رەگە ئایدۆلۆجییەكانی داعش
رەگە ئایدۆلۆجییەكانی داعش ‌ 13/5/2017
گەڕانەوەی خەلافەت كتێبێكە لەسەر رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) كە ساڵی 2015 لە سوید چاكراوە. (دۆسێ) چەند بەشێكی بە زنجیرە بڵاودەكاتەوە.
1-2
ماگنوس نۆریل
لە سویدییەوە: عوسمان حەمە ڕەشید
.. داعش بەرهەمی پڕۆگرامەكانی خوێندنمانە، گەر پڕۆگرامی خۆێندنمان راست و دروستە، ئەوا داعش لەسەر حەقە، ئەی ئەگەر هەڵەبێت، كێ بەرپرسیارە؟  
با لەبری ئەوە، تۆوی رق و كینە و تۆڵە لە دەروونی مناڵەكانماندا بچێنین و وایان گۆش بكەین كە سپی پێست دوژمنی مرۆڤایەیتییەو دەبێت لە یەكەم هەلدا لەناویانبەرن. 

ئیسلامیزم شێوازێكی تایبەتی ئیمانداریی موسڵمانان نییە، بەڵكو ئایدۆلۆجیایەكی سیاسییە لە ئایینی ئیسلامەوە هەڵقوڵاوە و لە سەری هەڵچنراوەو هەر لەویشەوە ڕەوایەتی وەردەگرێت. 
ئەو هەموو پارت و بزووتنەوە ئیسلامییەی بوونیان هەیە، زۆر لە یەكتر جیاوازن و پێویستە هەریەكەیان لە چوارچێوەی خۆیدا توێژینەوەی لەسەربكرێت. خاڵی هاوبەشی نێوانیان لە پێداگرییەكەیاندایە بۆ بەڕێوەبردنی كۆمەڵگە و هاووڵاتیان لەسەر بنەمایەكی ئایدۆلۆجی (ئایینی)، كە تاك دەبێت ملكەچی دەوڵەت بێت. 
بە پێچەوانەی دەوڵەتی دیموكراتییەوە، كە سەروەری تاك، ئاسایش و ئازادی (هەردوو لایەنی ستایلی ژیان و ئازادییە گشتییەكان) بەردی بناغەن و دامەزراوەكانی دەوڵەتی دیموكراتیی لە خزمەتی بەرژەوەندییەكانی تاكەكاندان. 
خاڵێكتری هاوبەشی نێوان ئەم هەموو فۆڕمە جیاوازەی ئیسلامیزم، بریتییە لە پێكەوە لكاندنی خەباتەكانیان بە ئەژماركردنی ڕۆژئاوا بە دوژمن، ئەوا گەر نەڵێین بوونی ڕقە بەرانبەر هەموو شتێكی مۆدێرن بە گشتی.
ئەڵتەرناتیڤی ئیسلامیزم بۆ هەردوو مەترسی ناوخۆیی و دەرەكی، تێهەڵكێشكردنی ئایدۆلۆجیایەكی سیاسی چەكدارانە و تۆڕێكی كۆمەڵایەتی كۆنسێرڤاتیزمییە، كە لەسەر بناغەی كۆنترۆڵكردنی گروپەكەی خۆی دامەزراوە. 
ئەم بزووتنەوەو گروپانە سیاسەتی‌ سەربازییان گرێداوە بە تێڕوانینێكی كۆنەپارێز بۆ كۆمەڵگە و دژایەتیكردنی بە جیهانیبوون و مۆدێرنێتە. بە بۆچوونی تیۆریسان و بیرمەندان و سیاسەتمەدارە لاهوتییە ئیسلامییەكان، وەك ئەحمەد ئیبن تەیمییە (1263-1328)، محەمەد ئیبن عەبدولوەهاب (1703-1792)، مەولانا ئەبو ئەلمەودودی (1903-1979)، حەسەن ئەلبەننا (1906-1949)، سەید قوتب (1906-1966) و شێخ یوسف قەرزاویی (1926-  ) دەبێت لە پاڵ هەوڵدان بۆ گەڕانەوە بۆ كۆمەڵگەی نەشێوێنراو و گەندەڵ نەبوو، واتە (ئەو سەردەم و ژینگەیەی پێغەمبەر تیایدا ژیاوە)، پشت بە شوناس و بوونێكی نموونەیی مرۆڤایەتی  ببەسترێت كە سەرچاوەكەی لە ڕێنماییە خوداییەكانی  قورئانەوە هەڵقوڵابێت.
لە ڕەوتە مۆدێرنەكەیدا ئەمجۆرە بیركردنەوەیە بەو ئاقارەدا گەشەیكردووە كە جەختدەكاتەوە ‌لە هێرشی دوژمنكارانەی جیهانی رۆژئاوا بۆ سەر ئیسلام، كە بەهەماهەنگی لەگەڵ سایۆنزم و جولەكە {بۆ گەیاندنی واتا، هەمان چەمكی‌ خۆیان بەكاردەهێنم} لە پلانگێڕاندان و مەبەستیان لەناوبردنی ئیسلامە. بە بۆچوونی ئیسلامیستەكان، چەكهەڵگرتن دژ بەم هەڕەشە جیهانیانە، دەبێتە هۆكار بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو پلانگێڕییەو بۆ دووبارە دروستكردنەوەی ئەو شێوازە نموونەییەی ژیان (بۆ مرۆڤ و دامودازگا) كە لە زەمانی پێغەمبەر و ئەو سەردەمە زێڕینەی كە یەكسەر پاش مەرگی ئەو هاتە ئاراوە.  
بەشە چەكدارەكەی ئیسلامیزم، (كە زۆربەی كات بە جیهادیزم ناودەبرێت) كراوە بە ئامرازێكیش بۆ خەباتی هەموو موسڵمانان (ئوممە)، كە بە لای ئیسلامیستەكانەوە بەردەوام لە ژێر گوشاری دوژمنكارانەی دنیادایە.
بۆ ئەم خەباتە هەموو شتێك ڕێگەپێدراوە، چونكە بە گوێرەی دنیا بینی ئیسلامیستەكان دوژمن «مۆدێرنە» لە گشت شوێنێكدا بوونی هەیە و بۆ دژایەتیكردنی ئیسلام هەموو ڕێگایەكی گرتۆتەبەر.
ئەو زنجیرە هێرشە تیرۆرییەی ئاراستەی رۆژئاوا دەكرێن، چەندین شێوازی جیاواز لەخۆدەگرن. لە هۆكارەكانی گەیاندنی گشتییەوە، نموونەی هێرشەكانی مەدرید لە 2004 و لەندەن لە 2005 تا دەگاتە هێرشەكانی پاریس و كۆپنهاگن  لە كانوونی یەكەم و شوباتی 2015 كە پەلامارەكان ئاڕاستەی دوو لایەن كرابوون، كە ئیسلامیستەكان زۆر لێیان بەقینن. كە پرنسیپی دەربڕینی ئازادییانەی رۆژئاوایی و ناوەندو مەڵبەندەكانی جولەكەیە. بە تایبەتی كە ئەم ئازادییە رەنگە ڕەخنەو گاڵتەو ڕێزنەگرتن بەرانبەر ئایینەكەیان و تەنانەت خودی محەمەد پێغەمبەریش لەخۆبگرێت. 
لە چارلی هیبدوی پاریس و لە كۆپنهاگنیش یەكێك لە ئامانجەكان هونەرمەند و پرۆفیسۆری هونەر (لارش ڤیلكس)ی سویدی بووە، كە لە شێوەی كاریكاتێر وێنەی محەمەد پێغەمبەری كێشابوو.
هەروەها ئەنتی سامیزم لە ئیسلامدا، مێژوویەكی دوور و درێژی هەیە، چەندین سەرچاوە لە قورئان و فەرمودەكاندا جوو وەك دوژمنی ئیسلام هەژمار دەكەن و دەبێت دژیان بوەستنەوە و زاڵبن بەسەریاندا.  
هەر سیستمێكی دەوڵەتداریی لەسەر جۆرە لێكدانەوەیەكی ئایدۆلۆجی ئایینی (یان سیاسی) بنیاتنرابێت، لەگەڵ سترەكچەری ئەو لیبرال و دیموكراسییە ناگونجێت، كە ئێمە لە رۆژئاوا، لەسەر بناغەی جیاكردنەوەی ئایین لە سیاسەت دروستمان كردووە. 
هەڵبەتە ئەمە تەنیا پەیوەست نییە بە ئیسلامەوە، ترادیسیۆنی هەر ئایینێك زاڵبێت، دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی ناكۆكی لە نێوان بەها شارستانییەكان و ئایینەكان. هێڵی جیاكەرەوەی نێوان دەوڵەتان لێرەدا، پەیڕەوكردن یان  پەیڕەونەكردنی بۆچوونی ئایینێكی تایبەت و كردن و نەكردنی بە ڕێنیشاندەرە بۆ بنیاتنانی دەزگاكانی.
بژاردەی ئیسلامیستەكان بۆ سیستمی سیاسی، لەسەر بنەمای لێكدانەوەیان بۆ ئیسلام، سیستمێكی سەرتاپاگیرە، كە تیایدا تاك نەك تەنیا ملكەچ دەبێت بۆ گشت، بەڵكو سیستمێكە كە تیایدا ئایین و سیاسەت بە تەواوی پێكەوە چنراون. 
بیرۆكەی دەوڵەتی ئیسلامی، كە ئێستا داعش دایمەزراندووە، بە هیچ جۆرێك بیرۆكەیەكی نوێ نییە، هەروەها لەو نموونانەی تردا ‌ بۆ  ئەم جۆرە دەوڵەتە، كە بوونیان هەیە (وەك ئێران، سعودیە و پاكستان) بۆ چۆنییەتی بەڕێوەبردنی دەوڵەت، هەر یەكە و مۆدێل یان شێوازی خۆی هەیە.  
خاڵێكی گرنگیش لێرەدا بۆ پێناسەكردنی ترادیسۆنی ئایینی بریتییە لە چۆنییەتی ڕاڤەكردن و لێكدانەوەی تێكستە ئایینییەكان لە لایەن پەیڕەوانی ئایینەكەوە. واتە چۆنییەتی پراكتیزەكردنی باوەڕەكە یەكلاكەرەوەیە بۆ پێناسەكردنەكەی. كرۆكی دەوڵەتێكی ئیسلامی، چ دەوڵەتەكەی داعش بێت یان هاوشێوەكانی پێشووی، یان ئەو دەوڵەتانەی ئێستا خۆیان بە ئیسلامی ناودەبەن، ئەو تێهەڵكێشكردنەی ئایین و سیاسەتە، تائێستاش ئیسلام پابەندی ئەو تێهەڵكێشكردنەیە.
دیارە پاساو بە دەست ئیسلامیستەكانەوە هەیە بۆ سوور بوون لەسەر دروستكردنی دەوڵەتێكی ئیسلامی و تەنانەت گەر پێویست بكات پەنا ببەنە بەر توندوتیژی بۆ بەدیهێنانی كە زۆرجار بۆ ئەم مەسەلەیە دەكرێتە سەرچاوە. هەروەها دەگوترێت دەبێت كەسانی نا موسڵمان بەخواستی خۆیان یان ببن بە موسڵمان یان خۆیان بخەنە ژێر دەسەڵاتی ئیسلامەوە، ئەگینا پێویستە زەبروزەنگ بەكاربهێنرێت بۆ بڵاوكردنەوەی ئیسلام.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7320
21/7/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ نه‌یمار هه‌رگیز ناچێته‌ پاریس سانجێرمان 20/7/2017
‌ جۆ هارت چووه‌ وێستهام 20/7/2017
زانست
‌ دەریا: من و فۆتۆ و کامێرا هاوڕێی هەمیشەیین 21/7/2017
‌ لە بارەی ڕێکخراوی ״کوردستان فۆتۆ״ 21/7/2017
‌ رەسوڵ خوڕڕەم: ده‌مه‌وێ به‌ فۆتۆ جوانییەکانی کوردستانێکی ئارام پێشانی ئه‌وروپیەکان بدەم 21/7/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP