سەرەکی » راپۆرت » سوڵتان موزەفەرەدین زین الدین علی كچك ئیماڕەتی اربل- گەڕەكی سەرای

هەڵدانەوەی لاپەڕەكانی مێژوویەكی پڕ شانازی (1154-1233)

سوڵتان موزەفەرەدین زین الدین علی كچك ئیماڕەتی اربل- گەڕەكی سەرای

موزەفەرەدین زین الدین علی كچك، ناسراو بە سوڵتان موزەفەرەدین گۆگبۆرو، ماوەی 45 ساڵ سەردار و حاكمی قەلای هەولێر و دەشتی شارەزوور بووە، سوڵتانێكی جۆمەرد و ئازا و نیشتیمان پەروەر و پاك بووە.
كاتێك لە شام دەبێت،ساڵی 1187 میلادی، ئەوكاتە زین الدین یوسفی، برای خاوەن ومیری هەولێر دەبێت، بەیەكێك لە كەسە نزیكەكانی خۆی دەڵێت: ئەگەر حوكمی هەولێر، مەملەكەتی باب و باپیرانم بەنسیب بێت، هەموو ماڵ و موڵك و ئەوەی هەمە دەیكەمە سێ بەش: بەشێكیان قەڵای هەولێری پێ‌ ئاوەدان دەكەم، بەشێكی دەدەمە فەقیر و موحتاجان، بەشی سێهەمیش دەكەمە خێر و خێراتی دایم و لە هەر شوێنێكی ئەو دونیایە كاری خێر و خیراتی پێدەكەم.
پاش مردنی براكەی،لە ساڵی 1190 میلادی، سوڵتان موزەفەر فوورسەتێكی زێڕینی بو هەڵدەكەوێت و دەبێتە جێگرەوەی خانەوادەكەی و دەبێتە سوڵتانی قەڵای هەولێر.
دیارە هەروەكوو باسی كردبووە، ئاوای كرد، بەرنامەكانی بەو شێوەیە بەڕێوەچوون، كە پێشتر بەڵێنی بە خودا و خەڵكی دابوو، سوڵتان موزەفەرەدین، سروشت و بارودۆخ و هەموو شتێكی كۆموڵگای قەڵای هەولێری گۆڕی..
هەر لەیەكەمین ساڵی دەستبەكاربوونی وەكوو صاحبی اربل- لە كتێبە مێژوویەكانی ئەو زەمانە – بە میری وڵاتانیان ووتووە – صاحب- سوڵتانی اربل، پێشنیار و بەرنامەی یادكردنەوەی مەولودی پێغەمبەری ئیسلامی كردووە، وە بەگوێرەی لێكۆلێنەوە مێژوویەكان، ئەوكاتە، گۆرانی و مۆسیقا نەبووە لەو ناوچەیە، هەتا ئەو ئاستەی كە بەشەرم و عەیبەوە باسی موسیقا و گۆرانی كراوە، بەڵام سوڵتان موزەفەر، گۆرانی و مۆسیقای هێناوەتە، هەولێر و ئەو ناوچەیە، لە بۆنەی یادكردنەوەی –مەولودنامە-ی پێغەمبەر، چەندین گۆرانیبێژ و هونەرمەند لە نوسەیبین و سەمەرقەند و شام هاتوونەتە هەولێر، بۆ بەشداریكردن لەو بۆنەیە كە ماوەی سێ مانگی درێژەپێداوە و بڕە پارەی سێ هەزار دیناری بۆ تەرخان كراوە.
سوڵتان موزەفەرەدین گۆگبۆرو، یەكەمین كەسە، مۆسیقا و گۆرانی هیناوەتە قەڵای هەولێر و دەشتی شارەزوور.
هەروەها كار و پڕۆژەو خێر و خێراتیەكانی، بریتی بووە لە درووستكردنی مزگەوت لە هەر شوێنێكی جیهان، ئەگەر پێویستیان پێ هەبێت و بتوانێت، كاری بۆ بكات، لە زۆر،وڵاتان مزگەوتی درووستكردوە، بۆ نموونە لە شام مزگەوتی الحنابل- وە لە میسر و موسڵ بەناوی الموزەفەرییە- وە بە هاوكاری راستەوخۆی سوڵتان و سەرپرشتیكردنی كەسانی شارەزا، درێژە بەو كارە خێرخوازیانەی داوە.
سوڵتان موزەفەر، چەندین جار سەفەری حەجی كردووە، دیارە لەو سەفەرەیدا، هەستی كردووە، كە گرفتی نەبوونی ئاوی خواردنەوە هەبووە لە حیجاز و لەسەر چیای عەرەفات- لەبەر ئەوە، لە ساڵی 605 هیجری، هەڵساوە بە ئەنجامدانی پڕۆژەیەكی گەورەو ڕاكێشانی ئاوی خواردنەوە بۆ سەر چیای عەرەفات(لەو بەڵگەنامانەی بەردەستمان، دەبینین كە ئاماژە بە ناوی سوڵتانی اربل- صاحب اربل كراوە، كە لە سعودیاوە بە دەستمان كەوتووە)
هەروەها دكتۆر ناصر الحارسی كە نووسەرێكی سعودی یە، باس لە ئەنجامدانی ئەو پڕۆژە گەورەیە دەكات، كە سوڵتانی اربل، پارە و كەسایەتی پسپۆڕی لە هەولێرەوە بۆ ناردوون:
لە سەر چیای عەرەفات لە مەككە، قوتابخانە و مزگەوت و عەمبارگەی گەورەی درووستكردووە، بۆ گەیاندنی ئاوی خواردنەوە بۆ موسافیران و حەجكەرانی ماڵی خودا
لە عەرەبستانی سعودی، تاوەكوو
ئیمڕۆكە پلاك و تابلۆی ئەو پڕۆژەیە هەر ماوە لەسەر چیای عەرەفات.
ئەو پڕۆژەیە شانازیەكی گەورەی تری ئیمارەتی اربل و هەولێریەكانە، كە ڕۆژێك لە ڕۆژان، سوڵتانێكی هێندە گەورە و دڵبڵند و میهرەبان و ئازا و خێرەومەندیان هەبووە، كە هیچ سنوورێكی نەبووە بۆ پڕۆژە و كارە مرۆییەكانی.
لێكۆڵینەوەكان زۆر كەمن لەسەر كەسایەتی و كار و ووردەكاریەكانی ئەو پیاوە گەورەیە.ئەگەر خودا فوورسەت بدات و بتوانم، تاوەكوو پێم دەكرێت، لێكۆڵینەوە لەسەر ئیمارەتی اربل و كەسایەتی ئەو سوڵتانە مەزنە درێژە پێبدەم.
دەمەوێت شتێكی زۆر تایبەتی خۆشم وەكوو نووسەرێك بدركێنم، من ساڵانێكە دەنووسم و خەریكی كاری فەرهەنگیم، هەمیشە، لەسەر هەر مەسەلەیەك و كەسایەتیەك و بابەتێك، كە گرینگ بووبێت بۆ میللەت و كێشەی نەتەوەیی و خەڵك، هاتوومەتە كایەوە و لێكۆڵینەوە و بۆچوونم هەبووە، بەشداربوومە، لە درووستكردنی فەزای عمومی و بەوتار و هەڵوەستە ئەوەی درووست بووە بەیانم كردوە.
بەڵام كاتێك لەسەر كەسایەتی موزەفەرەدین علی كچك دەنووسم، هەست بە ناڕەحەتیەكی گەورە دەكەم، ئەو پیاوە هێندە پاك و خیرەومەند و دڵبڵند و ئازا و حەکیم بووە، بەڵام مێژوو بەهیچ شێوەیەك باسی نەكردووە، گۆڕغەریب ماوەتەوە و نەوەی نوێ‌ هەرنەیناسیووە. كاتێك لەسەر ژیان و كەسایەتی و ساڵانی حوكمی ئیماڕەتەكەی و شێوازی سەرۆكایەتی سوڵتان دەنووسم، بەرامبەر شێ وازێكی سۆفیگەرانە و دەروێشەكان خۆم دەبینمەوە.
سوڵتان موزەفەر، كەسێكی زۆر سادە و خاكی بووە، لەگەڵ ئەوەش سوارێكی ئازا و باش بووە، بەڵام هەرگیز بە سواری ئەسپ لەقەڵاوە نەهاتووتە خوار، دوور بووە لە هەموو نمایش و خۆدەرخستنی شاهانە و جلوبەرگی زۆر سادە و ساكاری پۆشیوە، هەموو ڕۆژێك هاتووتە خوارەوە و سەردانی خەڵك و فەقیرانی شار و پەككەوتەكانی كردوە.
بۆ یەكەمین جارە، كاتێك لەسەر كەسایەتیەك دەنووسم، شەرم دامدەگرێت، هەست دەكەم كە دەربارەی كەسێكی پاك و غەدرلێكراو و جۆمەرد و میهرەبان دەنووسم.
مێژووی قەڵا و سوڵتانی گەورەی اربل- شانازییەكی گەورەیە بۆ گەلی كوردستان و میللەت و فەرهەنگی مەملەكەتی ئێمە، دەبێت نەوەكان، ناو و كار و مێژووی سوڵتان موزەفەر هەرگیز لە یاد نەكەن.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

دیكتاتۆره‌كان چۆن له‌ سزا ده‌رباز ده‌بن؟

ساسه‌ پۆست و: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید له‌ ساڵانی‌ حه‌فتاكان‌و هه‌شتاكانی‌ ...

freier porno porno gratis
doğubayazıt escort afşin escort afyon escort afyon escort alanya masaj salonu afyon masaj salonu efeler masaj salonu polatlı masaj salonu merzifon masaj salonu afyon masaj salonu akhisar masaj salonu akçakale escort