سه‌ربه‌خۆیی‌ كوردستان كۆتایی‌ به‌ ده‌یان ساڵ سته‌مكاریی‌ ده‌هێنێت
له‌ ریفراندۆمدا زۆرینه‌ به‌ «به‌ڵێ‌» ده‌نگیدا سه‌ربه‌خۆیی‌ كوردستان كۆتایی‌ به‌ ده‌یان ساڵ سته‌مكاریی‌ ده‌هێنێت ‌ 13/10/2017
ره‌وته‌كان- 
هه‌رزوو چاودێران پێشبینیان كردبوو له‌ ریفراندۆمی‌ 25ی‌ ئه‌یلولی‌ رابردووی‌ كوردستان، زۆرینه‌ی‌ هه‌ره‌ زۆری‌ به‌شداربوان ده‌نگ بۆ سه‌ربه‌خۆیی‌ بده‌ن. 
تێبینی‌ ده‌كرێت جگه‌ له‌ ئیسرائیل، هیچ وڵاتێك پشتیوانی‌ له‌ بڕیاره‌ مێژووییه‌كه‌ی‌ كورد نه‌كرد بۆ به‌دیهێنانی‌ خه‌ونی‌ ده‌یان ساڵه‌ی‌ له‌پێناو ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ. هه‌رچه‌نده‌ ده‌ره‌نجامی‌ ریفراندۆمه‌كه‌ راسته‌وخۆ نابێته‌ مایه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌ت، به‌ڵام هه‌نگاوێكی‌ یه‌كجار گرنگ بوو بۆ ئاواڵاكردنی‌ ده‌رگاكانی‌ دانوستان بۆ گه‌یشتن به‌ رێكه‌وتنێك له‌گه‌ڵ حكومه‌تی‌ به‌غدا كه‌ حزبه‌ شیعییه‌كان ده‌ستییان به‌سه‌ردا گرتووه‌. 
ئه‌لون بن میری‌ نوسه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی‌ ورد باسی‌ له‌ نه‌هامه‌ته‌كانی‌ كورد كردووه‌ به‌ درێژایی‌ مێژوو، ئاماژه‌ی‌ به‌ ژماره‌ی‌ كورده‌كانیش كردووه‌ وه‌ك گه‌وره‌ترین گروپی‌ مرۆیی‌ كه‌ (30 ملیۆن كورد له‌ئێستادا پێكده‌هێنێت) و تائێستا بێ‌ ده‌وڵه‌ته‌، بگره‌ دابه‌شكراون به‌سه‌ر ئیمپراتۆرییه‌كان و سیستمه‌ دیكتاتۆرییه‌ خۆسه‌پێنه‌كان، له‌و نێوه‌نده‌شدا رووبه‌ڕووی‌ چه‌وساندنه‌وه‌ و ره‌گه‌زپه‌رستی‌ و ته‌نانه‌ت له‌ كلتوری‌ نایابی‌ خۆشیان بێبه‌ش كراون. 
بن میر ده‌ڵێت»كاتێك كورد ویستی‌ نیشتیمانێك بۆ خۆی‌ دابمه‌زرێنێت، هه‌وڵه‌كانی‌ كورت خایه‌ن بوو وه‌كو شانشینی‌ كوردستان كه‌ كه‌متر له‌ دوو ساڵ بڕیكرد (1922-1924) له‌پاش یه‌كه‌مین جه‌نگی‌ جیهان و به‌ر له‌وه‌ی‌ توركیا و ئێران و عیراق و سوریا له‌نێو خۆیاندا دابه‌شی‌ بكه‌ن، كۆماری‌ مه‌هاباد كه‌ كورد له‌ ئێران له‌ ساڵی‌ 1946 به‌ پشتیوانی‌ یه‌كێتی‌ سۆڤیه‌ت رایگه‌یاند، به‌ڵام به‌هۆی‌ هێرش و په‌لاماره‌كانی‌ هێزه‌كانی‌ شاهنشایی‌ له‌ هه‌مان ساڵدا روخا. 
ئه‌لون بن میری‌ نوسه‌ر پێیوایه‌، ئه‌و وڵاتانه‌ی‌ زیاتر دژایه‌تی‌ ریفراندۆمی‌ كوردیان كرد، له‌ خراپترین ئه‌و وڵاتانه‌ن كه‌ تۆمارێكی‌ قێزه‌ونیان هه‌یه‌ له‌باره‌ی‌ پێشێلكردنی‌ مافی‌ مرۆڤی‌ كورد. جێهێشتنی‌ ئه‌و میراته‌ قورسه‌ش له‌ چه‌وساندنه‌وه‌ و سه‌ركوتكاریی‌ به‌رنامه‌ڕێژی‌، كاریگه‌رییه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ له‌به‌رانبه‌ر ره‌تكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و رژێمانه‌ی‌ كه‌ له‌و وڵاتانه‌دا حوكمیان كردووه‌. 
به‌ وته‌ی‌ بن میر»نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان راپۆرتێكی‌ ئاماده‌كردووه‌ كه‌ پیچشێلكارییه‌كانی‌ مافی‌ مرۆڤ له‌ دژی‌ كورد له‌ توركیا دۆكۆمێنت ده‌كات (15 ملیۆن كورد له‌و وڵاته‌ هه‌یه‌ و رێژه‌ی‌ 18%ی‌ دانیشتوانی‌ پێكده‌هێنێت) له‌ سه‌رده‌می‌ سه‌رۆك ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، كوشتن و ره‌شبگیری‌ و ئه‌شكه‌نجه‌دان و روخاندنی‌ خانوبه‌ره‌ی‌ هاوڵاتیان و گرتنه‌وه‌ی‌ خزمه‌تگوزارییه‌ ته‌ندروستییه‌كان له‌ ناوچه‌ كوردییه‌كان له‌خۆده‌گرێت». 
بن میر ده‌ڵێت، ده‌یان رۆژنامه‌وانی‌ كورد له‌ زیندانه‌كانی‌ توركیادان، زیاتر له‌ ده‌ په‌رله‌مانتاری‌ كورد ده‌ستگیركراون، له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا حكومه‌ت شێوازه‌كانی‌ سزای‌ به‌كۆمه‌ڵ له‌ دژی‌ شارۆچكه‌ و گونده‌ كوردییه‌كان به‌كارده‌هێنێت. 
وه‌ك ئه‌و نوسه‌ره‌ ئاماژه‌ی‌ پێده‌كات «له‌ئێرانیش هه‌شت ملیۆن كورد هه‌ن (10%ی‌ دانیشتوان پێكده‌هێنن) و قوربانی‌ ده‌ستی‌ جیاكاریی‌ و ره‌گه‌زپه‌رستی‌ به‌كۆمه‌ڵن. سیاسه‌توانێكی‌ چه‌په‌ڵ وای‌ له‌ باڵی‌ توندڕه‌وی‌ حزبی‌ دیموكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران كرد چه‌ك به‌رزبكه‌نه‌وه‌، ئه‌وه‌ش كاریی‌ توندوتیژی‌ و راگواستنی‌ ژماریه‌كی‌ زۆری‌ مه‌ده‌نییه‌ كوده‌كانی‌ لێكه‌وته‌وه‌ له‌ ئێران». 
ئه‌و نوسه‌ره‌ باس له‌ سوریاش ده‌كات و پێیوایه‌ (زیاتر 9%ی‌ دانیشتوانی‌ ئه‌و وڵاته‌ كوردن)، به‌ڵام بزوتنه‌وه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كوردی‌ له‌ سایه‌ی‌ رژێمی‌ دیكتاتۆری‌ لاواز بووه‌، به‌ڵام به‌ وته‌ی‌ ئه‌و، له‌ماوه‌ی‌ پێنج ساڵی‌ برادووی‌ جه‌نگی‌ ئه‌هلی‌، كورد توانی‌ ناوچه‌یه‌كی‌ نیمچه‌ خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی‌ دابمه‌زرێنێت، ئه‌وه‌ش له‌لایه‌ن حكومه‌ته‌كه‌ی‌ ئه‌ردۆغانه‌وه‌ به‌ توندی‌ دژایه‌تی‌ كرا كه‌ ترسی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌بوو، ببێته‌ هانده‌رێك بۆ كوردانی‌ توركیا تا هاوشێوه‌ی‌ براكانیان له‌ عیراق و سوریا داوای‌ حوكمی‌ خۆبه‌ڕێوه‌بردن بكه‌ن. 
له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و واقیعانه‌دا، هیچ ده‌وڵه‌تێك له‌و ده‌وڵه‌تانه‌، مافی‌ یاسایی‌ و ئاكارییان نییه‌ بۆ دژایه‌تیكردنی‌ ریفراندۆم، وه‌ك رۆژنامه‌ی‌ هفنگتۆن پۆست له‌ راپۆرتێكیدا به‌پێویستی‌ ده‌زانێت كوردانی‌ عیراق له‌م قۆناغه‌دا به‌ هه‌موو توانایه‌كیانه‌وه‌ هه‌وڵه‌كانیان بخه‌نه‌گه‌ڕ بۆ پارێزگاریی‌ له‌ مافی‌ سروشتی‌ خۆیان له‌ ئازادی‌ و سه‌ربه‌خۆیی‌ «چونكه‌ سه‌رده‌می‌ ژێرده‌سته‌یی‌ به‌رده‌وامیان ده‌بێت كۆتایی‌ بێت». 
نوسه‌ره‌كه‌ له‌ راپۆرته‌كه‌یدا وایده‌بینێت كه‌ حه‌وت ملیۆن كوردی‌ عیراقی‌ (نزیكه‌ی‌ 15%ی‌ كۆی‌ دانیشتوان) ئامانجی‌ چه‌وساندنه‌وه‌ بوون له‌ یه‌كه‌م رۆژی‌ دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عیراقی‌ له‌ ساڵی‌ 1922. له‌ سه‌رده‌می‌ سه‌دام حسێن كورد رووبه‌ڕووی‌ چه‌په‌ڵترین هه‌ڵمه‌ته‌كانی‌ وه‌حشیگه‌رایی‌ بۆوه‌ و له‌ ساڵانی‌ هه‌شتای‌ سه‌ده‌ی‌ رابردوو لانی‌ كه‌م 50 هه‌زار كورد به‌ده‌ستی‌ ئه‌و رژێمه‌ كوژران و غازی‌ ژه‌هراویی‌ له‌ دژیان به‌كارهێنرا له‌ ساڵی‌ 1988 كه‌ بووه‌ مایه‌ی‌ كوژرانی‌ زیاتر له‌ 5000 پیاو و ژن و منداڵی‌ كورد، ئه‌مه‌ش به‌پێی‌ ئه‌و ژمارانه‌ی‌ كه‌ رۆژنامه‌ی‌ هفنگتۆن پۆست باسیان ده‌كات. 
هه‌ر له‌ راپۆرتی‌ رۆژنامه‌كه‌دا هاتووه‌ كه‌ له‌ ساڵی‌ 1991 كورد توانی‌ حوكمڕانی‌ خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی‌ بچه‌سپێنێت له‌ ناوچه‌كانی‌ خۆی‌ كه‌ له‌ژێر پارێزگاریی‌ ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كاندا بوون. دوای‌ چه‌ند ساڵێك له‌ سه‌ركوتكاریی‌ دڕندانه‌، كوردی‌ عیراق وه‌ك                هفنگتۆن پۆست ئاماژه‌ی‌ پێده‌كات، بڕیاریدا كه‌ چی‌ دی‌ ناچێته‌وه‌ ژێر ركێفی‌ حكومه‌ته‌كانی‌ به‌غدا. 
شرۆڤه‌كاران پێیانوایه‌، هه‌ستی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ كورد، بزوێنه‌ری‌ راسته‌قینه‌ی‌ پشت خواستی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ كوردستانه‌وه‌یه‌، وێڕای‌ ناڕه‌زایی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ نیمچه‌ هه‌مه‌لایه‌نه‌ بۆ سه‌ربه‌خۆیی‌ سیاسی‌ كورد. رۆژنامه‌ی‌  هفنگتۆن پۆست ئاماژه‌ به‌ رێكه‌وتنی‌ نێوان حزبه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی‌ كوردستان ده‌كات له‌سه‌ر ئامانجی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هۆشدارییه‌كانی‌ ئه‌مریكا ره‌تكرانه‌وه‌ كه‌ پێیوابوو هه‌وڵدان بۆ سه‌ربه‌خۆیی‌ ناسه‌قامگیری‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا زیاتر ده‌كات و ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ دابه‌شبوون و پارچه‌پارچه‌بوونی‌ ته‌واوه‌تی‌ عیراق. 
له‌كاتێكدا حكومه‌ته‌كانی‌ عیراق و ئێران و توركیا ده‌یانه‌وێت كورده‌كانیان هاوڵاتی‌ شیاوبن، به‌ڵام ئه‌و حكومه‌تانه‌ هه‌رگیز له‌وه‌ تێنه‌گه‌یشتوون كه‌ وابه‌سته‌بوونی‌ ئه‌و كوردانه‌ بۆ ئه‌و وڵاتانه‌ی‌ به‌سه‌ریدا دابه‌شكراون، پشت به‌و مامه‌ڵه‌یه‌ ده‌به‌ستێت له‌گه‌ڵیان ده‌كرێت، یان ئه‌و ئازادییه‌ی‌ پێیان ده‌درێت، یان ئه‌و رێزه‌ی‌ لێیان ده‌نرێت. 
گه‌ر كورده‌كان داوای‌ په‌یوه‌ستبوونی‌ بێ‌ مه‌رجیان لێبكرێت له‌كاتێكدا له‌ مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانیان بێ‌ به‌شكراون، ئه‌وه‌ ئه‌وپه‌وڕی‌ دووڕوویی‌ و پوچی‌ ده‌گه‌یه‌نێت، وه‌ك رۆژنامه‌ی‌  هفنگتۆن پۆست وه‌سفی‌ ده‌كات. 
له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، پشێوی‌ و پاشاگه‌ردانی‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست، سوربوون و پێداگری‌ كورد زیاتر ده‌كات بۆ حوكمی‌ خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریی‌، گه‌ر سه‌ربه‌خۆیی‌، و خه‌باتكردن نه‌بێت له‌و پێناوه‌دا تاوه‌كو مردن. 
زۆربه‌ی‌ شرۆڤه‌كاران پێشبینی‌ ده‌كه‌ن، حكومه‌تی‌ به‌غدا بڕیار بدات له‌گه‌ڵ كورد سه‌باره‌ت به‌ دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ به‌ده‌ر له‌ كه‌ركوك، دانوستان بكات. به‌پێویستیشی‌ ده‌زانن سه‌ركردایه‌تی‌ كورد له‌گه‌ڵ به‌غدا دانوستان بكات بۆ گه‌یشتن به‌ چاره‌سه‌رێكی‌ شیاو بۆ هه‌ردوولا له‌سه‌ر پرسی‌ كه‌ركوك. 
رۆژنامه‌ی‌ هفنگتۆن پۆست له‌ كۆتایی‌ راپۆرته‌كه‌یدا كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌لون- بن میره‌وه‌ ئاماده‌كراوه‌، تێبینی‌ «دووڕوویی‌ ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كات كه‌ تێگه‌یشتن لێی‌ قورسه‌، چونكه‌ كورد شه‌ڕییان كردووه‌ و تائێستاش هاوشان له‌گه‌ڵ ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان و هاوپه‌یمانه‌كانی‌ شه‌ڕ ده‌كه‌ن، بۆیه‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی‌ داواكارییه‌كانی‌ بۆ دیاریكردنی‌ مافی‌ چاره‌نوسی‌ خۆی‌ له‌پاش چه‌ندان ساڵ له‌ چه‌وساندنه‌وه‌ به‌ده‌ستی‌ رژێمه‌ یه‌ك له‌دوا یه‌كه‌كان و به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر ده‌ستی‌ رژێمی‌ سه‌دام حسێن، هه‌ڵوێستێكی‌ پڕ له‌ نه‌نگی‌ و شه‌رمه‌زارییه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان و یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا له‌ پیچشه‌نگی‌ ئه‌و لایه‌نانه‌ بن كه‌ پشتیوانی‌ له‌ كوردی‌ عیراق ده‌كه‌ن بۆ به‌دیهێنانی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌ و كۆتایهێنان به‌و سته‌مه‌ مێژووییه‌ی‌ كه‌ له‌ 30 ملیۆن كورد ده‌كرێت».


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7394
19/10/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ ئیتالیا مه‌ترسی گه‌وره‌ی سه‌رنه‌كه‌وتنی بۆ مۆندیال له‌سه‌ره‌ 19/10/2017
‌ رۆناڵدۆ زیندانی دەکرێت؟ 19/10/2017
زانست
‌ هه‌سارۆكه‌یه‌ك سڵاوی له‌ زه‌وی كرد و رۆیشت 19/10/2017
‌ چه‌ند خۆراكێكی گرنگ بۆ وه‌رزی پایز 19/10/2017
‌ كاریگه‌ری‌ ته‌له‌فزیۆن له‌ دروستكردنی‌ ترس لای‌ بینه‌ر 19/10/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP