سەرەکی » مانشێت » ئێزگه‌كه‌ له‌ ساڵی 1979 چۆن دامه‌زرا؟

ئێزگه‌كه‌ له‌ ساڵی 1979 چۆن دامه‌زرا؟

ئاماده‌كردنی :- كاوان ئه‌حمه‌د حەمەساڵح هه‌ڵه‌بجه‌یی،فه‌یسه‌ل محه‌مه‌د، هیوا كازم

نامه‌یه‌كی مێژوویی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال

ده‌قی نامه‌یه‌كی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال له‌ ساڵی 1983، كه‌ بۆ هه‌ڤاڵ عومه‌ر شێخ موسی، ناردوه‌ بۆ دابینكردنی پێداویستیه‌كانی ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان، ئه‌م نامه‌یه‌ ده‌رخه‌ری ئه‌و ڕاستییه‌یە كه‌ هه‌ڤاڵ مام جه‌لال هه‌میشه‌ هاوكار و پاڵپیشت و پیشتوانی ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان بووه‌.

١٤/١/١٩٨٣
مەزرێ

براگیان کاک مامۆستا کرمانج*
سڵاوێکی شۆڕشگێڕانەی گەرم
شادی و سەرکەوتنم داوایە و ئێمەش باشین، چەند ڕۆژێ لەمەوبەر چەندین نامەم بۆ ناردویت بەهۆی ئامۆزاو هەڵگری نامەشەوە، ئەم نامەیەم تایبەتیە بەمەسەلەی ڕادیۆ.
١-ڕادیۆکەمان زۆر شربووە، هەر لەحزەیەک بوەستێ دەوەستێت! بۆیە دەبوایە دەمێک با ڕادیۆتان بۆناردوباین. دوێنێ ئامۆزا ئاگاداری کردم کەشەش بێ سیمەکە گەیشتوون بەڵام ڕادیۆ نەهاتووە ! بەڕاستی خەبەرێکی ناخۆش بوو: چونکە ڕادیۆ لە هەموو شتێ پێویسترە بەتایبەتی لەم ڕۆژانەدا. جاتکام وایە زۆر زۆر زۆر بەپەلە ڕادیۆیەک بەهۆی ئامۆزاو دانەیەکیش بەهۆی(دانیکەوە) بنێرن بۆمان.
ئەوەی لەمەودواش دەیدەن بەهەرلایەنێک تکایە بەلیستەوە بیدەن کە بەدوو نوسخە بێت: یەکێکیان بەوان بدەن و ئەوی تر بدەنەوە خۆمان تا هەردوولا بزانن چیان ناردووە !
٢-ڕادیۆکەی هەوڵی بۆبدەن بیکڕن، دەبێ زۆر باشتر بێت لەمانەی هەمانە، گەر(٢-یان٣) کیلۆ وات بێت بەڵام ئەمپلی فایەری لەگەڵ بێت ئەوا زۆر باش دەبێت
٣-ئەوانەی هەمانن وابکەن یەکێکیان بەهۆی ماڵی فاتیحەوە بۆمان بنێرن: ئەوەی تریش هەوڵدەن بەهۆی کوردەکانی تورکیەوە بەناوی خۆیان بنێرن بۆلایان لەبادینان لەوێشەوە بۆلای ئێمە بەخشکەی و بەهێمنی و لەسەرە خۆ.
*مامۆستا كرمانج،
هه‌ڤاڵ عومه‌ری شێخ موس-ه‌

پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی به‌یانی دامه‌زراندنی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له‌ شام و ئه‌وروپا و به‌ستنی په‌یوه‌ندی به‌ كادر و لایه‌نگرانی ناوه‌وه‌ی وڵات، له‌و په‌یوه‌ندیه‌دا له‌ ڕێگه‌ی شاسوار جه‌‌لال ناسراو به شه‌هید‌ (ئارام) نامه‌یه‌ك ده‌گاته‌ شام تیایدا باس له‌ گرنگی دامه‌زراندنی ده‌زگای ڕاگه‌یاندن ده‌كات بۆ شۆڕش. له‌ نامه‌یه‌كدا ده‌نوسێت: دوو شت له‌م قۆناغه‌دا پێویستن، ڕۆژنامه‌یه‌كی ناوه‌ندی و ڕادیۆیه‌ك، ڕۆژنامه‌كه‌ بۆ ڕێكخستن و ڕادیۆش بۆ جه‌ماوه‌ر . له‌ پاش گفتوگۆكردن له‌سه‌ر ئه‌م نامه‌یه‌ و بۆچونی كادیرانی ده‌ره‌وه، بڕیار ده‌درێت هه‌وڵ بدرێت ده‌زگایه‌ك یاخود ڕادیۆ و ئێزگه‌یه‌ك بۆ یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ده‌سته‌به‌ر بكرێت. له‌م لایه‌وه‌ سه‌رۆك مام جه‌لال به‌ نامه‌یه‌ك له‌ ڕێگه‌ی عادل موڕاده‌وه‌ ئاڕاسته‌ی موعه‌مه‌ر قه‌زافی ده‌كات، داوای هاوكاری شۆڕشی لێده‌كات . ئه‌وانیش هاوكاری شۆڕش ده‌كه‌ن و له‌م نێوانه‌دا ئێزگه‌یه‌ك به‌ 140هه‌زار فره‌نكی فه‌ڕه‌نسی بۆ یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و شۆڕش له‌و قۆناغه‌دا دابین ده‌كه‌ن.
بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش به‌هۆی هه‌ڤاڵان عادل موراد و عومه‌ر شێخ موس له‌سوید، له‌ڕێگای قاچاخچییه‌كی یوگسلاڤی، ئامێرێكی رادیۆییان دابینكرد، كه‌بریتیبوو له‌دوو پارچه‌ (ترانسمیته‌ر (18) كیلۆ)، (ئه‌مپلی ڤایه‌ر (48) كیلۆ) بوون، تواناكه‌شی یه‌ك كیلۆ واتی بوو. دوای ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن ئه‌ندازیار ته‌لعه‌ت گلی ناسراو به‌ئاشتی، له‌دیمه‌شق تاقیكرایه‌وه‌، له‌دۆڵی (كۆستێ‌)ی سه‌ر سنووری (عیراق، توركیا، ئێران) ره‌وانه‌ی باشووری كوردستان كرا.
عادل موراد سكرتێری ئه‌نجومه‌نی ناوه‌ندی (ی. ن. ك) پێش كۆچی دوای سه‌باره‌ت به‌ دامه‌زراندنی ئێزگه‌ ڕایگه‌یاندوو : یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان هه‌ر له‌سه‌ره‌تای دروستبونییه‌وه‌، باوه‌ڕی به‌گرنگی ڕاگه‌یاندن هه‌بووه‌، هه‌ر له‌و پێناوه‌شداو به‌ڕێنمایی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال سكرتێری گشتی یه‌كێتی هه‌وڵێكی بێوچان درا بۆ دامه‌زراندنی ئێزگه‌یه‌ك كه‌ به‌ناو یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستانه‌وه‌ په‌یامه‌كانی شۆڕش بگه‌یه‌نێته‌ گه‌لانی عیراق، له‌ساڵی 1976 پاش ئه‌وه‌ی كه‌ یه‌كه‌مین كۆمه‌كی داراییمان له‌لیبیاوه‌ پێگه‌یشت، بیرۆكه‌ی كڕینی ئێزگه‌یه‌كمان له‌لا دروستبوو، هه‌ر بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ڕوم كرده‌ وڵاتی سویدو دوای كڕینی ئامێره‌كه‌و گواستنه‌وه‌ی بۆ سوریا، له‌وێشه‌وه‌ بۆ چیاكانی كوردستان له‌لایه‌ن هه‌ڤاڵی سه‌ركرده‌ شه‌هید مولازم سه‌ید كه‌ریم گوازرایه‌وه‌، پاشان بۆمان ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌و ئامێره‌ (په‌خشی بێته‌ل)ه‌و له‌چیاكانی كوردستان كار ناكات.
ئه‌ندازیار ته‌ڵعه‌ت گلی كه‌ خاوه‌نی كۆمپانیای به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با بوو له‌كوه‌یت، ئه‌ركی كڕینی ئێزگه‌كه‌ی پێسپێردراو توانی له‌ساڵی 1978 ئامێره‌كانی ئه‌و ئێزگه‌یه‌ بكڕێت و پاش گواستنه‌وه‌ی بۆ دیمه‌شق، دكتۆر خدر مه‌عسوم تاقیكردنه‌وه‌ی یه‌كه‌می له‌سه‌ر ئه‌نجامداو دواتریش گواسترایه‌وه‌ بۆ چیاكانی كوردستان و له‌وێش ئه‌ندازیار ته‌ڵعه‌ت گلی له‌چیای (ناوزه‌ند، شێنێ) له‌قه‌ڵادزێ ئێزگه‌كه‌ی دامه‌زراند.
ته‌ڵعه‌ت گلی، كه‌ ئه‌و كاته‌ (ئاشتی) ناو ده‌بێت، رۆڵێكی گه‌وره‌ی هه‌بوو له‌كوه‌یته‌وه‌ هات‌و، زه‌حمه‌تێكی زۆری بینی‌و ئێزگه‌كه‌ی دامه‌زراند، ئه‌وه‌ش مژده‌یه‌كی گه‌وره‌ بوو كه‌ به‌كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان درا.
پێشتر (ی. ن. ك)، له‌ڕێگه‌ی به‌ریدی نهێنی ناو شاره‌كانه‌وه‌، خه‌ڵك ئاگاداركرانه‌وه‌ كه‌ له‌ نه‌ورۆز چاوه‌ڕێ بكه‌ن ئێزگه‌كه‌ ده‌كرێته‌وه‌، هه‌روه‌ها ئاگادارمان بكه‌نه‌وه‌ كه‌ ده‌نگی ئێزگه‌كه‌ ده‌گات یان نا، به‌ڵام ئێزگه‌كه‌ توانی رۆڵێكی ئێجگار گه‌وره‌ ببینێت.
ئێزگه‌ هیوا به‌خشه‌كه‌ی یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستان به‌ناوی (ده‌نگی شۆڕشی عیراق) له‌چیاكانی كوردستان ده‌ستی به‌ په‌خشكرد.
له‌مانگی (10)ی ساڵی (1976)، ئێزگه‌كه‌ گه‌یه‌نرایه‌ گوندی (نۆكان)ی سنووری (عیراق، ئێران) له‌لایه‌ن خوالێخۆشبوو دكتۆر عه‌زیز شه‌مزینی، كه‌ئه‌وكات ماڵی له‌دێیه‌كی نزیك شاری (شنۆ) بوو، موه‌لیده‌یه‌كی كاره‌بایی شه‌ش كیلۆ واتی كرده‌ دیاری بۆ ئێزگه‌ی شۆڕشی نوێ‌.
فازڵ كه‌ریم ئه‌حمه‌د ناسراو به‌ (مامۆستا جه‌عفه‌ر) لێپرسراوی مه‌كته‌بی ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له‌ شاخ، سه‌باره‌ت به‌ قۆناغه‌كانی پێش دامه‌زراندنی ڕادیۆی ده‌نگی گه‌لی كورستان ده‌ڵێت، ئێمه‌ پێشتر جیهازه‌كه‌مان هه‌بوو له‌ هه‌ندێك شوێن دانرابوو، به‌ڵام كاری پێنه‌ده‌كرا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌ له‌ بارودۆخێكی زۆر ناله‌باردا بووین، بۆ نمونه‌ ئه‌مڕۆ له‌ شوێنێك بووین دوای 10 كاتژمێری دیكه‌ له‌ شوێنێكی دیكه‌ بووین. له‌ یه‌كه‌مین دانیشتنم له‌ گه‌ڵ شاسوار جه‌لال (شه‌هید ئارام) باسی ئه‌وه‌م ده‌كرد، یه‌كێك له‌ مه‌رجه‌كانی شۆڕش ئه‌وه‌یه‌ پێویسته‌ بنكه‌یه‌كی جێگیرت هه‌بێت، وتی ئه‌م شۆڕشه‌ی ئێمه‌ له‌ گه‌ڵ شۆڕشی هه‌موو دنیا جیاوازه‌، چونكه‌ له‌ سه‌ر به‌رزترین شاخی كوردستان باره‌گایه‌ك دابنێی بۆ ڕۆژی دوایی سوپای عێراق بۆردوومانی ده‌كات. ته‌نانه‌ت یه‌كه‌مین جار سه‌رۆك مام جه‌لالم بینی ئه‌وانیش به‌ هه‌مان شێوه‌ باره‌گایه‌كی جێگیریان نه‌بوو له‌ قه‌ندیل. یه‌كه‌مین باره‌گای سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان بریتی بوو له‌ چه‌ند خێمه‌یه‌كی بچوك له‌ سه‌ر شاخی قه‌ندیل. بۆیه‌ دانانی باره‌گا زۆر زه‌حمه‌ت بوو.
سه‌باره‌ت به‌ بیرۆكه‌ و ده‌ستپێكی دامه‌زراندنی ئێزگه‌ له‌ شاخ موحسین عه‌لی ئه‌كبه‌ر ناسراو به‌ (مامۆستا موحسین)، ئه‌ندامی پێشووی مه‌كته‌بی ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی ڕایده‌گه‌ینێت، ئێزگه‌ له‌ سه‌ره‌تاكانی ساڵی 1979وه‌ دامه‌زرا، هه‌ڵبه‌ته‌ پێشتر ئێزگه‌كه‌ به‌هۆی هه‌ندێك له‌و هه‌ڤاڵانه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانه‌وه‌ په‌یدا كرابوون، وه‌كو عومه‌ر شێخ موس، ته‌ڵعه‌ت گلی و كۆمه‌ڵێك له‌و براده‌رانه‌ی له‌ ئه‌وروپا بوون و ناردبویانه‌وه‌ بۆ كوردستان، به‌ڵام شوێنێكی وه‌ها نه‌بوو تاوه‌كو بتوانین جێگیری بكه‌ین، چونكه‌ شۆڕش له‌ شوێنێكدا جێگر نه‌بووه‌ تا بتوانن ئه‌و ئێزگه‌یه‌ دابمه‌زرێنن. ماوه‌یه‌ك له‌ شوێنێك بوون و دواتر گواستویانه‌ته‌وه‌ بۆ شوێنێكی دیكه‌ تا ئه‌و كاته‌ی له‌ ساڵی 1979 له‌ ئه‌نجامی ڕاپه‌ڕینه‌كانی گه‌لانی ئێران و ڕوخانی ڕژێمی شا من ئه‌و كاته‌ له‌ شارباژێڕ بووم چوین بۆ مه‌ریوان و واتر له‌وێوه‌ له‌گه‌ڵ برایه‌كی فوئادی مسته‌فا سوڵتانی ( سكرتێری كۆمه‌ڵه‌) به‌ ناوی عه‌بدوڵا چوینه‌ سنه‌.
‌موحسین عه‌لی ئه‌كبه‌ر ناسراو به‌ (مامۆستا موحسین) سه‌باره‌ت به‌ ساته‌وه‌خی دامه‌زارندنی ئێزگه‌ ده‌ڵێت، پێشتر وه‌كو ئه‌زموونی، یه‌كه‌مین جار مه‌لا به‌ختیار شتی خوێندوه‌ته‌وه، به‌ڵام به‌ فه‌رمی له‌ 21ی 3ی 1979 به‌ بۆنه‌ی نه‌ورۆزه‌وه‌ ئێزگه‌كه‌ خرایه‌ كار، سه‌رۆك مام جه‌لال به‌یاننامه‌یه‌كی نوسیی بوو، پشكۆ ناكام وه‌كو یه‌كه‌مین بێژه‌ر كاری تێدا كردوه‌. دوای ماوه‌یه‌ك فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد، وشیار عابد، هاتن وه‌كو نوسه‌ر له‌ ئێزگه‌كه‌ كاریان كرد. ته‌ڵعه‌ت گلی و ئیحسان نه‌جم محێدین به‌ ئه‌بو شه‌هاب بانگده‌كرا و كوڕێك به‌ناوی ( كۆكه‌ش) له‌ ڕوی ته‌كنیكیه‌وه‌ كاریان له‌ ئێزگه‌كه‌دا ده‌كرد. به‌ڵام له‌ دوای ئه‌وه‌ی قۆناغه‌ی من له‌ وێ بووم، چونكه‌ له‌ ڕاستیدا ماوه‌یه‌كی زۆر دوورو درێژ‌ له‌وێ نه‌مامه‌وه‌. ناوی ئێزگه‌كه‌ به‌ ناوی ده‌نگی شۆڕشی عێراقه‌وه‌ بابه‌تی بڵاوده‌كرده‌وه‌ به‌حكومی ئه‌وه‌ی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان ئه‌ندامێكی كارایی ته‌جه‌موعی وه‌ته‌نی عێڕاقی بوو، كه‌ پێك هاتبو له‌ كۆمه‌ڵێك له‌و ڕێكخراو لایه‌نه‌سیاسیانه‌ی هه‌بوون و ئۆپۆزسیۆن بوون به‌رامبه‌ر ڕژێمی عێڕاق له‌وانه بۆنمونه‌ ( حزبی به‌عسی باڵای چه‌پ، كه‌ سه‌ر به‌ سوریا بوون، بزوتنه‌وه‌ی ئیشتراكی عه‌ره‌بی، جێش التحریر الشعبی و كۆمه‌ڵێكی دیكه‌) كه‌ له‌ ناویاندا یه‌كێتی نیشتمانی زۆر كارابوو، كاتێك حزبی شوعی عێڕاق هاته‌ ده‌ره‌وه‌، له‌ كادیره‌كانی خۆیانیان نادر بۆ ئێزگه‌ له‌وانه‌ ( ڕه‌فیق سابیر، نه‌وزاد چاوشین، جه‌لال ده‌باغ و محه‌مه‌د ڕه‌نجاو) .
دامه‌زراندنی باره‌گای ئێزگه‌
پشكۆ ناكام، یه‌كێك له‌ یه‌كه‌مین بێژه‌ره‌كانی ئێزگه‌ ئاماژه‌ به‌ سه‌ره‌تایی ده‌ستپێكی په‌خشی ئێزگه‌كه‌ و دروستكردنی باره‌گایه‌ك بۆ ئێزگه‌كه‌ ده‌كات و ده‌ڵێت، یه‌كه‌م جار كه‌ خێمه‌ی ئێزگه‌كه‌مان له‌ نۆكان دانا، كه‌ دواتر بوه‌ یه‌كه‌مین شانه‌ی دامه‌زراندنی ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان، چونكه‌ ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی، جگه‌ له‌و چه‌ند بڵاوكراوانه‌ی كه‌ شه‌هید ئارام له‌ قه‌راغ ده‌ریكردبوو، ڕاگه‌یاندنی ئێمه‌ بریتی بوو له‌ دوكه‌س ( هاوڕی حه‌مه‌ سه‌عید و هاوڕێ جه‌بار ) كه‌ ڕۆنیۆیه‌ك و ستێنسڵێكمان هه‌بوو.
هه‌روه‌ها پشكۆ ناكام سه‌باره‌ت به‌ ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندنی و باره‌گای ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی پێش ئێزگه‌ ڕایده‌گه‌یه‌نێت، ته‌نها ئه‌و خێمه‌یه‌ بوو، كه‌ من و مامۆستا جه‌عفه‌ر، مامۆستا موحسین و فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد. دواتر ناچاربوین له‌ زستاندا خانویه‌ك دروستبكه‌ین، ئه‌وه‌ بوو به‌ باره‌گای ڕاگه‌یاندن. دواتر هاوینی ساڵی 1979 هه‌ڤاڵ كوێستانی هاته‌ لامان، دواتر ئاسۆ عه‌لی و ئازاد چالاك و ڕه‌عد و كۆمه‌ڵێك هاتنه‌ ناو ڕاگه‌یاندن و دواتر به‌شی ئیعلام بوو به‌ به‌شێكی گه‌وره‌ و فه‌رهاد سه‌نگاوی، ئازاد چالاك وه‌كو بێژه‌ر كاریان ده‌كرد
پشكۆ ناكام ده‌ڵێت، له‌ڕۆژی 21/3/1979 بۆ یه‌كه‌مجار رادیۆی شۆڕش به‌ناوی ئێره‌ (ده‌نگی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان)ه‌ به‌ده‌نگی مه‌لا به‌ختیار ده‌ستی به‌په‌خش كرد. پاش هه‌فته‌یه‌ك، ئێزگه‌كه‌ به‌م ناوه‌ ده‌كرایه‌وه‌، ئه‌و هه‌فته‌یه‌ی كه‌ ئێزگه‌كه‌ كرایه‌وه‌، به‌سه‌دان نامه‌ له‌شاره‌كانه‌وه‌ ده‌هات بۆ سه‌ركردایه‌تی، پیرۆزبایی كراو، وه‌ك ئه‌وه‌ بوو كه‌ كوردستان رزگار بوبێت، به‌مژده‌یه‌كی ئێجگار دڵخۆشكه‌ر‌ به‌ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك راگه‌یه‌نرا.
دواتر له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان‌ و التجمع الوطنی العراق، كه‌یه‌كێتی تێیدا ئه‌ندام بوو، بڕیاردرا ناوی رادیۆكه‌ له‌(ده‌نگی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان)ه‌وه‌ بگۆڕن بۆ (ده‌نگی شۆڕشی عیراق). له‌هه‌مان به‌هاردا، به‌هۆی بۆردومانی فڕۆكه‌كانی رژێمی عیراق، رادیۆ گواسترایه‌وه‌ بۆ گوندی (توژه‌ڵه‌)و رۆژانه‌ یه‌ك سه‌عات كاری ده‌كرد. ئێواران سه‌عات (4-5)، به‌یانیان له‌سه‌عات (7-8) دووباره‌ ده‌كرایه‌وه‌.
سه‌ره‌تای په‌خشه‌كه‌ی
سه‌ره‌تای په‌خشی به‌رنامه‌كانی به‌مشێوه‌یه‌ بوو؛ سروودی ئه‌ی ره‌قیب. پاشان ده‌وترا ئێره‌ ده‌نگی شۆڕشی عیراقه‌، ده‌نگی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی عیراقه‌، ده‌نگی زوڵاڵی ئه‌و پێشمه‌رگانه‌یه‌، كه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان رابه‌رایه‌تیان ئه‌كا، بۆ رووخاندنی رژێمه‌كه‌ی سه‌دام‌و هێنانه‌سه‌ر كاری حوكمێكی ئیئتیلافی دیموكراتی (ی.ن.ك) بۆ عیراق، كه‌بتوانێ‌ هه‌موو مافه‌ ره‌واكانی گه‌لی كورد مسۆگه‌ر بكات.
به‌رنامه‌كانی شاخ
دواتر چه‌ند ئایه‌تێك له‌قورئانی پیرۆز، پاشان وتاری سیاسی رۆژانه‌، هه‌روه‌ها هه‌واڵ‌و چالاكییه‌كانی پێشمه‌رگه‌، كاروانی شه‌هیدان، به‌رنامه‌ی دێهاته‌ راگوێزراوه‌كان، به‌رنامه‌ی خوێندكاران، مامۆستایان، ژنان، ئه‌ده‌ب‌و شۆڕش، له‌زیندانی فاشیسته‌كانه‌وه‌، مه‌سه‌له‌ی كورد له‌ڕۆژنامه‌و رادیۆكانی جیهاندا، كاریكاتێر كاڵا به‌قه‌د باڵا، هه‌موو ئه‌و به‌رنامانه‌ هه‌فتانه‌ یان دوو هه‌فته‌ جارێك له‌ڕادیۆكه‌وه‌ پێشكه‌ش ده‌كران.
دابه‌شكردنی ماوه‌ی په‌خشی شاخ
ماوه‌ی به‌رنامه‌ی كوردی (45) خوله‌ك بوو، (10) خوله‌ك بۆ به‌رنامه‌ی شێوه‌زاری كرمانجی سه‌روو بوو، كه‌ له‌لایه‌ن هۆشیار عابدو یوسف زۆزانی دامه‌زرێنرابوو و سه‌رپه‌رشتیان ده‌كرد، (15) خوله‌كه‌كه‌ی تر بۆ به‌رنامه‌ی به‌شی عه‌ره‌بی بوو. لێپرسراوی راگه‌یاندن ئه‌وسا مامۆستا فازڵ كه‌ریم–ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی، سه‌رپه‌رشتی رادیۆكه‌ی ده‌كرد. لێپرسراوی به‌شی كوردی هه‌ڤاڵ موحسین عه‌لی ئه‌كبه‌رو لێپرسراوی به‌شی عه‌ره‌بی هه‌ڤاڵ فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد بوون. بێژه‌ری سۆرانی پشكۆ سه‌عید ناكام بوو.
یه‌كه‌م چركه‌ساتی كردنه‌وه‌ی ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان
مه‌لا به‌ختیار لێپرسراوی ده‌سته‌ی كارگێڕی مه‌كته‌بی سیاسی (ی.ن.ك) وه‌ك یه‌كه‌مین بێژه‌ری ئێزگه‌ ده‌ڵێت:- به‌شداربونم له‌ یه‌كه‌م چركه‌ساتی كردنه‌وه‌ی ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان ‌و كاركردن وه‌ك یه‌كه‌م بێژه‌ی ئه‌و ئێزگه‌یه‌، یه‌كێكه‌ له‌ چركه‌ساته‌ هه‌ره‌ خۆشه‌كانی ژیانم له‌ خه‌باتی سیاسیدا، چونكه‌ خۆشییه‌كی زۆر تایبه‌تی پێ به‌خشیم.
له‌كۆنفرانسی سێی كۆمه‌ڵه‌ ( 1984) دا ده‌نگی شۆڕشی عیراق گۆڕا بۆ ده‌نگی گه‌لی كوردستان
ساڵی (1980) له‌سه‌ر داوای سه‌ركردایه‌تی شۆڕش ئه‌رسه‌لان بایز له‌دۆڵی سماقوڵی گواسترایه‌وه‌ بۆ سه‌ركردایه‌تی‌و كرایه‌ لێپرسراوی رادیۆ، پاشان له‌( كۆنفرانسی سێی كۆمه‌ڵه‌ 1984) دا ده‌نگی شۆڕشی عیراق گۆڕا بۆ ده‌نگی گه‌لی كوردستان ‌و سروودی ئه‌ی ره‌قیب گۆڕدرا به‌ مارش‌و سروودی مه‌شخه‌ڵان، كه‌ له‌هۆنراوه‌ی شاعیری گه‌وره‌ی گه‌له‌كه‌مان مامۆستا شێركۆ بێكه‌سی نه‌مر و له‌ئاوازی مامۆستا ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داغی بوو.
سه‌باره‌ت به‌ سرودی مه‌شخه‌ڵان ئه‌نوه‌ر قه‌داغی ئاواز دانه‌ر و گۆرانی بێژی سروده‌كه‌، ڕایده‌گه‌یه‌نێت، سه‌رۆك مام جه‌لال به‌نامه‌یه‌كی ڕه‌سمی و به‌ نهێنی له‌ ڕێگای شه‌هاب عوسمان و شه‌هید دڵشاد مه‌ریوانی و كه‌ریم عوسمان، كه‌وا سردوی مه‌شخه‌ڵانی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان و سرودێكی كۆمه‌ڵه‌ی ڕه‌نجده‌ران بوو منیش له‌ ماڵه‌وه‌ ئاوازم بۆ هه‌روكیان دانا، میوزیكه‌كه‌ش به‌ ئامێری عود، ئه‌نجامدا ئاماوه‌كه‌شم به‌ نۆت بۆ نوسین و پێم وتن ده‌توانن له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات سودی لێببینن و به‌ شێوازێكی باشتر به‌ ئۆكێسترا دوباره‌ تۆماری بكه‌نه‌وه‌، به‌ڵام دیار بوو ئیمكان نه‌بوو، هه‌ر ئه‌وه‌ بڵاوكرایه‌وه‌ كه‌ من تۆمار كردبوو،سروده‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌ تۆمار كرابوو كه‌من و كچه‌كه‌م پێكه‌وه‌ سروده‌كه‌مان ده‌وت.
وتیشی، دوای ڕاپه‌ڕین به‌ ماوەیه‌ك مام جه‌لال ناردی به‌شوێنما و پێی وتم ده‌مانه‌وێت ئێستا دووباره‌ سروده‌كه‌ تۆمار بكه‌ینه‌وه‌ و ئێستا ئیمكانیشمان هه‌یه‌ بۆی سروده‌كه‌ به‌ شێوازێكی باشتر و به‌ تایبه‌تی تۆمار بكه‌ینه‌وه‌ و، دووباره‌ هەو‌ڵماندا تۆماری بكه‌ینه‌وه‌، منیش له‌ ماوه‌ی هه‌فتەیه‌كدا به‌ شێوازێكی نوێ دووباره‌ ئاوازم بۆ دانا دووباره‌ بردمه‌وه‌ بۆ مام جه‌لال و زۆری به‌ دڵ بوو تا ئێستا سروده‌كه‌ له‌ زۆربه‌ی بۆنه‌كان و یاده‌كان په‌خش ده‌كرێته‌وه‌ .
له‌سه‌رده‌می شۆڕشدا ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان، وه‌ك مه‌فره‌زه‌كانی پێشمه‌رگه‌ له‌یه‌ك شوێندا نه‌سره‌وت، به‌ڵكو چه‌ند جارێك جێگۆڕكێی كرد‌و له‌م شوێنانه‌وه‌ به‌خشی كرد(نۆكان، توژه‌ڵه‌، گردی مامه‌وڵا، زه‌ڵێ‌، باوزێ‌، به‌رگه‌ڵو، دۆڵه‌كۆگه‌،سه‌قز، گه‌ڵاڵه‌، چوارتا، سلێمانی).
دوای نۆكان، ئێزگه‌ چووه‌ته‌ مامه‌وڵاو پاشان توژه‌ڵه‌ تا 1983 هه‌ر له‌ توژه‌ڵه‌ بووه‌، دواتر به‌هۆی بوونی مه‌ترسی بۆ سه‌ر باره‌گاكانی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان به‌ئیزگه‌شه‌وه‌، گوێزرایه‌وه‌ بۆ «سه‌رشیوی باوزێ»و دوای چه‌ند مانگێك گوازراوه‌ته‌وه‌ «به‌رگه‌ڵو»، تا ئه‌نفاله‌كان پاش ئه‌نفاله‌كان دۆڵه‌كۆگه‌ ودواتر هه‌ردوو ئیزگه‌كه‌ له‌ «به‌فری میری» پشت هه‌ڵه‌بجه‌ دانراوه‌ دواتر له‌ شاری سه‌قز بووه‌ تا راپه‌رین.
پێش راپه‌رین رادیۆ بووه‌ دوو رادیۆ 41 مه‌تری‌و 75 مه‌تر، پاش راپه‌رین، رادیۆ بۆ ماوه‌ی یه‌ك رۆژ له‌ ئه‌زمه‌ر جێگیر بوو دواتر چووه‌ته‌ ماوه‌ت، به‌شێكیشی گه‌ڕایه‌وه‌ سه‌قز.
له‌گه‌رمه‌ گه‌رمی راپه‌رین رادیۆ گوێزراوه‌ته‌وه‌ بۆ رانیه‌و پاشان سلێمانی‌و دوای كۆڕه‌و چووه‌ته‌ ئه‌زمه‌رو ماوه‌ت‌و جارێكی دی بۆ شاری سه‌قز، دواتر هێنراوه‌ته‌وه‌ بۆ قه‌سرێ‌و پاشان گه‌ڵاڵه‌و، له‌ 1993 ـه‌وه‌ دیسانه‌وه‌ گوازراوه‌ته‌وه‌ بۆ سلێمانی له‌ 1996 ـه‌وه‌ تا ساڵی 2012 له‌ چوارتا ماوه‌ته‌وه‌و، ئێستاش له‌ شاری سلێمانی جێگیركراوه‌.
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد، ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی نیشتمان كوردستان، به‌م شێوه‌یه‌ باسی كار‌و پێكهاته‌ی ئه‌وسای ئێزگه‌ ده‌كات‌و ده‌ڵێت: ئێمه‌ دوو ده‌زگای په‌خشمان هه‌بوو یه‌كێكیان كارمان پێده‌كردوو ئه‌وی تریشیان وه‌ك یه‌ده‌ك دانرابوو، هه‌ردوكیشیان له‌به‌رگه‌ڵو بوون، چه‌ند ساڵێك به‌و شێوه‌یه‌ كارمان ده‌كرد تا ئه‌و كاته‌ی شه‌ڕی ئیران‌و عیراق به‌ره‌و سه‌ختی ده‌ڕۆشت‌و چه‌كی كیمیاوی تێدا به‌كار هات‌و فڕۆكه‌كان به‌چڕی بۆردومانی ناوچه‌ ئازادكراوه‌كانی ژێر كۆنترۆڵی هێزی پێشمه‌رگه‌یان ده‌كرد، هه‌ستمان كرد ره‌وتی رووداوه‌كان زۆر به‌ره‌و دژوارتری ده‌ڕۆیشت، بۆیه‌ بیرمان له‌وه‌ كرده‌وه‌ تا كۆتایی ئه‌و بارودۆخه‌ ئێزگه‌ ناتوانێت له‌به‌رگه‌ڵوی دۆڵی جافه‌تی بمێنێته‌وه‌، به‌هۆی ئه‌وه‌وه‌ بڕیاردرا باره‌گایه‌كی پارێزراومان هه‌بێت، ئه‌گه‌ر ئێزگه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ له‌كاركه‌وت بتوانیین ئه‌و ئێزگه‌ یه‌ده‌كه‌ به‌كار بهێنین‌و خه‌ڵكی كوردستان له‌چالاكییه‌كانی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ دانه‌بڕێت.
رادیۆییه‌ك له‌دۆڵه‌ كۆگه‌
ئه‌سه‌سه‌رد ده‌ڵێ‌: ئه‌مه‌ جێ به‌جێ كرا، پاش تاوتوێكردنی بابه‌ته‌كه‌ بڕیادرا باره‌گایه‌كی پشته‌وه‌مان هه‌بێت له‌دۆڵه‌ كۆگه‌، ستافێكمان نارد بۆ دۆڵه‌ كۆگه‌‌و شوێنه‌كه‌یان هه‌ڵبژارد‌و ده‌ستیان كرد به‌دروستكردنی چه‌ند خانویه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌كان بچنه‌ ئه‌وێ‌و پاش ته‌واوبوونی خانووه‌كان یه‌كێك له‌ده‌زگاكانمان نارده‌ ئه‌وی له‌گه‌ڵ براده‌رێكی ته‌كنیكیدا، وامان دانابوو به‌ به‌رده‌وامی ستافێكی كاملی یه‌ده‌ك له‌دۆڵه‌ كۆگه‌ بێت، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر ناوچه‌كه‌ كه‌وته‌ ژێر بۆردومانی فڕۆكه‌ یان پێشره‌وی هێزه‌كانی عیراق، ئه‌وا ئه‌و رادیۆیه‌ بخرێته‌ گه‌ڕ، كاره‌كانمان دابه‌شكردبوو به‌شێكمان له‌كاردابووین له‌به‌رگه‌ڵو، به‌شه‌كه‌ی ترمان له‌ئاماده‌باشیدا بوون، كاره‌كان به‌و جۆره‌ دابه‌شكرابوو كه‌ شه‌فته‌كه‌ی دۆڵه‌ كۆگه‌ ئه‌ندازیارێكی ته‌كنیكی‌و نوسه‌ر‌و بێژه‌رێكی عه‌ره‌بی‌و كوردی له‌وێ‌ بن‌.
هه‌وره‌ها یوسف زۆزانی بێژه‌ری دێرینی ئێزگه‌، سه‌باره‌ت به‌ ئێزگه‌ ڕایده‌گه‌یه‌نێت، پێش من ئێزگه‌ به‌شی كرمانجی هه‌بوو، وشیار عابد له‌ به‌شی كرمانجی بوو و به‌شه‌كه‌ی به‌ڕێوه‌ ده‌برد، من له‌ به‌شی كرمانجی نه‌بووم، من له‌ هه‌موو به‌شه‌كان كارم ده‌كرد و به‌ڵام زۆربه‌ی بابه‌ته‌كانی ئه‌وه‌ی به‌ عه‌ره‌بی و كرمانجی ده‌نوسران وبڵاوده‌كرانه‌وه من ده‌م نوسی و چاودێری به‌شی سۆرانیشم ده‌كرد و پێداچوونه‌وه‌م بۆ شته‌كانی ئه‌وان ده‌كرد، له‌ به‌شی كرمانجی به‌ده‌ر له‌ هۆشیار عابد، كوڕێكی تر هات به‌ ناوی زێره‌ڤان و دواتریش خالید دۆسی كه‌ ئێستا وه‌زیری ڕۆشنبیرییە، هاتن له‌ ئێزگه له‌ به‌شی كرمانجی‌ كاریان ده‌كرد، به‌ڵام من سه‌رپه‌رشتی هه‌موو كاره‌كانی ئێزگه‌م ده‌كرد و بابه‌ت و بڵاوكراوه‌كانم ده‌هێنان بۆم ئاماده‌ده‌كردن بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ .
ڕادیۆ له‌ راپه‌ڕیندا
به‌چه‌ند رۆژێك به‌ر له‌ڕاپه‌ڕین ئاماده‌باشی ته‌واو كراو له‌ 17/2/1991دا سه‌ركردایه‌تی (ی.ن.ك) له‌ قاسمه‌ڕه‌ش رێنمایی ده‌ركرد بۆ مه‌كته‌بی راگه‌یاندنی یه‌كێتی به‌وه‌ستاندنی هه‌مو بڵاوكراوه‌كانی تر‌و پێكهێنانی كادیر بۆ رادیۆی جوڵاو و گه‌ڕۆك له‌ سه‌ر شه‌پۆلی (41م) په‌خشبكات ‌و، بگوازرێته‌وه‌ ناوچه‌ی زه‌ڵێ‌ له‌ ناوچه‌ی پشده‌ر، هاوكاتی په‌خشی رادیۆی مه‌ركه‌زی یه‌كێتی كه‌ له‌شاری سه‌قزی رۆژهه‌ڵاتی كوردستان له‌ سه‌ر شه‌پۆلی (75م) په‌خشی ده‌كرد، رادیۆ گه‌ڕۆكه‌كه‌ ده‌ستیكرد به‌ بانگه‌وازه‌كانی به‌هه‌ردو زمانی كوردی ‌و عه‌ره‌بی پاش جێگیربوونی له‌ (زه‌ڵێ‌)، له‌به‌رنامه‌كانیدا بانگه‌وازی هاووڵاتیانی ده‌كرد بۆ راپه‌ڕین دژی رژێمی ده‌سه‌ڵاتدار.
ئازاد چالاك به‌ڕێوەبه‌ری ڕادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستان له‌كاتی ڕاپه‌ڕین ڕایده‌گه‌یه‌نێت، ناكرێت ڕۆڵی ئێزگه‌ ته‌نها له‌ چوارچێوه‌ی ڕاپه‌ڕین و ئه‌و ساڵه‌دا كورت بكرێته‌وه‌ به‌ڵكو ده‌بێت باسی ئه‌وه‌ بكرێت كه‌ ئه‌و ڕادیۆیه‌‌ ڕاستگۆ بوو متمانه‌ی خه‌ڵكی كوردستانی به‌ده‌ست هێنابوو، له‌ كاتی ڕا‌په‌ڕینیشدا، كه‌ پێشتر نه‌خشه‌ی ڕاپه‌ڕین له‌ لایه‌ن یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانه‌وه‌ دانرابوو، پیان وابوو كه‌ ده‌بێت ڕادیۆ پێش ڕاپه‌ڕین ئاماده‌كاری بكات، ئه‌وه‌ بوو ئێمه‌ پێش ڕاپه‌ڕین به‌ مانگێك ئێمه‌ ئاماده‌كاری ته‌واومان ده‌ستپێكردبوو بۆ هاندانی پێشمه‌رگه‌ و هاوڵاتیان بۆ ڕاپه‌ڕین، دروشمه‌كانیش تایبه‌ت به‌ ئاگاداركردنه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ و ڕێكخستنه‌كانی ناو شار، هاندانی هاوڵاتیان بۆ ڕاپه‌ڕین، ڕووخانی وره‌ی هێزه‌كانی ڕژێمی به‌عس، ئاگاداركردنه‌وه‌ی هاوڵاتیان له‌ تێكنه‌دانی دام و ده‌زگاكانی حكومه‌ت چونكه‌ ئه‌مانه‌ دوای ڕاپه‌ڕین ده‌بێت به‌ موڵكی خۆیان و ده‌بێت بیپارێزن هه‌موو ئه‌مانه‌ ئاماده‌كرابوو كادرانی ئێزگه‌ش ناویان نابوو ( كاسێتی ڕۆژی حه‌شر )، چونكه‌ ڕادیۆ ببو به‌ دوو ڕادیۆ، له‌سه‌ر دوو شه‌پۆل به‌رنامه‌كانی پێشكه‌ش ده‌كرد كه‌ یه‌كێكیان 41 مه‌تری بوو ئه‌وه‌ی تریان 71 مه‌تری بوو.
وتیشی، ڕادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستان ده‌ورێكی كاریگه‌ری هه‌بو له‌ ڕاپه‌ڕین، چونكه‌ ڕادیۆ به‌یه‌ك به‌ستنه‌وه‌ی هاوڵاتیان و سه‌ركردایه‌تی ڕاپه‌ڕین و پێشمه‌رگه‌ و ڕێكخستنه‌كانی ناو شاریش بوو، توانیبووی هه‌ماهه‌نگیه‌كی باش بكات له‌ نێوان ئه‌م هه‌موو لایه‌نه‌دا بۆ سه‌ر كه‌وتنی ڕاپه‌ڕین، هه‌ر چه‌نده‌ ته‌شویشێكی زۆر له‌ سه‌ر ڕادیۆ هه‌بوو به‌ڵام ڕادیۆ هه‌ر كاریگه‌ری تایبه‌تی خۆی هه‌بوو بۆ سه‌ركه‌وتنی ڕاپه‌ڕین.
(له‌زمناكۆوه‌ بۆ ئازاد 1760، براده‌ران ئاگادار بكه‌ره‌وه‌ 7مانگ زه‌ماوه‌ند بكه‌ن)
خالید ره‌زا پێشمه‌رگه‌ی دێرین، خاوه‌نی بیرۆكه‌ی جفره‌ی (له‌زمناكۆوه‌ بۆ ئازاد…. براده‌ران ئاگادار بكه‌ 7ی مانگ زه‌ماوه‌ند بكه‌ن) كه‌ هاوكات سه‌رپه‌رشتیاری شانه‌ چه‌كداره‌كانی شاڵاو بوو له‌ ناو شاری سلێمانی، به‌شێك له‌ نهێنی نه‌خشه‌ی راپه‌رین باس ده‌كات و، رایگه‌یاند: كاتێك سه‌دام و به‌عس له‌ 2 ئابی 1990دا، وڵاتی كوه‌یتی داگیركرد، باره‌گاكانی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ قاسمه‌ ره‌ش بوو. له‌گه‌ڵ بڵاوبونه‌وه‌ی هه‌واڵه‌كه‌، سه‌رله‌به‌یانی هه‌مان رۆژ كاك نه‌وشیروان ئه‌و نه‌خشه‌ سه‌ربازیانه‌ی كه‌ له‌كاتی ئه‌نفاله‌كاندا گیرابوو، له‌ژوره‌كه‌ی خۆی دانابوو، سه‌یری ده‌كردن، وه‌ك بڵێی ئه‌مه‌ ده‌رفه‌ته‌ زێرینه‌كه‌ی كورده‌و، ده‌بێت كارێك بكه‌ین .
هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: به‌نده‌ نوسه‌ری ئه‌م چه‌ند دێڕه‌م له‌سه‌ر داوای رێكخراوی سلێمانی و، به‌ بڕیاری سكرتێرو ناوه‌ندی كۆمه‌ڵه‌، له‌ گه‌رمه‌ی ئه‌م روداوانه‌دا، ده‌بوو بگه‌مه‌ سلێمانی.
خالید ره‌زا پێشمه‌رگه‌ی دێرین راشیگه‌یاند:-به‌ته‌نها یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ ده‌مه‌ ده‌می راپه‌ریندا رادیۆی هه‌بوو، رادیۆیه‌كی جێگیر له‌سه‌ر شه‌پۆلی 75 له‌سه‌قز ئه‌وتریان گه‌ڕۆك بو له‌لای كاك نه‌وشیروان بو له‌ زه‌ڵێ و قاسمه‌ره‌ش.
ئێزگه‌ی گه‌لی كوردستان و به‌ستنه‌وه‌ی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ پێكه‌وه‌؟
ده‌نگی گه‌لی كوردستان رۆڵی گرنگی بینی له‌به‌یه‌ك گه‌یشتنه‌وه‌ی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌و ئاگاداركردنه‌وه‌یان له‌یه‌كتری، چونكه‌ ئه‌و سه‌رده‌م هێزی پێشمه‌رگه‌ جیهازی بێ‌ سیمی كه‌م بوو، هه‌روه‌ها رۆڵی باشی گێڕا بۆ شانه‌ چه‌كداره‌كانی ناوشارو ئاگادار كردنه‌وه‌یان له‌ڕاسپارده‌كانی سه‌ركردایه‌تی، پاشان رۆڵی زۆر كاریگه‌ری بینی له‌جۆشدانی جه‌ماوه‌ر بۆ راپه‌ڕین، چونكه‌ كه‌ناوچه‌یه‌ك ئازاد ده‌كرا یه‌ك سه‌رو راسته‌وخۆ هه‌واڵه‌كه‌ی ده‌گه‌یانده‌ جه‌ماوه‌رو، به‌مه‌ش خه‌ڵكی هانده‌دا بۆ راپه‌ڕین له‌ناوچه‌یه‌كی تر. له‌هه‌مانكاتدا چه‌ند ساڵێك دوای ئه‌نفاله‌كانی ساڵی 1988 یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان. خاوه‌نی چه‌ندین. مه‌فره‌زه‌ی پارتیزان. بوو له‌ ناوچه‌ جیاجیاكانی كوردستان. ئیتر لێره‌وه‌ ئێزگه‌ ئه‌و مه‌فره‌زانه‌ی به‌ڕێنمای سه‌ركردایه‌تی راپه‌ڕین. ئاڕاسته‌ ده‌كرد بۆ ناوچه‌كان و به‌ده‌مه‌وه‌ چوونی هاووڵاتیانی راپه‌ڕیو و یه‌كگرتنه‌وه‌یان له‌ شوێنی دیاری كراودا.
رۆڵی ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان له‌ڕاپه‌ڕیندا؟
ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستان له‌مێژووی خۆیدا خزمه‌تێكی به‌رچاو‌و رۆڵ‌و كاریگه‌رییه‌كی به‌هێزی هه‌بووه‌. له‌ڕاپه‌ڕینی ئازاری ساڵی (1991)ی گه‌له‌كه‌ماندا، ده‌وری به‌رچاوو شیاوی خۆی گێڕا.
فراوانبوونی كاتی په‌خش ئێزگه‌ی گه‌لی كوردستان له‌ڕاپه‌ڕین
ئێزگه‌ له‌سه‌ر هه‌ردوو شه‌پۆلی (75) مەترو (41) مەتری، له‌شاری (سه‌قز)و (زه‌ڵێ‌)وه‌ په‌خش ده‌كرا، له‌ڕۆژانی راپه‌ڕیندا بۆ ماوه‌ی (17) سه‌عات كاریان ده‌كرد، به‌مشێوه‌یه‌، سه‌عات (7)ی به‌یانی تا (10)ی به‌یانی شه‌پۆلی (75) مه‌تری سه‌قز. سه‌عات (10)ی به‌یانی تا (1)ی پاش نیوه‌ڕۆ شه‌پۆلی (41) مه‌تری زه‌ڵێ‌. سه‌عات (1)ی پاش نیوه‌ڕۆ تا (3)ی عه‌سر شه‌پۆلی (75) مه‌تری سه‌قز. سه‌عات (3)ی عه‌سر تا (7)ی ئێواره‌ شه‌پۆلی (41) مه‌تری زه‌ڵێ‌. سه‌عات (7)ی ئێواره‌ تا (12)ی شه‌و شه‌پۆلی (75) مه‌تری سه‌قز. ئه‌مه‌ش زیاتر رۆڵ‌ و بایه‌خی ئێزگه‌ی گه‌لی كوردستان ده‌رده‌خات له‌ڕۆژانی راپه‌ڕیندا.
ده‌نگی گه‌لی كوردستان دوای راپه‌ڕین
دوای سه‌ركه‌وتنی راپه‌ڕینیش، هه‌ردوو شه‌پۆله‌كه‌ یه‌كیانگرته‌وه‌و له‌گه‌ڵاڵه‌ی ناوچه‌ی باڵه‌كایه‌تی، له‌كوردستانێكی ئازاددا دامه‌زرا.
دواتر له‌مانگی 11ی ساڵی 1992دا گواسترایه‌وه‌ بۆ چوارتا. ئێستاش له‌شاری سلێمانی بۆ ماوه‌ی (24) سه‌عات، به‌سیستمی دیجیتاڵ‌و به‌ڕێگای تۆڕه‌كانی ئه‌لیكترۆنی‌و سه‌ته‌لایتی ئاسمانی، لە ناوخۆو هه‌موو جیهان په‌خش ده‌كات‌و به‌درێژای (40) ساڵ بێ‌ دابڕان‌و وه‌ستان، خزمه‌تی بواری راگه‌یاندنی كوردی كردووه‌.
ئه‌نوه‌ر حسێن بازگر به‌ڕێوەبه‌ری ئێستای ده‌نگی گه‌لی كوردستان له‌سه‌ر ئیش و كاره‌كانی ئێستای ئێزگه‌ رایگه‌یاند: رادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستان وه‌ك هه‌میشه‌، رادیۆی هه‌موو خه‌ڵكی كوردستانه‌بێ جیاوازی، راسته‌ سیاسه‌تی ی.ن.ك جێ به‌جێ ده‌كات ،به‌ڵام جێگای بیروبۆچونه‌ جیاوازه‌كانیشی تێدابۆته‌وه‌ كه‌ هه‌ندێكیان پێچه‌وانه‌ی رای(ی.ن.ك)یشه‌، به‌ڵام ئێمه‌ له‌بڕوابوونمان به‌ئازادی ودیموكراسی هه‌میشه‌ ده‌رگای رادیۆكه‌مان ئاوه‌ڵایه‌ وهه‌مووحیزب ولایه‌نه‌ سیاسیه‌كانی كوردستان وزۆربه‌ی ئایدۆلۆجیاجیاكان بونیان هه‌یه‌له‌ناو كاره‌كانی ئێمه‌داو گفتوگۆیان له‌سه‌رده‌كرێت.
ئه‌نوه‌ر حسێن سه‌باره‌ت به‌ په‌خش وبه‌رنامه‌كانی رادیۆ ده‌ڵێت:په‌خشمان له‌ هه‌ر چوارپارچه‌ی كوردستان هه‌یه‌، نزیكه‌ی 16 كاتژمێر په‌خشی راسته‌وخۆ و 8 كاتژمێریش دوباره‌بوونه‌وه‌یه‌، گرنگی ته‌واومان داوه‌ به‌میوزیك و گۆرانی ره‌سه‌نی كوردی ، هاوكات له‌گه‌ڵ ساڵیادی دامه‌زراندنی ئیزگه‌ ،كه‌ڕۆژی 21/3 بوو رادیۆیه‌كی ترمان دانا به‌ناوی (ڕادیوی ده‌نگی گه‌لی كوردستان – میوزیك) كه‌ فریكۆنسی جیاوازه‌ له‌وه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستانی دایك . راشیگه‌یاند:-هه‌میشه‌ ده‌نگی گه‌لی كوردستان ده‌نگی شۆرشی شاخ و داینه‌مۆی راپه‌ڕین و خه‌باتی دیموكراسی و مه‌ده‌نی بوه‌ ،هه‌موان بێ جیاوازی رادیۆی ده‌نگی گه‌لی كوردستان به‌هی خۆیان ده‌زانن .
ئه‌نوه‌ر حسێن سه‌باره‌ت به‌ به‌رنامه‌ی نوێیان بۆ ڕادیۆ ده‌ڵێت : به‌رنامه‌ باش و نوێمان بۆدوای ساڵیادی دامه‌زراندن داناوه‌ له‌ پێناو پێشخستنی زیاتری رادیۆ و جێبه‌جێكردنی به‌رنامه‌كانی (ی.ن.ك).

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

two + seventeen =

x

هەواڵێ هاوشێوە

مێژووی سینەما لە قەڵادزێ‌

دووتوێیەکی تایبەتی کوردستانی نوێ یە بۆ وەبیرهێنانەوەی کارەساتی نەتەوەیی لە ...