لاپەڕەیەك لە مێژووی سەرەتای یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان
لاپەڕەیەك لە مێژووی سەرەتای یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان ‌ 14/6/2017
د.خدر مەعسوم
دوای نسكۆی شۆرشی ئەیلول و دروستبوونی یەكێتیی نیشتمانیی‌ كوردستان لە (١/٦/١٩٧٥) دا، پاش ساڵێكی تەواو واتە؛‌ لە (١/٦/١٩٧٦) بڕیاری دەستپێكردنی خەباتی چەكداری لە باشوری كوردستان درا، لە هەمان كاتدا مەفرەزە سەرەتاییەكان لە ناوەوە و دەرەوەی وڵات دەستیان بە هاتنە دەرەوە و خۆڕێكخستن كرد، لە ناوچە جیاجیاكانی هەولێر و سلێمانی و كەركوك لە كارەكانیاندا سەركەوتو بوون، كە چەند مەفرەزەیەكی سەرەتایی خۆیان ڕێكخست و هاتنە دەرەوەی شارەكان و زەنگی دەستپێكردنی خەباتی چەكدارییان لێدا. 
لە هەندەرانیش، بە تایبەتی لە سوریا ژمارەیەكی باش لە ئەندامانی یەكێتی كۆبوونەوە، كە پێكهاتبوون لەو كەسانەی پاش نسكۆی شۆڕشی ئەیلول لە ڕێگای ئێرانەوە بە فرۆكە یا بە ڕێگای قاچاغ سنورەكانی نێوان ئێران و توركیایان بە پێ بڕی بوو بەرەو سوریا، یا لە ناوچەی بادینانەوە هاتبوون بۆ سوریا، بەشێكیش لە وڵاتانی دەرەوە هاتبوونە سوریا بە مەبەستی دەستپێكردنی خەباتێكی نوێ. 
بڕیار درا، وەجبەی یەكەم لە (١/٦/١٩٧٦) بگەڕێنەوە كوردستان، كە زیاتر خەڵكی ناوچەی بادینان بوون، پاش جێگیر بوونی وەجبەی یەكەم، وەجبەی دووەمیش بگەڕێنەوە، دوای ئەوانیش بەڕێز مام جەلال بگەڕێتەوە. 
سورییەكان سەربازگەیەكی مەشق پێكردنیان لە شوێنێكی نزیك دمشق بۆ ئۆپۆزسیۆنی عیراقی كردەوە بۆ خۆئامادەكردن و بەرزكردنەوەی توانای سەربازی، منیش ئارەزوم كرد بچمە لایان و شوێنێكی پزیشكی لە ناو سەربازگەكە دابنێم. 
دوو چادری تایبەتیان بۆ هەڵدام؛ یەكێكیان بۆ چارەسەری نەخۆش و ئەوی تریان بۆ حەوانەی خۆم، نەقیب ئیبراهیم عەزۆ سەرپەرشتی پێشمەرگەكانی یەكێتی بوو. لە ئەندامەكانی تری (التجمع الوگنی العراقی) 1 دا ، هەر حزبە نوێنەرێكی خۆی دانابوو. ڕۆژانە مەشقی توانای جەستەیی و عەسكەرییان پێ دەكرا. 
لە رووداوە خۆشەكانی ئەم دەورەدا؛ پێشمەرگەیەكی بەتەمەنی یەزیدی (خاڵە سیدۆ)، كە لەگەڵ شێخ حسێنی بابە شێخ بوو، لەكاتی مەشقكردندا داوا لە بەشداربووان كرا بچەمێنەوە و پەنجەیان لەسەر زەوی دابنێن و لە دەوری خۆیان بسوڕێنەوە، خاڵە سیدۆ پێی نەدەكرا و رەتیدەكردەوە ئەو كارە بكات، دەیوت، كە دوژمن هاتە سەرم پێ دەڵێم ڕاوەستە تا چەند خولەكێك لەدەوری خۆم دەسوڕێمەوە، ئەو كات شەڕ دەسپێدەكەین. 
نەقیب ئیبراهیم عەزۆ و هەڤاڵانی، یەكەم وەجبە بوون گەڕانەوە، كە بە داخەوە لە شەڕی ناوخۆدا زۆربەیان شەهید بوون. وەجبەی دووەم بە هۆی كارەساتی لەناوچوونی وەجبەی یەكەم دواكەوتن. 
دواتر بڕیار درا وەجبەی دووەم لە مانگی ١٢ ی ١٩٧٦ دەست بە گەڕانەوە بكەن. بە سەرپەرشتی كاك نەوشیروان كە پێكهاتبوون لەبەشێك لە كادیرانی یەكێتی لەوانە: بەرێزان  نەوشیروان، ملازم ‌حسن خۆشناو (شەهید)، ملازم سید كریم (شەهید)، ملازم فوئاد چەلەبی، ملازم جمال خۆشناو (شەهید)، ملازم سەردار، فەرهاد شاكەلی، سامان گەرمیانی، مەلا سدیق، شوان، عادل گەرمیانی، مامۆستا خوسرەو (شەهید) و بەندە (داوای لێبوردن دەكەم گەر ناوێكم لە بیر كردبێ) لەگەڵ ژمارەیەكی باش لە پێشمەرگەكانی ناوچەی بادینان و هەندێ پێشمەرگەی ناوچەی سۆران. 
لە دێرك  بارەگا دانرا، خۆم داوام كرد بچمە دێرك ، لەوێش لە بارەگاكەماندا شوێنێكی پزیشكیم دانا، كە خەڵكی شارەكە ڕۆژانە زیاتر دەهاتنە لام، لە جیاتی ئەوەی بچن بۆ نەخۆشخانە. ئەو كات دكتۆری عیراقی لە وڵاتەكانی دراوسێ زیاتر باوەڕپێكراو بوو، لە بارەگایەكەدا چەند كەسێكی تێدا بوو كە پێویستە باسیان بكەم ؛ یەكێك لەوانە وەستا یونس بوو.  
وەستا یونس؛ كابرایەكی سادەی بە ساڵاچووی خەڵكی گوندی خۆرانی ناوچەی خۆشناوەتی بوو، كە پاش نسكۆی ساڵی ١٩٧٥ لە جیاتی ئەوەی بە پەناهەندەیی لە ئێران بمێنیتەوە یا خۆی لە عیراق بە دەستەوە بدات، لە ئێرانەوە بە درێژای سنوری عیراق و توركیای رێگای بڕیبوو بەرەو سوریا بۆ بەشداری كردن لە شۆڕشی نوێی گەلەكەماندا، كە یەكێتی ئاڵاكەی هەڵگرتبوو. 
وەستا یونس كەمێك سەری لە چاككردنەوەی ڕادیۆ دەردەچوو، یا وای دەزانی كە دەتوانێت ڕادیۆ چاك بكاتەوە. خەڵكی دێرك ناوەناوە ڕادیۆیان دەهێنایە لای بۆ چاككردنەوە، وەستا یونسیش سەری لە زۆربەی ڕادیۆكان دەرنەدەچوو، دەیكردنەوە و وایەرەكانی دەپچڕاند و دواتر بە وایەری نوێ لەحیمی دەكردنەوە زۆربەی وایەرەكانیشی بە هەڵە دەبەستنەوە، گەر ڕادیۆكە لە پێشدا نوزەیەكی هەبووبێ، ئەوا وەستا یونس بە تەواوی مرداری دەكردەوە، زۆرجار لەگەڵ خاوەنەكەی دەبووە مشتومڕیان، وەستا یونس دەی وت «كاكە ڕادیۆكەت خەریتەكەی غەرەتە» ئێمەش وتەكەی وەستا یونسمان كردبووە زاراوەیەكی سیاسی، كە شتێك نەكرابا و تێی نەگەیشتباین، یا بە هەڵە كرابا، دەمانوت: خەریتەكەی غەرەتە. 
كەسی دووەم مامە زیا بوو، كابرایەكی ئاشوری بوو، لە هێزی لیڤیی عیراق بەریتانی كاری كردبوو و كارەكەشی چێشتلێنان بوو، گەر بەرماوەی برنج ماباوە وا هەڵیدەگرت كە ڕۆژی دواتر دەیكردە كفتەی حەلەبی، زۆربەیان لە خواردنەكانی ناڕازی بوون. لەو كاتەدا پارەش نەبوو، دوایی هەندێك پارەمان لە لایەن برادەرانەوە لەشامەوە بۆ هات. 
مامە زیا شەوانە تاقمەكەی ددانی لە ناو ئاوێ دادەنا. كاك بەهزاد بەرزنجی، كە لێپرسراوی ئیدارەی بارەگاكەمان بوو، تاقمە ددانەكەی لە مامە زیا شاردەوە و ناردی كەباب هات، كە ماوەیەك بوو گۆشتمان نەخواردبوو. مامە زیاش لە تاقمەكەی دەگەڕا و نەیدەدۆزیەوە، كاك بەهزاد پێی وت: تاقمەكەی ددانتمان فرۆشت، ئەوە كەبابمان پێكڕیوە، مامە زیا زیاتر شێتگێر دەبوو، دەستی دەكرد بە جوێندان بە هەمومان و دەیوت: بۆ تاقمی ددانی من دەفرۆشن بۆ كەباب، بۆ ناچن كلاشینكۆفەكی بفرۆشن. بەتەواوی بڕوای كردبوو ، كە ئەو كارە كراوە، رەفزیشی دەكرد كەبابێ بخوات، دوایی تاقمەكەی دراوە و هات كەبابی خوارد. 
دێرك قەزایەكە لە سوریا سەر بە قامشلۆیە، رژێم ناوەكەی گۆڕی بوو بۆ (المالكیە) كە دەكەوێتە سێ گۆشەكەی سنوری توركیا، عیراق و سوریا. بۆ خۆئامادەكردن بۆ گەڕانەوە، پەیتا پەیتا چەك و تەقەمەنیمان دەناردە نێو توركیا. 

ڕۆژی ٢٧/١١/١٩٧٦ 
ئەو ڕۆژە خۆمان ئامادەكرد، بۆ ئەوەی شەو لە سنوری توركیا بپەڕینەوە، پاش ئەوەی شەوی رابردوو بۆ پەڕینەوە لە ڕوباری دیجلە سەركەوتنمان بە دەستنەهێنا. 
پەڕینەوە لە سنوری سوریا و توركیا كارێكی ئاسان نەبوو، درێژایی سنور لە نێوان توركیا و سوریا كە ٨٧٧ كیلۆمەترە، لە ولایەتی شرناخ تا سامانداغ لە ولایەتی هاتای (ئەسكەندەرۆنە)، كە شوێنێكی گرنگی كشتوكاڵییە، سێ ملیۆن و نیو دۆنم زەوی كشتوكاڵییە، لە ڕێككەوتننامەی سنوری لە نێوان توركیا و فەرەنسا پاش شەڕی جیهانی یەكەم سنووری نێوانیان دانرا، كە بە خەتی شەمەندەفەر سنوری هەردوو وڵات جیادەكاتەوە، لەناو كوردەكانی سوریا زیاتر وشەی سەر خەت و ژێر خەت بەكاردەهات بۆ جیاكردنەوەی باكور و ڕۆژئاڤای كوردستان. 
ئەم ناوچەیە  ببووە ناوچەیەكی قەدەغەكراو و بە درێژایی سنور مینڕێژ كرا بوو،  تەنیا لە ناوچەی شرناخ و ماردین، كە سنورەكە هاوبەشە لەگەڵ باشوری كوردستان ڕوبەرەكەی، كە ٣٦٤ هەزار هكتار زەوی كشتوكاڵییە، مینڕێژ كرابوو، لە ساڵی (١٩٥٦) دا لە ڕۆژانی (جەمال عەبدولناسر) و یەكبوونی سوریا و میسر، بوونیان لە بەرەی سۆفیەتدا، كە ئەو كاتیش توركیا لە بەرەی رۆژئاوا و ئەندامی هاوپەیمانی بەغدا بوو، سنورەكە بە تەواوی تێلبەند و مینڕێژ كرابوو لە نێوان ئەم دوو بەرەیەدا و لە ناوچە كوردییەكانیشدا ئەمە زیاتر گرنگی پێدرابوو، سنورەكە بە تێلبەند دەستی پێدەكرد. لەپاشاندا ناوچەی مین كە بەدرێژای سنور چێندرابوو، دوای ئەمە زیخ  ڕوكرابوو بۆ ئەوەی شوێنپێی هەر پەڕینەوەیەك بۆ ڕۆژی دوایی دیاربێت، گەر پاسەوانەكان بێ ئاگا بووبن، ئەوا بە بەر سزا دەكەوتن،  پاشان بەرد و قتو و تەنەكەی بەتاڵ داندرابوو، بۆئەوەی پاسەوانەكان بە ئاگا بێن لە هەر هەوڵێكی پەڕینەوە. 
شەوانە لە نێوان هەر پەنجا مەترێكدا جەندرمەیەك ڕادەوەستا، لە نێوان هەر هەزار مەترێكدا قەرەقولی (بنكە) جندرمە بینا كرابوو، لە نێوانیاندا ئۆتۆمبێلێكی زرێپۆشی پڕۆجێكتەردار لە نێوان ئەم قەرەقۆلانەدا بە بەردەوامی هاتوچۆیان دەكرد. 
هەر جوڵانەوەیەكی زانراو، ئەوە لە هەمو لایەكەوە هێزی بۆ دەهات، بۆیە پەڕینەوە كارێكی ئاسان نەبوو، دەبا لە شەوێكی زۆر تاریكدا، هەستی شاعیرانەی مانگە شەو بەلاوە بنێی، ئەو مغامەرەیە بكەیت و خۆت تەسلیمی قەدەر بكەیت. 
تەنیا ڕێگەش بۆ ئەوەی بە سەلامەتی دەربچیت، یاخود باشتر ئومێدت هەبێ و بتوانی بپەڕیەوە، ڕەحمەتی قاچەخچییەكانی ناوچەكە بوون كە شارەزاییەكی باشیان هەبوو لە دەستنیشانكردنی شوێنی مینەكان و ڕاوەستانی جندرمەكان. 
ئێواران لە نزیكەوە بە دوربین شوێنی ڕاوەستان و خۆحەشاردانی جندرمەكانیان دەستنیشان دەكرد. لە شەوانی تاریكدا كاسبییان دەستی پێدەكرد، لە پەڕینەوەی كاڵا، مەڕوماڵات، نەفەر، تەنانەت بوكگوێزانەوە و ژنبەژنێ لەسەر سنورەكە ئاڵوگۆڕیان دەكرد و زۆر جاریش كارەكە سەری نەدەگرت، كوژران یا بەر شەقی جەندرمە و بەندیخانە دەكەوتن، یا ڕایان دەكردو بۆ شەوێكی تر خۆیان ئامادە دەكرد، ئەگەر یەكێكی سیاسیش لە ناوگیراوەكاندا بوایە، ئەوا دوا ڕۆژێكی ڕەش چاوەڕێی دەكردن. 
هەندێك جاریش قاچەخچییەكە لەگەڵ ئەفسەرێك بە بڕێك پارە ڕێكدەكەوتن و ئەفسەرەكە بۆ خۆی تێلەكانی بۆ بڵند دەكردن و ئاسەواری پەڕینەوەكەشی نەدەهێشت، بەتایبەتی بۆ ژمارەی چەند كەسێك، كە دەتوانرا ئەم كارە ئەنجام بدرێت (پێان دەوت پەرینەوە بە دەستوور). 
جیاوازیی پەڕینەوە لە نێوان زێی دیجلە و لەسەر زەوی ئەوە بوو، پەڕینەوە لە ڕێگای دیجلەوە كارەكەی ئاسانتر دەكردین و چەند ڕۆژێك ڕۆیشتنمان كەمتر دەبوو و بەزوویی دەگەیشتینە سنوری توركیا و باشوری كوردستان و سەلامەتتر بوو بەڵام لە كاتی پەڕینەوەی بە كەڵەكدا مەترسی زیاتر بوو، بەرگرییەكی ئەوتۆ كارێكی قورس بوو بە تایبەتی مەفرەزەكانی ترمان پەڕیبوونەوە. 
ناوچەكە ئاگاداربوون كە یەكێتی خەریكی پەڕینەوەیە. لە شەوێكی تاریكە شەودا لە كاتی پەڕینەوەماندا لە ناوەندی زێیەكە بووین، ڕادیۆكەی كاك فەرهاد شاكەلی لە نێو هەگبەكەیدا بە بڵندبوون  و نیشتنەوەی شەپۆلی بە هێزی ڕووباری دیجلە، ڕادیۆكەی بە دەنگی بەرز دەستی كرد بە قورئان خوێندن، بەمەش دیواری ترس و بێدەنگیمان شكاند و جەندرمەكانیش بە ئاگا هاتن و هەندێ تەقەیان كرد بەڵام بەوەی باش بوو شەو زۆر تاریك بوو و هێشتا نەگەیشتبووینە نیوەی زێی دیجلەی سەر بە توركیا، لە نیوەكەی سەر بە دیجلەی سوریا بووین، كە ناوەندی زێیەكە سنوربوو لە نێوان هەردوكیاندا . 
كوردەكانی ڕۆژئاڤا لە كەناری زێیەكە كشتوكاڵیان دەكرد، بە تایبەتی شوتی چاندن، كە شوتییەكانی ناودار بوون، بە ڕۆژیش لە بەشی نیوەكەی سەر بە سوریا ڕاوە ماسییان دەكرد، بەڵام نەیاندەتوانی لە نیوەی زیێەكە تێپەڕ بن، تەقەیان لێدەكرا. 
ئەو شەوە بەهۆی  ئاگابوونەوەی جەندرمەكانەوە شكستمان هێنا لەپەڕینەوەكەدا، بۆ شەوانی داهاتووش ئاوەكە هێندە زیادی كردبوو كە مەترسی ڕاكێشانی كەڵەكەكەی لێدەكرا بۆ سنوری عیراق، هەردوو سنوری عیراق و توركیا لەو شوێنە  لێك نزیك بوون، پلانی وشكانی كەوتە كار كە ئەویش پەڕینەوەیە لە وشكانی لەگەڵ هەموو مەترسییەكانی. 
شەو بە سواری لۆرییەك لە شاری دێركەوە بەڕێكەوتین بۆ (عین دێوەر)، كە خەڵكی (عێن دێوەر) بە بینینی ئێمە گشتی هاتنە دەرەوە بۆ تەماشاكردن. هێزەكانمان دابەش بوو بوون بە سەر سێ مەفرەزەدا، ٢ مەفرەزەیان لە پێش ئێمەدا پەڕیبوونەوە گەیشتبوونە شوێنی دیاریكراو. مەفرەزەی ملازم فوئاد و ملازم جەمال و ملازم عەبدوڵڵا لەگەڵ مەلا سدیق  كە ژمارەیان ٢٠ پێشمەرگە بوو بەكەڵەك لە روباری دیجلە پەڕینەوە، مەفرەزەی ملازم حەسەن خۆشناو كە ٣٢ پێشمەرگە بوون لە ناوچەی جەزیرە پەڕیبوونەوە. 
پەڕینەوەی پێشمەرگەی دەنگی دابۆە لە ناوچەكە، كە یەكێتی دەگەڕێتەوە بۆ كوردستانی عیراق، بە تایبەتی زۆربەی ئەوانەی دەگەڕانەوە خودا حافیزیان لە دۆستانیان دەكرد لە دێرك و قامشلی بۆیە نهێنی پەڕینەوەمان گرنگی نەمابوو. 
شەو بەرەو سنوری جەزیرەی توركیا بە ڕێكەوتین، لە نزیك سنوور لە لۆرییەكە هاتینە خوارەوە، كاتژمێر ١١ی شەو بوو. ژمارەمان ٥٢ پێشمەرگە بوو، نیو سەعات بە پێیان ڕۆیشتین تا گەیشتینە نزیك تێلبەندەكە. چوار قاچەخچیمان لەگەڵ بوو بە سەرپەرشتی (بورهان) لەگەڵ سێ كەسی تر، كە خزمی بوون  كاك بورهان كابرایەكی چاو نەترس و ئازاو كورد پەروەر بوو، زۆر لە مەفرەزەكانی تر ئەو پەڕاندبوونیەوە.
قاچاخچییەكان بە ئەسپایی بەرەو سیمەكە ڕۆشتن دەستیان كرد بە برینەوەی، كەلێنەكی گەورەیان تێكرد و كار ئاسانیان بۆ كردین بۆ پەرینەوە هەروەها شوێنی مینەكانیشیان دەستنیشان كردبوو. بە هۆی زۆری ژمارەمانەوە نەدەكرا، تێلبەندەكان بەرزبكەنەوە و بەژێریدا بڕۆین. دیارە ئەو ژمارە زۆرە كارێكی زەحمەت بوو، بۆ ئەوەی بە ئاسانی بپەڕینەوە و بێ ئەوەی جەندرمەكان بە ئاگابێن یا مینێك لەژێر پێی یەكێكماندا بتەقێتەوە، بۆیە چوار كەس دانران بە دوو كلاشنكۆف و دوو دكتارێۆف تەقە لە پاسەوانەكان بكەن، لەوانە: سەید كەریم و سامان گەرمیانی و برهان. بە هۆی ئەو ژمارە زۆرەمانەوە نەدەكرا، بە ئەسپایی و بێ ئاگاداربونەوەی جندرمەكان بە ڕێبكەوین. شەڕێكی قورس دەستی پێكرد، كە بە هەزاران فیشەك بۆمان دەهات و ئەو برادەرانەی دانرابوون بە مەشغوڵكردنی جندرمەكان بە ئازایانە كارەكەیان كرد، لە چەند چركەیەكدا لە جادەكە پەڕینەوە، نازانم خێراییمان چەند كێلومەتر بووە لە ساتێكدا، وا مەزندە دەكەم، ڕیكۆردمان شكاندبێ. دوو زیلی عەسكەری لەگەڵ زرێپۆشێكی پرۆجێكتەردار هاتن بە هاواریانەوە، ئەوانیش بەردەوام بوون لە تەقەكردن لێمان، بەڵام نەیان وێرا بەدوامان بكەون، دووركەوتینەوە و پەیتاپەیتا پرۆجێكتەرەكە كاریگەری نەدەما تا ماوەیەكیش دوور كەوتبووینەوە هەر تەقەیان دەكرد. دوو كەسمان نەیانتوانی درێژە بە ڕۆیشتن بدەن بۆیە ناردرانەوە جەزیرە تا لەوێوە بگەڕێنەوە سوریا. 

ڕۆژی ٢٨/١١/١٩٧٦
كاتژمێر ١٢ی شەو تێپەڕی و ڕۆژێكی نوێ دەستی پێكرد، ئێمەش بەردەوام بووین لە ڕۆیشتن تا كاتژمێر (٦) ی بەیانی گەیشتینە گوندی قاڤڕقڕ، لە گوندەكە پێیان ڕاگەیاندین ؛ لێرە بمێننەوە مەترسیدارە، وا باشترە بچنە هاوینە هەوارەكەمان، كە لەسەروی گوندەكەیە، چۆڵ و باشترە، گوندەكە لەترسی شەڕو پێكدادان ویستیان زیاتر لە نێویان دوور بكەوینەوە. 
هاوینە هەوارەكە پێكهاتبوو لە (٧) خانوی چۆڵ، زیاتر شوێنی مەڕوماڵات بوو. زۆر هیلاك بووین، هەر كەسەی لەسەر زەویەكە لەسەر قشپلان ڕاكشاین و حەرەسیات داندرا. حەرەسەكان كاتژمێر هەشتی بەیانی ڕاستیان كردینەوە جندرمە بەرەو گوندەكە دەڕۆن، هەندەی پێنەچوو یەحیا لە گوندەكەوە بە سواری هێستر هات كە هەندێ خواردنی بۆ هێنابووین، وتی: جەندرمەكان لێتان دەگەڕێن، پێیان وتبوون: ژمارەیەكی زۆر لە سنورەكە پەڕیونەتەوە، ئەوانە قاچاخچی نینە و سلاحی قورسیان پێیە و بە دوای شوێنیان كەوتوین. بە پەلە بەرەو چەند گردێكی شوێنەكە ڕامان كرد و خۆمان ئامادەكرد بۆ شەڕكردن. خەڵكی گوندەكەش ڕێگای هەڵەیان نیشان دابوون، جەندرمەكان بەرەو خوار ڕۆیشتبوون. شوێنەكە باش نەبوو بۆ شەڕكردن، بۆیە كۆبونەوەكی بە پەلە كرا لە نێوان كادیرەكان، بڕیارمان دا بچینە سەر گردێكی نزیك ئەم شوێنە كە گردێكی بڵند بوو، دەمانتوانی شەڕی لێبكەین تا تاریك دادێ و شەو دوبارە بپەڕینەوە بەرەو سوریا، لە جیاتی ئەوەی بچینە قوڵایی توركیا، ئەمە كارێكی ئاسان نەبوو لەو دەشتایییە لەگەڵ هێزی توركیا بكەوینە شەڕەوە. بەپەلە بەسەر گردەكە كەوتین، زۆر ماندو بووین، نزیكەی ٨ سەعات ڕۆیشتبووین، نانی نیوەڕۆمان نەخواردبوو و ئاوی مەتارەكانمان چكی كردبوو. لە سەری گردەكەوە سنوری سوریا و توركیا بەدی دەكرا. هێشتا سنورەكە نزیك بوو لێمان كە هەموو ڕۆیشتنەكەی شەومان هاوتەریبی سنورەكە بوو. پاش نیوەڕۆ ژنێكی بە ساڵاچوو بە هانكەهەنك بەسەر گردەكە دەكەوت، هەركە گەیشتە لامان ، وتی: زانیم ئێوە چەتەن، هەندێ خواردن و ئاوم بۆ هێناون، ڕەنگە برسی و تێنو بن. پیرێژنەكە بەردەوام بوو لە قسەكردن، وتی: ئێوە چەتەی توركیان یا چەتەی عیراقن، وتمان: چەتەی عیراقین، هێشتا لە توركیادا چەتە ڕێزی تایبەتی خۆی هەبوو، بە جیاواز لە كوردستانی خۆمان كە ئەم ناوە ئەو ڕێزەی نەمابوو، لە سەردەمی شیخ مەحموددا چەكدارەكان پێیان دەوترا؛ چەتە، شوێنی ڕێزی كۆمەڵانی خەڵك بوو، دوایی وای لێهات بە بێزەوە تەماشای ئەم وشەیە دەكرا. 
پیرێژنەكە نان و پەنیرو دۆی بۆ هێنابووین، وزەیەكی باشی پێداین، لە جیاتی دڵسۆزی ئەم ژنە ویستم پاداشتێكی بكەم و پێم وت: خۆ نەخۆش نیت  من دكتۆرم تا چارەسەرەت بكەم، وتی من هیچم نییە و باشم بەڵام بوكەكەم نەخۆشە و لە خوارەوە لەناو كێڵگەكەیە‌، ئێستا دەچم دەیهێنم. من جگە لە كلاشینكۆف و شەش مخزن و مەتارە و ڕادیۆو كۆڵێكی پزیشكی و كامێرایەك، كامێرەیەكی جۆری ‌زینەتی ڕوسی قورس بوو كە كاتی خۆی لە ڕوسیا پێشكەشی مام جەلالیان كردبوو، ئەویش پێشكەشی منی كرد و تەنیا كامێرە بوو لە نێوماندا، بە كۆی گشتی  زیاتر لە بیست و پینچ كێلۆم لە كۆڵ بوو، ئەوەش لە ڕۆیشتندا زۆر هیلاكی كردبووم، لەبەر ئەوە لە گشتیان توڕە بووم، پاساویان بەوەی دەهێناوە، كە خۆیان پێوستیان بە یەكێكە لە كۆڵیان بكا، تەنانەت كاك نەوشیروان وتی: لەسەر ئەو گردە وەكو جیڤارا بكە، شەق لە هەگبەكە بدە و تەنیا چەكەكە هەڵگرە. وتم: كە برینداربووی ئەو كات (ئەو بینمەوە). لە ناو هەگبەكەمدا جگە لە دەرزی و دەرمان ئەدواتێكی نەشتەرگەری زۆرم هەڵگرتبوو، بۆ كاركردن لە بارەگا و دانانی نەخۆشخانەیەك، بۆیە ئەو ئەدەواتانەی كە پێویست نەبوو بۆ ڕێگا، بە قاچاخچییەكاندا ناردمنەوە جەزیرە و پێم ڕاگەیاندن، كە گەیشتینە سەر سنور بۆم بهێننەوە، دەنا بۆمبەرنەوە بارەگای یەكێتی لە دێرك. ئەوەی باش بوو، توانایەكی باشم هەبوو لە ڕۆیشتن، ڕەنگبێت من گەر لە هەمویان باشتر نەبووبم، ئەوە لە زوربەیان باشتر بووم. 
لە خوارەوە پیرێژن لەگەڵ بووكەكەی بەسەر گردەكە هەڵدەگەڕان،  پێموتن: بەسەر مەكەون، من دێمە خوارەوە، پاش پشكنین بە هەندێ دەرزی و دەرمان چارەسەرم دانێ. زۆر دڵیان خۆش بوو، پیرەژن وتی: ناڤێ تە چییە؟ وتم خدر، دوعایەكی زۆری بۆ كردم، ڕەنگ بێت هەر دوعا‌ی ئەو بوو بێت كە تا ئێستا لە ژیاندا ماوم. 
بە داخەوە زۆر لەو برادەرانەی زۆر نزیكیان بووم لە پێشمەرگایاتیدا پێكەوە بووین لە قۆناغێك لە قۆناغەكانی خەباتی یەكێتیدا، شەهید بوون. 
كاتژمێر نزیكەی چواری عەسر بوو هەریەكەمان لە لایەك ڕاكشابووین، تەقەیەكی زۆر دەستی پێكرد و ئێمەی شڵەژاند، دوایی دەركەوت كە بووك هێنان بوو. 
حكومەت لە پاش عەسرەوە دەسەڵاتی بەسەر ئەو ناوچانەدا نەدەما، چەك بە شانەكان لە ناو عەشیرەتەكانەوە دەهاتنە گۆڕێ بۆ شەڕو بەرگری لەیەكتری، یا بۆ ژن هێنان. 
پاشان لەگردەكەوە بەرەو دیجلە هاتینە خوارەوە بۆ پەڕینەوە، هەندێ لە خەڵكی گوندەكە تا شەقامە قیرتاوكراوەكە هاتن لەگەڵمان، لەوێوە وتیان: ناتوانین چیتر بڕۆین سنوری عەشیرەتی ئێمە لێرە تەواو دەبێت، دوژمنداریمان هەیە لەگەڵ ئەم عەشیرەتە، بۆیە ناتوانین بێینە سنوری ناوچەكانیان. دیارە ئەو كات شەڕە عەشیرەت كارێكی ئاسایی بوو تەنانەت بە (ئاڕ بی جی) لە یەكتریان دەدا و حكومەتیش ئاگری نێوانیانی خۆشتر دەكرد. چەكێكی زۆر، كە پاش نسكۆ فرۆشرابوو بەو عەشیرەتانە بە كاریان دەهێنا بۆ شەڕی نێوان عەشیرەتەكان. 
لەسەر جادەكە پەڕینەوە، كە پەڕینەوە لە جادە كارێكی ناخۆش بوو، دەبا بۆ ماوەیەكی زۆر چاوەڕوانی بكەیت تا سیارە دیار نامینێ، ئینجا بپەڕیەوە. بۆ ئەوەش دەبوو بە پەلە بە كۆڵە پشتەوە بۆ ماوەیەكی باش ڕامان كردبا، كە ئەمانەش یەكەم ئەزموونم بوو لە پەڕینەوەی ئەوها بە جادەدا. 
لە ڕۆیشتن بەردەوام بووین تا نزیكەی سەعات هەشتی شەو گەیشتینە سەر زێی دیجلە، هەندێ لە برادەرانی كوردی توركیا لە ڕێكخستنی (دە.دە.كا.دە)٢ چاوەڕوانمان بوون، بە بەلەم پەڕینەوە و بەردەوام بووین لە ڕۆێشتن تا گەیشتینە ڕوباری ئاوی سور كە ئاوەكەی تا چۆك دەهات.
نزیكەی چوار سەعات دەبوو  ئاومان نەخواردبۆوە، هەندێكیان ئاوە قوڕاوەكەی ڕوباریان خواردەوە كە زۆر پەرێشان بووبوون.  
بەردەوام بووین لە ڕۆیشتن تا گەیشتینە ئەو شەقامەی دەچێ بۆ شاری شەرناخ و لەسەر كانییەك ئاگرمان كردەوە كە زۆر سەرمابوو، زۆربەیان تاقەتی ڕۆیشتنیان نەمابوو، خەواڵوبوون. 
هێشتا ئەو شوێنە شوێنێكی سەلامەت نەبوو هەر وەكو ڕێنیشاندەرەكە پێی وتین ، بەڵام وزە لێرەدا نرخی دیارە، لەناو هەگبەكەمدا ژمارەیەكی باش حەبی ئەمفیتامینم (Amphetamine) پێ بوو كە كار دەكاتە سەر مێشك و هەندێ مەوادی كیمیاوی دەردەدا یارمەتی بەئاگابوون و نەخەوتن دەدات و هەندێ توانات دەداتێ و ئارەزوی خواردنیش كەمدەكاتەوە.  
جگە لە خۆم و سەید كەریم گشتیان حەبەكەیان خوارد، كە پێم وتن ئەم حەبە نایەڵێت بخەون و وزەتان دەداتێ نەمدایە سەید كەریم لەگەڵ ئەوەی داوای كرد، سەید كەریم توانای ڕۆیشتنی زۆر باش بوو، بۆ سەلامەتیش باشتر بوو كە هەردوكمان بە ئاگا بین. پاش تەواو بوونی كاری حەبەكە، كاك فەرهاد شاكەلی كە بەزۆری پێكەوە دەڕۆیشتێن، حاڵی زۆر پەرێشان بوو تاقەتی ڕۆیشتنی نەمابوو بۆیە وردە وردە مەخزەنەكانی كلاشنكۆفەكەی لە بن گڵدا دەشاردنەوەو دەی وت: قابلە بەو مەخزەن و فیشەكانە سەدام بڕۆخێنم تا هاتە سەر یەك مەخزن ئینجا كەوتە گیانی فیشەكەكان لە بن ئەرزی دەشاردنەوە. پێموت ئاگادار بە فیشەكێك بهێڵەوە وەكو مەحمود یاسین لە فیلمی میسری (الرصاصە لا تزال فی جیبی) . پاش سەعاتێك پشودان وتم: دەست بە ڕۆیشتن بكەن كە وەختی كاركردنی دەرمانەكەبوو، ئەوانیش بە حەماسەوە دەستیان بە ڕۆیشتن كرد  دەتوت پاپا (papa)ی فیلمی كارتۆنی منداڵانن  كە سپێناخەكە دەخوات و وزە وەردەگرێت.  
ماوەیەكی باش ڕۆیشتین هەر وزەیەكی لە لەشیاندا هەبوو بەكار هات كە ئەو كاتە بوو لێی دەترسام ، كە سەروی توانای لەش بەكاربێت و دەرمانەكەش كاری نەمێنێ و هێندەی تر لەشیان هەست بە ماندوبوونێكی زۆر بكات ، لەوانەیە توشی گێژ بوون و ڕشانەوەو سگچوون ببن . ژمارەیەكیان دەستیان كرد بە ڕشانەوە ، چاوەڕوانم دەكرد بەڵام ڕێگای تر نەبوو  كاتژمێری ( 3:30 ) گەیشتینە گوندی سەرئاڤ و لە شوێنی مەترسی ڕزگارمان بوو. 

ڕۆژی ٢٩/١١/١٩٧٦
لە گوندی سەرئاڤ لە بناری شاخێكی سەختدا بووین، شوێنێكی باش بوو بۆ بەرگریكردن، هەرچەندە مەترسی جەندرمە نەمابوو، بەڵام هەموو ڕۆژەكە لەوێ ماینەوە. گوندەكە سەر بە خێلی كۆچەر بوو، نیوەڕۆ ساوارێكی بە ڕوونی كوردییان بۆ لێناین، ساوار فاست فودەكەی ئەوروپایە (لەساڵی ١٩٨١ بوو ئەندازیارێكی ئەڵمانی لەلامان گیرابوو، ئەو كات ئێمە لە ناوچەی خۆشناوەتی بووین كە لەگەڵ ئێمە دابەش دەبوو، وای لێهاتبوو خۆی بەتەنیا لە لادێیەكان دابەش دەبوو، كە بانگی دەدا دەیزانی وەختی دابەش بوونە لە ماڵەكان، خزمەتێكی باشیان دەكرد تەنانەت لێفی باشیشیان دەدایە و بە كۆڵی خۆی دادەدا و بۆ نوستن دەهاتەوە مزگەوت. 
دیارە لە ناوچەی خۆشناوەتی ساوار ڕێزی خۆی هەیە. لە گوندی هەرتەل بە سەر شاخی ماكۆك دەكەوتین و ئەڵمانەكەش ئەوەندەی ساوار خواردبوو، باوبژ هەراسانی كردبوو و بەڕەڵای دەكرد. وتی: ئێوە بۆچی تونێلێك  لێنادەن لەو شاخە، وتمان: كارێكی قورسە، وتی: ئەو خواردنەی دەیدەنە من باوبژەكەی هەزار شاخی وا كون دەكات. 
پاش نان خواردنی نیوەڕۆ بەرەو گوندی زیارات بەڕێكەوتین كە گوندێكی خۆش بوو، سەر بە خێزانی بەدرخانییەكان بوو كە تا ئێستاش كەسوكاریان لەوێ دەژین. پێشمەرگەیەك خۆی بە زەویدا دا و وتی: نەخۆشم، ناتوانم بڕۆم، ئەمەش ببووە دیاردەیەك، لە گوندی زیارات ناچار بەجێ هێشترا، تەنیا ئەوە نەبوو ژمارەكەمان كەم دەبۆوە، دەبوو چەكەكەشی هەڵگیرێ و باری قورستر دەكردین. سەعات 8:30 ی ئێوارە گەیشتینە شاخی چەكۆ، لە بناری شاخەكە لێی دانیشتین و حەرەسیات داندرا. لە گوندی زیارات ناردمان دوو بەرخمان كڕی، ئەوەندە برسی بووین هەر ئەوەندەی مابوو بە خاوی بەرخەكان بخۆین. 

ڕۆژی ٢/١٢/١٩٧٦
بەسەر شاخی جوودی هەڵگەڕاین كە شاخێكی سەخت و بڵندە، بەرزایەكەی ٢٠٨٩ مەترە لە سەر ئاستی دەریا. بە گوێرەی چیرۆكی حەزرەتی نوح لە قورئاندا، كەشتییەكەی لەو شاخەدا جێگیر ببوو و زاوزێ دووبارە لەوێوە دەستی پێكردۆتەوە، لەسەر ئەو شاخەوە شارەكانی سێ كوچكەی عیراق و توركیا و سوریا (زاخۆو جەزیرەو نەسیبین) بە جوانی دیارە. سەرماو تینویەتی زۆر پەرێشانی كردبووین لە شاخی جودیدا پاڵتۆیەكی نایلۆنی تایبەت بە بارانم لەبەر بوو، دڵۆپەی بارانی لەسەر بوو، براداران دەیان لێستەوە بۆ شكاندنی تینویەتی. قەڵەم جافێكم پێبوو، لێكم كردەوە و ژێرەكەیم بەكارهێنا بۆ ئاو خوارنەوە لە كونە بەردان كە ئاوی بارانی لە ناو ڕاوەستابوو، برادەرەكانی تریش سودیان لێوەرگرت كە شەوی رابردوو بۆ ماوەی ٨ سەعات بێ نان و ئاو خواردن ڕۆیشتبووین، وەزعمان زۆرباش نەبوو. بەیانی، كە هەڵساین محەمەد سمۆ بەخۆی و ٩ كەسەوە نەمابوون، خەڵكی ناوچەی سنوری بادینان بوون، لەگەڵ خۆیاندا ٧ كڵاشنكۆف و دوو ڕەشاشی دكتارێۆف و یەك (ئاڕ بی جی )یان بردبوو.  
ئەو ڕۆژە یەكەم ڕۆژی جەژن بوو لە توركیا، كە دوێنی لە عیراق ببووە جەژن. هاتینە خوارەوە بۆ گوندی (دڤن) لە بناری شاخەكە، زۆر خزمەتیان كردین، كە بڕیاڕ درا بە ئۆتۆمبیل بەرەو (ئولودەرە) بەڕێبكەوین بە تەواوی پەكمان كەوتبوو ، ٣ سەعات بەرەو جادە ڕۆیشتین، بارانەكی توند دەباری، زۆر سەرمابوو و نەدەكراش ئاگر بكرێتەوە، جندرمە لەسەر جادەكاندا بنكەیان هەبوو، پاش ڕۆیشتنێكی زۆر گەیشتینە سەر جادە و چاوەڕوانی هاتنی ئۆتۆمبێل بووین، یەكێكی تریش خۆی نەخۆش كرد (نەخۆشی ڕاكردن)، ئەویش چەكەكەی لێسەندرا و رەوانەی جەزیرە كرایەوە، تا لەوێوە بگەڕێتەوە سوریا.
دیارە، جگە لە پیشمەرگەكانی ناوچەی سۆران كە زیاتر كادیر بوون، پێشمەرگەكانی تر لەوانە بوون كە پاش هەرەسی شۆڕش هاتبوونە سوریا، زۆریان خزم و كەسیان لەتوركیا  هەبوو و لە هەمان عەشیرەت بوون كە عەشیرەتەكانیان لە نێوان توركیاو عیراق و سوریا دابەش ببوون. 
چاوەڕوانكردن لە نزیك جادە بۆ هاتنی ئۆتۆمبیل زۆر درێژەی كێشا و چووینە گوندێكی سەر بە عەشیرەتی كۆچەران بۆ ئەوەی نان بخۆین كە نیو سعات دوور بوو لە جادەكەوە، خواردنیان بۆ ئامادە كردین بەڵام نەمانتوانی نان بخۆین، بە دواماندا هاتن، وتیان: ئۆتۆمبێل لەسەر جادە ئامادەیە، سەعات هەشت و نیوی شەو دوبارە بەرەو جادە ڕۆیشتین و سواری لۆری بووین و چادرێكی پیسی بە قوریان پێداداین، پیسی و بۆنی چادرەكە هەناسەی گرتبووین. چەند كەسێك داندران بۆ تەقەكردن؛ گەر توشی شەڕ بووین كە مفارزی جندرمە بۆ كۆنترۆل كردنی جادەكان لەو جادەیەدا هاتوچۆیان دەكرد. 
بەناو شاری شرناخدا تێپەڕبووین بەرەو ئولودەرە لەپێش سەیتەرەكەی ئولودەرە بە پەلە هاتینە خوارەوە و لە جادەكە دوور كەوتینەوە و بەسەر شاخ كەوتین، پێنج دەقیقەی نەبرد دەورییەكی عەسكری هات بەڵام باش بوو ئێمە لەناو سیارەكە هاتبووینە خوارەوە، تەماشای ناو ئۆتۆمبیلەكەیان كرد بەڵام هیچیان نەبینی بوو  ڕێگەیان دا بڕوات . گەیشتینە سەری شاخ كە زۆر سارد بوو و ئاگرمان كردەوە.  

ڕۆژی ٣/١٢ /١٩٧٦
كاتژمێر هەشتی بەیانی بەڕێكەوتین بەرەو گوندی ئەشكەوت، ڕێبەرەكەمان (مەلا عەوڵا سوور) كە خەڵكی جەزیرە بوو، وتی زۆر دوورە و خواردنیشمان پێنەبوو، بەڵام گوندێك هەیە كە نزیكەی دوو سەعات دوور دەبێ، كەوتینە ڕێ بەڵام نۆ سەعاتی بەڕێوە بووین  تا گەیشتینە ئەم شوێنە، ئەویش گوندی (بلكێ) بوو. ئەم گوندە زیاتر سەر بە قیادەی موەقەتە بوون، لەو ناوچانەدا پڕوپاگەندەیەكی زۆریان لە دژمان كردبوو، تا نزیك تر دەبووینەوە لە سنوری عیراق نفوزی (دە.دە.كا.دە) كەمتر دەبۆوە. 
لە گوندەكانی سنور كارێكی زۆر كرابوو لە دژمان، مەترسی دەكرا؛ توشی هەمان چارەنوسی شەهید جەبار و هەڤاڵانی ببین، بۆیە كاك نەوشیروان و مەلا عەوڵا پێیان باش نەبوو بچینە گوندەكە بەڵام زوربەمان برسییەتی و سەرماو نەنوستن بەجارێ پەرێشانی كردبووین، بۆیە بڕیاری چوونە ناو گوندی درا، لە بناری شاخەكەدا لەپێش گوندەكە دانیشتین بە فرێكی زۆر دەباری، محمود گۆیی كە سەر بە عەشیرەتی گۆیان بوو لەگەڵ ٣ پێشمەرگەدا لە پێشەوە ناردران، بۆ ئەوەی ڕێگامان بدەن بچینە ناو گوندی، خەڵكی ناو گوندەكە ببوونە دوو بەش: بەشێكیان سەر بە قیادەی موەقەتە بوون، ئامادە بوون بیكەنە شەڕ بەڵام بە هیچ شێوەیەك ڕێگەمان نەدەن بچینە ناو گوندەكە، بەشەكەی تریش وتبوویان: ئێمە كە جندرمە دێن ، لە دورەوە بە پیریانەوە دەچین و پەزیان بۆ سەر دەبڕین، ئەوانە هیچ نەبێ كوردن و پێویستە بە خێرهاتنیان بكەین، با جاشیش بن. دیارە كە كارەكە سەركەوت، ڕێگەیان پێداین بچینە ناو گوندەكە و بە مەرجێ هەر بۆ ئەو شەوە لەوێ بین. 
بڕیارمان دا لە یەك شوێن كۆ نەبینەوە و هەڵەی شەهید ئیبراهیم عەزو هەڤاڵانی دوبارە نەكەینەوە كە گشتیان لە مزگەوتێكدا كۆ ببوونەوە و لەناوچوونیان ئاسانتر بوو، بۆیە هەر چوار پێنچ كەس پێكەوە دابەش بن لە دێیەكە و لە ماڵەكەشدا حەراسەت دابنرێ، بەمەش لەبەر سەلامەتی خۆیان لەناوبردنمان كارێكی ئاسان نابێت. من و ملازم سید كەریم و سامان گەرمیانی و ماموستا خوسرەو لە ماڵێك دابەش بووین، بە ناوی مام عەلی، شەو لە دانیشتنماندا، وتی: لێرە وا بڵاوە، ئێوە جاشی سەدامن كە مانگی ٣٠ دینار وەردەگرن، هاتوون لە پشتەوە لە قیادەی موەقەتە بدەن، پێم وت: من دكتۆرێكم لە لەندەنەوە گەڕاومەتەوە بەو شاخ و داخەدا بە برسییەتی و تینوەتی و ماندوبوونەوە ئەو كارە دەكەین! ئەوە ملازم سید كەریم ئەفسەر بووە لە سوپای عیراقدا و ئامیر بەتالیۆن بووە لە شۆڕشی پێشودا،  ئەمەش مامۆستا خوسرەوە كە مامۆستای قوتابخانە بووە لە خانەقین و ئەمەش كاك سامانە كە هەردوكیان پێشمەرگە بوون لە شۆڕشی پێشوو، سنوری ئێران و توركیان بە پێیان بڕیوە بۆ ئەوەی بێنە سوریا و خۆیان تەسلیم بە ڕژێمی عیراق نەكەنەوە. زانیویانە كە یەكێتی شۆڕش هەڵدەگیرسێنێ و هاتوون بەشداری بكەن لەو خەباتە پیرۆزە ئەگینا هەر ئەو كاتی دەچوونە باوەشی حكومەتی عیراق و پێویست بەو هەموو ماندوبوونەی نەدەكرد. 
دكتۆر لە لادێ ڕێزی تایبەتی خۆی هەیە، كە زانییان من دكتۆرم، ئەوەندەی پێنەچوو هەر ماڵەو نەخۆشێكیان دەهێنا، ئەو ناوچانە هیچ خزمەت گوزارییەكی تێدا نەبوو لە زستانانیشدا بە هۆی بەفرەوە بە تەواوی دادەبڕان لە شارەكان. 
لادێییەكانیش بەتەواوی دڵنیا بوون كە دكتۆرم و بینییان سماعەی پزیشكی و ئاماری فشاری خوێنم بە كارهێنا و هەر ئەو شەوە چەند دەرزییەكیشم بەكارهێنا بەتایبەتی خانە خوێیەكەمان، كە منداڵێكی بچوكیان هەبوو، تایەكی گەرمی لێبوو . دوای چارەسەركردنی پاش چەند سەعاتێك وەزعی باش بوو، دەستی كرد بە گەمەی خۆی و لەناو جێگا هاتە دەرەو . ماڵەكە زۆر دڵیان خۆش بوو. لە مام عەلیم پرسی: دكتۆر لە توركیا چەند وەردەگرێ؟ وەڵامی داوە حیساب ناكرێت، پێم وت: جا تۆ بیردەكەیتەوە، كە من بۆ ٣٠ دینار ئەو كارە بكەم، بە تەواوی بیروڕایان گۆڕدرا. 
وتی، دەزانم هەموی درۆیە بۆ خۆشم كاتی خۆی جماعەتی دكتۆر شوان بووم. بەیانی هەڵساین بۆ نان خواردن، سەروپێیان بۆ ئامادە كردبووین و مناڵەكەشیان بە تەواوی تەندروستی باش بوو بوو، كە ئیلتهابی لەوزەتێنی هەبوو، حەب و دەرمانم بۆ بەجێهێشتن. 
بە هەمان شێوە لە ماڵەكانی تریش هەمان ڕاستیان بۆ ڕوون بووبۆوە. گوندەكە زۆر پێیان خۆش بوو ، كە بمێنینەوە.
بەیانی كابرای لێپرسراوی گوند بە ناوی حەسەن كە سەر بە قیادەی موەقەتە بوو، وتی: دەبێ گوندەكە چۆڵكەن. خاڵە عەلی لەگەڵمان هات بۆ دەرەوەی گوندی و بە سوبعەتەوە وتی: دكتۆر بۆ ٣٠ دینار ئەوە مەكە، وەرە لە گوندی بمێنەوە دە هەندەت دەدەینێ و كچێكی خۆشمانت پێشكەش دەكەین، بووە پێكەنین و خودا حافیزیمان لێكتر كرد و لەوێشەوە بە هەمان شێوە گەڕاینەوە شوێنی ڕۆژی ڕابردومان، بە ناو گەلییەكەدا لە گوندەكە دەرچوین و دور كەوتینەوە لە دێیەكە. هەندێ لە عەشیرەتی گۆیان لە گوندی (سلێمان ئاغا) چاوەڕوانمان بوون كە دەم ڕاستەكەیان (محەمەد عەبدوڵا) بوو، وتی: دەتوانم ١٥ كەستان لای خۆمان بژیێنم تا ئەو كاتەی دەچینە ئەو دیو و داوای چەكیشیان كرد، هەشت كلاشینكۆفیان درایە. 

ڕۆژی ٤/١٢/١٩٧٦ 
ئەو شەوە لە بناری شاخەكە مابووینەوە، ئاگرمان كردەوە و لە سەر دۆشەگی قشپلان لێی نوستین، بۆ ڕۆژی داهاتوو یەكێك لە خەڵكی ناوچەكە ناردرا كە هەندێ نان و خواردن و گۆشتی ئامادەكراوی ناو قتومان بۆ بكڕێت.

ڕۆژی ٥/١٢/١٩٧٦
بۆ بەیانی زوو بەڕێكەوتین بۆ ئەوەی لە ناو گەلییەكە دەربچین، گەیشتینەوە هەمان ئەو شوێنەی كە بڕیارمان دابوو، بچینە ناو گوندی بلكێ، دیارە دەلیلەكە گوایە هەڵەی كردووە، سێ ڕۆژ لە هەمان شوێن دەیانسوڕاندینەوە، بە تەواویش هیلاكیان كردبووین، پێشمەرگەكان زیاتر ورەیان دەڕوخا و چەكیان دادەنا، خێرا یەكێك لەو دەلیلانەی خۆیان چەكەكانیان لەخۆ دەبەست. 
مەلا عەوڵا لەگەڵ ئەو پێشمەرگانەی كە چەكیان لێوەر‌گیرابۆوە و هەندێكی تر كە تاقەتی ڕۆیشتنیان نەمابوو، ناردرانەوە جەزیرە، بۆ دوبارە ئاودیوكردنەوەیان بۆ سوریا، تا دەهات ژمارەمان كەمتر دەبۆە.. لە دوێنێوە هیچمان نەخواردبوو. سەید كەریم هەندێ شێلمی چاندراوی لە ڕێگا دۆزییەوە، هەردووكمان بەخاوی خواردمان و دواتر توشی زگ ئێشەو غازاتێكی زۆر هاتین. 
كاتژمێری دوازدەو نیوی نیوەڕۆ، كابرای نێردرابوو بۆ شرناخ بۆ كڕینی خواردنی قتو بە دوو بار هێسترەوە گەڕایەوە، زۆر دڵخۆشبووین، ورەی بەرز كردینەوە، بەڵام تەنیا نان، هەندێ هەنجیری وشك و ئەوی تر گشتی قتوی ئاوی تەماتە بوو، وتی: یاغنیش بووم و وامزانی قتوی گۆشتن كە بەپێی ئەمە یەكەم جارم بوو، وشەی یاغنیش ببیستم بە مانای نەمزانیووە. زیاتر ئەم وشەیە لای خۆمان مانایەكی تر دەدا، بەڵام پێموابێ، بە ئەنقەست ئەوەیان دەكرد بۆ زیاتر هیلاك و برسی كردنمان و بردنی چەكەكانمان كە خواخوایان بوو یەكێك پەكی بكەوێ و كلاشینكۆفەكەی لێبكەنەوە، تەنانەت جلك و پێڵاوەكەشیان پێدادەكەند و جلكی دڕاوی خۆیانیان دەدایێ،  گشتمان كورتەكو شەڵواری خاكی نوێمان لە دێرك بۆ دروابوو. 
هەندێ نان و هەنجیرمان خوارد و كابرا ئاوە تەماتەكەشی بۆ خۆی بردەوە، كەوتینەوە ڕێگا بۆ ماوەی ٩ سەعات ڕۆیشتین بۆ گوندی (پێشەرەش)، پێش ئەوەی بگەینە گوندی پێیان ڕاگەیاندین كە ملازم حەسەن خۆشناو  نزیكە و  ملازم فوئاد و گروپەكە  لە گوندی (سلپ و هەربول) ن  لە سەر سنوری عیراق. 
نانی نیوەڕۆمان خوارد و وتیان: دەبێ لە گوندەكە دوور بن و بچنە هاوینە هەوارەكەمان كە بۆ پەز بە كاریدەهێنین. ئەمڕۆ زانیمان  كە عیسمەت دینۆ بە ١٣ كڵاشنكۆفەوە لەگەڵ چەندین ئاربیجی هەلیكۆپتەری عیراقی هاتوتە سنوور و هەڵیگرتوە و چوەتە باوەشی حكومەت. 

ڕۆژی ٦/١٢/١٩٧٦ 
ئەو ڕۆژە لەوێ ماینەوە بۆ نیوەڕۆ ٣ بزنمان كڕی و كردمانە چێشتی نیوەڕۆ، هەموو هێزەكان یەكترمانگرتەوە لە گوندی بەردەسوور: ملازم حەسەن خۆشناو و ملازم جەمال و ملازم فوئاد و ملازم عەبدوڵڵا لەگەڵ مەفرەزەكەی ئێمە، لەوانیش ژمارەیەكی باش ڕۆیشتبوون. هەموو هێزەكەمان ٢٢ كەس مابووینەوە كە زوربەی كادیرەكان بوون، لەوانە: چواردە كەسمان خەڵكی ناوچەی سۆران بووین، بەشێك خۆیان چوونە ناو ڕژێمی عیراق، بەشێكیان بۆ لای قیادەی موەقەتە و بەشێكیان گەڕانەوە بۆ سوریا. 
لە هەمان كاتدا ناردمان بە دوای عەلی مەلا یاسین كە ئەندامی (دە.دە.كا.دە) بوو،  داندرا بوو كارئاسانیمان بۆ بكا لە سنوور. گۆییەكان كە بەڵێنیان دابوو لەگەڵمان بێنەوە بۆ كوردستان، پاش ئەوەی چەكیان لێمان دەسكەوت ، وتیان: ناتوانین بێینەوە كوردستانی عیراق. 

ڕۆژی ٧/١٢/١٩٧٦
پێش نیوەڕۆی ئەو ڕۆژە كۆبونەوەیەكمان لە نێوان كادیرانی پیشكەوتوی هێزەكەدا كرد كە بەم ژمارەی ماوینەوە چی بكەین، بڕیار درا: یەكەم ؛ گەڕانەوە بۆ باشوری كوردستان، گەر مەلا یاسین بتوانی ٤٠ كەسمان لەگەڵدا بنێرێ تا ناوچەی ڕەواندوز، لەوێشەوە دكتۆر خالد بێت بۆ لامان. حكومەتی عیراق ئاگادارییەكی تەواوی لەسەرمان هەبوو، بە هۆی ئەوانەی چوونەوە باوەشی ڕژێم.
 دووەم؛ مانەوەمان لە سنوری توركیا و ئاگادار كردنەوەی دكتۆر خالد كە بێتە لامان. 
سێیەم ؛ گەڕانەوە بۆ سوریا و دانانی پلانێكی تر بۆ گەڕانەوە. 
كاتی نیوەڕۆ بوو، عەلی مەلا یاسین پەیا بوو. پێشنیارەكانمان لەگەڵ باس كردو وتی: ئێستا دەچم لەگەڵ لیژنەی خۆمان كۆدەبینەوە، بزانم چی دەڵێن. دوایی هاتەوە، وتی من ناتوانم ئەم ژمارەتان لەگەڵ بنێرم جگە لە دە كەس كە ئەوانیش خزمی خۆمن، گەر لێرە بمێننەوە، ئێمە لە پێنچ كەس زیاتر ناتوانین بتانحەوێنینەوە بۆیە بڕیاردرا ؛ بە گەڕانەوە بۆ سوریا كە زانیمان لەجیاتی ئەوەی سیقەیان پێبكەین، زیاتر دەیانەوێ هیلاكمان بكەن و دەست بەسەر چەكەكانماندا بگرن. 

ڕۆژی ٩/١٢/١٩٧٦
بە هەمان ڕێگای پێشودا بەرەو سوریا كەوتینەوە ڕێ بۆ گەڕانەوە، گەیشتینە گوندی جراحیە كە لە ژێر دەسەڵاتی سەبری بەگ بوو كە سەرۆك عەشیرەتی بۆتان بوو. شەو گەیشتینە گوندەكە، لەوێ دكتۆر عەتای برای سەبری بەگ لەگەڵ یەكێكی تر بە ناو عبدولحەمید چاوەڕوانمان بوون، دابەشیان كردین بەسەر ماڵەكاندا . 

ڕۆژی ١٠/١٢/١٩٧٦
بەیانی مامۆستای گوندەكە كە مامۆستایەكی تورك بوو، هاتە گوندەكە و ئێمەی دیت بە كڵاشنكۆفەوە پێیان وت: ئێمە لە عەشیرەتی كچانین، لە سلپەوە هاتوون، كە لە شەڕدا یارمەتیمان بدەن، لەمێژ نەبوو لەگەڵ عەشیرەتێكی تر پێكدادانیان كردبوو. بڕوا ناكەم مامۆستایەكە بڕوای بەمە كردبێت، بە تایبەتی زانی كە هیچ وشەیەكی توركی نازانین. 
پاش ڕۆیشتنی مامۆستاكە، لەو ماڵەی لێی بووین، بە مام حاجیم وت: ناترسێی بچێت خەبەری حكومەت بدات، وتی : ناوێرێت كاری وا بكا، بەشەو ناوێرێت بچێتە دەرەوە میز بكات، دەوێرێت بچێت خەبەرمان لێ بدات؟  دەزانی، گەر كاری وا بكا، ئەوا كوشتنی خۆی حەڵاڵ دەكات. 
سەبریش هات لەگەڵمان، كە ‌لەپێشەوە وەڵامی بۆ ناردرابوو، گەر بتوانی بە دەستور بمان پەڕێنێتەوە، هەروەكو لە پێشەوە باسم كرد كە ڕێكەوتن لەگەڵ ئەفسەرەكانی سنور دەكرا و بە پارە خۆیان سیمەكانیان بۆ بڵند دەكردن و دەپەڕینەوە بەڵام دیار بوو سەركەوتوو نەبوو، بۆ ئەم ژمارە زۆرە بە چەكەوە بپەڕێنێتەوە. ئەو شەوە لە گوندەكە ماینەوە كە مانگ سەعات هەشت و نیو هەڵدەهات، بۆ ئەوەی بچینە گوندی خرپەزوور، دەبوو ئێمە پێش ئەم كاتە لە سنور بپەڕینەوە. 

ڕۆژی ١١/١٢/١٩٧٦
بەرەو گوندی قاڤڕقڕ كەوتینەوە ڕێ لە سەر جادەكە (عومەر) كە چاو ساغمان بوو، لۆرییەكیان هێنابوو تاكو بچینە گوندی خرپەزوور، وتی: ئەو كەسانەی بەبێ چەكی گەڕابوونەوە ئێستا لە خرپەزوورن. ئەمشەو لە سنور دەپەڕنەوە، گەر بە پێیان بچینە قاڤڕقڕ سبەی شەو ناتوانین، بچینە خرپەزوور لەبەر پەرینەوەی ئەوانی تر و سنورەكە بۆ ماوەیەك تێكدەچێت، بۆیە باشترە هەر ئەمشەو ئێوەش لە خرپەزوور بپەڕنەوە. تا بگەینە خرپە زوور تەنیا دەبێ بە ئوتۆمبیل بڕۆین تا بە پێیان. ڕۆیشتن بە سواری لۆری بە ناو شاری جەزیرەدا  كارێكی ئاسان نییە و بەتایبەتی دەبێ لە خاڵی پشكنین ڕابوەستین.   
باران دەباری و سواری لۆرییەكیان كردین و نایلۆنێكی شەفافیان پێداداین. لەناو شاری جەزیرەدا بەناو فەوجەكی عەسكەریدا ڕۆیشتین كە ئیشارەتیان دا بوەستین بۆ پشكنین، شۆفێرەكە ڕانەوەستا بە خێرای لە پرسگەكە تێپەڕین، شۆفێرەكە وتی: خێرا خۆتان هەڵدەنە خوارەوە و لە پەنایەك خۆتان بشارنەوە، كە ‌دونیا تاریك بووبوو . كارەكەمان بە باشی ئەنجام دا و دوبارە خۆی دەستی كردەوە بە ڕۆیشتنێكی خێرا، ئۆتۆمبیلی جەندرمە بە دوای كەوتن، نازانین ، پاشان چ ڕووی دا. 
بەردەوام بووین لە ڕۆيشتن بەرەو گوندی خرپەزوور. جادەكە بە درێژایی سنور بوو. دیاربوو، جەندرمەكان لە شوێنی پاسەوانی ڕاوەستابوون، ئۆتۆمبیلی زرێپۆشی پرۆجیكتەردار هاتوچۆیان دەكرد. ئێمە و چەك كراوەكان نزیكەی ٤٢ كەس بووین. بە ئەسپایی لە جادەكە نزیك دەبوینەوە، خەریك بوو دەست بە ڕاكردن بكەین و لە جادە بپەڕینەوە، زریپۆشێك هات و خێرا بەپەلە گەڕاینەوە دواوە، گوێمان لە دەنگی جندرمەكانی پاسەوانی جادەكە بوو كە بە توركی گۆرانیان دەوت كە نزیكەی ٩ مەتر لێمان دوور بوون بەڵام شەو زۆر تاریك بوو، چەند كەسێك داندرا تەقە لە ئۆتۆمبیلەكان بكەن، گەر هاتن فریای پاسەوانەكان بكەون، ئۆتۆمبیلەكە دوور كەوتەوە و بە جارێ دەستمان بە راكردن كرد و تەقەی جەندرمەكان لەگەڵ ئەو كەسانەی لەگەڵ ئێمە بوون بە ‌چڕی دەستی پێكرد و ئۆتۆمبێلە زرێپۆشەكە هات بە فریایانەوە. پرۆجێكتەرەكەی دەیدا لە پشتمان بە ڕەشاش دایان گرتبووین، ماوەیەكی باش ڕامان كرد و تەقەش هەر بەردەوام بوو . كابرای دەلیلمان هەر دەیوت ڕاكەن نەماندەزانی، چەندمان ماوە بگەینە سنوری سوریا، ملازم فوئاد (فەریق فوئاد) دەڵێ: هاوارت دەكرد و دەتوت بە زیك زاگ ڕاكەن. لە فیلم بینیومە بۆ ئەوەی نەتوانن نیشانەتان لێبگرن كە ئەمەش بە قسەی من دەچێت، كابرای قاچاخچی وتی: پشوو بدەن و سەلامەتین. ئێستا لەناو خاكی سوریاین، ویستم ماوەیەكی باش دوور كەونەوە، هەندێ جار جندرمە دێنە ناو خاكی سوریا و بەدوامان دەكەون بە سەلامەتی دەرباز بووین، ڕۆژێكی تریش لە ژیانماندا دەستی پێكردەوە. 

بۆ خۆئامادەكردنێكی تر بۆ پەڕینەوەیەكی تر (بەشی دوەم).

پەراوێزاكان:
١. التجمع الوطنی العراقی: پێكهاتبوو، لەچەند رێكخراو و حیزبی سیاسی عیراقی ئۆپۆزسیۆن لە وانە: الحزب البعث العراقی_قیادة قطر العراق، آلحرکة الاشتراکیة العربیة، الحزب الاشتراکی العربی، حزب الوحدة العربیة. 
یەكێتیش بووە ئەندام لەو كۆمەڵە. زیاتر یەكێتی و بەعسیەكان و بزوتنەوەی سۆشیالیستی (عەبدولئیلاە نەسراوی) رۆلی سەرەكیان هەبوو بۆ بەشداریكردنی كارا بۆ روخانی رژێمی عیراق.  
٢. دە.دە .كا.دە: ئەمانە خۆیان بە ماركسی لینینی دەزانی و درێژەپێدانی ڕێبازی د. شوان دادەنا، پێش كۆدەتای عەسكەری لە ژێر ئەو ناوە یاساییە كاریان دەكرد «دە.دە.كا.دە- یانەی فەرهەنگی دیموكراتی شۆڕشگێڕ» گۆڤاری «پێشەنگ»یان دەردەكرد، لەژێر پەردەی ئەم رێكخراوە پارتەكەیان كاری دەكرد كە چەند جارێك ناویان گۆڕی لە (پارتی دیموكراتی كوردستان)ە وە كە لەناو خەڵكدا بە شوانچی ناسرابوون، بوون بە پارتی شۆڕشگێڕی میللی كوردستان «پشمك» بۆ پارتی كرێكاران و جوتیارانی كوردستان، دوایی بووە پارتی كارگەرانی كوردستان، یەكێتی زۆر یارمەتیدان بە پارەو چەك و ڕێ ئاسانكردن بۆ سوریا و لوبنان و دەرەوە، بەو هۆیەوە نفوزیان زیادی كرد لە توركیا، ئەوانیش یارمەتییان داین لە پەڕینەوە و چەك گواستنەوە بۆ باشوری كوردستان، بەڵام دەسەڵاتیان زیاتر لە شارەكان بوون. لە نێویان شەهید نجمەدین بیوكایە (سەڵاح) و چەند هەڤالێكی تر، رۆڵێكی گرنگیان هەبوو لە دەربازكردن و چەك گواستنەوە بۆمان كە بە داخەوە هەڤاڵ سەڵاح لە ناو بەندیخانەی دیاربەكر بە چەقۆ شەهید كرا.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7398
24/10/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ سیمۆنا هالیپ خه‌ڵاتی پۆرشی برده‌وه‌ 24/10/2017
‌ میسی ئێران خه‌ونه‌كه‌ی‌ هێنایه‌دی 24/10/2017
زانست
‌ یه‌كه‌مین نموونه‌ی فڕۆكه‌ی وشكاوه‌كی كاره‌بایی له‌ ڕوسیا خرایه‌ڕوو 24/10/2017
‌ كه‌نگه‌ری خوێنمژ به‌رله‌ ملیۆنه‌ها ساڵ قڕبووه‌ 24/10/2017
‌ سوودی پشوویەكی كورت لە كاتی كاردا 23/10/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP