ئایا ئاسوورییەکان وەچەی ئاشوورییەکان بوون لە مێژووی کۆندا؟
ئایا ئاسوورییەکان وەچەی ئاشوورییەکان بوون لە مێژووی کۆندا؟ ‌ 29/9/2017
كه‌مال نوری‌ مه‌عروف
د. هۆگر مه‌حمود فه‌ره‌ج
بەشی سێیەم
له‌پێناوی‌ به‌فیڕۆنه‌چوونی‌ خوێنیان پێویسته‌ ببینه‌ براو تۆڵه‌ی‌ شه‌هیدانی‌ كوردستان بسێنین‌و به‌حه‌قی‌ خۆمان بگه‌ین.
له‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌دا هه‌ردوولا بڕیاندا وه‌كو سه‌رچاوه‌كه‌ ده‌ڵێت: له‌هه‌موڕوویه‌كه‌وه‌ یارمه‌تیی‌ یه‌كتری‌ بده‌ن، به‌مه‌ كۆتایی به‌دانیشتنه‌كه‌یان هات. سمكۆ له‌كاتێكدا خه‌ریكبوو میوانه‌كه‌ی‌ به‌ڕێده‌كرد، له‌ناكاو مارشه‌معوون نزیك گالیسكه‌كه‌ی‌ گولله‌بارانكراو كه‌وته‌ سه‌ر زه‌وی‌‌و گیانی‌ سپارد به‌هه‌مان شێوه‌ چه‌كداره‌كانیشی‌. له‌قسه‌كانی‌ مارشه‌معوون دا، به‌ئاشكرا ده‌رده‌كه‌وێت، كه‌ویستوویه‌تی‌ له‌به‌شێك له‌خاكی‌ كوردستاندا، كه‌ناوچه‌ی‌ نفووزو ده‌سه‌ڵاتی‌ سمكۆ بووه‌، شوێنی‌ خۆیان بكه‌نه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌وێوه‌ به‌ره‌و ناوچه‌كانی‌ تر بڕۆن‌و بیخه‌نه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتیانه‌وه‌. خۆئه‌گه‌ر ئه‌م پرسه‌ به‌و شێوه‌یه‌ سه‌یربكرێت‌و لێی‌ بكۆڵینه‌وه‌، ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت، كه‌ئه‌رمه‌نی‌‌و عیساییه‌كان ورده‌ ورده‌‌و له‌سه‌رخۆ ده‌بوونه‌ خاوه‌نی‌ ڕاسته‌قینه‌ی‌ ناوچه‌كه‌و كورده‌كانیش وه‌كو میوان لای‌ ئه‌وان له‌دووا ڕۆژدا سه‌یر ده‌كران. ڕایه‌كی‌ تریش له‌سه‌ر ئه‌م پرسه‌ ئه‌وه‌یه‌، كه‌زیاتر ڕای‌ مێژوونوسانه‌، بۆ ئه‌وه‌ ده‌چن، كه‌ده‌بوو كوشتنی‌ مار شه‌معوون ڕووی‌ نه‌دایه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ په‌رژه‌وه‌ندیی‌ هه‌موولایه‌كی‌ تێدا پارێزراوبووایه‌، واته‌ ڕێككه‌وتن له‌ نێوانیاندا به‌ر قه‌رار بووایه‌و دووربووایه‌ له‌توندو تیژی‌، تاوه‌كو ڕێگا به‌دوژمن نه‌درایه‌ تۆوی‌ دووبه‌ره‌كی‌ بچێنێت، كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ ئینگلیزو دارو ده‌سته‌كه‌یه‌وه‌.
به‌ بۆچوونی‌ من باروودۆخی‌ ناوچه‌كه‌ به‌و شێوه‌یه‌ ئارام نه‌بووه‌، كه‌بتوانرێت ئه‌و په‌یمانه‌ ببه‌سترێت، چونكه‌ له‌ناو گێژاوی‌ سیاسی‌ ڕۆژگاره‌كه‌دا بووه‌، بۆیه‌ ئه‌سته‌م بووه‌ ئه‌و په‌یمانه‌ بێته‌دی‌، چونكه‌ دوژمنی‌ زۆری‌ هه‌بووه‌ چ له‌لایه‌ن حوكمی‌ قاجاری‌‌و چ دژایه‌تی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ عوسمانی‌.
خۆنابێت ئه‌وه‌ش له‌یادبكه‌ین، كه‌ئه‌و كۆبونه‌وه‌یه‌ هه‌رچه‌نده‌ له‌سه‌ر داوای به‌ریتانییه‌كان بووه‌، به‌ڵام عیسایی‌و ئه‌رمه‌نییه‌كان به‌گه‌شبینی‌ زۆره‌وه‌ بۆ ڕێككه‌وتن لێی‌ نه‌هاتوونه‌ته‌ پێشه‌وه‌، چونكه‌ لایه‌نی‌ كوردی‌‌و عیسایی دووته‌ره‌فی‌ سه‌ربه‌خۆ نه‌بوون كه‌كار بۆ دوواڕۆژو سه‌ركه‌وتنی‌ خۆیان له‌هه‌وڵه‌كه‌یاندا بكه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ له‌ناخیاندامه‌رامه‌كانیان دووشتی‌ جیاوازی‌ له‌خۆی‌ گرتووه‌. 
دیاره‌ سمایلخانیش ئه‌وه‌ی‌ بۆڕوونبووه‌ته‌وه‌، كه‌ هاوبه‌شیكردن له‌و په‌یمانه‌دا، ده‌بێته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد له‌و قۆناغه‌دا به‌ره‌و لاوازی‌‌و بێئومێدی‌ به‌رێت‌و هه‌ردوولاش ده‌بوونه‌ ته‌ره‌فداری‌ لایه‌نگره‌كانیان‌و كاریان پێ به‌ ئه‌نجامده‌گه‌یاندن. دوواجاریش دوای‌ ئاگری‌ شه‌ڕكه‌ناوچه‌كه‌یان به‌نه‌مانی‌ كێشه‌كان‌و جێگیربوونی‌ مه‌به‌سته‌كانیان هێمن بووه‌وه‌، كاریان به‌وان نامێنێت‌و ده‌نگیان كپ ده‌كرێته‌وه‌، چونكه‌ ئه‌وه‌ش دیاره‌ له‌ناو هه‌موو ئه‌و په‌یمانانه‌ی‌ به‌ستراون، خاڵێك نه‌بووه‌ سه‌باره‌ت به‌پرسی‌ كوردو ئه‌رمه‌ن‌و عیسایی، كه‌ددان به‌سه‌ربه‌خۆییاندا بنێن. به‌هێزكردنی‌ عیساییه‌كانیش له‌ناوچه‌كه‌داو دابه‌ش كردنی‌ چه‌ك به‌سه‌ریانداو مه‌شقپێكردنیان ده‌بێته‌ هۆی‌ دروستكردنی‌ هێزێك، كه‌هێزو ده‌سه‌ڵاتی‌ سمكۆی‌ شكاكی‌ پێ كه‌مده‌بووه‌وه‌ بۆیه‌ سمكۆ له‌دووارۆژی‌ خۆی‌ به‌ گومان بووه‌. له‌و ڕووه‌وه‌ ئیشۆمالیك، ده‌ڵێت: هاوپه‌یمانه‌كان له‌ئه‌نجامی‌ كۆنگره‌ی‌ ته‌فلیسدا، شاندێكی‌ سه‌ربازییان، كه‌پێكهاتبوون له‌ژماره‌یه‌ك ئه‌فسه‌ری‌ به‌ریتانی‌‌و فه‌ڕنسی‌ نارد بۆ مه‌شق پێكردنی‌ نه‌ستۆرییه‌كان‌و فێركردنی‌ مه‌شقی‌ سه‌ربازی‌ به‌و هیوایه‌ی‌ كه‌مرۆڤی‌ عیسایی بتوانێت له‌ شاخه‌كاندا شه‌ڕكه‌رێكی‌ ئازابێت.
 له‌ هه‌مان شوێندا نووسه‌ر دێته‌ سه‌ر باسی‌ كاپته‌ن گراسی، ئه‌فسه‌ری‌ هه‌واڵگری‌ به‌ریتانی‌‌و ده‌ڵێت: ئه‌م ئه‌فسه‌ره‌ گه‌یشته‌ ورمێ‌و به‌ ئه‌رمه‌نییه‌كان‌و عیساییه‌كان په‌یمانیدا، كه‌به‌ماڵ‌و چه‌ك‌و ئازوقه‌ی‌ جه‌نگیش یارمه‌تییان ده‌دات، ڕازیشیكردن بێنه‌ پاڵ هاوپه‌یمانان له‌ ئینگلیزه‌كان.
  ئه‌م هاتنه‌ پاڵ‌و ڕازیبوونه‌ش، شتێكی‌ سروشتییه‌ له‌كاتێكدا كه‌توركیا به‌قورسی‌ لێیده‌دان‌و ڕاویده‌نان، ئه‌وانیش به‌ناچاری‌ به‌ره‌و سه‌رووی‌ خۆرئاوای‌ ئێران كۆچییان كردووه‌.
ئه‌م بارودۆخه‌ وایلێكردن هه‌رگیز بییر له‌وه‌ نه‌كه‌نه‌وه‌ ببنه‌ یارمه‌تیده‌رێك بۆ توركه‌كان، له‌كاتێكدا ئه‌وانه‌ به‌هه‌زارانییان لێكوشتوون‌و ده‌ربه‌ ده‌ریان كردوون.
ئه‌مانیش بۆ به‌رگری‌ له‌ خۆیان، په‌نایان برده‌ به‌ر هاوپه‌یمانه‌ ئینگلیزه‌كان، چونكه‌ باوه‌ڕی‌ ته‌واویان هه‌بوو، كه‌ئینگلیز یارمه‌تییانده‌دات‌و ده‌بنه‌ پاڵپشت بۆیان، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ ئێران ئه‌مه‌یان به‌كارێكی‌ ناڕه‌وازانی‌‌و به‌ مایه‌ی‌ ئاژاوه‌ له‌قه‌ڵمیاندا.
بۆیه‌ بڕیاریاندا سه‌ركوتیانبكه‌ن، كه‌پێشه‌كی‌ داوای‌ چه‌كه‌كانیان لێكردن.
خۆئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تێك به‌م شێوه‌یه‌ بییر بكاته‌وه‌، ئه‌ی‌ چۆن كه‌سایه‌تییه‌كی‌ وه‌كو سمكۆ به‌و جۆره‌ له‌وبارودۆخه‌ خراپه‌دا بیر ناكاته‌وه‌؟ كه‌واته‌ ئه‌وه‌ بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ پاڵ به‌سمكۆوه‌ بنێت مار شه‌معوونی‌ گه‌وره‌ی‌ نه‌ستۆرییه‌كان بكوژێت. جا ئه‌مه‌ ئایا له‌ترسی‌ ئه‌وه‌ بووه‌، كه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو عیسایی‌‌و ئه‌رمه‌نی‌ ده‌سه‌ڵاتییان فره‌ تربووو ده‌وڵه‌تێكی‌ گه‌وره‌ی‌ وه‌كو به‌ریتانیاش پشتیان بگرێت، ناوچه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی‌ له‌ده‌ست ده‌چێت.
یان حوكمه‌تی‌ ئێران توانیویه‌ سمكۆ به‌لای‌ خۆیدا به‌رێت‌و كاره‌كه‌ی‌ پێئه‌نجام بدات.
یاخود ئه‌وه‌ ڕاسته‌، كه‌ ده‌ڵێن: سمكۆ به‌رتیلێكی‌ زۆری‌ له‌توركیا وه‌رگرتووه‌‌و كاره‌كه‌ی‌ بۆ ئه‌نجام داون. به‌لای‌ منه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بڵێین: ئێران كاری‌ تێكردبێت‌و به‌و شێوه‌یه‌ی‌ ئه‌وان ویستوویانه‌ كاره‌كه‌ی‌ پێبكه‌ن، ئه‌وه‌ دوور كه‌وتنه‌وه‌یه‌ له‌ڕاستی‌، چونكه‌ ئه‌و ئاگره‌ی‌ له‌دڵی‌ سمكۆدابووه‌ دژ به‌حوكمی‌ پادشاێیتی‌ ئێران، به‌تایبه‌تی‌ دووای‌ شه‌هید كرانی‌ جه‌عفه‌ر ئاغای‌ برای‌، نه‌یانتووانیوه‌  هیچ كاری‌ تێبكه‌ن‌و ڕووداوه‌كانیش ده‌ریانخستووه‌، كه‌هه‌میشه‌ دژی‌ ڕژێمه‌كه‌ بووه‌. 
له‌و ڕووه‌وه‌ خاتوو بێل، ده‌ڵێت: دوژمنایه‌تی‌ سمكۆ به‌رامبه‌ر به‌ ئێران، كه‌ په‌یامێكی‌ تایبه‌تیمان له‌گه‌ڵیدا به‌ست،سنووری‌ بۆ هه‌موو ئه‌و هیوایانه‌ دانا، كه‌ بتوانێت یارمه‌تیمان بدات بۆ دروستكردنی‌ یه‌كێتییه‌كی‌ به‌هێز له‌نێوان كورده‌كانی‌ توركیاو ئێراندا، ترسی‌ له‌وه‌ش هه‌بوو، تۆڵه‌ی‌ لێبكرێته‌وه‌، له‌ ئه‌نجامی‌ ئه‌و كاره‌ خراپه‌ی‌، كه‌به‌رامبه‌ر عیساییه‌كان كردی‌‌و زیاتر پاڵی پێوه‌نا له‌تووركه‌كان نزیك بێت.
تۆبلێیت پیلانی‌ كوشتنه‌كه‌ بارێكی‌ ده‌روونی‌ بووبێت‌و په‌یوه‌ندیی‌ به‌خودی‌ سمكۆوه‌ بووبێت، ئه‌مه‌ش به‌رامبه‌ر ئه‌و ترسه‌ دروستبووبێت، كه‌بیری‌ له‌دووا ڕۆژی‌ خۆی‌‌و بزوتنه‌وه‌كه‌ی‌ كردبێته‌وه‌. 
به‌لای‌ منه‌وه‌ ئه‌مه‌شییان جێگای‌ گومانه‌و مانه‌وه‌ سمكۆ له‌مه‌یدانی‌ تێكۆشاندا به‌ته‌نیاو نه‌بوونی‌ پشتگیری‌ بۆی، ده‌بێته‌ كارێكی‌ ئاسان بۆ دوژمنانی‌، بۆئه‌وه‌ی‌ هه‌ركاتێك ویستیان به‌ئاسانی‌ له‌ناویببه‌ن، بۆیه‌ ده‌توانین بڵێن كاره‌كه‌ ده‌رونی‌ نییه‌و پشگرتنێك بۆ ئه‌و له‌وڕۆژگاره‌دا، به‌ قازانجی‌ خۆی‌ ته‌واو ده‌بوو.
له‌و ڕووه‌وه‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ده‌می‌ سمكۆوه‌ ده‌گێڕنه‌وه‌، گووایه‌ ووتویه‌تی‌: له‌ئه‌وه‌ڵی‌ ئه‌و بانگهێشتنه‌وه‌ مه‌به‌ستم هه‌ر كوشتنی‌ مار شه‌معوون بوو، به‌ڵام ئه‌و مه‌به‌سته‌م جگه‌ له‌ عه‌لی‌ ئاغای‌ برام به‌ هیچ كه‌س نه‌گوتبوو، كاتێك له‌ جیا بوونه‌وه‌دا ڕووی‌ له‌ من وه‌رگێڕاو ویستی‌ سواری‌ گالیسكه‌كه‌ی‌ بێت له‌پشته‌وه‌ به‌رده‌مانچه‌مدا، پیاوه‌كانیشم له‌هه‌مانكاتدا ده‌ستڕێژییان له‌ پیاوه‌كانی‌ كرد. 
ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر وابێت ده‌ریده‌خات پلانی‌ كوشتنه‌كه‌ به‌رله‌هاتنه‌كه‌ی‌ دانراوه‌و كاتی‌ خۆی‌ بۆ دیاریكراوه‌، كه‌ به‌ ئه‌نجامی‌ بگه‌یه‌نێت. 
ئه‌م ڕایه‌ش جێگای‌ گومانه‌ چونكه‌، به‌درێژایی مێژوو، نموونه‌یه‌ك نییه‌، كه‌كوورد له‌ماڵی‌ خۆیدا پیلانی‌ كوشتنی‌ بۆ میوانی‌ خۆی‌ دانابێت. 
بۆیه‌ ئه‌و بۆچوونه‌ به‌و شێوه‌یه‌ی‌ كه‌وتراوه‌ وه‌رناگیرێت. 
دكتۆر عه‌بدوالڕه‌حمان قاسملۆ له‌كتێبه‌كه‌یدا كوردستان‌و كورد، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات، كه‌سمكۆ به‌هاندانی‌ ئینگلیزه‌كان مارشه‌معوونی‌ كوشتووه‌، بێئه‌وه‌ی‌ پێمان بڵێت: ئه‌و زانیارییه‌ی‌ له‌كام سه‌رچاوه‌ وه‌رگرتووه‌كه‌، به‌دووری‌ نازانم له‌دایكییه‌وه‌ بوو بێت، چونكه‌ عیسایی بووه‌. 
من لای‌ خۆمه‌وه‌ گومانم له‌و بۆچوونه‌ هه‌یه‌، چونكه‌ ئینگلیزێك ئه‌وه‌نده‌ به‌ په‌رۆش بووبێت بۆ ئه‌رمه‌نی‌‌و نه‌ستۆری‌، كه‌وه‌كو هێزێكی‌ پێویست به‌كارییان بهێنێت، چۆن بیر له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ پیاوی‌ خۆی‌ بكوژێت، له‌كاتێكدا كاره‌كه‌ له‌سه‌ره‌تادا بووبێت‌و ئه‌وه‌ی‌ به‌ته‌مایبووه‌ بێته‌ دی‌، هێشتا به‌جێگای‌ خۆی‌ نه‌گه‌یشتووه‌. له‌مێژووشدا ئه‌وه‌ نه‌نووسراوه‌ ئینگلیز پیلانی‌ كوشتنی‌ بۆ پیاوی‌ خۆی‌ دانابێت‌و به‌كوشتیدابێت.
به‌ڵێ‌ من له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕایه‌دام ئینگلیز كاتێك ئیشی‌ به‌پیاوی‌ خۆی‌ نامێنێت دووای‌ ئه‌وه‌ی‌ مه‌به‌ستی‌ بۆ دێته‌ دی‌، ئیتر لێی‌ ناپرسێته‌وه‌، هه‌ر وه‌ك چۆن به‌رامبه‌ر شێخ خه‌زعه‌ل نواندی‌.
ئه‌وه‌ بوو كاتێك په‌یمانی‌ دووقۆڵی‌ له‌نێوان ئینگلیزو حوكمه‌تی‌ ئێراندا واژۆكرا، ئیتر كاریان به‌شێخ خه‌زعه‌ل نه‌ماو لێیان نه‌پرسییه‌وه‌. 
له‌و بارودۆخه‌ ئاڵۆزه‌دا سه‌باره‌ت به‌كوشتنه‌كه‌، ده‌بێت،سمكۆو ده‌سه‌ڵاتی‌ توركی‌ به‌ره‌و ڕووی‌ یه‌كتری‌ بكه‌ینه‌وه‌، تاوه‌كو بتوانین ده‌ستنیشانی‌ ئه‌وه‌ بكه‌ین، كه‌ئایا: توركیا قه‌ناعه‌تی‌ به‌سمكۆ كردووه‌، ئه‌و كاره‌ی‌ پێئه‌نجامداوه‌ ؟
به‌لای‌ منه‌وه‌ پێده‌چێت: سمكۆ به‌ناوی‌ به‌رگریكردن له‌ئایینی‌ پیرۆزی‌ ئیسلام‌و كاریگه‌ریی‌ پڕوپاگه‌نده‌ی‌ ئیسلامی‌‌و به‌ند كرنی‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ی‌ به‌و یارمه‌تییانه‌وه‌، كه‌له‌توركیاوه‌ پێگه‌یشتووه‌ (وه‌كو ده‌ڵێن)، ئه‌وه‌ زیاتر له‌ڕاستییه‌وه‌ نزیكه‌، چونكه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ تورك ئه‌و هێزه‌ی‌ له‌ عیسایی‌‌و ئه‌رمه‌نیدا ده‌یبینییه‌وه‌، لای‌ تورك هێزێك بوون بۆ بێگانه‌ سودیان هه‌بووه‌و ترسیشی‌ خستۆوه‌ته‌ دڵی‌ توركه‌وه‌ بۆیه‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ تورك له‌وه‌دا بووه‌ ئه‌و یه‌كێتییه‌ دروست نه‌بێت‌و هه‌ربه‌وه‌ش ترسه‌كه‌یان ڕه‌ویوه‌ته‌وه‌. هاوكات له‌وكاته‌دا توركیش په‌یوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ ئینگلیزدا باش نه‌بووه‌.
دیاره‌ ئنگلیزه‌كانیش بۆ ئه‌وه‌ گه‌ڕاون پیاوی‌  خۆیان بدۆزنه‌وه‌و دژایه‌تی‌ توركی‌ پێبكه‌ن. عیساییه‌كانیش له‌ئینگلیزه‌كاندا ئه‌و داخوازییه‌ی‌ خۆیان ده‌بینییه‌وه‌‌و باوه‌ڕیان پێیان بووه‌، كه‌ به‌ مه‌رامی‌ خۆیان ده‌گه‌ن‌و تۆڵه‌یان له‌توركه‌كان بۆ ده‌كه‌نه‌وه‌، یه‌كگرتنی‌ ئه‌رمه‌نی‌‌و عیسایی‌و كوردیش له‌ داهاتوودا، بۆیان ده‌بێته‌ هۆیه‌كی‌ گه‌وره‌، كه‌كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر توركه‌كان هه‌بێت‌و به‌و هۆیه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتیان له‌ناوچه‌كه‌دا لاواز ده‌بێت.
ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و ڕۆژه‌ی‌ ئینگلیزه‌كان شتێكی‌ باشبووه‌.
لێره‌دا بۆ ئه‌وه‌ ده‌چم به‌كوشتنی‌ مارشه‌معوون سمكۆی‌ شكاك بیری‌ واكردبێته‌وه‌، كه‌:
1- یه‌كگرتنی‌ له‌گه‌ڵ ئه‌رمه‌نی‌‌و عیساییدا، سوودی‌ بۆكورد تێدا به‌دینه‌كردووه‌و بۆ ئه‌وه‌ چووه‌، كوموبه‌ستی‌ ئه‌وانه‌ له‌و هه‌وڵه‌یاندا بۆده‌ستبه‌سه‌ردا گرتنی‌ خاكی‌ كوردستان بێت، له‌و به‌شه‌یدا كه‌مه‌به‌ستیان بووه‌ كاریان مه‌یسه‌ر بكه‌ن، تاوه‌كو له‌وێوه‌ به‌ره‌و شوێنه‌كانی‌ تر بڕۆن‌و له‌داهاتوودا نه‌خشه‌ی‌ گه‌وره‌یانی‌ به‌یارمه‌تی‌ ئینگلیزه‌كان له‌سه‌ر دابنێن. 
2- ئه‌گه‌ر سمكۆ بیركردنه‌وه‌یه‌كی‌ وای هه‌بووبێت، ئه‌وه‌ دیاره‌ ڕامیارییه‌كی‌ لێهاتوو بووه‌، كه‌ ده‌توانین  ناوی‌ سه‌ركرده‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ لێ بنێین، كه‌ خۆشه‌ویستیی‌ بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ له‌هه‌موو شتێك لای‌ له‌پێشتر بووه‌. ئه‌و كاره‌شی‌ بۆ ئه‌وه‌ ئه‌نجامداوه‌، كه‌قازانجی‌ خاك‌و نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ له‌به‌رچاو گرتووه‌، دیاره‌ بۆ توركه‌كانیش كارێكی‌ گه‌وره‌ی‌ ‌وا، سوودی‌ زۆری‌ پێگه‌یاندوون.
3- بوونی‌ یه‌كێتییه‌كی‌ ته‌واو له‌نێو عه‌شیره‌ته‌كه‌یداو ئه‌وانه‌ی‌ تریش، كه‌سه‌ر به‌و فیدراسێونه‌ بوون، ئه‌و ترسه‌ی‌ له‌دڵدا ڕه‌واندووه‌ته‌وه‌، كه‌له‌ ئه‌نجامی‌ ئه‌و كاری‌ كوشتنه‌ بترسێت، یان له‌دوژمنه‌كه‌ی‌ بترسێت، كه‌به‌پله‌ی‌ یه‌كهه‌م ده‌سه‌ڵاتی‌ ئێرانی‌ قاجارییه‌، یاخود ئه‌وانه‌ی‌ له‌پشتی‌ ئینگلیزه‌كانه‌وه‌ هانده‌درێن، كه‌دژایه‌تی‌ بكه‌ن. ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ی‌ سمكۆ جارێكیتر به‌ سوودی‌ خۆی‌ گه‌ڕایه‌وه‌‌و ده‌سه‌ڵاتی‌ زیاتری‌ به‌سه‌ر عه‌شیره‌ته‌ كوردییه‌كاندا ڕۆشت‌و بڵاوبووه‌وه‌‌و كورده‌كانی‌ توركیاش له‌م شوێنه‌دا زیاترلێی‌ نزیك بوونه‌وه‌و پشگیرییان لێكرد. نابێت ئه‌وه‌ش له‌یاد بكه‌ین، كه‌به‌كوشتنی‌ مار شه‌معوون، دوژمنێكی‌ له‌ئه‌رمه‌نی‌‌و عیسایی بۆ خۆی‌ زیادكردوبووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌تاكو كۆتایی، ئه‌وانه‌ له‌هه‌وڵی‌ ئه‌وه‌دا بوون زیان به‌ بزوتنه‌وه‌كه‌ی‌ بگه‌ێنن، به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه‌ ناردنی‌ نارنجۆكێك بوو بۆی‌ له‌ناو قوتووی‌ شیرینیدا، به‌ناوی‌ دیارییه‌وه‌  له‌لایه‌ن كۆمیته‌یه‌كی‌ ئه‌رمه‌نییه‌وه‌ بۆی‌ نێردرابوو. مێژوو نووسه‌ عیساییه‌كان ددان به‌و ڕاستییه‌دا ده‌نێن‌و ئه‌و ناكۆكینانه‌وه‌ یه‌ش له‌نێوان له‌نێوان كوردو عیساییدا ده‌خه‌نه‌ پاڵ ڕووس‌و ئینگلیز، كه‌چۆن دژی‌ عه‌شایه‌ره‌كانی‌ كورد بوونه‌ته‌وه‌ به‌ناوی‌ ئه‌وه‌ی‌، كه‌كورده‌كان په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ ئه‌ڵمان‌و عوسمانیدا باشبووه‌و به‌كارییان هێناون. ئه‌مه‌ش بووه‌ به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ له‌نێوان ئه‌و دووبه‌ره‌یه‌دا تێكبچێت‌و له‌ناخۆشیدا بژین. هه‌رچونێك بێت كوشتنی‌ مارشه‌معوون سه‌رده‌مێكی‌ ئاڵۆزی‌ له‌ناوچه‌كه‌دا خسته‌وه‌و بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كوشتارێكی‌ زۆر له‌ خه‌ڵكی‌( چهریق)(چارێ)بكرێ كه‌به‌ئاگری‌ شه‌ڕی‌ ئه‌رمه‌نی‌‌و عیساییی‌ له‌ناوچوون. دووای‌ ئه‌وه‌ی‌ چه‌كداره‌كانی‌ عیسایی‌و ئه‌رمه‌نی‌ له‌ (چارێ) گه‌ڕانه‌وه‌، له‌ڕێیاندا هه‌موو ئه‌و گوندانه‌ی‌ تری‌ سه‌ر ڕێگایان كاولكردو سوتاندییان، كه‌ده‌كه‌وتنه‌ ناوچه‌ی‌ (كۆنه‌ شار)، به‌و كاره‌شیان خه‌ڵكێكی‌ زۆری‌ تریش له‌ناوچوون، هه‌روه‌ها توانییان گه‌مارۆی‌ كۆنه‌ شاریش بده‌ن.
به‌دووای‌ ئه‌وه‌دا به‌(3) ڕۆژ، ژماره‌یه‌كی‌ زۆر له‌دانیشتووانی‌ شاره‌كه‌ له‌پیاووو ژن‌و منداڵ تووانیویانه‌ هه‌ڵبێن‌و به‌ره‌و شاری‌ (دیلمان)و(خۆی‌) بڕۆن. ئه‌وانه‌ش كه‌له‌شاردا له‌ ژن‌و منداڵ‌و په‌ككه‌وته‌ ماونه‌ته‌وه‌ هه‌موویان به‌ده‌ستی‌ عیسایی‌و ئه‌رمه‌نی‌ كوژراون، یان به‌دیل گیراون، دایكی‌ سمایلخان‌و كچی‌ جه‌عفه‌ر ئاغا له‌ناو ئه‌و دیلانه‌دا بوون كه‌له‌گه‌ڕانه‌وه‌یاندا بۆ ورمێ گیراون.
له‌كاتی‌ شه‌ڕ‌و ئاژاوه‌ی‌ ناوچه‌كه‌داو به‌هۆی‌ لاوازی‌ حكوومه‌ته‌وه‌، عیساییه‌كان توانییان له‌ناوه‌ڕاستی‌ ساڵی‌ 1918دا به‌ته‌واوه‌تی‌ ده‌ست به‌سه‌ر شاری ورمێدا بگرن، ئه‌وه‌ش به‌هۆی‌ ئه‌و یارمه‌تییانه‌وه‌ بووه‌، كه‌له‌ئینگلیزه‌كانه‌وه‌ وه‌ریان گرتووه‌و خۆیان پێبه‌هێز كردووه‌و توانیویانه‌ به‌ره‌و ڕووی‌ ئازه‌رییه‌كانی‌ ناو شاره‌كه‌و سوپای عوسمانی‌ بووه‌ستنه‌وه‌ بێئه‌وه‌ی‌ سمایلخان له‌م شه‌ڕه‌دا به‌شداری‌ بكات. جاكاتێك عیساییه‌كان له‌مانگی‌ حوزه‌یران‌و ته‌موزی‌ ئه‌و ساڵه‌دا شكان‌و له‌شاره‌كه‌دا هه‌ڵهاتن، چه‌كداره‌كانی‌ سمكۆ‌و سه‌ربازه‌كانی‌ تورك دووایان كه‌وتن‌و ژماره‌یه‌كی‌ زۆریشیان لێكوشتن.
(ولیه‌م ئیگڵتوونی‌ خاوه‌نی‌ كتێبی‌ كۆماری‌ كوردستان، ساڵی‌1946، ده‌ڵێت:سه‌ركه‌وتنی‌ كورده‌كان له‌م شه‌ڕه‌داو شكاندنی‌ هێڵی‌ به‌رگری‌ عیساییه‌كان‌و به‌ره‌و پێشچوون‌و ڕزگاركردنی‌ باشووری‌ ورمێ، به‌یارمه‌تی‌ سوپای‌ تورك بووه‌. پاشه‌كشه‌ی‌ نه‌ستۆرییه‌كان بۆ نزیك هه‌مه‌دان له‌ژێر چاودێری‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ به‌ریتانیدا، زیانێكی‌ زۆری‌ پێگه‌یاندن، چونكه‌ چه‌كداره‌كانی‌ كورد هه‌ر به‌دووایانه‌وه‌ بوون‌و هه‌موو ئه‌و گوندانه‌ش، كه‌ده‌كه‌وتنه‌ سه‌ر ڕێگایان زیانیان به‌ركه‌وت. ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ عیساییه‌كان هێزه‌كانیان په‌رت په‌رت ببن.  
بۆیه‌ لێره‌دا واده‌بینین، كه‌كوردو عیسایی بوونه‌ته‌ دووهێزی‌ دژ به‌یه‌كتری‌ كه‌له‌و هه‌وڵه‌یاندا مه‌به‌ستیان بۆ ئه‌وه‌ چووه‌. 
هه‌ر لێره‌شه‌وه‌ ئه‌وانه‌ به‌ره‌و باشووری‌ هه‌مه‌دان ساڵی‌ 1918 ڕۆشتوون، كه‌پێشه‌واكه‌یان (ئاغا په‌تروس) بووه‌و به‌كرماشان‌و خانه‌قین‌و باقووبه‌، كه‌نزیك به‌غدابوو. به‌گه‌یشتنه‌ عێراق دڵخۆش بوون، چونكه‌ سوپای‌ به‌ریتانی‌ ژییاندوونی‌‌و گوزه‌رانیشیان به‌ره‌و باشی‌ چووه‌و خانوویان بۆ دروستكردوون‌و مووچه‌یان بۆ بڕیونه‌ته‌وه‌.
به‌شێك له‌مانه‌ سه‌ره‌تا له‌ باقووبه‌ نیشته‌جێكران، به‌ڵام دووای‌ تر گوێزراونه‌ته‌وه‌ بۆ باكوور له‌ (مه‌ندان) له‌ پارێزگای‌ موسڵ، كه‌زه‌ویی‌ كشتوكاڵییان پێداون، هاوكات وه‌ك‌و كرێكاریش له‌سوپای‌ لیڤی‌‌و پۆلیس‌و هێڵی‌ شه‌مه‌نده‌فه‌رو هی تر، به‌كاریانهێناون.
یه‌كێك له‌و شتانه‌ی‌، كه‌ئینگلیز بۆ به‌هێزكردنی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ خۆیان له‌عێراقدا بیریان لێكردووه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش سوودی‌ لێوه‌رگرتن بوو له‌و عیساییانه‌، بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌ نیشتمانپه‌روه‌ران له‌لایه‌ك‌و هه‌ڕه‌شه‌ كردنییان له‌كورد بووه‌ له‌لایه‌كی‌ تره‌وه‌، بۆئه‌وه‌ی‌ بیانكه‌نه‌ به‌ربه‌ستێك له‌نێوان دوژمنه‌كانیان‌و توركه‌كاندا له‌ باكوور.
ئه‌م پرسه‌ش له‌كۆنگره‌ی‌ قاهیره‌دا ساڵی‌ 1921 باسكراوه‌، بۆ به‌كارهێنانیان له‌سوپای لیڤیدا، كه‌له‌وانه‌ لیوایه‌كی‌ تێكه‌ڵیان به‌سه‌ركرده‌ی‌ داود ئاغا لێدروست كردن. ئه‌وه‌ش كاریگه‌ریی‌ (سورمه‌)ی‌ خوشكی‌ مارشه‌معوونی‌ تێدابووه‌، كه‌لای‌ ئینگلیزه‌كان خاوه‌نی‌ نفووز بوو.
كاری‌ نیشته‌جێكردنی‌ ئه‌و عیساییانه‌ به‌پێی‌ بارو دۆخه‌ گشتییه‌كه‌ ده‌ڕۆشت، ئه‌وه‌ی‌ له‌وسه‌رچاوانه‌دا هاتووه‌، ساڵی‌ 1921(2500) كه‌سیان له‌ (27)گوندا له‌قه‌زای دهۆك‌و ئاكرێ له‌لیوای‌ مووسڵ نیشته‌جێ كردوون‌و ئیداره‌ی‌ حكوومه‌تیش ملێۆن‌و نیوێك ڕووپییه‌ی‌ وه‌كو یارمه‌تی‌ پێداون.
ساڵی‌ 1922(140) هه‌زار سه‌ر نفووسی‌ تریان له‌ناوچه‌ی‌ ئامێدی‌و دهۆك‌و زاخۆو ئاكرێ لێنیشته‌جێكردن.
ئه‌وانه‌ی‌ له‌وانه‌ ماونه‌ته‌وه‌ بۆ شوێنه‌كانی‌ به‌ر له‌جه‌نگی‌ یه‌كهه‌میان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌.
واته‌ بۆ ناوچه‌ی‌ هه‌كاری‌، به‌وه‌ش لای‌ به‌ریتانییه‌كان ساڵی‌ 1924 كێشه‌ی‌ نیشته‌جێكردنی‌ عیساییه‌كان ته‌واو بووه‌، به‌ڵام نه‌سرانییه‌ ئێرانییه‌كان له‌شاره‌كانی‌ عێراقدا به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌ستكه‌وتیان زۆربووه‌و ژیانیشیان باشبووه‌، به‌جێگیری‌ ماونه‌ته‌وه‌.
ساڵی‌ 1924 عیساییه‌كان ئه‌وانه‌ی‌ بۆ وڵاته‌كه‌یان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌، ڕازی‌ نه‌بوون باج به‌ حكوومه‌تی‌ توركیا بده‌ن، بۆیه‌ ئه‌وانیش هێرشێكی‌ سه‌ربازییان كردۆته‌ سه‌ریان‌و ناچاریان كردوون هه‌موو ئه‌و ناوچانه‌ی‌ باكووری‌ ئامێدی‌ چۆڵبكه‌ن، كه‌به‌دووایدا گونده‌كانیان‌و كێڵگه‌كانی‌ كشتوكاڵیان تێكداون.
ئه‌وه‌ش هۆكارێك بوو، جارێكیتر بۆ عێراق بێنه‌وه‌و له‌گه‌ڵ خۆیاندا سه‌ر له‌نوێ كێشه‌كه‌یان هێناوه‌ته‌وه‌. حكوومه‌تی‌ عێراقیش هه‌وڵی‌ بۆ داون چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌ نیشته‌جێبوونی‌ بۆ كردوون. هه‌ندێك له‌وانه‌ له‌ناوچه‌كانی‌ شێخان‌و به‌رواری‌ باڵا‌و دهۆك، جێگیری‌ كردوون.
به‌شێكی تریان له‌ده‌شتی‌ حه‌ریرو باتاس له‌ لیوای‌ هه‌ولێر بڵاوی كردوونه‌ته‌وه‌، به‌شێكی‌ تریان له‌مووسڵ‌و شاره‌كانی‌ تری‌ عێراقدا بڵاوی‌ كردوونه‌ته‌وه‌.
حكوومه‌تی‌ عێراقیش به‌هیوای‌ ئه‌وه‌ بووه‌ ئه‌و زه‌وییانه‌ی‌، كه‌ململانێیان له‌سه‌ر هه‌بوون له‌گه‌ڵ حكوومه‌تی‌ توركیاو ئه‌وانه‌ی‌ تێیاندا ده‌ركراون په‌یوه‌ست بكرێن به‌ عێراقه‌وه‌.
ساڵی‌ 1925به‌ پێی‌ بڕیاری‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان، ئه‌و هیوایه‌شیان بڕاو ئه‌و زه‌وییانه‌ درانه‌وه‌ به‌توركیا ئه‌وه‌ش ڕێگای‌ له‌عیساییه‌كان بڕی‌، كه‌نه‌توانن بۆ وڵاته‌كه‌یان بگه‌ڕێنه‌وه‌. 
حكوومه‌تی‌ عێراق ساڵی‌ 1926 نه‌خشه‌یه‌كی‌ بۆ جێگیر كردنی‌ عیساییه‌كان له‌باكووری‌ وڵاته‌كه‌دا دانا، كه‌ژماره‌یان (3365) سه‌ر نفووس بوون، ئه‌وانی‌ تریشی‌ له‌ مووسڵ نیشته‌جێكردن.
  حكوومه‌تیش یارمه‌تیی‌ ئه‌وكۆچبه‌رانه‌ی‌ داو، هه‌تاكو ساڵی‌ 1930باجی‌ لێنه‌سه‌ندن.
هه‌روه‌ها مووچه‌ی‌ مانگانه‌ی‌ بۆ مارشه‌معوون بڕییه‌وه‌، له‌گه‌ڵ كه‌لێك خزمه‌تی‌ تردا، وه‌ك كردنه‌وه‌ی‌ قوتابخانه‌و یه‌كه‌كانی‌ پزیشكی‌. 
ما-رشه‌معوون كاتێك له‌به‌ریتانیا گه‌ڕایه‌وه‌، له‌گه‌ڵ خۆیدا بیرۆكه‌یه‌كی‌ نوێی‌ به‌هیوایه‌كی‌ گه‌وره‌وه‌ هێنایه‌وه‌.
ئه‌و گه‌نجه‌، كه‌پێشه‌وای‌ ئاینیی‌‌و دنیاییان بوو، به‌لایه‌وه‌ ده‌بوو قسه‌ له‌سه‌ر نیشته‌جێبوونی‌  هه‌موویان له‌ده‌وروبه‌ری‌ مووسڵ پێكه‌وه‌ بكرێت، كه‌خاكی‌ ئاشوورییه‌ كۆنه‌كانه‌، گوایه‌ كه‌ئه‌مان پاشماوه‌ی‌ ئه‌وانن‌و پێویسته‌ له‌سه‌ریان ژیانی‌ ئه‌و  گه‌له‌ له‌ نوێوه‌ بژێننه‌وه‌. ئه‌وه‌ش بووه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ هه‌مووكاتێك خۆی‌ له‌گه‌ڵ كه‌سانی‌ تردا ته‌رخان بكات، بۆكاركردن دژی‌ پلانی‌ نیشته‌جێكردنیان له‌سه‌ره‌تاوه‌ تا كۆتاییه‌كه‌ی‌، حكومه‌تی‌ ئینگلیزیش نفووزی‌ خۆی‌ له‌سه‌ر حكوومه‌تی‌ عێراق به‌كارهێنا، ئه‌وه‌ بوو حكوومه‌تیش باشترین زه‌ویی‌ كشتوكاڵیی‌ له‌باكووردا پێدان، به‌ڵام هه‌موو ئه‌مانه‌ ڕێگای‌ خۆی‌ نه‌گرت‌و تێكۆشانه‌كه‌ی‌ حكوومه‌ت بێئه‌نجام بوو.
ناوبراویش هه‌ڵوێستی‌ خۆی‌ نه‌گۆڕی‌ به‌وه‌ش هه‌موو پێشنیازه‌كانی‌ حكوومه‌تی‌ دایه‌ دوواوه‌.
 داوای‌ ئه‌و بۆ عیساییه‌كان ده‌بێت له‌ناوچه‌یه‌كدا له‌باكووری‌ مووسڵ نیشته‌جێ بكرێن له‌چوارده‌وری‌ كه‌لاوه‌كانی‌ نه‌ینه‌وای‌ پایته‌ختی‌ ئاشوورییه‌كان، ئه‌وه‌ش ده‌بێت له‌ژێر چاودێری‌‌و ڕه‌زامه‌ندیی‌ خۆیدا بێت‌و، ئیداره‌یه‌كی‌ ناوخۆیی سه‌ربه‌خۆشیان بۆ دابمه‌زرێنن، كه‌تایبه‌تبێت به‌وان، له‌ناوده‌وڵه‌تی‌ عێراقدا.
مارشه‌معوون له‌كۆتایی‌ ساڵی‌ 1931كه‌وته‌ هه‌ڕه‌شه‌كردن له‌حكوومه‌تی‌ عێراق، به‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر داخوازییه‌كانی‌ جێبه‌جێنه‌كرێت، له‌عێراق كۆچده‌كه‌ن، چونكه‌ له‌گه‌ڵ فه‌ڕه‌نسییه‌كان ڕێككه‌وتوون له‌سووریادا نیشته‌جێیانبكه‌ن. دوواجاریش كه‌وتنه‌ هه‌ڕه‌شه‌كردن، كه‌ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ن له‌گه‌ڵ توركیاو ئێران‌و ڕووسیا ڕێكده‌كه‌ون به‌ هاوپه‌یمانێتی‌ له‌گه‌ڵ كورده‌كاندا، به‌ڵام كه‌س گوێی‌ به‌هه‌ڕه‌شه‌كانی‌ نه‌دا. 
ساڵی‌ 1932 ئه‌فسه‌رو سه‌ربازه‌كانی‌ لیڤی‌ عیسایی، له‌ئینگلیز هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌و وه‌فدێكیان بۆلای‌ مه‌ندووبی‌ سامی‌ نارد (كه‌ناوی‌ فه‌ڕه‌نسیس هه‌مفریس)بوو، بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌واڵی‌ پێبده‌ن، كه‌عیساییه‌كان خزمه‌تی‌ ئینگلیز له‌عێراقدا ناكه‌ن، ئه‌گه‌ر ڕازینه‌بن كه‌مارشه‌معوون سه‌رۆكی‌ گه‌لییانبێت، مه‌ندووبی‌ سامی‌ به‌ریتانی‌ هه‌وڵیدا قه‌ناعه‌تییان پێبكات، كه‌داواكه‌یان زه‌حمه‌ته‌و ناكرێت. ئه‌وه‌بوو به‌ناچاری‌ داوای‌ له‌سوپای‌ به‌ریتانی‌ له‌میسر كرد، شوێنی‌ ئه‌وانه‌ بگرنه‌وه‌. به‌و هۆیه‌وه‌( مه‌تران یوسف) داوای‌ له‌ ئه‌فسه‌رو سه‌رۆكه‌كانی‌ ئاسووری‌ كرد بۆ به‌ستنی‌ كۆنگره‌یه‌ك له‌سه‌ری‌ ئامێدی‌، تاوه‌كو سه‌ربه‌خۆییان له‌(3) قه‌زای‌ مووسڵ: له‌ئامێدی‌‌و دهۆك‌و زاخۆ ڕابگه‌یه‌نن‌و مارشه‌معوونیش ده‌سه‌ڵاتی‌ ته‌واوی‌ پێبدرێت‌و ببێته‌ گه‌وره‌ی‌ گه‌له‌كه‌ی‌.
بۆ ئه‌م هه‌وڵه‌یان تێكۆشانی‌ مه‌لیك فه‌یسه‌ڵی‌ یه‌كهه‌م‌و مه‌ندووبی‌ سامی‌ به‌ریتانی‌ به‌خۆڕایی چوو، چونكه‌ نه‌یانتوانی‌ قه‌ناعه‌تییان پێبكه‌ن، كه‌واز له‌ داخوازییه‌كانیان بهێنن، كه‌ناتوانرێت بۆیان جێبه‌جێ‌ بكرێت, مارشه‌معوون له‌میانه‌ی‌ ئه‌و هه‌وڵه‌یدا، له‌كۆتایی ساڵی‌ 1932 دا چوو بۆ كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان له‌ جنێف، له‌گه‌ڵ خۆیدا مه‌زبه‌ته‌ی‌ زۆرینه‌ی‌ پێشه‌وایانی‌ ئاسووریی‌ بردبوو كه‌به‌ناوی‌ گه‌لی‌ ئاسووری‌ واژۆیان كرد بوو، به‌ڵام كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان له‌ بڕیاری‌ 5ی‌ كانوونی‌ یه‌كهه‌می‌ 1932دا داوای‌ ئاسوورییه‌كان، كه‌په‌یوه‌ست بوو به‌حوكمی‌ زاتیی‌ ئیداری‌ له‌ناو عێراقدا قبووڵ نه‌كرد، مارشه‌معوون له‌ 4ی‌ كانوونی‌ دووهه‌می‌ 1933دا گه‌ڕایه‌وه‌ به‌غدا، له‌كاتی‌ چاو پێكه‌وتنی‌ مه‌لیك فه‌یسه‌ڵی‌ یه‌كهه‌م‌و سه‌ره‌ك وه‌زیراندا، خۆی‌ وانیشانداوه‌ به‌بڕیاره‌كه‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ گه‌لان ڕازییه‌، به‌ڵام كاتێك بۆ مووسڵ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ هه‌ڵسوكه‌وتی‌ دوژمنكارانه‌ی‌ زیاتر بووه‌و هه‌ڕه‌شه‌شی‌ له‌پیاو چاكه‌كانی‌ ئاسووریش كردووه‌، به‌وه‌ی‌ كه‌له‌لایه‌ن كه‌نیسه‌وه‌ بێبه‌شیان ده‌كات، وفه‌رمانیشی‌ ده‌ركردووه‌، كه‌كاری‌ سه‌رپێچی‌ چه‌كداری‌ بكه‌ن. هه‌ندێك له‌ ئاسوورییه‌كانیش ڕازینه‌بوون تفه‌نگه‌كانیان لای‌ حكوومه‌ت تۆماربكه‌ن، هه‌روه‌ها (یاقو كوڕی‌ مه‌لیك ئیسماعیل)یش له‌گه‌ڵ پاسه‌وانه‌كه‌یدا چووه‌ بۆ چاوپێكه‌وتنی‌ قایمقامی‌ دهۆك‌و ئیهانه‌ی‌ كردووه‌.
(یاقو كوڕی‌ مه‌لیك ئیسماعیل)، كه‌ له‌ عه‌شیره‌تی‌ تییاری‌ سه‌رووه‌ له‌سه‌رپێچیكردنی‌ چه‌كدارییه‌كه‌یدا به‌رده‌وامبووه‌، له‌ 14 ی‌ حوزه‌یراندا له‌گه‌ڵ پاسه‌وانه‌ چه‌كداره‌كانیدا  چووه‌ چاوی‌ به‌ (مێجه‌ر تومسن) بكه‌وێت، به‌ڵام ناوبراو ڕازینه‌بووه‌ به‌و شێوه‌ سه‌رپێچیكارانه‌یی‌، چاوی‌ پێبكه‌وێت.
له‌ 24ی‌ حوزه‌یراندا، ڕووداوه‌كان به‌ ڕێڕه‌وێكی‌ ترسانكدا ڕۆیشتوون، بۆیه‌ بڕیاریانداوه‌ له‌پێناو نه‌هێشتنی‌  ئاژاوه‌كه‌ هێزێكی‌ سه‌ربازی‌ بۆ دهۆك بنێرن.
دوواجار موفه‌تیشی‌ ئیداری‌، دووا هه‌وڵی‌ له‌گه‌ڵیدا  داوه‌، بۆئه‌وه‌ی‌ واز له‌وپیلانه‌ بهێنێت، له‌وه‌دا سه‌ركه‌وتوو بووه‌و (یاقوو)ش به‌ڵێنیداوه‌ ئاشتیی‌‌و ئارامی‌ بپارێزێت.
جارێكی‌ تریش عیساییه‌كان دووای‌ چۆڵكردنی‌ گونده‌كانیان‌و ڕۆشتنیان بۆ سووریا، له‌ 31ی‌ ته‌مووزی‌ 1933دا، له‌نیوه‌شه‌ودا گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌و هێرشیان بردۆته‌ سه‌ربازگه‌یه‌كی‌ سوپای‌ عێراق، هێرشه‌كه‌ش هه‌تاكو دووای‌ خۆرهه‌ڵاتیش به‌چه‌ند كاتژمێرێك به‌رده‌وامی‌ هه‌بووه‌و ماوه‌ته‌وه‌.
له‌و شه‌ڕه‌دا زیانه‌كانی‌ سوپای‌ عێراق كوشتنی‌ (3) ئه‌فسه‌رو (24) سه‌ربازو برینداربوونی‌ 43ی‌ سه‌ربازی‌ لێكه‌وتۆته‌وه‌. زیانی‌ ئاسووریییه‌كانیش له‌شه‌ڕه‌كه‌دا 130 كوژراوو 80 بریندار، جگه‌ له‌ 500كوژراو له‌ سمێڵ‌و بێجگه‌ له‌شوێنه‌كانی‌ تر، كه‌لێیان كوژراون به‌هۆی‌ توڕه‌یی خه‌ڵكه‌كه‌و هێرش‌و تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌ لێیان. 


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7394
19/10/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ ئیتالیا مه‌ترسی گه‌وره‌ی سه‌رنه‌كه‌وتنی بۆ مۆندیال له‌سه‌ره‌ 19/10/2017
‌ رۆناڵدۆ زیندانی دەکرێت؟ 19/10/2017
زانست
‌ هه‌سارۆكه‌یه‌ك سڵاوی له‌ زه‌وی كرد و رۆیشت 19/10/2017
‌ چه‌ند خۆراكێكی گرنگ بۆ وه‌رزی پایز 19/10/2017
‌ كاریگه‌ری‌ ته‌له‌فزیۆن له‌ دروستكردنی‌ ترس لای‌ بینه‌ر 19/10/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP