میدیای بنكۆڵكردن‌و رۆڵی له‌ رێگریی له‌ گه‌نده‌ڵی‌و بنبڕكردنیدا
میدیای بنكۆڵكردن‌و رۆڵی له‌ رێگریی له‌ گه‌نده‌ڵی‌و بنبڕكردنیدا ‌ 8/9/2017
پێشه‌كی:
میدیا رۆڵێكی كارای هه‌یه‌ له‌چوارچێوه‌یه‌ ریفۆرمی سیاسیی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ جۆربه‌جۆره‌كاندا، ئه‌وه‌ش ده‌بیته‌ ره‌نگدانه‌وه‌ی سروشتی په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌وڵه‌ت‌و كۆمه‌ڵگه‌‌و نێ,ان ده‌سته‌بژێر‌و جه‌ماوه‌ر. به‌ڵام به‌شداریی ‌و رۆڵی هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن له‌ پرۆسه‌ی ریفۆرمی سیاسی‌و دیموكراسیدا، پشت به‌ شێوازی ئه‌ركی ئه‌و دامه‌زراوانه‌ ده‌به‌ستێت له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا‌و هه‌روه‌ك پشت به‌ مه‌ودای ئازادییه‌كان‌و فره‌یی بۆچوون‌و ئاراسته‌كان ده‌به‌ستێت له‌ناو ئه‌و دامه‌زراوانه‌دا. ئه‌وه‌ش شانبه‌شانی سروشتی فاكته‌ره‌ كه‌لتووریی ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی ‌و سیاسییه‌كان كه‌ له‌و كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا بنه‌چه‌ی گرتووه‌. 
هه‌ربۆیه‌ سروشت‌و رۆڵی هۆكاره‌كانی راگه‌یاندن له‌پشتیوانیی دیموكراسی‌و پته‌وكردنی به‌هاكانی به‌شداریی سیاسی‌و دروستكردنی بڕیاری سیاسی، په‌یوه‌سته‌ به‌ فه‌لسه‌فه‌ی سیستمی سیاسی كه‌ له‌سایه‌یدا كارده‌كات‌و ئاستی ئه‌و ئازادییه‌ی كه‌ له‌ناو بونیاتی كۆمه‌ڵایه‌تیدا بۆی فه‌راهه‌م كراوه‌. 
له‌و رووه‌شه‌وه‌ میدیای بنكۆڵكاریی گرنگییه‌كی زۆری هه‌یه‌ به‌ڕه‌چاوكردنی به‌شداریكردنی له‌ چه‌سپاندنی بنه‌ماكانی حوكمڕانییه‌كی دیموكرات، ئه‌ویش له‌ رێگه‌ی لێپێچینه‌وه‌ی میدیا له‌ حكومه‌ت‌و  ده‌سه‌ڵاته‌ جیاجیاكانی ده‌وڵه‌ت، جا گشتی بن، یان تایبه‌ت، یان په‌یوه‌ست بێت به‌ كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی، ئه‌وه‌ش له‌رێگه‌ی بڵاوكردنه‌وه‌ی زانیاریی په‌یوه‌ست به‌ كاروباری گشتی، وه‌ك ئه‌و زانیارییانه‌ی كه‌ ئه‌و پێشێلكاریی‌و تاوانانه‌ ئاشكرا ده‌كه‌ن كه‌ له‌لایه‌ن كه‌سانی ده‌سه‌ڵاتداره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێن، ئه‌وه‌ش میكانیزمێكی گرنگ ده‌سته‌به‌ر ده‌كات بۆ چۆنێتی چاودێریكردنی به‌ڕێوه‌بردنی دامه‌زراوه‌ دیموكراسییه‌ جیاجیاكان.
به‌ڕه‌چاوكردنی رۆڵی گرنگی میدیای بنكۆڵكارییش له‌ چۆنێتی رێگریی له‌ گه‌نده‌ڵیی‌و بنبڕكردنی، لێره‌دا به‌ سێ چاپته‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ تاوتوێ ده‌كه‌ین:
چاپته‌ری یه‌كه‌م: پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌می.
چاپته‌ری دووه‌م: بنه‌ماكانی میدیای بنكۆڵكاریی‌و سه‌رچاوه‌كانی‌و ئیتیكه‌كانی.
چاپته‌ری سێیه‌م: گرنگیی رۆڵی راگه‌یاندن ‌و میدیای بنكۆڵكاریی له‌ رێگریی‌و بنبڕكردنی گه‌نده‌ڵیدا.

چاپته‌ری یه‌كه‌م: چاپته‌ری یه‌كه‌م: پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌می
ئه‌م چاپته‌ره‌ پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئه‌ركه‌كانی‌و فاكته‌ره‌كانی سه‌رهه‌ڵدان‌و گه‌شه‌سه‌ندن‌و رابوون‌و زیادبوونی گرنگیپێدانی‌و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌می‌و ئه‌و گوشارانه‌ تاوتوێ ده‌كات كه‌ رووبه‌ڕووی ده‌بێته‌وه‌ له‌دوو ته‌وه‌ردا كه‌ به‌مجۆره‌ی خواره‌یه‌وه‌یه‌:
ته‌وه‌ری یه‌كه‌م: پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئه‌ركه‌كانی
ته‌وه‌ری دووه‌م: فاكته‌ره‌كانی سه‌رهه‌ڵدانی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌می.
ته‌وه‌ری یه‌كه‌م
پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی‌و ئه‌ركه‌كانی
ئه‌م ته‌وه‌ره‌ دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر دوو خواستدا به‌مجۆره‌ی خواره‌وه‌:
خواستی یه‌كه‌م: پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی.
خواستی دووه‌م: ئه‌ركه‌كانی میدیای بنكۆڵكاریی.

خواستی یه‌كه‌م
 پێناسه‌ی میدیای بنكۆڵكاریی
میدیا وا ناسراوه‌، كه‌ بریتییه‌ له‌ كۆی ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌گه‌ن به‌ هه‌واڵه‌كان‌و ئه‌و كۆمێنتانه‌ی له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ سه‌ریان ده‌درێت، هه‌روه‌ها هه‌موو ئه‌و رووداوانه‌ی له‌جیهاندا روو ده‌ده‌ن‌و ده‌بنه‌ مایه‌ی گرنگیپێدانی خه‌ڵك‌و هه‌موو ئه‌و كارو بیروڕایانه‌ی كه‌ رووداوه‌كان ده‌یوروژێنن، ده‌بنه‌ بابه‌تی بنچینه‌یی بۆ میدیاكار(1). 
به‌ڵام میدیای بنكۆڵكاریی چه‌ند پێناسه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌خۆی هه‌یه‌، كه‌ سه‌رۆكی فیدراسیۆنی رۆژنامه‌نووسانی نێودوڵه‌تی به‌مجۆره‌ پێناسه‌ی كردووه‌: «ئاكارێكی به‌به‌رنامه‌و دامه‌زراوه‌یی ته‌واوه‌تییه‌، پشت به‌ توێژینه‌وه‌و وردبینی‌و بنكۆڵكاریی ده‌به‌ستێت، وه‌ك په‌رۆشییه‌ك بۆ بابه‌تیبوون‌و وردیی‌و دڵنیابوون له‌ راست‌و دروستیی هه‌واڵه‌كه‌‌و هه‌موو ئه‌وه‌ی له‌پشتییه‌وه‌یه‌تی، له‌سۆنگه‌ی بنه‌مای شه‌فافییه‌ت‌و به‌گژاچوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی‌و به‌ پابه‌ندبوون به‌ رۆڵی میدیا وه‌ك سه‌گی پاسه‌وانی به‌سه‌ر ره‌فتاری حكومه‌ت‌و وه‌ك هۆكارێك بۆ لێپرسینه‌وه‌ له‌ به‌رپرسان‌و لێپێچینه‌وه‌ له‌پای كاره‌كانیان، به‌مه‌به‌ستی خزمه‌تكردنی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی‌و به‌پێی بنه‌مای قانونه‌كانی مافی زانین‌و ئازادیی به‌ده‌ستهێنانی زانیاریی».
كه‌سانێكی دیكه‌ش میدیای بنكۆڵكارییان وا پێناسه‌ كردووه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ جۆرێك له‌ ریپۆرتاژی رۆژنامه‌نووسی، كه‌ تێیدا رۆژنامه‌نووس بابه‌تێكی جێ بایه‌خی گرنگ ئاشكرا ده‌كات، كه‌ زۆربه‌ی جاره‌كان ئه‌و بابه‌ته‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ تاوانێكی كه‌تن، یان سیاسی، یاخود گه‌نده‌ڵییه‌كی دارایی‌و كارگێڕیی، یاخود په‌یوه‌سته‌ به‌ خراپ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵات، یان ئابڕووچوونێكه‌وه‌‌و هه‌ندێك بابه‌تی دیكه‌ی وه‌ك كرده‌وه‌ی نا ئه‌خلاقی‌و نا قانونی، كه‌ ده‌چنه‌ ژێر تایتڵی حاڵه‌ته‌كانی گه‌نده‌ڵییه‌وه‌.
هه‌ندێكی تریش پێیانوایه‌ كه‌ میدیای بنكۆڵكاریی بریتییه‌ له‌ جۆرێك له‌ كاری میدیایی كه‌ به‌ لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواداچوونی رێڕه‌وه‌كانی له‌كاری دیكه‌ جیاده‌كرێته‌وه‌ كه‌ كۆمه‌ڵگه‌و به‌رژه‌وه‌ندیی باڵا ده‌یخوازێت، به‌چاوپۆشین له‌ سیاسه‌تی ئه‌و كه‌س‌و لایه‌نه‌ی ده‌ستگیرۆیی ده‌كات، یان به‌چاوپۆشی له‌ به‌ریه‌ككه‌وتن له‌گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نه‌ی له‌و هه‌واڵه‌ زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بێت به‌هۆی بڵاوبوونه‌وه‌یه‌یه‌وه‌، یاخود بره‌و پێدانی به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ پشتی به‌ به‌ڵگه‌نامه‌و دۆكیۆمێنت گه‌لێك به‌ستبێت كه‌ قابیلی بڵاوكردنه‌وه‌ بێت. یان ده‌بێت ئه‌و دیارده‌و رووداوه‌و كارو كرده‌وه‌یه‌ به‌راستی روویدابێت، نه‌وه‌ك پشت به‌ بابه‌تی گریمانه‌یی ببه‌سترێت‌و ئامانج لێی ریكلام نه‌بێت له‌پێناوی سیاسه‌ت یان سوودی داراییدا‌و ئاشكراكردنه‌كه‌شی ببێته‌ مایه‌ی راستكردنه‌وه‌ی رێڕه‌وێك یان سیاسه‌تێكی خێراو ستراتیژی، به‌جۆرێك كه‌ به‌ قازانجی گشتی بشكێته‌وه‌. 
كه‌واته‌ میدیای بنكۆڵكاریی میدیایه‌كه‌ پشت به‌ به‌ڵگه‌ی راست ده‌به‌ستێت‌و شێوازێكی به‌به‌رنامه‌و بابه‌تییانه‌ ده‌گرێته‌به‌ر، به‌ئامانجی ئاشكراكردنی نهێنییه‌كان‌و دروستكردنی گۆڕانكاریی به‌سوودی گشتی.
واته‌ میدیای بنكۆڵكاریی یه‌كێكه‌ له‌و ره‌گه‌زه‌ میدیاییانه‌ی كه‌ ئه‌وپه‌ڕی بابه‌تیبوون‌و هاوسه‌نگیی تێدایه‌ له‌وێناكردنی واقیع‌و له‌سه‌ر بنه‌مای تۆماركردنی زانیاریی‌و راستییه‌كان بنیاتنراوه‌، به‌ هه‌نگاوو به‌رنامه‌ی پراكتیكی، به‌ئامانجی ئاشكراكردنی نهێنییه‌كان له‌خزمه‌تی سوودی گشتیدا.
ریپۆرتاژی بنكۆڵكاریش له‌ فه‌رهه‌نگی زاراوه‌ میدیاییه‌كاندا زاراوه‌یه‌كی دورودرێژه‌ بۆ حاڵه‌تی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك به‌كاردێت كه‌ بنكۆڵیی بابه‌تێك ده‌كات له‌سه‌روو شتی باوه‌وه‌.
هه‌روه‌ك بریتییه‌ له‌ میدیایه‌ك كه‌ ده‌ڕواته‌ پشته‌وه‌ی زانیارییه‌ راگه‌یه‌ندراوه‌كانی بابه‌ته‌كان، به‌مه‌به‌ستی پوخته‌كردن ‌و ئاشكراكردنی راستییه‌كان بۆ رای گشتی، كه‌ هه‌وڵدراوه‌ له‌دووتوێی بێده‌نگه‌ لێكردندا بمێنێته‌وه‌.
راپۆرته‌ رۆژنامه‌نووسییه‌كه‌ش وا ناسراوه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ هونه‌رێكه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان هه‌واڵ‌و به‌دواداچوونه‌وه‌، راپۆرته‌كه‌ش به‌وه‌ جوێ ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ وێنه‌یه‌كی خێرای رووداوه‌كه‌ پێشكه‌ش ده‌كات، یاخود جه‌خت له‌سه‌ر لایه‌نێكی رووداوه‌كه‌ ده‌كاته‌وه‌، به‌بێ ئه‌وه‌ی رۆچیێته‌ ناو ورده‌كارییه‌كه‌یه‌وه‌، كه‌ پاڵپشت بێت به‌ توێژینه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ره‌هه‌نده‌ جیاجیاكانی وه‌ك راپۆرتێكی رۆژنامه‌نووسی.
به‌دواداچوونی رۆژنامه‌نووسیش وا پێناسه‌ ده‌كرێت كه‌ جۆرێكه‌ له‌ راگه‌یاندنێكی فراوان‌و ره‌گه‌زه‌كانی هه‌واڵ‌و وتار‌و راپۆرت ‌و ریپۆرتا‌و كۆمێنت له‌خۆده‌گرێت، له‌خۆگرتنی ئه‌م هه‌موو ره‌گه‌زه‌ش پێكه‌وه‌ واده‌كات كه‌ تایپێكی تایبه‌ت به‌خۆیی پێ ببه‌خشێت.
به‌دواداچوونی رۆژنامه‌نووسیش دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر چه‌ند جۆرێكدا:
1-به‌دواداچوونی كه‌سیی.
2-به‌دواداچوون  به‌توێژینه‌وه‌و نووسین.
3-به‌دواداچوونی پێشبینی.
4-به‌دواداچوونی تایبه‌تمه‌ندانه‌.
5-به‌دواداچوونی په‌یوه‌ست به‌ بۆنه‌كان.
6-به‌دواداچوونی باكگراوند.
7-به‌دواداچوونی كات به‌سه‌ربردن.
له‌و حه‌وت جۆره‌، ده‌شێت به‌دواداچوونی توێژنه‌وه‌و نووسین، زیاتر مانای میدیای بنكۆڵكاریی ببه‌خشێت‌و هه‌ندێك جار هه‌وڵی  به‌دواداچوون‌و كۆكردنه‌وه‌ی زانیاریی‌و به‌دوادا گه‌ڕان ده‌دات، ره‌نگه‌ دوای ئه‌ویش به‌دواداچوونی باكگراون‌و كه‌سی بێن، به‌ڵام به‌دواداچوونی كات به‌سه‌ربردن به‌هیچ جۆرێك ناچێته‌ چوارچێوه‌ی میدیای بنكۆڵكارییه‌وه‌‌و هیچ په‌یوه‌ندیشیان به‌یه‌كترییه‌وه‌ نییه‌.
ئه‌ركی به‌دواداچوونی رۆژنامه‌نووسیی ته‌قلیدی‌و باو، له‌ ئه‌ركه‌كانی كۆی كاری رۆژنامه‌نووسی نزیك ده‌بێته‌وه‌، به‌مجۆره‌ی خواره‌وه‌:
1-ئه‌ركی میدیا.
2-شیكردنه‌وه‌ی هه‌واڵ.
3-ئاراسته‌كردن ‌و رێنمایی كردن.
4-كات به‌سه‌ربردن‌و چێژوه‌رگرتن.
5-ریكلام.
به‌مه‌ش به‌دواداچوونی باو جیاوازه‌ له‌ به‌دواداچوونی بنكۆڵكاریی له‌رووی ئه‌ركه‌وه‌، چونكه‌ وه‌ك ئاماژه‌مان پێكرد له‌ میدیای بنكۆڵكارییدا لایه‌نی كات به‌سه‌ربردن‌و چێژ‌و ریكلام له‌ئارادا نییه‌، به‌ڵكو ئه‌ركی بنه‌ڕه‌تیی میدیای بنكۆڵكاریی بریتییه‌ له‌ ره‌چاوكردنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی كۆمه‌ڵگه‌ له‌ڕێی به‌گژداچوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵییه‌وه‌.


خواستی دووه‌م
ئه‌ركی میدیای بنكۆڵكاریی
ئامانجی بنه‌ڕه‌تی له‌ میدیای بنكۆڵكاریی، پێشكه‌شكردنی خزمه‌ته‌ به‌ كۆمه‌ڵگه‌و به‌رژه‌وه‌ندیی گشتیی، به‌وه‌ی به‌رپرس ده‌خاته‌ پێگه‌ی لێپێچینه‌وه‌وه‌ به‌هۆی ئاشكراكردنی راستییه‌كانه‌وه‌، به‌وه‌ش ئیتر مانای وایه‌ به‌های باڵای میدیا به‌دیهاتووه‌. خۆ ئه‌گه‌ر میدیای بنكۆڵكاریی نه‌یتوانی جیهان بگۆڕێت «به‌وه‌ی پله‌ی جیاوازیی هه‌رچه‌ندێك بێت»، به‌ڵام لانی كه‌م ویستێك ده‌وروژێنێت بۆ گۆڕانكاریی.
ده‌ستكه‌وته‌كانی میدیای بنكۆڵكاریی پشت به‌ كاریگه‌ریی میدیا ده‌به‌ستێت به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ‌و به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ راسته‌وانه‌ بگونجێت له‌گه‌ڵ هێزی كاریگه‌ریی میدیا. ره‌نگه‌ ئابڕوچوونێكی بچووك له‌جیهانی پێشكه‌وتوودا وه‌زیرێك ناچاربكات ده‌ست له‌كاربكێشێته‌وه‌، یان ده‌ربكرێت، به‌ڵام له‌هه‌ندێك له‌ وڵاتانی جیهانی سێیه‌مدا ده‌سته‌وسانه‌ له‌ئاست به‌رپرسێكی ساده‌ٍشدا ئه‌گه‌ر ئابڕووچونێكی گه‌وره‌شی لێ ده‌ربكه‌وێت.
هه‌ربۆیه‌ میدیای بنكۆڵكاریی له‌ جیهانی عه‌ره‌بیدا ناتوانێت پاڵ به‌ به‌رپرسانی گه‌نده‌ڵه‌وه‌ بنێت بۆ ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ له‌ پۆسته‌ باڵاكان، به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی له‌ زۆرێك له‌ وڵاتانی جیهاندا رووده‌دات، به‌ڵام چاكسازیی گرنگی به‌دیهێناوه‌،  كه‌ كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ژیانی رۆژانه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ لۆكاڵییه‌كان داناوه‌، له‌بواره‌ ژیانییه‌كانی وه‌ك ته‌ندروستی‌و ژینگه‌‌و په‌روه‌رده‌و فێركردن‌و ئاسایش‌و مافی مرۆڤ. ئه‌وه‌ش بۆته‌ هۆكارێكی ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی باشه‌كان له‌دژی گه‌نده‌ڵكاران‌و خێرخوازان له‌دژی شه‌ڕه‌نگێزه‌كان، میدیای بنكۆڵكارییش به‌مه‌به‌ستی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ رووبه‌ڕووی شه‌ڕه‌نگێزیی ببێته‌وه‌، بێگومان هه‌ر ئه‌م گیانه‌شه‌ كه‌ پاڵ به‌ زۆربه‌ی رۆژنامه‌نووسانی بنكۆڵكاره‌وه‌ ده‌نێت له‌جیهاندا‌و له‌و پێناوه‌شدا میدیای بنكۆڵكاریی بۆته‌ جۆرێكی خواستراو له‌ناو زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگه‌كان‌و ناوه‌نده‌ میدیاییه‌كاندا، سه‌رباری ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌وه‌ باجی زۆری هه‌یه‌ نه‌ك له‌ڕووی داراییه‌وه‌، به‌ڵكو له‌وه‌شدا كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ ده‌رامه‌تی مرۆییه‌وه‌، سه‌ره‌ڕای هه‌موو ئه‌وانه‌ش، پێگه‌یه‌كی گرنگ داگیرده‌كات له‌دنیای رۆژنامه‌نووسیدا به‌شێوه‌یه‌كی گشتی.
به‌ڵام ئه‌و ئه‌ركانه‌ی كه‌ میدیای بنكۆڵكاریی جێبه‌جێیان ده‌كات، بریتین له‌:
1-كاری چاودێریی تایبه‌تمه‌ند كه‌ ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ رایه‌كی گشتی له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا دروست بكات به‌تایبه‌تی كاتێك كه‌ هه‌ندێك لایه‌نی سیاسی‌و هۆكاری راگه‌یاندن ده‌ره‌نجامه‌كانیان به‌ هه‌ند وه‌رگرت.
2-ئه‌رشیڤكردنی تاوان‌و ئابڕووچوون‌و گه‌نده‌ڵیی سیاسه‌تمه‌داران‌و به‌رپرسان، له‌و رووه‌وه‌ له‌خۆرئاوا ده‌وترێت میدیای بنكۆڵكاریی توانایه‌كی له‌راده‌به‌ده‌ریان هه‌یه‌ له‌ لكاندنی به‌رپرسان به‌ هه‌ندێك تاوانی دیاریكراوه‌وه‌.
3-گه‌یشتن به‌ راستییه‌كان له‌ سه‌رچاوه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌یه‌وه‌و هه‌ڵوێسته‌كردن له‌سه‌ر راستییه‌كه‌ی.
4-ده‌روازه‌یه‌كی گرنگه‌ بۆ ده‌ستپێكردنی لێكۆڵینه‌وه‌و لێپێچینه‌وه‌ له‌تاوانی دارایی‌و كارگێڕیی له‌لایه‌ن دامه‌زراوه‌كانی ده‌وڵه‌ته‌وه‌.
5-پێكهێنانی هاوێنه‌ی زانیارییه‌كانی دامه‌زراوو بنه‌مای زانیارییه‌كان.
6-بوونی میدیایی رۆچوون، كه‌ ئه‌وه‌ ئاینده‌ی میدیای زیندوو و سه‌ركه‌وتوو و كاریگه‌ره‌ له‌داهاتوودا.
میدیای بنكۆڵكاریی توانیوێتی زۆر شت بكات‌و ده‌ستكه‌وتی زۆر به‌ده‌ست بهێنێت له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا، بۆ نموونه‌ چه‌ندین ده‌سه‌ڵاتدار‌و وه‌زیرو گه‌وره‌ به‌رپرسی لابردووه‌، چه‌ندین جه‌نگی راگرتووه‌‌و كۆمه‌ڵگه‌كانی رزگاركردووه‌، چه‌ندین هه‌ڵه‌و ره‌فتاری چه‌وتی راستكردۆته‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌وه‌ به‌ وروژێنه‌رترین‌و گرنگترین جۆری میدیا هه‌ژمار ده‌كرێت كه‌ كار ده‌كات بۆ دانانی نه‌خۆشی‌و چاره‌سه‌ره‌كه‌شی له‌یه‌ك خانه‌دا له‌به‌رده‌می كۆمه‌ڵگه‌و دروستكه‌رانی بڕیاردا، كه‌ ئه‌وه‌ش هه‌ستێكی به‌هێز ده‌دات به‌ میدیاكاری بنكۆڵكار به‌وه‌ی ده‌ستكه‌وتێكی به‌دیهێناوه‌.
هه‌واڵی باش سه‌رنجی خوێنه‌ران بۆخۆی راده‌كێشێت، به‌ڵام وتارو چیرۆك مێشكیان داگیرده‌كات، ده‌شێت ئه‌م رایه‌ به‌سه‌ر میدیای بنكۆڵكارییشدا بچه‌سپێت، كه‌ له‌ڕووی پیشه‌ییه‌وه‌ ده‌توانێت بابه‌تێكی ته‌واو پێشكه‌شی وه‌رگر بكات كه‌ ناتوانرێت ئه‌و تاكبه‌تاكه‌ له‌ رۆژنامه‌كانی دیكه‌دا بدۆزرێته‌وه‌، چونكه‌ رۆژنامه‌ باوه‌كان ناتوانن بابه‌تێكی هه‌مه‌گیر پێشكه‌شی خوێنه‌ر بكه‌ن، ئه‌وانه‌ بابه‌تی تاڕاده‌یه‌ك هاوشێوه‌ پێشكه‌ش ده‌كه‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌سته‌خوشكه‌ هاوشێوه‌كانی دیكه‌یان پێشكه‌شی ده‌كه‌ن، له‌كاتێكدا كه‌ ئێستا هه‌واڵ‌و راپۆرته‌كان به‌رده‌سته‌ بۆ هه‌مووان‌و ته‌نانه‌ت ره‌نگه‌ خه‌ڵك پێش ده‌رچوونی رۆژنامه‌كه‌ش له‌رێگه‌ی ئامرازه‌كانی دیكه‌ی بڵاوكردنه‌وه‌وه‌ هه‌واڵه‌كه‌یان بیستبێت، وه‌ك مۆبایل‌و ئینته‌رنێت‌و ته‌له‌فزیۆن‌و رادیۆ، له‌به‌رئه‌وه‌ فه‌رید زه‌كه‌ریا سه‌رنووسه‌ری گۆڤاری نیوزویك-ی عه‌ره‌بی رۆژنامه‌ ته‌قلیدییه‌كان به‌ میدیای «كه‌چه‌پ» پێناسه‌ ده‌كات، چونكه‌ كه‌چه‌پ له‌هه‌موو خواردنگه‌كاندا ده‌سته‌به‌ره‌، به‌ڵام میدیای بنكۆڵكاریی به‌ ژه‌مێك خواردنی ته‌واوه‌تیی وه‌سفده‌كات.
پێویستی میدیای لێكۆڵینه‌وه‌ بنكۆڵكارییه‌كان، قوربانیی به‌ بابه‌تێكی زۆر گرنگ داوه‌، ئه‌ویش دوای هه‌ره‌سهێنانی نموونه‌ كۆنه‌كه‌ی میدیا، كه‌ پشتیوانیی راپۆرته‌ هه‌واڵی چاودێریی كردووه‌ له‌رێگه‌ی راستكردنه‌وه‌ی گێڕانه‌وه‌كان، له‌سه‌ر بنه‌مای گرنگییه‌كه‌ی‌و به‌پێی ره‌واجی هه‌ریه‌كه‌یان.
ته‌وه‌ری دووه‌م
فاكته‌ره‌كانی رابوونی میدیای بنكۆڵكاریی ‌و ئاسته‌نگه‌كانی به‌رده‌می
ئه‌م ته‌وه‌ره‌ دابه‌ش ده‌بێت به‌سه‌ر سێ خواستدا به‌م جۆره‌:
خواستی یه‌كه‌م: فاكته‌ره‌كانی رابوونی میدیای بنكۆڵكاریی
خواستی دووه‌م: زیادبوونی گرنگیدان به‌ میدیای بنكۆڵكاریی.
خواستی سێیه‌م: گوشارو ئاسته‌نگه‌كانی سه‌ر میدیای بنكۆڵكاریی.

خواستی یه‌كه‌م
فاكته‌ره‌كانی رابوونی میدیای بنكۆڵكاریی
له‌پێناوی ئه‌وه‌ی كه‌ میدیای بنكۆڵكاریی ئه‌ركه‌كانی خۆی به‌ته‌واوه‌تی جێبه‌جێ بكات، پێویسته‌ چه‌ند فاكته‌رێك ده‌سته‌به‌ر بكرێت له‌وانه‌:
یه‌كه‌م: كه‌شێكی سیاسیی دیموكراسی‌و ئازادییه‌ك كه‌ ده‌ستوور پاڵپشتی بكات. 
دووه‌م: ئازادكردن‌و تێگه‌یشتنی دامه‌زراوه‌كان له‌ خزمه‌تی حزبی‌و ئایدیۆلۆجیی ره‌ها.
سێیه‌م: راهێنانی رای گشتی له‌سه‌ر ئه‌م جۆره‌ له‌ زانیاریی.
چواره‌م: شه‌فافیه‌ت‌و دابین كردنی مافی به‌ده‌ستهێنانی زانیاریی.
پێنجه‌م: دیاریكردنی ره‌هه‌ندێكی زه‌مه‌نی نا رێكخراو به‌پێی ئه‌و دۆسێ‌و دیارده‌یه‌ی له‌ژێر ئاشكراكردندایه‌.
شه‌شه‌م: بوونی داتاو ئه‌جێندایه‌كی زانستی بۆ كاركردن، یه‌كه‌م له‌سه‌ر ئاستی دامه‌زراوه‌یی، دووه‌م له‌سه‌ر ئاستی كاری بنكۆڵكاریی.
حه‌وته‌م: به‌دواداچوونێكی  پۆزه‌تڤانه‌ له‌لایه‌ن حكومه‌ت‌و ناوه‌نده‌كانی بڕیاره‌وه‌.
هه‌شته‌م: بوونی ده‌زگایه‌كی دادوه‌ریی سه‌ربه‌خۆ كه‌ بڕوای به‌ ئازادیی راده‌ربڕین‌و راگه‌یاندن هه‌بێت.
نۆیه‌م: ئه‌وپه‌ڕی ئاستی پیشه‌یی بوون پیاده‌بكرێت.
ده‌یه‌م: شاره‌زاییه‌كی درێژخایه‌ن هه‌بێت له‌ خۆڕزگاركردن له‌ گرفته‌كانی بواری دادوه‌ریی.
یازده‌یه‌م: پشت به‌ستن به‌ نه‌ستی سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و كاروباری گشتی له‌ گه‌ڵاڵه‌كردنی كه‌یسه‌كه‌دا له‌كاتی نووسین‌و داڕشتندا.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7372
25/9/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ پاڵێوراوانی خه‌ڵاته‌كانی فیفا زه‌ بێسته‌كان به‌ بردنه‌وه‌ی جام و نازناو دیاریی ده‌كرێن یان ئاستی هونه‌ری؟ 25/9/2017
‌ بارسێلۆنا بۆندی چه‌ند یاریزانێكی نوێ ده‌كاته‌وه‌ 24/9/2017
زانست
‌ پاسێكی كارەبایی ژمارەی پێوانەیی جیهانی تێكشكاند ئایندە بۆ ئۆتۆمبیلی كارەباییە 25/9/2017
‌ وریای سوپەر مەلاریا بن 25/9/2017
‌ دیزاینەرە گەورەكەی ئەپڵ 25/9/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP