی ره‌نگدانه‌وه‌ی یه‌كێكه‌ له‌و ئه‌زموون و رووداوه‌ واقیعییه‌ جیاوازانه‌ و هه‌ریه‌كه‌یان چیرۆك و گێڕانه‌وه و به‌سه‌رهاتێكی واقیعی له‌ پشته‌وه‌ ده‌بێت، به‌وه‌ش كاره‌كه‌ زیاتر خۆی ده‌كوتێته‌ نێو دڵ و ده‌رونی خه‌ڵكی و به‌ نه‌مریی ده‌مێنێته‌وه‌، دیسانه‌وه‌ ئه‌وه‌ش خه‌سڵه‌تێكی دیكه‌ی ئه‌ده‌بی فۆلكلۆرییه‌، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر ئاوڕ له‌ فۆرمێكی ئه‌ده‌بی فۆلكلۆری بده‌ینه‌وه‌، كه‌ (په‌ندی پێشینانه‌)، كه‌ هه‌موو تاكێك چه‌ندین له‌و په‌ندانه‌ی له‌به‌ره‌ و له‌نێو مه‌جلیس و كۆر و كۆبوونه‌وه‌ی‌ جوداجودای خۆش و ناخۆش ده‌یڵێته‌ه‌وه‌ ، ده‌بینین، هه‌ر یه‌كێك له‌و په‌ندانه‌ به‌سه‌رهاتێك یان رووداوێك یان چیرۆكێكی واقیعی له‌ پشته‌‌وه‌یه‌، سه‌ره‌تا به‌شێوه‌ چیرۆك بۆ خه‌ڵكی گێڕدراونه‌ته‌وه‌، پاشان بۆ كورتكردنه‌وه‌ و كه‌مكردنه‌وه‌ی كات بووه‌ به‌ رسته‌یه‌كی پڕ له‌ حیكمه‌ت و ئامۆژگاری ، ئه‌و كاره‌ ئه‌ده‌بییه‌ واقیعیانه‌ش هه‌مان خه‌سڵه‌تیان هه‌یه‌ و هه‌ر یه‌كه‌یان حیكایه‌ت و رووداوێكی واقیعی له‌پشته‌وه‌یه‌ و نووسه‌ر به‌شێوه‌ی شیعر یان جۆرێكی دیكه‌ی ئه‌ده‌ب دایڕشتۆته‌وه‌ و له‌نێو كاره‌كه‌یدا مه‌زراندوویه‌تی، واته‌ ئه‌و واقیعه‌ی كردووه‌ به‌ هه‌وێن و بنه‌مای كاره‌كه‌ی و له‌ رێی ئه‌ندێشه‌ و خه‌یاڵ شیعر یان جۆرێكی دیكه‌ی ئه‌ده‌بییدا دایڕشتۆته‌وه‌ و له‌نێو كاره‌كه‌یدا مه‌زراندوویه‌تی ، واته‌ ئه‌و واقیعه‌ی كردووه‌ به‌ هه‌وێن و بنه‌مای كاره‌كه‌ی و له‌ رێی ئه‌ندێشه‌ و خه‌یاڵێكی داهێنه‌رانه‌ی هونه‌رییه‌وه‌ شاكارێكی ئه‌ده‌بی له‌سه‌ر بنیاتناوه‌، دیاره‌ نووسه‌ری (دیلانێ و موزیك)یكیش، به‌ چه‌ندین وێستگه‌ و قۆناغی جیاوازدا تێپه‌ڕیوه‌ و چه‌ندین ئه‌زموونی جودای خۆش و ناخۆشی بینیوه‌ و ژیانی له‌نێو چین و توێژ و شوێن و ژینگه‌ی جیاوازدا به‌سه‌ر بردووه‌، به‌شداریی خه‌بات و تێكۆشان و شۆڕشی نه‌ته‌وه‌كه‌ی كردووه‌ و هه‌وراز و نشێو هه‌ڵچوون و داچون و هه‌ڵویستی جیاوازی له‌و بوارانه‌دا به‌چاوی خۆی بینیوه‌… ئه‌مانه‌شی هه‌موو كردووه‌ به‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی واقیعی بۆ شیعر و كاره‌ ئه‌ده‌بییه‌كانی دیكه‌ی، هه‌ر بۆیه‌ شیعره‌كان به‌شێوه‌ی واقیعی و چێژبه‌خش خۆیان ده‌نوێنن و سه‌رنجی موزیكییه‌كانی بۆ خۆی كێش كردووه‌ و ئاوازیان بۆ داناون و كردویانن به‌ گۆرانی…هیوای كاری نوێ و جوانتر و به‌رده‌وامی بۆ نووسه‌ر (كاك ره‌هبه‌ری سه‌ید برایم) ده‌خوازین.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

رۆمانی ئه‌سپه‌ره‌، چیرۆكی كه‌لله‌سه‌ره‌كان

عومه‌ر سه‌ید نووسه‌رێكی كه‌ركوكییه‌ و له‌م رۆژانه‌دا نوێترین رۆمانی خۆی ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort