خوێندنەوەیەکـی هەمەلایانە بۆ سیاسەتی روسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا
سیاسەتی مۆسکۆ راگرتنی بارودۆخی ئێستایە: خوێندنەوەیەکـی هەمەلایانە بۆ سیاسەتی روسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا ‌ 12/8/2017
مستەفا ئازەریان
وەرگێڕانی: تەحسین تەها چۆمانی
لەگەڵ رووخانی یەکێتی سۆڤێت و دەستپێکردنی نائارامی بەربڵاو لە ناوخۆی رووسیادا، کرملن بۆ ماوەیەکی زۆر رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی فەرامۆش کرد، تا ئەوەی کە داهاتی نەوتی سەرسوڕهێنەرو سیاسەتە لاوازەکانی ئەمریکا ژینگەیەکی لەباری بۆ گەڕانەوەی ورچە سورەکە بۆ رۆهەڵاتی ناوەڕاست فەراهەم کرد. بە درێژایی دەیەی رابردوو رووسیە بە دوای زیندووکردنەوەی ئابووری خۆی بووە، بە شێوەیەک کە ئەمە هاوکاری کردوە تا ئاستێک توانایی هێزی خۆی رابگرێت و پەرەی پێبدات. ئەو بابەتە بووە هۆی جێگیرکردنی باوەڕبەخۆبوونی ئەو وڵاتە لە ئاستی  نێودەوڵەتیداو لە ئەنجامدا جمووجۆڵی پەیوەندی ئابووری و بازرگانی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە. 
ئاڕاستەی سیاسی مۆسکۆ لە بەرامبەر خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بەدیهاتووی گۆڕانکاری بنیادی و واقیعی لە سەردەمی یەکێتی سۆڤێت و دەسەڵاتدارێتی کۆمۆنیزم تا ساتەوەختی ئێستایە، لە راستیدا دەتوانین بڵێین کە ستراتیژی ئەو وڵاتە لە بەرامبەر وڵاتانی ناوچەکە لە سەردەمی جەنگی سارد دروستکردنی ناوچەی دەسەڵات بوو بۆ رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ خۆرئاوا. کە لە دوای رووخانی یەکێتی سۆڤێت لە سەر بنەمای بەرژەوەندی ئابووری پێکهات و ئەمڕۆ شایەتی تێڕوانینی کرداریانەی مۆسکۆن لە ناوچەکەدا. لە سەردەمی جەنگی سارد و رووبەڕووبوونەوەی نێوان یەکێتی سۆڤێت و ئەمریکا، ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رووسەکان جێگەیەکی باش بوو بۆ مانۆڕە سیاسی و سەربازیەکان لە بەرامبەر خۆرئاوادا، هەروەها بازاڕێکی باشی بۆ چەکی مۆدێرن و کەلوپەلی قورسی رووسی دروستکردبوو. 
سیاسەتی رووسەکان لە بەرامبەر خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، چ لە سەردەمی یەکێتی سۆڤێت و چ لە سەردەمی دوای رووخانی، هەمیشە لە رێگەی چۆنیەتی و شێوازی پەیوەندی ئەو وڵاتە لەگەڵ خۆرئاوا بەتایبەت ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێناسە دەکرێت، بۆ نموونە لە سەردەمی جەنگی سارد بە روانین لە ململانێی نێوان رووسەکان و ئەمریکایەکان، یەکێتی سۆڤێت لە هەوڵی دروستکردنی شەڕێک لە بەرژەوەندی خۆرئاوا لە ناوچەکەدا لە رێگەی هاوپەیمانانی خۆی لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا بوو، بەڵام لە سەردەمی دوای یەکێتی سۆڤێت و لە ساڵانی 1990دا، بە ڕوانین لە نزیکی رووسیاو ئەمریکا، شایەتی پەیوەندیەکی بەربڵاوی رووسەکان لەگەڵ وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، لە رێگەی مامەڵەو ئاڵوگۆڕی ئابووری بوون. لە سەردەمی پێش رووخان، هاوکاری رووسیە لەگەڵ هەندێک لە دەوڵەتە عەرەبیەکانی ناوچەکە لە سەر بنەمای لۆژیکی ناڕەزایی لەگەڵ خۆرئاوا و دروستکردنی سۆسیالیزم لە جهیاندا بەساتەوەختی پەرەپێدان پێناسە دەکرێت. مۆسکۆ، وڵاتانی ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستی بە دوو ئۆردوگا، لایەنگرانی خۆرئاوا و لایەنگرانی یەکێتی سۆڤێت دابەشکردبوو. بەڵام ئێستا رووسەکان هەوڵدەدەن لەگەڵ تەواوی وڵاتانی ناوچەکە پەیوەندیان هەبێت. 
رووسەکان، ئاڕاستەی سیاسەت و دواتر ئابووری خۆیان کە لە سەردەمی یەکێتی سۆڤێت و جەنگی سارددا بۆیان ماوەتەوە پاراستوویانە، بۆ نموونە سیاسەتی رووسیا لە بەرامبەر ئێراندا دەتوانین بهێنینەوە، ئێران بەهۆی بابەتی دژە خۆرئاوایی خۆی، هۆکار بووە کە رووسەکان پەیوەندیەکی دۆستانەی نزیک لەگەڵ تاراندا ببەستن، ئێران لە روانگەی سیاسەتی دەرەوەی رووسیا رۆڵێکی گرنگی لە داهاتووی سیستمی چەند قوتبی جیهانی هەیە، هەڵبەتە بە لابردنی گەمارۆکان لە دژی ئێران، ئەو بابەتە هۆکار بووە کە تاران جارێکی دیکە بگەرێتەوە نێو بازاری وزەی جیهانی. ئەو مەسەلەیە دەبێتە هۆی ئەوەی کە نرخەکانی جیهانی نەوت و روانەکردنی گازی رووسیە نزمبوونەوە بەخۆیەوە ببینێت. تەواوی ئەو هۆکار و جووڵاندنانە بۆتە هۆی ئەوەی کە رووسیا هاوشێوەی دەورانی جەنگی سارد و ململانێی جیۆپۆلیتیکی لەو کاتدا بگەڕێتەوە سیاسەتی خۆی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا. 
رووسەکان تێروانینێکی بەدبینانەیان بە خۆپیشاندانی هاووڵاتیان لە وڵاتانی عەرەبی هەبوو، ئەگەرچی بە ئاشکرا پشتیوانیان لە سەرانی ئەو وڵاتانە نەکرد. بەڵام لە روانگەی مێدیاکانی رووسیا، سەرنگوم کردنی هاوپەیمانانی رابردووی رووسیا لە ناوچەکەدا، وەک سەدام حسێن لە عێراق یا قەزافی لە لیبیا، بووە هۆکاری ئەوەی کە ئەمڕۆ شایەتی سەرهەڵدان و گەشەکردنی رادیکالیزمی ئیسلامی بین کە ئەو هەنگاوە رووسیا بە ئەمریکا پەیوەست دەكات، ئامانجی سەرەکی مێدیای دەوڵەتی رووسیا گەیاندنی ئەو پەیامە بە گوێگرانی خۆیەتی کە دیموکراسی لە وڵاتانی عەرەبی کاریگەری واقیعی نابێت و رووسیا دەسەڵاتداران(مەبەست ئەوانەی پێشووە) لە ئیسلامگەرایەکان باشتر دەبینێیت، بەرپرسانی رووسیا هەر لە سەرەتاوە دەربارەی جەدەلی سوریا پشتیوانی خۆیان بۆ رژێمەکە بە شێوەیەکی ئاشکرا راگەیاند، ئۆپۆزسیۆنی سوریا لە سەرەتای ناڕەزایەتیەکانیاندا هەوڵیاندا کە بەرپرسانی رووسیا رازی بکەن، بۆئەوەی لەگەڵیان بێت بۆ لەسەر کار لادانی ئەسەد و پاراستنی بەرژەوەندیەکانی رووسیا لە سوریادا.
رۆڵی مێدیاکانی نزیک لە دەوڵەتی رووسیا لە نەخشاندنی فکری گشتی ئەو وڵاتە بە نیەتی پشتیوانی لە بەشار ئەسەد جێگەی گرنگی بووە، بۆیە توانیان تێڕوانینی خێرو شەڕانە دەربارەی جەنگی ناوخۆی سوریا بە فکری گشتی پیشان بدەن، و رژێمی سوریا بەناونیشانی دەوڵەتێک کە بە تەواوی مانا رووبەڕووی هێرشێکی دەرەکی لەلایەنی خۆرئاوا، و لە بەرامبەر تیرۆستە جیهادیەکانی پەیوەست بە داعش بەرگری دەکەن، وێنەسازی بکەن. لەو نێوەندەدا رووسەکان لە پاڵ هێزی خێرو ئەمریکاو هاوپەیمانان لە پاڵ هێزی شەڕ وەستاون! بۆیە پشتیوانی لە هێزی ئۆپۆزسیۆن لەگەڵ ئەسەد دەکەن. هەمان وێنەسازی مێدیایی رووسیا هۆکار بوو کە کاری دیپلۆماتە رووسەکان ناڕوون بێت، بۆیە بەشێک لە نەیارانی ئەسەد کە رووسەکان تۆمەتی تیرۆرستیان دانەپاڵ، لە کۆبوونەوەی پەیوەست بە کێشەی سوریا بەشدارن و رووسیا ناچارە ئەوان وەک بەشێک لە قۆناغی کۆبونەوەکان دەربارەی سوریا قبوڵ بکات. دەستتێوەردانی رژێمی رووسیا هۆکار بووە هاوسەنگی هێز لە مەیدانی رووبەڕووبوونەوەدا بە سودی هێزەکانی سوپای سوریا بێت و پێگەی دەوڵتی ئەو وڵاتە لە کۆبوونەوەکان بەهێز بێت. 
لە دوای ختسنە خوارەوەی فرۆکە جەنگیەکەی رووسیا لەلایەن فرۆکە جەنگیەکانی تورکیاوە لە ئۆکتۆبەری 2015، هێزی ئاسمانی رووسیا، سیستمە موشەکیە زەمنیەکانی لە دەوروبەری شاری لازقیە جێگیرکردن و لەو رێگەیەوە، رووسیا بووە عاملێکی گرنگ و کاریگەری سەربازی لە سوریادا. کێشمەکێشی سوریا نیشانەی نەبوونی دڵنیایی و ناتوانایی هاوپەیمانی خۆرئاوایی و وڵاتانی عەرەبیە. هەروەک لەگەڵ ئامادەیی هێزە هەواییەکانی رووسیە لە کێشەی سوریادا، رووسەکان ئەو هەلەیان قۆستەوە کە نەک بەتەنها دڵنیایی و هێزی سەربازی خۆیان پێشان بدەن، بەڵکو وایانکرد پێگەی خۆیان بەهێزێکی جهیانی بگۆڕن.
سیاسەتی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بەرزی و نزمی زۆری هەبووە، رووسیا بەدوای دروستکردنی پەیوەندی لەسەر بنەمای ئاڕاستەیەکی واقیعگەرایانەیە لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا، ئەو ئاڕاستەیە رێگە بە مۆسکۆ دەدات تا گفتوگۆی هەمە لایەنەی لەگەڵ تەواوی کارەکتەرانی(وڵاتانی) ناوچەییدا هەبێت و خۆی بکاتە وڵاتێکی هاوبەشی گران بەها بۆ ئەوان، لەگەڵ پەرەپێدانی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی وەک ئێران سعودیا، میسر، ئیمارات، سوریا، ئیسرائیل و فەلەستین، رووسیا لە چوارچێوەی کارەکتەرێکی ناوبژیوانیکەر لە ناوچەکەدا هاتۆتە دەرەوە. بۆیە رووسیا بە ئەولویەتدان بە رەفتاری واقیعگەرایانە لە دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا، چانسی لاوازکردن یا لە بەینردنی ئەو پەیوەندیەی گەیاندۆتە کەمترین ئاستی خۆی.
ئامادەیی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەبەر چەند هۆکار گرنگە؛ یەکەم هۆکار پاراستنی بارودۆخی ئێستایە لە ناوچەکەدا، دووەم هۆکار ئامادەیی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پەیوەست بە جەنگی دژ بە تیرۆریزم و رێگری کردن لە چاوتێبڕینیان لە خاکی رووسیایە. دەبێت ئەو خاڵەمان لەبەر چاو بێت، کە هاوکات بە لاوازبوونی رۆڵ و بەشداریکردنی ئەمریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، رووسیا بەدوای پەرەپێدانی پێگەی خۆیەتی لە ناوچەکەدا. ئەمەش دەرفەتێکی باشی خستۆتە بەردەم تا وەک یاریزانێک بە نیشاندانی هێزی خۆی، سنوورەکانی لە کاتێکدا کە رووبەڕووی مەترسیە بپارێزێت. 
هۆکاری دواتر پاراستنی بارودۆخی ئێستایە لە ناوچەکەدا، پاراستنی رژێمەکانی ئێستا و دامەزراوەکانی پەیوەست بە ئەوان، بە یەکێک لە ئامانجە سەرەکیەکانی رووسیا دەژمێردرێت، بە واتایەکی دیکە رووسیا بە دوای پاراستنی ئارامی لە ناوچەکەدا بووە، بە شێوەیەک کە وا پێشبینی دەکرێت مۆسکۆ پشتیوانی لە گۆڕانکاری تەواوەتی لە جیاتی گۆڕانکاری ئینقلابی دەکات. بە باوەڕی دەوڵەتمەدارانی رووسیا، پەیوەندیەکی نزیک لە نێوان بەشداری سەربازی و دەرەکی بەئامانجی گۆڕانکاری سیستم لە لایەک و نائارامی و پەیدابوونی مەترسی تیرۆرستی لەلایەکی دیکەوە هەیە، جنگەکانی ئەفغانستان و عێراق و لیبیا نموونەگەلێکی باشی ئەو بانگەشەیەن. 
لە راستیدا، هەڕەشەی تیرۆرستی بەشێکی گەورەی لە لۆژیکی ئامادەیی و هەنگاوی رووسیا لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پێک دەهێنێت، بە روانین لە ئامادەیی چەکداران لە قەفقازی باکوور کە بەشێوەیەکی راستەوخۆ لە لایەن توندڕەوەکانەوە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پشتیوانی دەکران. رووسیا دەستی بەو ئەزموونە بەهادارە گەیشتووە کە تا چ ئەندازەیەک بەکەم تەماشاکردنی هەڕەشەی بالقوە تیرۆرستی بۆ ئەو وڵاتە مەترسیدارە. لەو رووەوە یەکێک لە روانینە کلیلیەکانی سیاسەتی خۆرهەڵاتیانەی رووسیا، ناڕەزای ئەو پڕۆسانەیە کە ببنە هۆی نائارامی زیاتری ناوچەکە.
هۆکارێکی تر لە ئامادەیی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، پەیوەست بە جەنگی دژ بە تیرۆریزم و رێگری کردن لە چاوتێبڕینیان لە خاکی رووسیایە، ئەو بابەتە لە هۆکارە سەرەکیەکانی ئامادەیی رژێمی رووسیا لە کێشەی سوریادا لە قەڵەم دەدرێت، ئەو چەکدارانی ئەزموونی رووبەڕووبووەیان لە مەیدانی سوریاو عێراقدا بە دەست هێناوە، پێ دەچێت بە ئاسانی بتوانن لە رێگەی ئاسیای مەرکەزی و بگەڕێنەوە رووسیاو ئەو وڵاتە بخەنە ژێر هەڕەشەی تیرۆرستیەوە، ئەو خاڵە دەبێت لەبەر چاو بگیرێت کە هاوکات لەگەڵ کەمبوونەوەی رۆڵی ئەمریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، رووسیا بەدوای پەرەپێدانی پێگەی خۆیەتی لە ناوچەکەدا، ئەمەش دەرفەتێکی باشی خستۆتە بەردەم تا وەک یاریزانێک بە نیشاندانی هێزی خۆی، سنوورەکانی لە کاتێکدا کە رووبەڕووی مەترسیە بپارێزێت. ئەمەش بێگومان لەگەڵ ئامانجی رووسیا کە راگرتنی بارودۆخی ئێستایە لەگەڵ ئامانجی لاوازکردنی رژێمەکانی پشتیوانانی ئەمریکا لە خەلیجی فارس، پەیوەندیان بەیەکەوە هەیە.  
لاوازبوونی رۆڵی ئەمریکا لە ناوچەکەدا هۆکار بووە تا هاوپەیمانانی دێرینی لە ناوچەکەدا سەرگەردان ببن و هەوڵبدەن بەلێشاو پەیوەندیەکانی خۆیان بۆ هاوپەیمانی نوێ گۆڕانکاری پێ بدەن. بەشێویەکی سروشتی رووسیا بە دوای ئەوەیە کە لەو گۆڕانکاریە مامەڵەی دەوڵەتانی ناوچەکە بۆ بەدەستهێنای بەرژەوەندیەکانی خۆی بەتایبەت لە بواری ئابووری ورێککەوتننامەکانی لەلایەنی (سەربازی، وزە، تەکنەلۆژیای باشتر...تاد.) سوودمەند بێت. 
لە دوای کێشەی ئۆکراین و گەمارۆکانی خۆرئاوا، باس لە گۆڕان (خێراتر بووە) رووسیا بۆ رۆژهەڵات دێت و وڵاتانی ئاسیایی لەلایەنی ئابووری لە چاو وڵاتانی ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رووسیا زیاتر جێگەی سەرنج راکێشانن. ئەوەندە بەسە کە چاوێکمان لە ئاماری هەناردەی چەکی رووسیا بێت، بەپێی راپۆرتی دەوڵەتی رووس تک(Rostec) لە ساڵی 2014 لە سەدا 75ی هەناردەی چەکی رووسیا بۆ ئاسیاو لە سەدا 9ی بۆ ئەمریکای لاتین و لە سەدا7ی بۆ خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بووە. لە بەر ئەوە نابێت گەشەکردنی پەیوەندی ئابووری رووسیا لەگەڵ وڵاتانی وەک عەرەبستان، ئیمارات، ئێران و تاد. نادیدە بگرین.
لەلایەنی سەربازی، رووسیا رۆڵی جدی هەبووە کە بەهۆی ئەوە تەواوی تێچووەکانی لەلایەن وازارەتی بەرگریەوە بۆ دابین دەکرێت. کە ئەو رۆڵە یان ئامادەییە زۆر فشارێکی زیادی بۆ ئابووری رووسیا نەبووە. بەپێی ئاماری رەسمی، هێرشە سەربازیەکانی رووسیا لە مەیدانی سوریا(لە کۆتایی 2015تا ناوەڕاستی 2016) نزیکەی پێنج سەد ملیۆن دۆلاری تێچووی بووە. بەشێوەیەکی رەسمی زۆرترین تێچووی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پەیوەست بە رۆڵی سەربازیەتی لە سوریادا. جگە لەو بابەتە رووسیا نە توانایی ئابووری و نە توانایی سەربازی بۆ بەکاردنی بالانسی پێگەکەی لەگەڵ ئەمریکا لە ناوچەکەدا هەیە. 
سیاسەتی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پێکهاتەیەکە لە هۆکارەکانی سیاسەتی ئەو وڵاتە لە سەردەمی یەکێتی سۆڤێت کە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەو کاتەدا شوێنی رووبەڕووبوونەوەی رووسیاو خۆرئاوا بوو. لەگەڵ سیاسەتەکانی سەرۆک کۆمار(یلتسین) کە لەو کاتدا، ئەولویەتەکانی ئەو وڵاتە لەسەر بنەمای بەرژەوەندی ئابووری بوون. ئەو یەکڕەنگیە ئەو هەلەی پۆتین دا تا سیاسەتی واقیعگەرایانەی لە بەرامبەر پرسەکانی ناوچەکەدا لە بەرنامەدا بێت. بۆ نمونە رووسیا لەگەڵ عەرەبستانی سعودی لەسەر مەسەلەی سوریا ناڕازیە، بەڵام لە سەر پرسەکانی پەیوەست بە وزەو فرۆشتنی چەک لە چوارچێوەی پەیوەندی دوو لایەنە هاوکاری دەکات، هەروەها بەشێک لە هەنگاوەکانی رووسیا لە ناوچەکەدا، هەل قۆستنەوەیە، بۆ نموونە لە شکستەکانی ئەم ساڵانەی دوایی ئەمریکا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، لە بەرژەوەندی خۆی سوود دەبنینێت کە ئەو بابەتە لەگەڵ رێککەوتنی ئەمریکاو رووسیا لە سەر لەناوبردنی چەکی کیمیایی سوریا لە ساڵی 2013 زیاتر ئاشکرا بوو.
خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ئەولەویەتێکی زۆری بۆ رووسیای نوێ هەیە، لە بەڵگەنامەکانی سیاستی دەرەوەی رووسیا بەدرێژایی10 ساڵی رابردوو، لە کاتێکدا کە ناوچەی دەرەوە نزیک و پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتەکانی یۆرۆئەتڵانتیک بەشێوەیەکی سروشتی جێگەی ئەولەویەت بووەو هەیە، ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە کۆتایی لیستی(ئەولەویەتەکانی ناوچەیی)رووسیادا هاتووە. بە روانین لەو بابەتە، ئامانجی سەرەکی رووسیا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست پاراستنی بارودۆخی ئێستایە، مۆسکۆ بەدوای دروستکردنی هاوسەنگی نێوان رژێمەکانی پشتیوانی ئەمریکاو میحوەری بەرگریە، بەو ئامانجەی کە هیچ یەکێک لە هاوپەیمانانی ناوچەیی لە سەر ئەویتر چاودێری خۆی زاڵ نەکات. لە هەلومەرجی ئێستادا ئەولەویەتی یەکەم بۆ رووسیا (پرسی کریمە)و (لابردنی گەمارۆکانیەتی) ئەوەی کە زۆرێک لە چادێران لە سەری کۆکن گەڕانەوەی رووسیایە بۆ ناوچەکە زیاد لە هەر شتێک دانانی قورساییانە بۆ ئیمتیازی زیاتر لە رێگەی خۆرئاواوە لە کێشەی ئۆکرانیادا، ئەوەی کە زەرورەتە بەواتای خەبیسی سیاسەتی دەروەی مۆسکۆ نییە، بەڵکو جەختکردنەوەی  خۆشەویستی هەمان ئەو شتەیە کە ڤلادیمێر پۆتین لە یەکێک لە کۆنفراسەکانی رۆژنامەوانی دا وتی: ئامانجی من تەنها یەک شتە، ئەویش دابینکردنی بەرژەوەندیەکانی رووسیایە.

سەرچاوە:سایتی دیپلماسی ایرانی


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7346
21/8/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ له‌ وه‌رزی نوێی NBA -دا (1230) یاریی دەکرێت 21/8/2017
‌ شاراپۆڤا داوه‌تنامه‌ی‌ گراندسلامی ئه‌مریكای پێشكه‌ش كرا 20/8/2017
زانست
‌ هەسارەیەك لە زەوی نزیك دەبێتەوە 21/8/2017
‌ نۆكیا 8 ركابەریی ئایفۆن و گالاكسی دەكات 21/8/2017
‌ پێنج هەڵەی باو لەكاتی راكردندا 21/8/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP