فۆریس پولیسی‌: بڕینی‌ سه‌ری‌ مــاره‌كه‌ مانای‌ مردنی‌ نییه‌
ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌ كوژراوه‌؟ فۆریس پولیسی‌: بڕینی‌ سه‌ری‌ مــاره‌كه‌ مانای‌ مردنی‌ نییه‌ ‌ 17/7/2017
كوردستانی‌ نوێ‌- ره‌وته‌كان

سه‌رچاوه‌ هه‌واڵگرییه‌كان له‌ هه‌فته‌ی‌ رابردوودا باسیان له‌ ده‌ستخستنی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ كرد كه‌ ئاماژه‌ به‌ كوژرانی‌ ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌ سه‌ركرده‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش ده‌كه‌ن، شرۆڤه‌كارێكیش له‌ گۆڤاری‌ «فۆرین پۆلیسی‌» ئه‌مریكاییش ده‌ڵێت، گه‌ر كوژرانی‌ به‌غدادی‌ راست بێت، بڕینی‌ سه‌ری‌ ماره‌كه‌ مانای‌ مردنی‌ ناگه‌یه‌نێت و به‌و واتایه‌ نایه‌ته‌وه‌ كه‌ مه‌ترسییه‌كانی‌ رێكخراوی‌ داعش بۆسه‌ر جیهان كۆتاییان هات. 
هه‌فته‌ی‌ رابردوو، سه‌رچاوه‌ هه‌واڵگرییه‌كان به‌ ئاژانسی‌ «سپۆتینك»ی‌ روسییان راگه‌یاندبوو، هێزه‌ ئه‌منییه‌كان له‌ به‌ری‌ راستی‌ شاری‌ موسڵ، به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كیان دۆزیوه‌ته‌وه‌ كه‌ تێیدا رێگه‌ له‌ بڵابوونه‌وه‌ی‌ هه‌واڵی‌ كوژرانی‌ ئه‌بو به‌كر به‌غدای‌ سه‌ركرده‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش گیراوه‌ و هه‌ر له‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌شدا هاتووه‌ كه‌ «ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ ده‌مێنێته‌وه‌ ته‌نانه‌ت گه‌ر به‌غدادیش بكوژرێت». 
وه‌ك ئاژانسه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ پێكردووه‌، له‌ به‌ڵگه‌نامه‌كه‌دا داوا له‌ چه‌كدارانی‌ داعش كراوه‌ «ئارامگر و خۆڕاگربن و گوێڕایه‌ڵی‌ ئه‌و فه‌رمانانه‌ بن كه‌ له‌لایه‌ن سه‌ركرده‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن و نه‌هامه‌تییه‌كان تێده‌په‌ڕێنن و هه‌واڵی‌ كوژرانی‌ به‌غدادی‌ په‌رده‌پۆش بكه‌ن و رێگه‌ له‌ بڵابوونه‌وه‌ی‌ بگرن تا پشێوی‌ له‌نێو ریزه‌كانی‌ رێكخراوه‌كه‌ دروست نه‌بێت «، به‌ڵگه‌نامه‌كه‌ش به‌پێی‌ «سپۆتینك» ته‌نیا له‌نێوان سه‌ركرده‌كانی‌ داعشدا ئاڵوگۆڕكراوه‌. 
هێزه‌ عیراقییه‌كان له‌ سه‌ره‌تای‌ هه‌فته‌ی‌ رابردوو، توانیان ئه‌و شوێنانه‌ له‌ چنگی‌ رێكخراوی‌ داعش له‌ ناوچه‌كانی‌ موسڵی‌ كۆن له‌ خۆرئاوای‌ شاره‌كه‌ رزگاربكه‌ن و كۆتایی‌ به‌ دوایین پێگه‌ی‌ داعش له‌ شاره‌كه‌دا بهێنن كه‌ پێشتر به‌ پایته‌ختی‌ به‌ناو خه‌لافه‌تی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ له‌ عیراق و شام داده‌نرا. 
پێشتر وه‌زاره‌تی‌ به‌رگری‌ روسیا له‌ 16ی‌ حوزه‌یراندا رایگه‌یاندوو كه‌ زانیاریی‌ له‌سه‌ر كوژرانی‌ سه‌ركرده‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش له‌ بۆردومانێكی‌ فڕۆكه‌كانی‌ روسیا له‌ باشووری‌ شاری‌ ره‌قه‌ی‌ سوریا له‌ 28ی‌ ئایاری‌ رابردوو، ده‌ستكه‌وتووه‌. 
كوژرانی‌ ماره‌كه‌ مایه‌ی‌ مردنی‌ نییه‌ 
كولین كلارك له‌ گۆڤاری‌ «فۆرین پۆلیسی‌» ئه‌مریكایی‌، وتارێكی‌ شرۆڤه‌كاریی‌ سه‌باره‌ت به‌ هه‌واڵی‌ كوژرانی‌ ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌ له‌ بۆردومانێكی‌ فڕۆكه‌كانی‌ روسیادا، نوسیوه‌ و ده‌ڵێت: «بڕینی‌ سه‌ری‌ ماره‌كه‌ مانای‌ مردنی‌ ناگه‌یه‌نێت، بۆیه‌ گه‌ر هه‌واڵی‌ كوژرانه‌كه‌ش راست بێت، مانای‌ كۆتایی‌ ئه‌و مه‌ترسییه‌ نییه‌ كه‌ رێكخراوه‌كه‌ی‌ له‌سه‌ر جیهان دروستی‌ كردووه‌». 
كلارك پێیوایه‌، گه‌ر ئه‌و هه‌واڵانه‌ش راستبن، جگه‌ له‌ سه‌ركه‌وتنێكی‌ مه‌عنه‌وی‌ به‌سه‌ر ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامیدا چی‌ دی‌ ناگه‌یه‌نێت، «چونكه‌ هه‌ره‌می‌ رێكخراوه‌كه‌ له‌سه‌ر تاكه‌ كه‌سێك به‌ند نییه‌، به‌ڵكو رێكخراوێكی‌ جیهانیه‌ و خاوه‌نی‌ به‌ناو ولایه‌ته‌كانه‌، ئه‌وه‌ش واده‌كات رێكخراوه‌كه‌ وابه‌سته‌ی‌ یه‌كدی‌ بێت کە هاوشێوه‌ی‌ قاعیده‌ نییه‌، بگره‌ خاوه‌نی‌ نه‌رمییه‌كه‌ كه‌ پێشتر له‌ هیچ گروپێكی‌ توندڕه‌وی‌ تردا نه‌بینراوه‌. له‌كاتێكدا سه‌ركردایه‌تیكردنی‌ به‌غدادی‌ بۆ رێكخراوه‌كه‌ یاریده‌ر بوو بۆ به‌سه‌ربازكردنی‌ بیانییه‌كان و وه‌رگرتنی‌ شه‌رعیه‌ت بۆ به‌ناو ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی‌، ئامانجه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ به‌رده‌وامبوونی‌ دابه‌شكردنی‌ رۆڵی‌ رێكخراوه‌كه‌یه‌ به‌سه‌ر ولایه‌ته‌كانی‌ میسر و لیبیا و ئه‌فغانستان و شوێنه‌كانی‌ تر. 
كلارك ده‌ڵێت: رێكخراوه‌كه‌ له‌ماوه‌ی‌ ساڵی‌ رابردوودا زیانی‌ گه‌وره‌ی‌ پێگه‌یشت، و زۆربه‌ی‌ ئه‌و سه‌رچاوانه‌ی‌ كۆمه‌كیان ده‌كرد وشككران، و ئاستی‌ ئه‌وانه‌ی‌ په‌یوه‌ندییان پێوه‌ده‌كرد به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو دابه‌زی‌، به‌ڵام هه‌موو ئه‌وانه‌ نه‌بوونه‌ رێگر له‌به‌رده‌م ئه‌نجامدانی‌ هێرشه‌ خوێناوییه‌كانی‌ له‌ ناوچه‌ جیاجیاكانی‌ جیهان، له‌وانه‌ هێرشه‌كانی‌ له‌نده‌ن و تاران و شوێنه‌كانی‌ تر. ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی‌ راسته‌وخۆش به‌رپرس نه‌بوبێت له‌و هێرشانه‌، تواناكانی‌ ئیلهامبه‌خش بوون بۆ توندڕه‌وه‌كان تا هێرشه‌كان به‌ناوی‌ رێكخراوه‌كه‌وه‌ جێبه‌جێ‌ بكه‌ن و قه‌باره‌ی‌ بلابوونه‌وه‌ی‌ داعش له‌ جیهاندا ده‌ربخه‌ن. 
له‌گه‌ڵ چڕبوونه‌وه‌ی‌ شه‌ڕه‌كان له‌ موسڵ و ره‌قه‌، رێكخراوه‌كه‌ پیاوه‌كانی‌ و چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نییه‌كانی‌ به‌ره‌و شاره‌كانی‌ درێر ئه‌لوزر و مه‌یادین گواسته‌وه‌، ئه‌وه‌ش ئه‌گه‌ری‌ دروستبوونی‌ ململانێیه‌كی‌ خوێناوی‌ له‌ نزیك سنوره‌كانی‌ عیراق و ئوردن زیاد ده‌كات. به‌چاوپۆشین له‌ شوێنی‌ شه‌ڕەكه‌ له‌گه‌ڵ داعش- كلارك به‌پێویستی‌ ده‌زانێت ئه‌مریكا ستراتیژێكی‌ دوورمه‌ودا بۆ رووبه‌ڕبوونه‌وه‌ی‌ رێكخراوه‌كه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ جیهان دابنێت. چونكه‌ وه‌ك ئه‌و باسی‌ ده‌كات، كوژرانی‌ به‌غدادی‌ به‌س نییه‌، بگره‌ پێویسته‌ له‌سه‌ر واشنتۆن له‌سه‌ر ئاستی‌ سیاسی‌ و ئابوری‌ و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ خۆی‌ بۆ ئه‌و رووبه‌ڕبوونه‌وه‌یه‌ ئاماده‌ بكات. 
كلارك وایده‌بینێت كه‌ توندوتیژی‌ تایه‌فه‌گه‌ری‌ و جه‌نگی‌ ئه‌هلی‌ له‌ سوریا و هه‌ژاریی‌ و خۆسه‌پێنی‌ له‌ ناوچه‌كه‌، فاكته‌رن‌ سه‌ره‌كییه‌كانی‌ بوونی‌ رێكخراوی‌ داعشن، بۆیه‌ پێویسته‌ سنورییان بۆ دابنرێت. ئه‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌ی‌ ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ گرتووه‌ته‌وه‌، بۆ ناوچه‌ جیاجیاكانی‌ هه‌موو جیهان ته‌شه‌نه‌ ده‌كات. له‌ سه‌رده‌می‌ جیهانگیریی‌، توندڕه‌وه‌كان ده‌توانن بانگه‌شه‌ بۆ بیروبڕواكانیان بكه‌ن و بیانییه‌كان په‌لكێش بكه‌ن تا له‌ وڵاته‌كانی‌ خۆیاندا هێرش و په‌لاماره‌كان ئه‌نجام بده‌ن. به‌ هه‌مان شێوه‌ ئه‌و تیرۆریستانه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ وڵاته‌كانیان هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌تر له‌سه‌ر خۆرئاوا دروست ده‌كه‌ن. 
له‌گه‌ڵ پاشه‌كشه‌كردنی‌ رێكخراوی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ (داعش) له‌ سوریا و عیراق، چه‌كداره‌كانی‌ رووده‌كه‌نه‌ لقه‌كانی‌ تری‌ وه‌ك ولایه‌تی‌ سینا، و ره‌نگه‌ باڵی‌ نوێ‌ له‌ ناوچه‌كانی‌ وه‌ك باشووری‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ئاسیا، هاوشێوه‌ی‌ فلیپین دابمه‌زرێنن. ده‌وڵه‌ته‌ شكستخواردووه‌كان و ئه‌و ناوچانه‌ی‌ یاسایان تێدا نییه‌، په‌ناگه‌یه‌كی‌ ئارامن بۆ رێكخراوه‌كه‌ و لایه‌نگرانی‌.
تاوه‌كو ئه‌مڕۆ، ئه‌مریكا پلانه‌كه‌ی‌ بۆله‌ناوبردنی‌ رێكخراوی‌ داعش ئاشكرا نه‌كردووه‌، وێڕای‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی‌ ئه‌و پڕوپاگه‌ندانه‌ی‌  باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن، راوێژكاری‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ ئیداره‌ی‌ تره‌مپ و به‌رپرسانی‌ تر، سه‌رقاڵی‌ داڕشتنی‌ پلانه‌كه‌ن. به‌پێی‌ راپۆرتێكیش، ئه‌و پلانه‌ هاوشێوه‌ی‌ پلانه‌كه‌ی‌ ئۆبامایه‌، به‌ڵام زیاتر جه‌خت له‌سه‌ر بڕینی‌ سه‌رچاوه‌كانی‌ كۆمه‌ككردنی‌ جیهادییه‌كان و تانه‌دان له‌ بیروبۆچوونه‌كانیان و راوه‌دونانیان ده‌كاته‌وه‌ له‌هه‌ر جێگه‌یه‌ك بونیان هه‌بێت.    

به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش 
كلارك ده‌پرسێت، ده‌كرێت چی‌ تر بكرێت بۆ له‌ناوبردنی‌ رێكخراوی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست؟ له‌ وه‌ڵامیشیدا ده‌ڵێت، له‌سه‌ر ئاستی‌ سیاسی‌ پێویسته‌ رووبه‌ڕووی‌ هۆكاره‌ راسته‌قینه‌كانی‌ تیرۆر ببینه‌وه‌ كه‌ به‌ بۆچوونی‌ ئه‌و نوسه‌ره‌، خۆی‌ له‌ دامه‌زراندنی‌ حوكمڕانییه‌كی‌ شه‌رعی‌ به‌هێز له‌ ناوچه‌ سونییه‌كاندا ده‌بینێته‌وه‌. 
كلارك وه‌ك له‌ نوسینه‌كه‌یدا كه‌ له‌ ماڵپه‌ڕی‌ گۆڤاری‌ «فۆرین پۆلیسی‌» بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ ئاماژه‌ی‌ پێده‌كات «ئه‌وه‌ی‌ به‌رپرسیانی‌ ئه‌مریكایی‌ به‌ ناوچه‌ سه‌قامگیره‌كان ناوی‌ ده‌به‌ن، خواسته‌كان به‌جێناگه‌یه‌نن. پارێزگا سونییه‌كان له‌ عیراق، پێویسته‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ سیاسی‌ زیاترییان هه‌بێت. له‌ سوریاش، فیدراڵی‌ نامه‌ركه‌زی‌ رێگه‌چاره‌یه‌كی‌ واقعی‌ ده‌بێت بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ سیاسییه‌كان له‌ ئاینده‌یه‌كی‌ نزیكدا. ده‌كرێت هاوپه‌یمانی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌، به‌رده‌وامبێت له‌سه‌ر یارمه‌تیدانی‌ ئه‌و لایه‌نانه‌ی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ مه‌یدانی‌ دژ به‌ رێكخراوی‌ داعش شه‌ڕده‌كه‌ن، له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامبوونی‌ هێرشه‌ ئاسمانیه‌كان كه‌ له‌لایه‌ن هاوپه‌یمانانه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێن. 
كلارك، به‌پێویستی‌ ده‌زانێت ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان پێداچوونه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندن بۆ ستراتیژی‌ ئێستای‌ بكات تا بزانێت كاریگه‌ریی‌ چه‌نده‌ له‌سه‌ر خواستی‌ كورده‌كان كه‌ هه‌وڵ بۆ سه‌ربه‌خۆیی‌ ده‌ده‌ن. 
ئه‌مریكا پێشتر رایگه‌یاندوو  چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نییەکان‌ له‌ یه‌كینه‌كانی‌ پاراستنی‌ گه‌لی‌ كوردی‌ ده‌ستێنێته‌وه‌ كه‌ بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌ داعش له‌ باكووری‌ سوریا پێشكه‌شی‌ كردوون، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌ له‌ واقیعدا كارێكی‌ قورسه‌. به‌ وته‌ی‌ شرۆڤه‌ كاره‌ ئه‌مریكاییه‌كه‌ «ئیداره‌كه‌ی‌ تره‌مپ یان ده‌بێت مه‌ترسی‌ كورده‌كان بڕه‌ووێنێته‌وه‌، یان ده‌بێت پشتیوانی‌ له‌ هێزێكی‌ زیاتر كاریگه‌ر بكات له‌ڕووی‌ مه‌یدانییه‌وه‌». 
ناكرێت پێشبینی‌ ده‌ره‌نجامه‌ خراپه‌كانی‌ هیچ ستراتیژێك بكرێت وه‌ك – كلارك له‌ڕێی‌ «فۆرین پۆلیسی‌»یه‌وه‌ ئاماژه‌ی‌ پێده‌كات-به‌ڵام به‌كارهێنانی‌ هێزی‌ سه‌ربازی‌ له‌گه‌ڵ ستراتیژی‌ سیاسی‌ كه‌ ئامانج لێی‌ بێبه‌شكردنی‌ تیرۆریستان بێت له‌ شه‌رعه‌یت، ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ رێكخراوی‌ داعش نه‌توانێت هێرشی‌ جیهانی‌ ئه‌نجام بدات، و ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ به‌هێزكردنی‌ حوكمڕانییه‌كان له‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست و زامنكردنی‌ سه‌قامگیریی‌ هه‌رێمایه‌تی‌. 
گۆڤاری‌ فۆرین پۆلیسی‌ «  Foreign Policy» گۆڤارێكی‌ ئه‌مریكاییه‌ و هه‌موو دوو مانگ جارێك ده‌رده‌چێت و له‌ ساڵی‌ 1970دا له‌لایه‌ن سۆمۆیل هنتگتۆن و وارن دیمیان مانشله‌وه‌ دامه‌زرێنرا، ساڵانه‌ش ده‌سته‌واژه‌ی‌ ده‌وڵه‌ته‌ شكستخواردووه‌كان بڵاوده‌كاته‌وه‌. 

داعش له‌پاش نه‌مانی‌ به‌غدادی‌ 
گه‌ر هه‌واڵی‌ كوژرانی‌ به‌غدادی‌ راست بێت، رێكخراوه‌كه‌ به‌خێرایی‌ كار بۆ دانانی‌ جێگره‌وه‌ی‌ ده‌كات له‌ڕێی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ «اهل الحل و العقد»، به‌ڵام داعش په‌له‌ ناكات له‌وه‌ی‌ سه‌ركرده‌ نوێیه‌كه‌ی‌ به‌ خه‌لیفه‌ وه‌سف بكات، چونكه‌ پله‌یه‌كی‌ شه‌ره‌فیه‌ و ده‌درێت به‌و كه‌سانه‌ی‌ له‌ نه‌وه‌ی‌ پێغه‌مبه‌ر محه‌مه‌دن. 
 له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا –كلارك ده‌ڵێت- گرنگی‌ به‌غدادی‌ زیاتر ره‌مزییه‌ وه‌ك له‌وه‌ی‌ ستراتیژی‌ سه‌ربازی‌ بێت. كه‌سێتی‌ به‌غدادی‌ له‌ ساڵانی‌ 2014 و 2016 ناوبانگێكی‌ گه‌وره‌ی‌ په‌یدا كرد، ئه‌و ماوه‌یه‌ی‌ كه‌ تێیدا رێژه‌یه‌كی‌ زۆر له‌ بیانییه‌كان روویان ده‌كرده‌ ناوچه‌كانی‌ ژێر كۆنترۆڵی‌ رێكخراوه‌كه‌ له‌ عیراق و سوریا. 
كولین كلارك له‌ كۆتاییدا و له‌ راپۆرته‌ شرۆڤه‌كارییه‌كه‌یدا ده‌ڵێت، كوژرانی‌ به‌غدادی‌ مانای‌ له‌ناوبردن و ریشه‌كێشكردنی‌ فكری‌ سه‌له‌فی‌ جیهادی‌ ناگه‌یه‌نێت، و بگره‌ له‌ناوبردنی‌ ته‌واوه‌تی‌ داعش ناگه‌یه‌نێت. بۆیه‌ پێویسته‌ ده‌ركردن و راوه‌دونانی‌ داعش له‌و ناوچانه‌ی‌ له‌ عیراق و سوریا و لیبیا ده‌ستی‌ به‌سه‌رداگرتوون به‌رده‌وام بێت، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ ئاوابوونی‌ ئه‌ستێره‌كه‌ی‌ . پێویستیشه‌ چاوه‌ڕوانی‌ ئه‌وه‌ نه‌بین كه‌ مردنی‌ ته‌نیا یه‌ك پیاو ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ دیاریكردنی‌ چاره‌نوسی‌ ته‌واوی‌ ناوچه‌كه‌. 
ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌ سه‌ركرده‌ی‌ رێكخراوی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ (داعش) له‌ مانگی‌ حوزه‌یرانی‌ 2014 له‌پاش كۆنترۆڵكردنی‌ شاری‌ موسڵ کە بە دووەم گه‌وره‌ترین شار له‌ڕووی‌ دانیشتوانه‌وه‌ له‌ عیراقدا داده‌نرێت له‌لایه‌ن رێكخراوه‌كه‌یه‌وه‌       بۆیه‌كه‌م جار له‌ میدیاكاندا ده‌ركه‌وت و له‌ وتاری‌ نوێژینی‌ هه‌ینی‌ ئه‌و ده‌مه‌دا، به‌ناو خه‌لافه‌تی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ راگه‌یاند و داوای‌ كرد پشتیوانی‌ و پشتیگیری‌ له‌ مسوڵمانان كرد. 
دوابه‌دوای‌ ئه‌وه‌، رێكخراوی‌ داعش وێڕای‌ پێشڕه‌وییه‌كانی‌ له‌ سوریا، له‌ عیراقیش توانی‌ زۆربه‌ی‌ ناوچه‌كانی‌ پارێزگای‌ نه‌ینه‌وا و شاری‌ تكریت سه‌نته‌ری‌ پارێزگای‌ سه‌ڵاحه‌دین و ناوچه‌كانی‌ پارێزگای‌ دیاله‌ و زۆرینه‌ی‌ هه‌ره‌ زۆری‌ پارێزگای‌ ئه‌نبار و ناوچه‌كانی‌ باشووری‌ كه‌ركوك كۆنترۆڵ بكات، ئه‌وه‌ش وایکرد‌ هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ له‌سه‌ر به‌غدا و شاری‌ هه‌ولێر دروست ببێت، تا ئه‌و كاته‌ی‌ سوپای‌ عیراق و هێزه‌كانی‌ پیچشمه‌رگه‌ و هێزه‌كانی‌ حه‌شدی‌ شه‌عبی‌ توانیان به‌رپه‌رچی‌ ئه‌و پێشڕه‌ویانه‌ی‌ داعش بده‌نه‌وه‌ و به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو پاشه‌كشه‌یان پێبكه‌ن. 
له‌ هه‌فته‌ی‌ رابردووشدا، حه‌یده‌ر عه‌بادی‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی‌ عیراق، له‌ شاری‌ موسڵه‌وه‌، سه‌ركه‌وتنی‌ هێزه‌ عیراقییه‌كانی‌ به‌سه‌ر داعشدا راگه‌یاند كه‌ به‌ مۆڵگه‌ی‌ سه‌ره‌كی‌ رێكخراوه‌كه‌  له‌ عیراقدا داده‌نرا. 
وێڕای‌ كۆنترۆڵكردنه‌وه‌ی‌ شاری‌ موسڵ، تائێستاش له‌ عیراق، قه‌زای‌ ته‌له‌عفه‌ر له‌ نه‌ینه‌وا و قه‌زای‌ حه‌ویجه‌ له‌ باشووری‌ كه‌ركوك، له‌ چنگی‌ چه‌كدارانی‌ داعشدان، له‌ سوریاش ئۆپه‌راسیۆنه‌كان بۆ رزگاركردنی‌ شاری‌ ره‌قه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌كانی‌ سوریای‌ دیموكرات به‌رده‌وامن‌ و به‌ رزگاركردنی‌ ئه‌و شاره‌ش، ده‌كرێت سه‌ركه‌وتنی‌ ته‌واوه‌تی‌ به‌سه‌ر ئه‌و رێكخراوه‌ توندڕه‌وه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا رابگه‌یه‌نرێت.      


ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌ كێیه‌؟ 
-ناسناو: ئه‌بو دوعا، خه‌لیفه‌ ئه‌بو به‌كر، ئیبراهیم عه‌واد ئیبراهیم به‌دری‌ سامه‌ڕائی‌، ئه‌بو به‌كر حوسه‌ینی‌ به‌غدادی‌
-شوێنی‌ نیشته‌جێبوونی‌: ره‌قه‌ی‌ سوریا/ موسڵ له‌ عیراق 
-ئه‌و لایه‌نه‌ی‌ كاریی‌ بۆ ده‌كرد: رێكخراوی‌ «ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌» (داعش)

زانیاریی‌ زیاتر له‌سه‌ر به‌غدادی‌ 
-ئه‌بو به‌كر به‌غدادی‌، به‌رپرس بوو له‌ ئه‌نجامدانی‌ هه‌زاران كاریی‌ كوشتن و ده‌ستدرێژكردنه‌ سه‌ر مرۆڤایه‌تی‌، به‌وپێیه‌ی‌ سه‌ركرده‌ی‌ رێكخراوێكی‌ تیرۆریستی‌ چه‌كدار بووه‌ به‌ ناوی‌ رێكخراوی‌ «ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌». 
-به‌غدادی‌ له‌ ساڵی‌ 2010وه‌ سه‌رپه‌رشتی‌ هێرشه‌ تیرۆریستییه‌ فراوانه‌كانی‌ كردووه‌ له‌ سوریا و عیراق و ئه‌وروپای‌ خۆرئاوا و ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان. 
-ژماره‌یه‌ك له‌و هێرش و په‌لامارانه‌ی‌ له‌لایه‌ن رێكخراوه‌كه‌وه‌ له‌ عیراق و سوریا ئه‌نجامدراون، بونه‌ته‌ مایه‌ی‌ كوشتنی‌ به‌كۆمه‌ڵ. 
-به‌غدادی‌ ته‌مه‌نی‌ 46 ساڵه‌ و له‌ ساڵی‌ 1971 له‌ شاری‌ سامه‌ڕای‌ عیراق له‌ خانه‌واده‌یه‌كی‌ سوننی‌ سه‌ر به‌ چینه‌ مامناوه‌نده‌كان له‌دایكبووه‌. 
-بڕوانامه‌ی‌ دكتۆرای‌ له‌ توێژینه‌وه‌ ئیسلامییه‌كان له‌ زانكۆی‌ خوێندنه‌ ئیسلامییه‌كان له‌ به‌غدا به‌ده‌ستهێناوه‌. له‌گه‌ڵ په‌یوه‌ندیكردنی‌ به‌ ئیخوان موسلیمین رووی‌ له‌ ئاراسته‌ توندڕه‌وه‌كان كردووه‌، له‌ماوه‌ی‌ مانه‌وه‌یشی‌ له‌ گرتوخانه‌ی‌ سه‌ربازگه‌ی‌ بوكا له‌ عیراق له‌ ساڵی‌ 2004، هێنده‌ی‌ تر فكری‌ توندڕه‌وی‌ لای‌ به‌غدادی‌ زیادی‌ كردووه‌. 
-به‌غدادی‌ له‌ ساڵی‌ 2006 په‌یوه‌ندی‌ به‌ رێكخراوی‌ قاعیده‌وه‌ كردووه‌ و به‌رله‌وه‌ی‌ داعش دابمه‌زرێنێت پۆستی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ له‌نێو رێكخراوه‌كه‌دا هه‌بووه‌. 
-له‌پاش داگیركردنی‌ شاری‌ موسڵ له‌ حوزه‌یرانی‌ 2014 له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌، به‌غدادی‌ له‌ وتارێكی‌ نوێژی‌ هه‌ینیدا خۆی‌ وه‌ك خه‌لیفه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی‌ ئیسلامی‌ راگه‌یاند و داوای‌ له‌ مسوڵمانان كرد به‌یعه‌تی‌ پێبده‌ن. 
-خه‌ڵاتێك كه‌ بڕه‌كه‌ی‌ ده‌گاته‌ 25 ملیۆن دۆلاری‌ ئه‌مریكایی‌ له‌به‌رانبه‌ر به‌خشینی‌ زانیاریی‌ كه‌ ببێته‌ مایه‌ی‌ ده‌ستگیركردنی‌ یان كوژرانی‌، ته‌رخانكرابوو. 


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7371
24/9/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ بارسێلۆنا بۆندی چه‌ند یاریزانێكی نوێ ده‌كاته‌وه‌ 24/9/2017
‌ ئه‌ندریه‌ واردی پاڵه‌وانی جیهان وازهێنانی راگه‌یاند 24/9/2017
زانست
‌ 12 ساڵ دوای‌ هاوسه‌رگیری چی‌ ڕوو ده‌دا؟ 22/9/2017
‌ باوه‌ڕت به‌ خه‌ونه‌كه‌ت هه‌بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ به‌كرده‌وه‌ به‌ده‌ستت هێنابێ 22/9/2017
‌ كێش كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر ناكۆكی‌ خێزان هه‌یه‌ 22/9/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP