رەگە ئایدۆلۆجییەكانی داعش
رەگە ئایدۆلۆجییەكانی داعش ‌ 19/5/2017
گەڕانەوەی خەلافەت كتێبێكە لەسەر رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) كە ساڵی 2015 لە سوید چاكراوە. (دۆسێ) چەند بەشێكی بە زنجیرە بڵاودەكاتەوە.
2-2
ماگنوس نۆریل
لە سویدییەوە: عوسمان حەمە ڕەشید
كاتێك ئاشتی لەم پرۆسەیەدا جێگەی دەبێتەوە كە ئیسلام باڵی بەسەر هەموو جیهاندا گرتبێت.  لێرەدا پشت بە چەندین  راڤەكاری مێژوویی و هاوچەرخ دەبەسترێت. سەبارەت بە رەگ و ڕیشەی ئایدۆلۆجی و ئایینی لە ئیسلامدا سەرچاوەیەكی زۆر هەیە، كە دەتوانرێت ئاماژەیان بۆ بكرێت، كە وەك پاساو بۆ بەكارهێنانی هەردوو میتۆدی سیاسی و چەكداری لە خزمەتی ئامانجی بڵاوكردنەوەی دەسەڵاتەكەیدا دەهێنرێنەوە.
وەك پێشتر باسكرا، ڕەگ و ڕیشەی ئیسلامیستییەكان دەگەڕێتەوە بۆ رابردوویەكی زۆر دوور (كە لایەنگرەكانی زۆربەی كات بە گەرمییەوە باسی لێدەكەن)، بە شێوەیەكی ڕوونتر، دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی مردنی محەمەد پێغەمبەر و ئەو ناكۆكییە ناوخۆییانەی لەو كاتانەوە لە ناو ئیسلامدا هەیە. لە لایەكی تریشەوە ئەو ئیسلامیزمەی ئەمڕۆ ئێمە دەیبینین (كە داعش یەكێكە لە نموونەكانی) دیاردەیەكی مۆدێرنە، هەڵقوڵاوی  ناكۆكی نێوان  مۆدێرنێتە و ئیمانداریی ئسوڵییە.
ئیسلامیستەكان باس لەوەش دەكەن كە ئامانجیان {خاوێنكردنەوەی} ئیسلامە لەو  بۆچوونە نامۆ و ڕۆژئاواییانەی (بە شێوەیەكی نێگەتیڤ) لەم چەرخەدا كاریگەرییان بۆ سەر ئیسلام هەیە. ئەمە بەو واتایەی شێوازی بیركردنەوەی ناوخۆیی دوور بووە لە كاریگەرییەكانی ڕۆژئاوای مۆدێرن. بەڵام بە پێچەوانەوە، لە ڕاستیدا زۆربەی  ئایدۆلۆجیستە پێشەنگەكانی ئیسلامیزم، وەك ئەوانەی لە سەرەوە باسكران (سەید قوتب و حەسەن ئەلبەننا و مەولانا مەودودی) لە ڕۆژئاوا بوون و شێوازی بیركردنەوەی  ڕۆژئاوایی  كاریتێكردوون.
هەروەها پەیوەندی بوون بە ڕۆژئاواوە بۆتە مایەی ئاسانكاری بۆ ئەو هەموو بزووتنەوە و ڕێكخراوە ئیسلامییە جۆربەجۆرانەی هەن، بۆ سوود وەرگرتن لە تەكنۆلۆجیای پێشكەوتووی مۆدێرنێتە. وەك سیستمە هەمەچەشنەكانی چەك، كۆمۆنیكەیشن، حەواڵەكردنی پارە لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە، مۆبایلی زیرەك، بەڕێوەبردنی جەنگی ئەلیكترۆنی و بڵاوكردنەوەی پڕوپاگەندە لە ڕێگەی سۆشیال میدیاو.. هتد.
داعش نموونەیەكی زۆر باشە بۆ ئەمە، ئەم دەوڵەتە تازەیە توانای كاركردنی لە سەر هەموو لایەنەكان هەیە، هەر لە كۆمۆنیكەیشنەوە تا ڕاكێشانی ئەندامان و هێرشی هاككردنەوە تا دەگاتە پڕوپاگەندەی كاریگەر لە فەیسبوك و یوتوب و تویتەرو سۆشیال میدیاكان بە گشتی. 
نموونەیەكی سەرسوڕهێنەر بۆ  ڕادەی چالاكی داعش لە گەیاندنی پەیامەكەی بە ڕۆژئاوا چۆنییەتی بەكارهێنانی (John Cantlie) ی ڕۆژنامەنووسی بەریتانی بەدیلگیراوە. 
ناوی ئەم ڕۆژنامەنووسە لەو بەرنامە دۆكۆمینتارییانەوە بڵاودەكرایەوە كە بە زۆر لە كۆتایی هاوین و لە پایزی 2014 ناچار كرابوو بەرهەمیان بهێنێت. دواتریش لە زۆر كلیپدا كە لە یوتوب بەردەستن، ریپۆرتاجی بە ستایلی بەرنامەی كەناڵەكانی سی ئێن ئێن و بی بی سی، لە كۆبانییەوە بۆ موسڵ، بۆ داعش ئەنجامدا كە تیایدا باری ئاسایی و باش بەڕێوەبردنی ناوچەكەی لەلایەن داعشەوە نیشان دەداو ئەو ڕاپۆرتانەی بە درۆدەخستەوە كە دەڵێن داعش توندوتیژی بەكاردەهێنێت و ڕەوشی ناوچەكەی ژێردەستی زۆر دژوارە. 
نموونەیەكی تر بریتییە لە فڕۆكەوانە ئوردونییەكە، كە لە 24/12/2014 بەدیلی كەوتە بەردەستیان. داعش وێنەكانی (مەعاز ئەلكەساسبە)ی بڵاوكردەوە كە بە جلی خوێناوی و ترس و لەرزەوە لە لای فڕۆكە تێكشكاوەكەیەوە دەیانهێنا. (داعش وتی ئێمە فڕۆكەكەمان خستۆتە خوارەوە، هاوپەیمانانیش دەیانگوت هەڵەیەكی تەكنیكی ناچاری نیشتنەوەی كردووە). دواتر  چاوپێكەوتنێك لەگەڵ (كەساسبە) لە ڕۆژنامە ئەلیكترۆنییەكەی داعش (دابق) بڵاوكرایەوە، كە تیایدا زانیاری دەربارەی هێرشی ئاسمانی ئاشكراكردبوو (هەڵبەتە نەتوانرا بسەلمێنرێت ئایا لە ڕاستیدا ئەو چاوپێكەوتنە كراوە یان نا). 
كەساسبە لە وەڵامی پرسیارێكی ڕاستەوخۆدا دەربارەی پێیوایە چی لێدەكرێت، وتویەتی دڵنیایە كە دەكوژرێت. داعش تەواوی ڕووداوەكەی بۆ دەرخستنی توانای خۆی و شكاندنی لوتی دوژمنەكانی خستەگەڕ، كە گوایە دەتوانێ فڕۆكە بخاتە خوارەوە (گەرچی وەك باسكرا لەلایەن هاوپەیمانانەوە نكوڵی لێكرا). 
لە چاوپێكەوتنەكەدا  ڕێكوڕەوان كەساسبە بە  هەڵگەڕاوە لە ئیسلام (مورتەد) ناودەبرێت. ناونیشانی وتارەكە (بەدیلگرتنی فڕۆكەوانێكی خاچپەرست) بوو. دواتریش چارەنووسی كەساسبە بەسترایەوە بە  چارەنووسی بە دیلگیراوێكی ژاپۆنییەوە (Kenji Goto) و داعش داوایكرد ژنێكی عێراقی (ساجدە ئەلریشاوی) ئازاد بكرێت، كە تاوانبار بوو بە هاوبەشیكردن لە هێرشێكی تیرۆریستی خوێناویدا لە عەمان ساڵی 2005. (یەكسەر دوای ڕاگەیاندنی كوشتنی كەساسبە، ئوردن ساجدە ئەلریشاوی لە سێدارەدا، كە پێشتر بەهۆی  بەشداربوونیەوە لە كارە تیرۆریستییەكەی نۆڤەمبەر لە عەمان، سزای لە سێدارەدانی بۆ دەركرابوو). 
وا دانرابوو لە بەرانبەر ژیانی  گۆتۆ و كەساسبەدا ئەم ژنە ئازاد بكرێت، چارەنووسی كەساسبە بوو بە مەسەلەیەكی گەورە لە ئوردن و بووە هۆكاری هەڵكشانی ڕەخنەكان دژ بە مەلیك و بەشداربوونی لە هاوپەیمانێتیدا دژ بە داعش.  
بە گرێدانی چارەنووسی كەساسبە بە چارەنووسی گۆتۆوە، داعش فشارەكانی بۆ سەر حكومەتی ئوردن توندتر كرد و ئەو نیگەرانییەی ئاشكرا كرد كە لە ناو هاوپەیماناندا هەبوو. 
كۆتایی دراماكە بە ملپەڕاندنی گۆتۆ دوایی هات و كەمێكیش دوای ئەوە (لە سەرەتای شوباتی 2015) داعش ڤیدیۆیەكی یەكجار پڕ توندوتیژی بڵاوكردەوە، كە تیایدا دەركەوت چۆن كەساسبە بە زیندوویی لە قەفەزێكی ئاسندا دەسووتێنرێت. 
پاش چەند هەفتەیەك دەركەوت كە هەر لە سەرەتای كانوونی دووەمەوە كەساسبە كوژراوە، واتە چەند هەفتەیەك دوای بەدیلگرتنەكەی. ئەمە نموونەیە بۆ دەرخستنی چۆنیەتی سوود رەرگرتنی داعش لە رەوشەكە بۆ گەیاندنی پەیامەكەی كە گوایە هێزێكی زۆر بە هێزە و هەرگیز ناشكێت و حساب بۆ هەڕەشەكان ناكات (ئوردن هەڕەشەی كردبوو گەر كەساسبە بەرنەدرێت بەرپەرچدانەوەی توندی دەبێت، كە كوشتنەكە ڕاگەیەندرا، بۆ ماوەیەكی كورت ئوردن هێرشە ئاسمانییەكانی بۆ سەر داعش چڕ كردەوە). 
لە لایەكی تریشەوە مەبەستی ئەو كارە نائاساییانەی بۆ نیشاندانی بێدەسەڵاتی هاوپەیمانان بوو، كە تەنانەت ناتوانن یارمەتی فڕۆكەوانە كەوتووەخوارەوەكانی خۆیان بدەن. هەروەها مەبەستیان بوو نیشانی بدەن هەڕەشەی زەبر پێگەیاندن و هێرشی زیاتر بەلای ئەمانەوە وشەی بێواتایە و تەنیا دەبێتە هۆی كوژرانی زیاتری خەڵكی سڤیل و رەنگە ببێتە هۆی مردن و بەدیلگرتنی فڕۆكەوانی تر. 
داعش زیرەكانە سوودی وەرگرت لە فەتوایەك بۆ ڕەواییدان بە كوشتنی كەساسبە. بۆ پرسیاری ئەوەی ئایا ڕەوایە فڕۆكەوانێك بە زیندوویی بسوتێنرێت، سایتی ئیسلام وێب  (www.islamweb.net) كە بارەگاكەی لە قەتەرە لە 7/2/2006 (بە ژمارە 71480) بە ناونیشانی سوتاندنی ئەیاس بن عبد یالیل لە لایەن خەلیفە ئەبوبەكرەوە فەتوایەكی بڵاوكردبۆوە. ئەم فەتوایە باس لە ڕەوایدان بە سوتاندنی كەساسبە دەكات وەك شێوازێكی سزادان لە هەلومەرجی تایبەتدا. 
چەند كاتژمێرێك پاش نیشاندانی كوشتنەكەی كەساسبە، ئەو فەتوایە لە سایتەكەدا سڕایەوە. بەڵام ئەو ڕاستییەی كە داعش لە واقیعدا بۆ كوشتنی خەڵكی، ئەمجۆرە بەڵگە لاهوتییانەی كردووە بە بنەما كە لایەنەكانی تر بە ئاشكرا بڵاویدەكەنەوە، دووبارە ئەو گفتوگۆیەی گەرمكردەوە كە داعش لە هەناوی ئیسلامەوە سەریهەڵداوە.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7280
30/5/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ كیربیر ماڵئاوایی كرد 30/5/2017
‌ به‌ڵێنه‌كه‌ی‌ ده‌باته‌ سه‌ر 30/5/2017
زانست
‌ خواردنه‌وه‌ی دوو كوپ قاوه‌ له‌ ڕۆژێكدا به‌سووده‌ 30/5/2017
‌ به‌ر له‌ به‌كارهێنانی بۆنخۆشكه‌ری هه‌وا ده‌بێت ئه‌م ڕاپۆرته‌ بخوێنینه‌وه‌ 30/5/2017
‌ كیوكن هۆف، سه‌رچاوه‌ی نان به‌ گوڵ 28/5/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP