سەرەکی » دۆسێ » پاپای ڤاتیكان لە ئیماراتەوە داوای راگرتنی جەنگ دەكات لە یەمەن

پاراستنی ئازادییە ئاینییەكان بەپێویست دادەنێت

پاپای ڤاتیكان لە ئیماراتەوە داوای راگرتنی جەنگ دەكات لە یەمەن

پاپا فرانسیس، پاپای ڤاتیكان لە سەردانە مێژووییەكەی بۆ ئیمارات، داوای پاراستنی «ئازادییە ئاینییەكان» لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، و راگرتنی جەنگەكانی كرد لە ناوچەكە بە تایبەت لە یەمەن.
پاپا، قسەی بۆ پیاوانی ئاینی و سیاسەتوانان دەكرد لە كۆنگرەیەك لە بارەی ئاینەكان لە ئەبو زەبی، كە هاوكات بوو لەگەڵ سازكردنی قەداسێك لە یاریگایەكی تۆپی پێ‌ لە پایتەختی ئیمارات.
هەر لە چوارچێوەی «كۆنگرەەی برایەتی مرۆڤایەتی»، پاپای ڤاتیكان و ئەحمەد تەیب شێخی ئەزهەر، بەڵێننامەیەكیان ئیمزاكرد و تێیدا داوای «بنبڕكردنی توندڕەوی»یان كرد، دوای ئەوە یەكترییان لەئامێزكرت و ئەملاولای یەكترییان ماچ كرد.
پاپا وتارەكەی بە (السلام علیكم) بە زمانی عەرەبی دەستپێكردبوو كە داوای پاراستنی ئازادییە ئاینییەكانی كردبوو لە ناوچەكە، بەو هۆیەی لەماوەی ئەم چەند ساڵەی دوایی توندوتیژی و دەمارگیری بەخۆوەبینی، لەگەڵ دەركەوتنی چەند گروپێكی توندڕەو، لەپێش هەمووشیانەوە رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی.
پاپای ڤاتیكان بەكارهێنانی ناوی (الله)ی بۆ «بیانووهێناوەی رقلێبوونەوە» بە «پیسكردنێكی مەترسیدار» بۆ ئەو ناوە پیرۆزە دانابوو، رەتیشیكردبۆوە ئایین بكرێتە بیانوو بۆ توندوتیژی.
لە كەنداو زیاتر لە 3.5 ملیۆن مەسیحی دەژین كە 75%یان كاسولیكن، و زۆربەیان كرێكارانی فلیپینی و هیندین. دوو جێگرەكەی پاپا لە ناوچەكە دەڵێن، تەنیا لە سعودیە زیاتر لە ملیۆنێك كاسۆلیكی هەیە، و نزیكەی 350 هەزاریش لە كوەیت، و 80 هەزار لە بەحرەین، و نزیكەی 200 هەزار بۆ 300 هەزار كاسۆلیكی لە قەتەر هەن.
ئیمارات واخۆی دەردەخات كە شوێنی لێبوردەیی نێوان ئاینە جیاوازەكانە، و رێگە بە ئەنجامدانی رێوڕەسمی ئاینەكان دەدات لە زۆربەی كڵێساكان، بە هەمان شێوە لە وڵاتە كەنداوییەكانی تر، جگە لە سعودیە كە تەنیا رێوڕەسمی ئاینی ئیسلامی رێگەی پێدەدرێت، و ئەنجامدانی رێوڕەسمی ئاینەكانی تر قەدەغە دەكات.

راگرتنی جەنگ و دیوارەكان
پاپا داوای فەراهەمكردنی مافی هاوڵاتیبوونی بۆ هەموو دانیشتوانی ناوچەكە كردبوو.
لە وتاركەیدا رایگەیاندبوو»هیوادارم روناكی دەربكەوێت، نەك تەنیا لێرە، بەڵكو لە هەموو ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستی خۆشەویست كە ناوچەیەكی گرنگە و هەلی چاوپێكەوتنەكان بڕەخسێت: كۆمەڵگەكان كەسانێكیان تێدایە كە سەر بە ئاینە جیاجیاكانن و هەمان مافی هاوڵایبونیان هەیە، هیوادارین ئەمە لە هەموو ناوچەكەدا بێتەدی».
پاپا لایەنێكی دیاریكراوی دەستنیشان نەكرد، بەڵام لێدوانەكانی لە قۆناغێكدایە كە كەمینەكان لە ناوچەكەدا رووبەڕووی پەراوێزخستن بوونەتەوە، لەوانەش مەسیحییەكان لە هەندێك وڵات، و شیعەكان لە سعودیە، و بەدون لە كوەیت، و بەهائییەكان لە یەمەن.
لە هەمان كاتدا، پاپا داواكارییەكانی بۆ راگرتنی جەنگەكان لە یەمەن و لیبیا و سوریا و عیراق دووپاتكردبۆوە و رایگەیاندبوو»پێشبڕكێی خۆپڕچەككردن، و فراوانكردنی ناوچەكانی هەژموون، و سیاسەتە دوژمنكارییەكان، لەسەر حیسابی ئەوانی تر، هەرگیز نابنە مایەی سەقامگیریی».
هەروەها داوای كردبوو»هەموان پێكەوە دژ بە هەڵسەنگاندنی پەیوەندییەكان بین لەسەر قورسایی ئابوری، و بەگژ پڕچەككردندا بچنەوە لەسەر سنورەكان و لە دژی دروستكردنی دیوارەكان و كپكردنی دەنگی هەژران رابوەستن».
بەر لە ئامادەبوون لە كۆنگرە ئاینییەكە، سەرۆكی كڵێسای كاسۆلیكی كە ژمارەی شوێنكەوتووەكانی نزیكەی 1.3 ملیار كەس دەبێت لە جیهاندا، چاوی بە شێخ محەمەد بن زاید ئال نهەیان جێنشینی ئەبو زەبی و دەستڕۆیشتووترین پیاوی دەوڵەتی ئیمارات، و محەمەد بن راشد ئال مەكتوم، سەرۆكی حكومەت و حاكمی دوبەی كەوتبوو.
راپۆرتە رۆژنامەوانییەكان باسیان لەوەكردبوو كە پاپا لەو چاوپێكەوتنانەدا بابەتی یەمەنی باسكردبوو كە تێیدا ئیمارات لە دژی یاخیبووە حوسییەكان شەڕ دەكات.
پاپای ڤاتیكان بەر لە بەڕێكەوتنی فڕۆكەكەشی لە رۆماوە بۆ ئەبوزەبی، داوای كردبوو رێز لە رێكەوتنی ئاگربەست بگرێت لە یەمەن.
ئیمارات و هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە، لەلایەن رێكخراوەكانی مافی مرۆڤەوە رووبەڕووی رەخنەی توند بونەتەوە، بەهۆی ئەو جەنگەی لە هەژارترین وڵاتی نیمچە دوورگەی عەرەبیدا بەڕێوەدەچێت كە لە سەرەتای دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی هاوپەیمانی عەرەبی لە ئاداری 2015وە، تائێستا نزیكەی 10 هەزار كەس كوژراون و زۆربەیان مەدەنیین.

شێوازی پێشوازیكردن لە پاپای ڤاتیكان
پاپا لەگەڵ گەیشتنی بە كۆشكی سەرۆكایەتی رازێنراو لە ئەبوزەبی، بەشێوەیەكی رەسمی پێشوازیی لێكرا، هەرچەندە ئەم بە ئۆتۆمبێلێكی ساكار لە جۆری «كیا»ی كۆری باشوور گەیشتبووە كۆشك و لەگەڵ گەیشتنی 21 گوللـە تۆپ تەقێنران، و فڕۆكەكانیش دووكەڵی زەرد و سپیان لە ئاسماندا بڵاوكردەوە، وەك ئاماژەیەك بۆ ئاڵای ڤاتیكان كە لە رێڕەوە سەرەكییەكانی دەروازی كۆشكدا دەشەكایەوە.
پاپا فرانسیس، تەوقەی لەگەڵ شێخ محەمەد بن زاید و شێخ ممەحەد بن راشد ئال مەكتوم و دەیان بەرپرسی تری ئیماراتی كرد، لەبەردەم تیپێكی میوزیكی سەربازیش راوەستا كە ئاوازێكییان لێدەدا بەبۆنەی گەیشتنی بۆ كۆشك.
پاپا دیارییەكی پێشكەش بە محەمەد بن زاید كرد كە گوازراشت بوو لە میدیالێكی یادەوەری چاوپێكەوتنی نێوان قەدیس فرانسیس ئەسیزی و سوڵتان پادشا كامیل لە ساڵی 1219، لە تۆماری تەشریفاتیشدا سوپاسی كرد لەبەرانبەر «گەرمی پێشوازیی»، و هیوای خواست ئیمارات بەردەوام لە سایەی «ئاشتی و یەكێتی و برایەتی»دابێت، لە هەمان كاتدا بەرپرسەكەی ئیمارات بەڵگەنامەیەكی پێشكەش بە پاپا كرد كە مێژووەكەی بۆ ساڵی 1963 دەگەڕێتەوە و تێیدا رەزامەندی لەسەر دامەزراندنی یەكەم كڵێسا لە ئیمارات دەربڕدراوە.
پاپا لەدوای هەڵبژاردنی لە ساڵی 2013 بە سەرۆكی كڵێسای كاسۆلیكی، ناوی قەدیس فرانسیس ئەسیزی هەڵگرتەوە تا لێوەی بانگەشە بۆ ئاشتی بكات.

رێوڕەسمێكی گەورەی ئاینی
وڵاتی ئیمارات ئارامی و سەقامگرییەكی گەورەی تێدا چەسپاوە و بە سەری رمی رووبەڕبوونەوەی توندڕەوی ئیسلامی و كۆمەڵی ئیخوان موسلیمین دادەنرێت. لە ئەیلولی 2014وە ئەندامی هاوپەیمانی نێودەوڵەتییە بۆ رووبەڕبوونەوەی جیهادییەكان لە سوریا.
ئیمارات كە بیانییەكان نزیكەی 85%ی كۆی گشتی دانیشتوانی پێكدەهێنن، شوێنكەوتەی ئیسلامێكی موحافیزكارە، بەڵام چاودێری وتارەكان لە مزگەوتەكان، و چالاكییە ئاینییەكان دەكات، تا رێگە لە دروستبوونی توندڕەوی بگرێت لە مینبەرەكانەوە.
رێكخراوەكانی لێبوردنی نێودەوڵەتی و «هیومن رایتس وۆچ»، رەخنەی ئەوە لە ئیمارات دەگرن كە رێگە لە حزبە سیاسییەكان دەگرێت، و هەڵسوكەوت بە میدیاكانی وڵاتەكەوە دەكات، و چالاكوانان دەستگیردەكات، بۆیە داوایان لە پاپا كردبوو لەكاتی سەردانەكەیدا بابەتی مافەكانی مرۆڤ لەگەڵ بەرپرسانی وڵاتەكەدا تاوتوێ‌ بكات.
نزیكەی ملیۆنێك كاسۆلیكی لە ئیماراتدا دەژین كە هەموویان بیانیین، هەشت كڵێساش لە وڵاتەكەدا هەیە، ئەمەش بە زۆرترین ژمارە دادەنرێت بەراورد بە وڵاتانی تری كەنداو (چوار كڵێسا لەهەریەك لە كوەیت و سوڵتاننشینی عوممان و یەمەن، یەك كڵێساش لە هەریەك لە بەحرەین و قەتەر).
وەك چاوەڕوانكرابوو، لە قەداسێكدا كە لە یاریگایەكی تۆپی پێ‌ سازكرا، دەیان هەزار كەس بەشدارییان كردبوو.
ئیمارات رێگە بە ئەنجامدانی رێوڕەسمی ئاینی دەدات لەنێو كڵێساكان، ئەمەش یەكەم جارە قەداسێكی لەو جۆرە لە دەرەوەی كڵێساكان و لە یاریگایەكی تۆپی پێدا لە وڵاتێكی كەنداو سازبكرێت، بڕیاریشە دوای ئەم سەردانەی پاپای ڤاتیكان بۆ ئیمارات، بە هەمان شێوە لە مانگی ئاداریی داهاتوودا بە سەردانێكی هاوشێوە روو لە وڵاتی مەغریب بكات.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

5 − 4 =

x

هەواڵێ هاوشێوە

عورەیقات: ئیسرائیلییەكان ״نەخێر بۆ ئاشتی״یان هەڵبژارد

سائیب عورەیقات، ئەمینداری رێكخراوی رزگاریخوازی فەلەستینی لەبارەی بەرەنجامی هەڵبژاردنەكەی ئەم ...