یادی 40 ساڵه‌ی به‌ غه‌در شه‌هیدكردنی عه‌لی عه‌سكه‌ری، حسێن بابه‌ شێخ، دكتۆر خالید و  هاوڕێكانیان
كه‌ربه‌لای (شۆڕشی نوێ) لــه‌ هـه‌كاری یادی 40 ساڵه‌ی به‌ غه‌در شه‌هیدكردنی عه‌لی عه‌سكه‌ری، حسێن بابه‌ شێخ، دكتۆر خالید و هاوڕێكانیان ‌ ئاوات كۆكه‌یی‌ 12/7/2017
ئەم هەفتەیە یادی شەهیدانی وەتەن، شەهیدانی كارەساتی هەكارییە كە ژمارەیەکی زۆری تێكۆشەری شۆڕشی نوێ و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەم كارەساتە ناخۆشە ناوخۆییەدا تیاچوون و لە ناویشیاندا شەهیدانی سەركردە (عەلی عەسكەری و حسێن بابەشێخ و دكتۆر خالید سەعید).
رەنگە زۆر لەبارەی ئەم سەركردەو شەهیدانەوە نووسرابێت، بەڵام رەسمی ترینیان ئەوەیە كە لە چاپی سێیەمی ئینسكلۆپیادی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بڵاوكراوەتەوە، بۆیە بۆ بەرزراگرتنی یادی ئەو سەركردە گەورانەی كوردو كوردستان و شۆڕشی نوێ و ی.ن.ك و تەواوی شەهیدانی ئەو كارەساتە، بۆ لە بیرنەچوونەوەی ئەو كارەساتانەو بۆ دەرس و پەند وەرگرتنی كە كورد ئەبێت یەك و یەكگرتووبێت، بەباشمانزانی ئەم ناساندنەی لە ئینسكلۆپیادی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا بۆ شەهیدەكان و بۆ كارەساتەكە كراوە، جارێكی دیكە بڵاوبكەینەوە.

هەكاری (ئۆپەراسیۆن)
دەستەواژەیەكە لەئەدەبیاتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا بۆ ئاماژكردن بۆ لەبەریەك هەڵوەشاندنەوەی هێزێكی گەورەی یەكێتی لەساڵی 1978 لەناوچەی هەكاری توركیا بەكار دەهێندرێت.
لەمانگی نیساندا لەكۆبوونەوەی كۆمیتەی سەركردایەتی یەكێتی لەنۆكان، بڕیار لەسەر سێ مەسەلەی گرنگ درا، یەكێكیان دانانی بارەگای سەركردایەتی بوو لەناوچەی سێ سنووری عیراق- توركیا- ئێران و ئەویتر ناردنی هێزێكی گەورەی پێشمەرگە بوو بۆ سەر سنوور بۆ وەرگرتنی بڕێكی زۆری چەك كە نیاز وابوو لە قامیشلۆوە لە سوریا بەناو توركیادا بگاتە ناوچەی برادۆست، سێیەمیان، بەهێزكردنی هەرێمی بادینان كە حسێن بابەشێخ فەرماندەی بوو.
بەم پێیە بڕیاردرا هێزەكە بكرێت بەسێ بەشەوە، بەشی یەكەم 300 پێشمەرگە زیاتر بوو، نزیكەی نیوەی چەكداربوو،  وا دانرا كە لە 19ی نیسانی 1978 رێبكەوێت، لەسەرەتای ئایار لە ناوچەی برا دۆست جێگیر بێ، سەركردەكانی ئەم بەشە لە خالید سەعید ئەندامی مەكتەبی عەسكەری و ئەندامی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، حسێن بابەشێخ فەرماندەی هەرێمی بادینان، مەحمود.
عەبدولڕەحمان فەرماندەی هەرێمی شارباژێڕ، رەوف مستەفا فەرماندەی هەرێمی پێنجوێن، حامیدی حاجی غالی جێگری فەرماندەی هەرێمی یەكی هەورامان و شارەزوور پێكهاتبوون.
بەشی دووەمی هێزەكە نزیكەی 500 پێشمەرگە دەبوو، نزیكەی 350ی چەكداربوو، وا دانرابوو لە 21ی نیسان پاش دوو رۆژ لە بەڕێكەوتنی بەشی یەكەم بەڕێبكەوێ، سەركردەكانی ئەمبەشە بریتیبوون لە عەلی عەسكەری فەرماندەی هێزی پێشمەرگە، تاهیر عەلی والی ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی و ئەندامی مەكتەبی عەسكەری، سەیدكاكە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی و فەرماندەی هەرێمی هەشتی دەشتی هەولێر، تالیب رۆستەم فەماندەی هەرێمی 6ی پشدەر، جەواد بێدەری جێگری فەرماندەی هەرێمی چەمی رەزان.
 بەشی سێیەمی هێزەكە نزیكەی 150 پێشمەرگە دەبوو كە زۆربەیان چەكداربوون و سكرتێری گشتی یەكێتی و رێكخەری كۆمەڵەو نوێنەرانی كۆمیتەی ئامادەكردنی پارتی دیموكراتی كوردستان و پاسۆكی لەگەڵدا بوو.
وا دانرابوو ئەم بەشە پاش جێگیر بوونی دووبەشەكەی تر بەرەوی ناوچەی برادۆست بەڕێ بكەوێ.
بەشی یەكەمی هێزەكە بەناو ئێراندا سنووراو سنوور كەوتەڕێ  و لەنزیك حاجی ئۆمەران ئاودیوی عیراق بوو، بەبێ كێشە گەیشتە ناوچەی برادۆست و لەوێ جێگیر بوو، پاش تێپەڕینی ئەم هێزە بەناو ئێراندا، حكومەتی ئێران كەوتە خۆ ئامادەكردن بۆ كۆنتڕۆڵكردنی سنوور، لەتوركیاش سەركردایەتی كاتیی پارتی دیموكراتی كوردستان هاوپەیمانی لە دژی یەكێتی لەگەڵ بەشێكی خێڵەكانی ناوچەی هەكاری درووستكرد.
بەشی دووەم و سێیەمی هێزەكە لەقەندیل درایە بەر تۆپی ئێران و لەو ماوەیەدا سوپای ئێران بەناوی پەیمانی سەنتۆوە مانۆڕێكی فراوانی لەسەر سنوور ئەنجامدا.
بەشی دووەمی هێزەكە لەسەرەتای مانگی ئایاردا بەناو ئێراندا سنوراو سنوور هەڵكشاو لەرێگەدا هێزەكانی ئێران لەچەند شوێنێك تۆپبارانیان كرد.
لەدیوی عیراقیش، لەگەڵ پەڕینەوەی هێزەكە لە خرێنە هێزەكانی عیراق بە پاڵپشتی هالیكۆپتەر پەلاماریان دا.
جوڵاندنی هێزێكی وا گەورە كارێكی ئاسان نەبوو، بەتایبەتی كە بەپێی پێویست مەرجە لۆجیستیكییەكان بۆ هێزەكە دتابین نەكرابوون و هیچ خۆئامادەكردنێكیش بۆ ئەگەری دەستتێوەردانی راستەوخۆو  ناڕاستەوخۆی دەرەكی نەكرابوو.
بە پێچەوانەی ئەو بەرنامەی كە دانرابوو، بەشی یەكەم و دووەمی هێزەكە پاش یەكگرتنەوەیان لەبرادۆست، هیچ بارەگایەكیان دانەناو بۆ خۆپاراستن لەهێرشەكانی عیراق، چونە ناو سنووری توركیا، لەوێشەوە سەركردەكانی هێزەكە پەیوەندییان بە بنكەی قامیشلۆوەكرد لەسوریاو هەماهەنگیان لەگەڵداكرد بۆ ناردنی چەكەكان، لەبەر گەورەیی قەوارەی چەكەكەو بۆ كۆنتڕۆڵكردنی شێوەی دابەشكردنی چەكەكان، سەركردەكانی هێزەكە بڕیاریاندا بچنە ناوقوڵایی ناوچەی هەكاری و وردە وردە بەرەو رۆژئاوا بڕۆن تاكو لەشوێنی وەرگرتنی چەكەكان نزیك ببنەوە.
لەهەكاری پڕوپاگەندەیەكی زۆر دژی هێزەكانی یەكێتی كرابوو، ئەم پڕوپاگەندانە كەشێكی یارمەتیدەریان بۆ دژایەتی كردنی هێزەكانی یەكێتی  لەناو خێڵەكان پێكهێنا.
چوونی هێزەكە بۆ قوڵایی ناوچەكە بە ناشارەزایی و ئامادەنەبوونی خێڵەكان بۆ پێشكەكەشكردنی هیچ كۆمەكێكی لۆجستی، كاریگەری خراپی لەسەر ئامانجەكانی پرۆسكە بەجێ هێشت. لەوەش خراپتر، هێرشی كتوپڕی خێڵەكان بۆ سەر هێزەكە هەمووپرۆسەكەی شێواند.
لەناوەڕاستی ئایارەوە تا 19ی حوزەیران پێكدادانی سەخت لە هەكاری لەنێوان هێزی پێشمەرگەو خێڵەكان رویداو لەكۆتاییدا بە لەتوپەت بوونی هێزەكە كۆتایی هات.
لەم ئۆپەراسیۆنەدا یەكێتی نزیكەی %85ی هێزی پێشمەرگەی خۆی لەدەستداو  ژمارەیەكی زۆر لەسەركردەو كادیرەكانی بەدیل گیران، هەندێكیان بەدیلی لەناوبران و بەشێكیان پاش ماوەیەك ئازاد كران و هەندێكیشیان توانیان رابكەن. جگە لە كوژران ژمارەیكی زۆری پێشمەرگە ناچاركران خۆیان رادەستی هێزەكانی عیراق بكەنەوە، لەوانە ژمارەیەكی زۆریان دواتر پەیوەندییان بەهێزی پێشمەرگەوە كردەوە.
چەردەیك هۆ بوونەتە مایەی شكست هێنانی ئۆپەراسیۆنی هەكاری، بەشێكی ئەو هۆیانە ناوخۆیین و بەشەكی تری دەرەكین، سەبارەت بەهۆیە ناوخۆییەكان، پێناچێت پلانی ئۆپەراسێۆنەكە بەقەد ئەوەی كە پێویستە تۆكمەو كۆنتڕۆڵكراو بووبێ، سەرباری ئەوەی كە تێڕوانینێكی رۆشن و یەكگرتوو سەبارەت بەچۆنێتی مامەڵەكردن لەگەڵ گروپە چەكدارەكانی بادینانی سەر بە سەركردایەتیی پارتی دیموكراتی كوردستان  نەبوو.
 لەم رووەوە بۆچونێكی بەهێز هەبوو كەچوونی هێزێكی گەورەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ ناوچەی بادینان بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ گروپە چەكدارەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان، بەچاوێكی دۆستانە تەماشا ناكرێت، بەتایبەتی كە پارتی دیموكراتی كورستان ناوچەی بادینانی بە قەڵەمڕەوێكی داخراو و قۆرخكرا و دادەنا، پاڵپشتی ئەم بۆچوونە ئەوەبوو كەپارتی دیموكراتی كورستان  بە هیچ جۆرێك لەبەرژەوەندیدا نەبوو ئەو بڕە زۆرەی چەك بگاتە دەستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان. چونكە ئەو چەكە تەرازوی هێزی بەتەواوی بەقازانجی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دەگۆڕی.
لەلایەكی دیكەوە گەورەترین كێشەی هێزە نێردراوەكە لاوازای دیسپلین و گوێنەدان بوو بەپابەندبوون بەدەقاو دەقی پلانەكە، دەبێت ئاماژە بۆ ئەوەش بكرێت كە نەعیراق و نەهیچ كام لە توركیان ئێران بەرژەوەندییان لەوەدا نەبوو كە چەكەكان بگەنە دەستی هێزی پێشمەرگە، بۆیە پێش بەڕێكەوتنی هێزەكە، ئێران هێزەكانی سەرسنووری خستە دۆخی ئامادەباشیەوە و لەكاتی بەڕێكەوتنی هێزەكەشدا لەچەند شوێنێكدا تۆپبارانی كرد، سنوورەكەی داخست و فشاری خستنە سەردێهاتەكانی سەر سنوور، تا یارمەتی هێزی پێشمەرگە نەدەن.
عێراقیش لەبرادۆست بەهێزێكی بەر بڵاوەوە بە پاڵپشتی هەلیكۆپتەر هێرشی كردە سەر ئەوهێزانەی كەبەرەو  سنووری عێراق- توركیا هەڵدەكشان، لەتوركیا سوپا هیچ جموجۆڵێكی لەسەر سنوور ئەنجام نەدا، بەڵام دەزگای هەواڵگریی میت بە وردی چاودێری پێشهاتەكانی دەكردو ئازادیی تەواوی بە سەركردە خێڵەكییەكانی هەكاری دابوو قەڵەمڕەوی خۆیان بەڕوی هێزی پێشمەرگە دابخەن.
شكستی ئۆپەراسیۆنەكە كاریگەری قوڵی  لەسەر پەیوەندی لایەنە سیاسییەكانی بزوتنەوەی كوردایەتی بەجێ هێشت، لەسەر ئاستی پەیوەندی لایەنە سیاسیەكان، شكستی ئۆپەراسیۆنەكە بووە مایەی پەرەسەندنی ململانێ و دوبەرەكی  نێوان دو باڵە سەرەكییەكەی بزووتنەوەی كوردایەتی.
لەسەر ئاستی ناوخۆی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانیش، شكست هێنانی ئۆپەراسیۆنەكە بەو ئاكامە گەیشت كە باڵی عەلی عەسكەری لەناو بزووتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان لەبەر یەك هەڵوەشایەوە، ئەكەمەش  بەقازانجی باڵی رەسوڵ مامەند شكایەوە، ئەمەش لە بەرئەنجامی كۆتاییدا بووە مایەی بەهێزبوونی ویست و حەزی جیابوونەوە  لە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان.
 لەپێشهاتەكانی دواتردا، باڵی رەوسڵ مامەند  پاش نزیكە نۆ مانگ لە شكستهێنانی ئۆپەراسیۆنی هەكاری، لە نەورۆزی 1979دا لەیەكێتیی نیشتمانیی كوردستان جیابۆوە، بەڵام لەبەرامبەردا شكستی ئۆپەراسیۆنەكەو جیابوونەوەی باڵی رەسوڵ مامەند  یەكێتییەكی شێلگیرترو تەباتری لێ كەوتەوەو پاشان رەوشەكە بەم سەرەنجامە گەیشت كە باڵی چەپی ناو یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كە خۆی لە كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستاندا دەبینیەوە، دەستڕۆیشتووترو بەهێزتربوو.
یەكێ لەگرنگترین سەرچاوە كلاسیكییە سەرەكییەكانی تاوتوێ كردنی ئۆپەراسیۆنی هەكاری، ئەو نامیلكەیەكی نەوشیروان مستەفایە  كە لەساڵی 1981دا بەناونیشانی ( كارەساتی هەكاری) دەری كردو تێیدا وردەكاری گرنگ و زانیارسیی دانسقەی خستۆتە بەردەست.
نامیلكەكە لە دووتوێی 38 لاپەڕە، بە قەبارەی 1- بە 22 سم لە گوندی توژەڵە لەچاپخانەی برایم عەزۆ چاپ كراوە.   


عەلی عەسكەری
فەرماندە و ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری بزوتنەوەی سۆشیالیستی كوردستان و ئەندامی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان. لەدایكبووی ساڵی 1937ی گوندی عەسكەر لەناوچەی ئاغجەلەر. بەڕەچەڵەك دەچێتەوە سەر گروپی ئاینیی هەقە. مامی، شێخ عەبدولكەریمی شەدەڵە، شێخی تەریقەتی هەقە بوو. لەبنەماڵەیەكی كوردپەروەرە. باوكی، شێخ عەبدوڵڵا عەسكەری، یەكێ لەلایەنگرانی شێخ مەحمود بوو لەكاتی تێكۆشانیدا بۆ وەدەست هێنانی مافی نەتەوەیی كورد.
لەسەرەتای پەنجاكاندا كە خوێندكار بوو لەكەركوك، پەیوەندیی بەیەكێتیی قوتابیانی كوردستانەوە كردو دواتر بەهۆی هەڵسوڕان و چالاكییەكانییەوە، بوو بەئەندامی كۆمیتەی باڵای هەردوو رێكخراوی قوتابیان و لاوان.
دوای روخانی رژێمی پاشایەتی و دامەزراندنی رژێمی كۆمار لەعیراق لەساڵی 1958، بووە ئەندامی لیژنەی ناوچەی‌ كەركوكی پارتی. ساڵی 1959 لەكۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموكراتی كوردستان لەبەغدا، بەئەندامی لیژنەی باڵای چاودێری و پشكنین هەڵبژێردراو لەكۆنگرەی پێنجەمدا كە ساڵی دواتر لەبەغدا بەسترا، بەئەندامی كۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا.
لەم سەروبەندەدا، كاتێك بارزان كەوتە بەر هێرشی خێڵە نەیارەكانی دەوروپشتی، مەكتەبی سیاسی بۆ بادینانی‌ نارد بۆ پێكهێنانی هێزێكی چەكدار بۆ پاراستنی بارزان لەهێرشی خێڵە نەیارەكان و لەم رووەوە هەماهەنگیی لەگەڵ هەر یەك لەشێخ ئەحمەد بارزانی و مەلا مستەفا بارزانی كرد. لەگەڵ دەستپێكردنی شۆڕشی ئەیلولی 1961دا، لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی مایەوەو رۆڵێكی‌ كارای لەڕێكخستنی هێزەكاندا گێڕا.
ساڵی 1962 گەڕایەوە ناوچەی سلێمانی و بووە فەرماندەی هێزی خەبات كە هەڵسوڕانی پێشمەرگانەی زۆربەی سنوری پارێزگای سلێمانیی دەگرتەوە. لەقەیرانی ساڵی 1964ی سەركردایەتیی پارتیدا، لەگەڵ باڵی مەكتەبی سیاسی مایەوە. پاش هەڵگیرسانی شەڕ لەنێوان هەردوو باڵی ناو پارتی و كۆتایی هاتنی شەڕەكانی ماوەت بەقازانجی باڵی بارزانی، لەگەڵ ئەندامەكانی تری مەكتەبی سیاسیدا كشایەوە بۆ ئێران و تا ساڵی 1966 لەوێ مایەوە.
پاش گەڕانەوەی لەئێران، هیچ لێپرسراوێتییەكی‌ پێ‌ نەسپێردرا و وەك دەستبەسەر لەدۆڵە رەقە دانرا. دوای ئەوەی كە هەستی كرد هەڕەشەی لەناوبردنی لەسەرە، خۆی و چەند ئەندامێكی تری مەكتەبی سیاسی گەڕانەوە بۆ شارەكان و پێكەوە كەوتنە رێكخستنەوەی پارتی و بەڕەزامەندیی حكومەتی عیراق هێزی چەكداریان پێكهێنا.
ساڵی 1971 رۆڵێكی كارای لەئاشتبوونەوەی هەردوو باڵدا گێڕاو لەدوایین كۆنگرەی باڵی مەكتەبی سیاسیی پارتیشدا لە بەغدا، رۆڵێكی كاریگەری لەتێكەڵ كردنەوەی هەردوو باڵدا گێڕا. دوا بەدوای ئەمە، بەبێ‌ وەرگرتنی‌ هیچ لێپرسراوەتییەك لەچۆمان دانیشت. ساڵی 1974 پاش زیادبوونی فشاری سوپای عیراق لەسەر ناوچەكانی نزیك بارەگای سەركردایەتیی پارتی لەحاجی ئۆمەران، لێپرسراوەتیی پاراستنی ناوچەكەی پێ سپێردراو هێزێكی گەورەی خرایە بەر دەست.
لە هەلومەرجی‌ راگەیاندنی پەیمانی جەزائیر لەنێوان عیراق و ئێران لە 6ی ئازاری 1975، لەكۆبوونەوەی كادیرو فەرماندەكانی پێشمەرگەدا داوای خۆ بەدەستەوە نەدان و بەرگریی كرد، بەڵام گوێی لێ نەگیراو كۆتایی بەشۆڕش هێنرا.
پاش هەرەس هێنانی شۆڕش، بەشدار بوو لە كۆبوونەوەی كادیرە سیاسی و عەسكەرییەكانی شۆڕش لە شاری ورمێ كە ئامانجەكەی تاوتوێ كردنی بارودۆخی پاش هەرەسهێنانی شۆڕش بوو. كۆبوونەوەكە ژیانی ئاوارەیی رەتكردەوە و جەختی كردە سەر گەڕانەوە بۆ عیراق و كاركردن بۆ دروستكردنی حزب و دەستپێكردنەوەی چالاكیی سیاسی. 
بەڵام هەر كە بۆ عیراق گەڕانەوە، حكومەتی عیراق بڵاوەی پێ كردن و بەسەر شارەكانی ناوەڕاست و باشووری عیراقدا دابەشی كردن.
هەر ئەو ساڵە لەگەڵ هەر یەك لەساڵح یوسفی، خالید سەعید، رەسوڵ مامەند، تاهیر عەلی والی، سەعدی عەزیز، عومەر مستەفا، عەلی هەژار، كاردۆ گەڵاڵی و ناسیح محەمەد رەحیم، بزووتنەوەی سۆشیالیستی كوردستانیان پێكهێنا و كەوتنە خۆ ئامادەكردن بۆ دەستپێكردنەوەی خەباتی چەكدار. لەئەیلولدا لەڕێی فەرەیدون عەبدولقادرەوە پەیوەندیی لەگەڵ تاڵەبانی دامەزراند كە ئەوسا لەسوریا كاروباری‌ قۆناغی‌ پاش هەرەس هێنانی‌ شۆڕشی‌ رێكدەخستەوە. لەم بوارەدا رۆڵێكی كارای هەبوو لەكردنی بزووتنەوە بەباڵێكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان.
ساڵی 1976 بەشداریی لەپێكهێنانی دەستە چەكدارەكاندا كرد و خۆیشی چوو بۆ شاخ، لێپرسراوەتیی فەرماندەی گشتیی هێزی پێشمەرگەی گرتە ئەستۆو خۆی یەكەم بەلاغی عەسكەریی شۆڕشی نوسی.
ساڵی 1977، لەكۆبوونەوەكانی 31ی ئاب — 12ی ئەیلول كە لەناوچەی برادۆست بەستران، بووە ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەكێتی. لەمانگی تشرینی دووەمداو پاش ئەوەی كە حكومەتی عیراق پێشنیاری وتووێژی كرد، كۆمیتەی سەركردایەتی بڕیاری ناردنی دا بۆ بەغدا بۆ وتووێژ لەگەڵ حكومەتدا. لەلۆلانەوە بەهەلیكۆپتەرێكی سوپای عیراق گوێزرایەوە بۆ كەركوك و لەوێشەوە چوو بۆ بەغدا. لەوێ سێ رۆژ مایەوەو لەوتووێژیدا لەگەڵ سەددام حسێنی‌ جێگری‌ سەرۆكی‌ ئەنجومەنی سەركردایەیتی شۆڕش، داوای راگرتنی پرۆژەی راگواستنی گوندەكان و زیندووكردنەوەی بەیاننامەی 11ی ئازاری 1970ی كرد، بەڵام سەددام داواكانی رەت كردەوەو لەئاكامدا وتووێژەكە سەری نەگرت.
بەهاری 1978 بەهێزێكی گەورەوە لەناوچەی قەڵادزێوە بەرەو برادۆست رۆیی‌، بۆ دانانی بارەگای مەكتەبی سیاسی لەبرادۆست و وەرگرتنی وەجبەیەكی گەورەی چەك كەنیاز‌ وابوو لەسوریاوە، بەناو خاكی توركیادا، بگاتە دەست هێزی پێشمەرگە. ئەو هێزە لەناوچەی هەكاری لەتوركیا تووشی كێشەیەكی زۆر بوو، لەحوزەیراندا چەكدارە خێڵەكییەكانی ناوچەكە هێزەكەیان لەتوپەت كردو ژمارەیەكی زۆریان لێ بەدیل گرتن، لەوانە عەلی عەسكەری. دیلەكان رادەستی سەركردایەتیی كاتیی پارتی دیموكراتی كوردستان كران. هەر ئەو ساڵە خۆی و حسێن بابە شێخ و خالید سەعید لەیەك رۆژدا لەناو بران.

خالید سەعید
ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری بزوتنەوەی سۆشیالیستی كوردستان و ئەندامی كۆمیتەی سەركردایەتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان. لەدایكبووی ساڵی 1934ی كۆیە. لەساڵانی پەنجاكاندا لەڕێگەی یەكێتیی قوتابیانی كوردستانەوە چووەتە ناو جیهانی سیاسەت و دواتر بووەتە ئەندامی پارتی دیموكراتی‌ كوردستان. ساڵی 1958، پاش راگەیاندنی كۆماری عیراق و بەئاشكرا كاركردنی پارتی دیموكراتی كوردستان، بووەتە ئەندامی لیژنەی كۆیە.
لەكاتی سەرهەڵدانی یاخیبوونە خێڵەكییەكەی ئەیلولی 1961 لەدژی حكومەتی جەنراڵ عەبدولكەریم قاسم، پشتگیریی خێڵەكانی كردو لەگەڵیاندا چەكی هەڵگرت. پاش بڵاوە لێ كردنی خێڵەكان، خۆی و چەند پێشمەرگەیەك لەشاخ مانەوە تا ئەو كاتەی جوڵانەوەكە لەساڵی 1962 رێكخرایەوە.
لەپێشمەرگایەتیدا لێوەشاوەییەكی زۆری نواندوەو بەهۆی ئەمەوە سەرەتا بووە بەسەرلق و پاشان بووە بەفەرماندەی بەتالیۆن و هەندێ جاریش فەرماندەیی هەندێ هێزی گەڕۆكی كردوەو بەشداریی لەدەیان شەڕی گەورەو سەخت كردوە.
پاش هەرەس هێنانی شۆڕش لەساڵی 1975، لەشاری ورمێ بەشداریی لەو كۆبوونەوەیەدا كرد كە بۆ تاوتوێ كردنی باری گلاوی كورد، هەندێ لەكادیران و بەرپرسەكانی پێشووی پارتی، بەستبویان و لەوێ بڕیاریان دا كە بگەڕێنەوە بۆ عیراق. پاش گەڕانەوەی بۆ عیراق، رژێمی بەعس دووری خستەوەو لەنەخۆشخانەی شەمماعیە لەبەغدا بەموچەخۆر دایمەزراند. لەو ماوەیەدا پەیوەندیی لەگەڵ دەستەی دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەسوریا دامەزراند.
هەر ئەو ساڵە بەشداریی لەدامەزراندنی بزووتنەوەی سۆشیالیستی كوردستاندا كردو یەكێ لەو سەركردانەی بزوتنەوە بوو كە پێی باش بوو بزووتنەوە ببێ بەباڵێكی  ناو یەكێتی. ساڵی 1976 لەگەڵ جێبەجێ كردنی پرۆژەی دەستپێكردنەوەی خەباتی چەكداردا، چوو بۆ شاخ. ساڵی 1977 لە كۆبوونەوەی برادۆست بووە ئەندامی كۆمیتەی سەركردایەتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان.
بەهاری 1978 لەڕەتلی‌ یەكەمی ئەو هێزە بوو كە یەكێتی بۆ سەر سنوری عیراق – توركیای نارد بۆ دانانی بنكە لەبرادۆست و وەرگرتنی بڕێك چەك كە نیاز وابوو لەسوریاوە بەناو خاكی توركیادا بگاتە دەست هێزی پێشمەرگە‌.
لە قۆناغی دوایی ژیانیدا بەهۆی كێشمە كێشمەكانی ناو سەركردایەتیی بزوتنەوەی سۆشیالیست و نەسازانی پێكهاتەكەیەوە، خەریك بوو بێزار دەبوو لە مانەوە لەناو بزوتنەوە. بۆیە، لەگەڵ سەركردەكانی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان باسی كردبوو كە پاش گەڕانەوەی لە برادۆست، واز لە بزوتنەوە دێنێ و پەیوەندی بە كۆمەڵەی رەنجدەرانەوە دەكات.
لەتەموزدا، دوا بەدوای یەكگرتنەوەی رەتلی یەكەم و دووەمی هێزەكان، لەناوچەی هەكاری، پاش شەڕێكی نابەرامبەر لەگەڵ چەكدارە خێڵەكییەكانی ناوچەكەدا، خۆی و عەلی عەسكەری و دەیان كادیرو پێشمەرگە كەوتنە دەست ئەو چەكدارانە كە ئەوانیش دواتر رادەستی سەركردایەتیی كاتیی پارتی دیموكراتی كوردستانیان كردن.
هەر ئەو ساڵە خۆی و عەلی عەسكەری و حسێن بابە شێخ پێكەوە شوێن بزر كران.


حسێن بابەشێخ
ئەندامی‌ كۆمیتەی‌ سەركردایەتیی‌ یەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان‌و فەرماندەو پێشمەرگەی‌ مەفرەزە سەرەتاییەكان. لەدایكبوی‌ ساڵی‌ 1941ی‌ گوندی‌ شێخان. لەبنەماڵەیەكی‌ ئاینپەروەرو ناسراوی‌ ئێزدییەكانی‌ شێخانە.
ژیانی‌ سیاسیی‌ لەپەنجاكانی‌ سەدەی‌ بیستەمدا دەست پێدەكا، كاتێك خوێندكاری‌ ناوەندی‌‌و ئەندامی‌ یەكێتیی‌ قوتابیانی‌ كوردستان بوو و زۆری‌ نەبرد لەبواری‌ خەباتی‌ خوێندكارانەدا كادیرێكی‌ بەتواناو لێوەشاوەی‌ لێ‌ دروست بوو. ساڵی‌ پەیوەندی كردنی‌ بەڕێكخستنەكانی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستانەوە دیار نیە بەڵام وا باوە كەپێش روخانی‌ رژێمی‌ پاشایەتیی‌ عیراق ئەندامی‌ پارتی‌ بووە. پاش گەڕانەوەی‌ مەلا مستەفا بارزانی‌ لەیەكێتیی‌ سۆڤێتی‌ پێشوو لەساڵی‌ 1958، بابە شێخ ناوبانگێكی‌ وای‌ لەناو ئێزدییەكاندا دەركردبوو كە یەكێكە لەهەرە دڵسۆزەكانی‌ بارزانی‌. ئەمەش كێشەیەكی‌ زۆری‌ لەگەڵ‌ ئەو خێڵانەدا بۆ دروست كرد كەدوژمنی‌ بارزانییەكان بون. لەكاتی‌ هێرشی‌ خێڵەكاندا بۆ سەر بارزان، هێزی‌ چەكداری‌ لەئێزدییەكان كۆكردەوە، فریای‌ بارزانییەكان كەوت‌و بەرگریی‌ لەبارزان كرد.
لەساڵی‌ 1961دا لەگەڵ‌ تێكچونی‌ پەیوەندیی‌ نێوان پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‌و حكومەتی‌ جەنرال عەبدولكەریم قاسمدا، دەزگا ئەمنییەكان دەستگیریان كردو بەتۆمەتی‌ پێكهێنانی‌ یەكەی‌ چەكدارو بەرگری‌ كردن لەبارزان، خستییانە زیندانەوە. لەساڵی‌ 1964دا لەزیندان ئازاد كراو هەر ئەو ساڵە پەیوەندیی‌ بەشۆڕشەوە كرد. لەناو پارتیدا كرایە لێپرسراوی‌ لیژنەی‌ ناوچەی‌ شێخان‌و دواتریش كرایە ئەندامی‌ لقی‌ بادینان. لەهێزی‌ پێشمەرگەدا هەموو پلەكانی‌ بڕی‌‌و لەدواییدا پلەی‌ سەرلقی‌ پێ‌ درا. تا هەرەس هێنانی‌ شۆڕش لەساڵی‌ 1975، بەردەوام بوو لەسەر پێشمەرگایەتی‌. ساڵی‌ 1975 ئاوارەی‌ ئێران بوو و ماوەیەك لەوێ‌ مایەوە.
پاش دامەزراندنی‌ یەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان دوای‌ كەمتر لەسێ‌ مانگ لەهەرەس هێنانی‌ شۆڕش، ئێرانی‌ بەجێ‌ هێشت‌و بەناو خاكی‌ توركیادا خۆی‌ گەیاندە سوریاو پەیوەندیی‌ بەیەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستانەوە كرد.
لەو ماوەیەی‌ كە لەسوریا بووە، بەشدار بووە لەدابین كردنی‌ پێداویستییە لۆجستیكییەكانی‌ دەستپێكردنەوەی‌ خەباتی‌ چەكدارو ئامادەكردنی‌ ئەو یەكە چەكدارانەی‌ كەبۆ جاڕدانی‌ شۆڕش بۆ بادینان دەنێردرانەوە. بەهاری‌ 1977 بەهێزێكەوە بەرەو بادینان بەڕێ‌ كەوت بەڵام لەناوچەی‌ گۆیی‌، لەنێوان ئولودەرەو زاخۆ، هێزەكانی‌ سەركردایەتیی‌ كاتیی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان تەنگیان پێ‌ هەڵچنی‌‌و هەوڵی‌ پاكتاوكردنی‌ هێزەكەیان دا. دوای‌ دژوارییەكی‌ زۆر، هێزەكە گەیشتە شەمزینان‌و لەوێوە لەسنوری‌ عیراق- توركیا پەڕییەوەو لەبرادۆست گیرسایەوە.
لەیەكەم كۆبونەوەی‌ كۆمیتەی‌ سەركردایەتیدا پاش گەڕانەوەی‌ تاڵەبانی‌ بۆ نیشتمان، بەئەندامی‌ كۆمیتەی‌ سەركردایەتیی‌ یەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان هەڵبژێردراو لەگەڵ‌ هەر یەك لەدكتۆر فوئاد مەعسوم، دكتۆر كەمال فوئاد، عادل موراد، عەبدولڕەزاق عەزیز میرزا و دكتۆر عومەر شێخموس لەناو كۆمیتەی‌ سەركردایەتیدا نوێنەرایەتیی‌ هێڵی‌ گشتیی‌ كردو پاش بڕیاردان لەسەر دابەش كردنی‌ كوردستان بەسەر هەشت هەرێمدا، لێپرسراوەتیی‌ فەرماندەیی‌ هەرێمی‌ بادینانی‌ پێ‌ سپێردرا.
لەسەرەتای‌ ساڵی‌ 1978دا بۆ ناوچەی‌ سۆران داكشاو لەشارباژێر لەگەڵ‌ هێزەكەی‌ نەوشیروان مستەفای‌ فەرماندەی‌ هەرێمی‌ 3ی‌ شارباژێردا یەكی‌ گرتەوە. لـە نیساندا بەشداریی‌ لەكۆبونەوەی‌ دووەمی‌ كۆمیتەی‌ سەركردایەتیدا كرد لەگوندی‌ نۆكان ‌و دواتر‌ لەگەڵ‌ هێزێكدا كەخالید سەعید رابەرایەتیی‌ دەكرد، لەچوارچێوەی‌ ئۆپەراسیۆنێكدا كەدواتر بەئۆپەراسیۆنی‌ هەكاری‌ ناوی‌ دەركرد، بەرەو ناوچەی‌ برادۆست بەڕێ‌ كەوت. ئامانجی‌ ئۆپەراسیۆنەكە وەرگرتنی‌ بڕێكی‌ زۆری‌ چەك بوو كەنیاز وابوو لەسوریاوە بەناو خاكی‌ توركیادا بگاتە دەست هێزی‌ پێشمەرگە. لەبەرنامەدا بوو چەكەكە پێش حوزەیران بگات چونكە حكومەتی‌ عیراق بەنیاز بوو لەحوزەیراندا دەست بەجێبەجێ‌ كردنی‌ پرۆسەی‌ راگواستنی‌ گوندەكان بكات.
ئۆپەراسیۆنەكە بەهۆی‌ گەلەكۆمەكێی‌ سەركردایەتیی‌ كاتیی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان‌و خێڵەكانی‌ ناوچەی‌ هەكارییەوە ئەنجامی‌ كارەساتباری‌ لێ‌ كەوتەوەو بووە مایەی‌ لەتوپەتبونی‌ زۆرینەی‌ هەرە زۆری‌ ئەو هێزەی‌ ئەركی‌ وەرگرتنی‌ چەكەكانی‌ پێ‌ سپێردرابوو. لە19ی‌ حوزەیراندا لەشەڕێكدا لەگەڵ‌ خێڵەكانی‌ ناوچەكەدا، لەگەڵ‌ چەند سەركردەیەكی‌ تری‌ یەكێتیدا بەدیل گیراو دواتر رادەستی‌ سەركردایەتیی‌ كاتیی‌ پارتی‌ كرا.
پاش دیل كردنی‌، ئاسەواری‌ نەماو هیچ زانیارییەك لەبارەیەوە چنگ نەكەوت. لەئەیلول بەدواوە نیگەرانیی‌ یەكێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان لەمەڕ چارەنوسی‌ هەر یەك لەعەلی‌ عەسكەری‌‌و خالید سەعیدو حسێن بابە شێخ زیادی‌ كرد. لەڕاستیدا نیگەرانییەكە لەجێی‌ خۆیدا بوو.
دواتر دەركەوت سەركردایەتیی‌ كاتیی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان لیژنەیەكی‌ بۆ بڕیاردان لەسەر چارەنوسی‌ عەلی‌ عەسكەری‌‌و خالید سەعیدو حسێن بابە شێخ پێك هێناوە. لیژنەكە لە 4ی‌ تەموزی‌ 1978دا بڕیاری‌ كوشتنی‌ هەرسێكیانی‌ داوە. تا ئێستا كات‌و شوێنی‌ شەهیدكردنیان ئاشكرا نەكراوە، تەرمەكانیشیان بەكەسوكاریان نەدراوەتەوەو شوێنی‌ بەخاك سپاردنیشیان نەزانراوە.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7367
19/9/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ ئایا شه‌ڕی ئه‌ستێره‌كان له‌ پاریس سانجێرمان ده‌ستیپێكرد؟ 19/9/2017
‌ نه‌فرەتی خیتافی به‌رده‌وامه‌ 19/9/2017
زانست
‌ كاسینی شۆڕشێك له‌ زانیاری ده‌رباره‌ی زوحه‌ل 19/9/2017
‌ رۆبۆته‌كان ده‌بنه‌ جووتیار 19/9/2017
‌ لە هەر ١٠ كەسێك، یەكێكیان خواردنی پێویستی نییە 18/9/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP