ڕۆمان و ڕه‌نگكردنی گێڕانه‌وه‌،له‌ ڕۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كان-ی میران ئه‌براهام دا
ڕۆمان و ڕه‌نگكردنی گێڕانه‌وه‌،له‌ ڕۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كان-ی میران ئه‌براهام دا ‌ 11/7/2017
ئارام سدیق
به‌شی‌ چواره‌م و كۆتایی
ئه‌گه‌ر سه‌رنج له‌ ژیانی مارتنی نێو شه‌وگه‌ڕه‌كان بده‌ین ده‌بینین له‌ دایكبوونێكی مه‌سیح ئاسای هه‌یه‌ و وه‌كو ئه‌ویش له‌ خاچ ده‌درێ. به‌ڵام پاش له‌ خاچدانی زیندوو ده‌بێته‌وه‌ وه‌كو چۆن مه‌سیحیش به‌ له‌ خاچدانی نامرێت. مارتن به‌ سزای زیندان له‌ خاچ ده‌درێت. نووسه‌ر پیشاندانی ئه‌و وێنه‌ ترسناك و شه‌كه‌ته‌ی مارتن له‌ زیندان و دواتر فڕێدانی به‌ نیوه‌ مردوویی، جۆرێكه‌‌ له‌ له‌خاچدانی مارتن و زیندووهێشتنه‌وه‌شی جۆرێك له‌ هاوشێوه‌بوونی مه‌سیح، یان پێدانی وێنه‌ی مه‌سیحه‌ به‌ مارتن. به‌ڵام مارتن پاش زیندوو مانه‌وه‌شی رۆحی به‌رده‌وام له‌ خاچ ده‌درێت و هه‌موو بیركردنه‌وه‌یه‌كی له‌ زیندان و ئه‌و چاره‌نووسه‌ی له‌ میسر تووشی هات به‌ جۆرێك له‌ دووباره‌ له‌ خاچدانه‌وه‌ی ئه‌ژمار ده‌كرێت.
مارتن له‌ شه‌وگه‌ڕه‌كاندا چه‌ند له‌ زه‌مه‌نێكی جیاواز و دوور له‌ مه‌سیح بژی، به‌ڵام ژیانی جۆرێك له‌ هاوشێوه‌یی و دووباره‌بوونه‌وه‌ی ژیانی مه‌سیحه‌، به‌ڵام مه‌سیحێك به‌ چاره‌نووسێكی نوێوه‌ كه‌ خاچی خۆی به‌ كۆڵه‌وه‌یه‌ و ژیان و مردنی خۆیشی ئه‌زموون ده‌كات. ده‌كرێت ئه‌م وێنه‌یه‌ فراوانتر بكه‌ین. به‌ جۆرێك ده‌كرێت بڵێین هه‌ر مرۆڤێك له‌ ئێستادا مه‌سیحێكی له‌ خاچدراوه‌ له‌م رۆژهه‌ڵاته‌ سه‌خته‌دا كه‌ ژیان ساڵ دوای ساڵ سه‌ختر ده‌بێت. بۆیه‌ ئه‌وه‌ندی من له‌ مارتنی نێو شه‌وگه‌ڕه‌كان ورد ده‌بمه‌وه‌ هیچ په‌یوه‌ندیه‌كی به‌ دیوه‌ ئاینیه‌كه‌ی مه‌سیحه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵكو په‌یوه‌ندی به‌و مه‌حكومییه‌ی مه‌سیحه‌وه‌ هه‌یه،‌ كه‌ سیزیفئاسا به‌رده‌كه‌ی به‌ كۆڵه‌وه‌یه‌ و ژیان بۆی بۆته‌ عه‌زابێكی به‌رده‌وام. واته‌ ژیانی مارتن له‌ میسر ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆ له‌ خاچدانی مرۆڤی رۆژهه‌ڵاتی كه‌ گرفتاری ژیان كردونیه‌تیه‌ مه‌سیحێكی له‌ خاچدراو و سیزفێكی مه‌حكوم بوو به‌ ژیان.
  
به‌رله‌كۆتایی
ئالان رۆب گرێ ده‌ڵێت: رۆمانی نوێ مرۆڤی فڕێ نه‌داوه‌. مرۆڤ هه‌یه‌ له‌ جیهاندا له‌نێو شته‌كاندا بینه‌ره‌ و نیگه‌رانه‌. جیهان خۆی ده‌رخه‌ری ڕووی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی نییه‌ و مرۆڤ هۆكاره‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌ جیهان. رۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كانیش هه‌وڵدانه‌ بۆ دروستكردنی جیهانێك له‌ نیگه‌رانییه‌كانی مرۆڤ، جیهانێك كه‌ له‌ ڕێی گێڕانه‌وه‌وه‌ خولقێنراوه‌ و مرۆڤه‌كانی نێو ئه‌م جیهانه‌ هه‌وڵی نزیكبوونه‌وه‌ له‌ واقیعی ژیانی مرۆڤه‌كانی دیكه‌ ده‌ده‌ن. ئه‌م رۆمانه‌ نه‌ك مرۆڤی فڕێ نه‌داوه‌، به‌ڵكو دیدێكی تا سه‌رئێسقان هیومانیستی به‌سه‌ریدا زاڵه‌ و زیاده‌ڕه‌وی نابێت، كه‌ بڵێین هه‌وڵێكه‌ بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌نگی مرۆڤه‌ كه‌نارگرتوو و شه‌وگه‌ڕه‌كانی نێو بوون.
به‌ر له‌وه‌ی دواخاڵێك بۆ ئه‌م نووسینه‌ دابنێم ده‌مه‌وێت له‌ چه‌ند خاڵێكدا سه‌رنجه‌كانم له‌سه‌ر ئه‌م رۆمانه‌ كورت بكه‌مه‌وه‌.
یه‌كه‌م: رۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كان له‌و رۆمانانه‌یه‌ كه‌هێمنییه‌كی سه‌یر له‌ گێڕانه‌وه‌كه‌یدا هه‌یه‌، كه‌ ئه‌مه‌ به‌لای منه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ خاڵه‌ به‌هێزه‌كانی گێڕانه‌وه‌ له‌م ڕۆمانه‌دا.
دووه‌م: ناونیشان له‌م رۆمانه‌دا ته‌نها كلیلێكه‌ بۆ به‌شێكی زۆر كه‌می رۆمانه‌كه‌ و نووسه‌ر خۆی له‌وه‌ پاراستووه،‌ كه‌ ناونیشان بكاته‌ پردێك خوێنه‌ر له‌وێوه‌ بچێته‌ نێو هه‌موو تێكسته‌كه‌وه،‌ به‌ڵكو ناونیشان زیاتر له‌ گه‌مه‌یه‌ك ده‌چێت بۆ ڕاكێشانی خوێنه‌ر بۆ نێو رۆمانه‌كه‌ و ده‌نا رۆمانه‌كه‌ كه‌متر له‌م ناونیشانه‌دا كورت ده‌بێته‌وه‌.
سێیه‌م: ده‌ستپێكی ڕۆمانه‌كه‌ توانای ئه‌وه‌ی نییه به‌هۆی پیشاندانی به‌شێكی ڕووداوێكه‌وه‌ گرێیه‌ك بۆ خوێنه‌ر دروست بكات، به‌ڵكو ڕۆمانه‌كه‌ به‌ ده‌ستپێكێكی ساده‌ ده‌ستپێده‌كات، به‌ڵام به‌م ده‌ستپێكه‌شه‌وه‌ توانیویه‌تی ڕاوی خوێنه‌ر بكات بۆ نێو جیهانی تێكسته‌كه‌.
چواره‌م: كۆكردنه‌وه‌ی فیگۆری جیاواز جیاواز له‌م ڕۆمانه‌دا، یه‌كێكه‌ له‌و خاڵانه‌ی ڕۆمانه‌كه‌ له‌ رۆمانی پۆستمۆدێرن نزیك ده‌كاته‌وه‌ به‌و پێیه‌ی دونیای نوێ، دونیای فره‌یی و تێكه‌ڵبوونی نه‌ته‌وه‌كان و سڕینه‌وه‌ی سنووره‌كانه‌.
شه‌شه‌م: یه‌كێكی دیكه‌ له‌و خاڵانه‌ی له‌ رۆمانه‌كه‌دا جێگه‌ی سه‌رنجه‌ و دیسان ده‌یكاته‌ رۆمانێكی پۆستمۆدێرن، كه‌ڵوه‌رگرتنی فیگۆره‌ دیاره‌كانی نێو رۆمانه‌كه‌یه‌ له‌ زانستی نوێ، كه‌ ئه‌مه‌ش له‌ له‌دایكبوونه‌كه‌ی مارتندا خۆی ده‌بینێته‌وه، كه‌ دایكی مارتن به‌بێ پیاوێك مارتن ده‌ھێنێته‌ دونیاوه‌‌.
حه‌وته‌م: له‌ دایكبوونی مارتن ئه‌گه‌رچی به‌رهه‌می زانستی نوێیه‌، به‌ڵام وه‌كو له‌ دایكبوونی مه‌سیحێكی نوێش ده‌رده‌كه‌وێت وه‌كو ئه‌و خاڵه‌ هاوبه‌شانه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ لێیان دواین.
هه‌شته‌م: ڕۆمانه‌كه‌ ئه‌گه‌رچی خاوه‌نی گه‌لێك خاڵی به‌هێزه‌، به‌ڵام په‌راوێزخستنی فیگۆرێكی وه‌كو سامان خدر یه‌كێكه‌ له‌و خاڵانه‌ی كه‌ به‌لامه‌وه‌ ده‌بوو نووسه‌ر زیاتر له‌سه‌ر ئه‌م فیگره‌ بوه‌ستایه‌ و لانیكه‌م وێنه‌یه‌كی ڕوونتری لای خوێنه‌ر به‌جێبهێشتایه‌.
نۆیه‌م: شوێن له‌ ڕۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كاندا گرنگی تایبه‌تی هه‌یه‌ و كاریگه‌ریی ته‌واوه‌تی له‌سه‌ر بونیادی گێڕانه‌وه‌ هه‌یه‌ و وه‌كو یه‌كێك له‌ پێكهێنه‌ره‌كانی بونیادی ڕۆمانه‌كه‌ ده‌بینرێت.
ده‌یه‌م: ره‌نگ كاركردێكی به‌هێزی له‌ ڕۆمانه‌كه‌دا هه‌یه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ ڕێگاكانی گه‌یشتن به‌ خه‌ونی ئازادی، یان به‌رجه‌سته‌كه‌ری خه‌ونی ئازادییه‌. ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌وه‌ی له‌ چه‌ندین جێگه‌ی دیكه‌ له‌ڕێی ره‌نگه‌وه‌ فیگۆره‌كان زیاتر دێنه‌ نێو دونیای ڕۆمانه‌كه‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ ره‌نگ له‌م ڕۆمانه‌دا به‌رجه‌سته‌كه‌رێكی به‌شی زۆری ڕۆمانه‌كه‌یه‌.


سه‌رچاوه‌كان:
*د. جه‌میل حه‌مداوی، صوره‌ العنوان فی الروایه‌ العربیه‌، سایتی عراق الكلمه‌، له‌م لینكه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌:
http://www.iraqalkalema.com/article.php?id=1970
* ئه‌لیف شه‌فه‌ق، شه‌ره‌ف-ڕۆمان، و: شه‌فیق حاجی خدر، بڵاوكراوه‌ی ناوه‌ندی ئاوێر 2015
*د. نه‌وزاد ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د، ئه‌زموونی خوێندنه‌وه‌-لێكۆڵینه‌وه‌، له‌ بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای چاپ و په‌خشی سه‌رده‌م 2011
* ئه‌یان وات، سه‌رهه‌ڵدانی ڕۆمانی ئینگلیزی، و: ره‌ووف بێگه‌رد، چاپی دووه‌م له‌ بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای چاپ و په‌خشی سه‌رده‌م 2012
* د.هاشم ئه‌حمه‌د زاده‌. جیهانی ڕۆمان-لێكۆڵینه‌وه‌، بڵاوكراوه‌ی ناوه‌ندی ئه‌ندێشه‌ 2015
*ئالان رۆب گرێی، چیرۆكی نوێ-ئینسانی ڕێبازی نوێ، و: حوسێن شێربه‌گی، له‌ بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای موكریانی 2011
* میران ئه‌براهام، شه‌وگه‌ڕه‌كان- ڕۆمان‌، بڵاوكراوه‌ی ناوه‌ندی ئه‌ندێشه‌ 2015


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7320
21/7/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ نه‌یمار هه‌رگیز ناچێته‌ پاریس سانجێرمان 20/7/2017
‌ جۆ هارت چووه‌ وێستهام 20/7/2017
زانست
‌ دەریا: من و فۆتۆ و کامێرا هاوڕێی هەمیشەیین 21/7/2017
‌ لە بارەی ڕێکخراوی ״کوردستان فۆتۆ״ 21/7/2017
‌ رەسوڵ خوڕڕەم: ده‌مه‌وێ به‌ فۆتۆ جوانییەکانی کوردستانێکی ئارام پێشانی ئه‌وروپیەکان بدەم 21/7/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP