سەرەکی » دۆسێ » زۆربەی ئەزموونەكانی یەكگرتنی عەرەب شكستخواردوو بوون

لە ساڵی 1958ەوە دەستییان پێكرد

زۆربەی ئەزموونەكانی یەكگرتنی عەرەب شكستخواردوو بوون

مانگی شوباتی ساڵی 1958، دوو ئەزمونی یەكگرتنی عەرەبی بەخۆوەبینی كە هەردووكیان بە شكستخواردن كۆتاییان هات، ئەمەش لە كاتێكدایە كە لیستی هەوڵەكانی یەكگرتنی وڵاتانی عەرەبی جگە لە یەكێكییان كە دەكرێت بە سەركەوتوو ناوببرێت، تێكڕایان دووچاری شكست بوون، ئەمەش لیستی ئەزمونەكانی یەكگرتنی نێوان وڵاتانی عەرەبییە:

یەكێتی عەرەبی هاشمی
لە 14ی شوباتی 1958 هەردوو شانشینی عیراقی و ئەردەنی، یەكێتی عەرەبی هاشمیان راگەیاند، بنەمای ئەو یەكێتییە شانشینی بوو لە هەردوو دەوڵەت، فەیسەڵی دووەم و حسێن بن تەڵاڵ كە لە خانەوادەی هاشمی بوون، ئەو هەنگاوەش پێش جموجۆڵی یەكێتی و یەكگرتنی نێوان میسر و سوریا بوو لە سەردەمی جەمال عەبدولناسر سەرۆكی كۆچكردووی میسر، لەپاش روخاندنی دەسەڵاتی شاهانەش لە عیراق، عەبدولكەریم قاسم فەرماندەی سوپا، لە 16ی تەمموزی 1958، هەڵوەشاندنەوەی یەكگرتن و یەكێتییەكەی راگەیاند كە تەنیا 4 مانگ بەسەریدا تێپەڕیبوو.

كۆماری عەرەبی یەكگرتوو
لە 22ی شوباتی 1958، جەمال عەبدولناسر سەرۆكی میسر و شوكری قوتلی سەرۆكی سوریا، بەڵێننامەی یەكگرتنیان لەژێر ناوی «كۆماری عەرەبی یەكگرتوو» ئیمزاكرد، ئەو دەوڵەتە عەرەبییە یەكگرتووەی نێوان میسر و سوریا، بە كودەتایەكی سەربازی لە سوریا لە 28ی ئەیولی 1961 بە سەرۆكایەتی عەبدولكەریم هەحلاوی، كۆتایی هات.

یەكێتی كۆمارە عەرەبییەكان
لە 1ی ئەیولی 1971، گەلانی میسر و سوریا و لیبیا رازیی بوون بە ئەنجامدانی ریفراندۆم كە هاوكاتی بوو لەگەڵ رێكەوتنی یەكگرتنی نێوان سەرۆكەكان (حافز ئەسەد، ئەنوەر سادات، موعەمەر قەزافی)، هۆكاری سەرەكی سەرنەكەوتنی رێكەوتنەكەش، ناكۆكی نێوان سێ‌ سەركردەكە بوو، بە تایبەت دوای رێكەوتنی كامپ دێڤیدی نێوان میسر و ئیسرائیل.

میرنشینە عەربیە یەكگرتووەكان
لە ساڵی 1968، بریتانیا خواستی خۆی بۆ پاشەكشەكردن لە هەموو كۆڵۆنیاڵەكانی خۆی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دەربڕی، ئەمەش وایكرد كۆبوونەوەی سەمیح لە 18ی شوباتی 1968 لەنێوان زاید بن سوڵتان ئال نهەیان میری ئەبو زەبی، و راشد بن سەعید ئال مەكتوم میری دوبەی سازبكرێت بە مەبەستی یەكگرتن، ئەوانیش حەوت میرنشینەكانی تریان بانگێشت كرد بە قەتەر و بەحرەینیش بۆ تاوتوێكردنی مەسەلەی دروستكردنی یەك دەوڵەت، هەموو میرنشینەكان رازیی بوون، بەڵام قەتەر و بەحرەین لە پرۆژەكە پاشەكشەیان كرد، لە 1ی كانوونی یەكەمی 1971، نوسینەوەی دەستوری یەكێتییەكە تەواو بوو، لە رۆژی دواییدا سەربەخۆیی دەوڵەت لەژێر ناوی میرنشینە عەرەبییە یەگگرتووەكان راگەیەندرا.

كۆماری عەرەبی ئیسلامی
لە 12ی كانوونی دووەمی 1974، دامەزراندنی یەكێتی نێوان لیبیا و تونس لەژێر ناوی (كۆماری عەرەبی ئیسلامی) راگەیەندرا دوای چاوپێكەوتنی نێوان هەردوو سەرۆك موعەمەر قەزافی و حەبیب بۆرقێبە لە دوورگەی جربەی تونسی. بەڵام دوای چەند كاتژمێرێك لە راگەیەندنەكە، بۆرقێبە بەهۆی گومانەكانی لە قەزافی، پاشەكشەی كرد.

یەكێتی عەرەبی ئەفریقی
لە 18ی ئابی 1984 یەكێتی نێوان مەغریب و لیبیا راگەیەندرا. لە ساڵی 1988 موعەمەر قەزافی داوای لە وڵاتە عەرەبییەكان كرد بێنە پاڵ یەكێتی عەرەبی ئەفریقی، بەو پێیەی دەروازەیەك دەبێت بۆ یەكگرتنی عەرەبی، بەڵام ئەزمونەكە شكستخواردوو بوو لە بەستنەوەی دوو سیستمی حوكمڕانی تەواو جیاواز كە سیستمی شاهانە لە مەغریب، و سیستمی جەماوەریی بوو لە لیبیا.

یەمەنی یەكگرتوو
لە 22ی ئایاری 1990بە رەسمی راگەیەندرا و عەلی عەبدوڵڵا ساڵح (سەرۆكی یەمەنی باكوور) كرایە سەرۆكی وڵات و عەلی سالم بێز (سەرۆكی یەمەنی باشوور) كرایە جێگری سەرۆك كۆمار، ئەم ئەزمونەش زۆرێك لە دانیشتوانی یەمەنی باشوورەوە بە كێتییەكی بەزۆر وەسفكرا. لەئێستاشدا حوسییەكان دەستییان گرتووە بەسەر باكووردا بە سەنعای پایتەختە و جەنگ لە دژی حكومەتی دانپێدانراو لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دەكەن كە لە عەدەن لە باشوور لەنگەری گرتووە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

18 − 12 =

x

هەواڵێ هاوشێوە

داوا لە سعودیە دەكرێت دەست لە جەنگی یەمەن هەڵبگرێت

گروپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان، لە راپۆرتێكیدا كە لە 14ی نیسانی 2019 ...