سەرەکی » ئاراستە (پەڕە 2)

ئاراستە

ده‌ره‌وار..دیوه‌خانی گه‌رموگوڕی شۆڕش

م. عه‌لی 22 هه‌میشه‌ لادێكان خانه‌خوێی شۆڕش و ماڵه‌ جووتیاره‌كان دێوه‌خانی پێشمه‌رگه‌ بوون، بۆیه‌ لادێ‌ و شۆڕش جمكانه‌ی یه‌كتری بوون و لێكجیانه‌كراونه‌ته‌و به‌پێی هه‌ندێ‌ لێكدانه‌وه‌ ده‌ره‌وار له‌ دوو به‌ش پێكهاتووه‌: ده‌ر + وار، به‌هۆی ئامرازی پێوه‌ندی بووه‌ته‌: ده‌ره‌وار، یان له‌: ده‌ره‌ + وار دروستكرابێ‌.. له‌فه‌رهه‌نگدا ده‌ر به‌واتا: ده‌رگا، ده‌ره‌وه‌ی ژوور، ده‌ره‌: گه‌لی، شیو، دۆڵ، پێش ده‌رگا.. وار: پاشگره‌ به‌ واتا: ...

زیاتر »

دێی‌ گۆپته‌په‌_سه‌ر زێ‌_ناحیه‌ی‌ ئاغجه‌له‌ر

حه‌سه‌ن مه‌لا دێی‌ گۆپته‌په‌ یه‌كێكه‌ له‌و گوندانه‌ی‌ بناری‌ خاڵخاڵان، سروشته‌ جوان و دڵ فرێنه‌كه‌ی‌ بووه‌ته‌ شوێنێكی‌ گه‌شتیاری‌ ناوخۆیی و سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ش بۆ دانیشتوانی‌ له‌ ڕووی‌ كشتوكاڵ و سامانه‌ جۆر به‌جۆه‌كانی‌ دیكه‌وه‌، هه‌روه‌ها به‌ هه‌ڵه‌بجه‌ی‌ دووه‌م ناو ده‌برێت بۆ جینۆساید و قوربانیدان، له‌م ژماره‌یه‌یدا گوندستانی‌ نوێ له‌ دێی‌ گۆپته‌په‌یه‌ ئاوه‌ڕێك له‌لایه‌نی‌ مێژووی‌‌و سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ ده‌داته‌وه‌. ناوی‌ گۆپته‌په‌ له‌ چییه‌وه‌ هاتووه‌؟ گۆپته‌په‌ ...

زیاتر »

گوندەکان ناوچەیەکی گرنگی پیشەسازیی رستن و چنین

سەردەشت محەمەد جاران گوندەکانی کوردستان ناوچەیەکی گرنگی کارە دەستیەکانی وەک دروستکردنی کڵاش و جلوبەرگ و دروستکردنی بەشێک لەپێداویستیەکانی ناوماڵ بوو، لەوانە دروستکردنی( لەبادو بەڕەو مەوج) چەندین جۆری دیکەی کەرەستەی سادەو پڕ بایەخ بون، ئەم جۆرە لەکارکردن لەدوای ساڵانی پەنجاکانی سەدەی بیستەم تاڕادەیەک گۆڕانکارییان بەسەرداهات، بەتایبەت لەشارەکاندا، خەڵکی لەماڵەکاندا ئەم پیشەسازێیانەیان هێنایەناو بازاڕو دوکانەکانەوە، لەگوندەکانیشدا زیاتر گرنگی پێدەدراو لای بەشێک لەخەڵکی ...

زیاتر »

كه‌له‌پوورێكی ناوازه‌ له‌ناو مه‌مله‌كه‌تی‌ باجه‌ڵان

دڵشاد و گوندەکانی وڵات له‌پێشدا خانه‌قین پایته‌ختی گه‌رمه‌سێری كورد خانه‌قین خاكی كوردستان ده‌كه‌وێته‌ هێڵی كه‌مه‌ره‌یی پانی «34 پله‌»و «20 ده‌قیقه‌» attitude به‌ره‌و باكورو هێڵی درێژی longitude «45 پله‌»و «23 ده‌قیقه‌» خۆرهه‌ڵات «201» مه‌تر له‌ئاستی ڕووی ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، به‌ته‌نها شاره‌كه‌ «1288 كم» چوار گۆشه‌یه‌و چوار ناحیه‌ له‌سنوره‌كه‌یدایه‌، مه‌یدان 579كم چوار گۆشه‌یه‌ و ناحیه‌ی‌ قۆره‌توو 467 كم چوار گۆشه‌یه‌و ناحیه‌ی‌ گوڵاڵه‌ی‌ كورد ...

زیاتر »

شوانکارەیی لە نێوان حەز و سەرچاوەی داهاتدا

دانا محەممەد شوانکارەیی یەکێکە لەو پیشانەی کە دانیشتوانی گوندەکان پێوەی سەرقاڵ دەبن. هەندێکجار ئەم پیشەیە وەک حەز و هەندێکجاریش وەک سەرچاوەی داهات لێیدەڕوانن. بەڵام ئەمەش بەدەرنییە لەوەی کە هەندێک گەنج و تاکی گوندنشین وەک ناچاری و بێئیشی ئەو کارە دەکەن. بەڵام ئەم پیشەیەیش لە کەسێکەوە بۆ کەسێکیتر دەگۆڕێت. (عەلی سۆفی وەنی) لەم بارەیەوە بۆ گوندستانی نوێ وتی: شوانی ئەو بەرپرسیارێتییەی ...

زیاتر »

تالیب گەنكەیی

بەگەردنی بەرزو بڵندی گەنكێوە، دارمێوێكی گەردن بەرزیت لە باخەكانی بەردێوە، یەكەم نۆبەرەو بەرسیلەی رێكخستنەكانی چوارتا بویت، لەدەم زێوە، باڵاتان كرد و گەورە بون، بونە دەیان هێشوە ترێ، ئەفسانە بون، دەیان داستان و وانە بون، لە مەرگیشدا هەر ڕاوەستا بون بە پێوە . تا دوا هەناسەی نەسرەوت، هێند گورج و گۆڵ و خێرا بو، پێش هەورەكانیش دەكەوت، قاچەكانی تێك دەهاڵان كە ...

زیاتر »

شەهید حاجی نادر قەشقەیی پیاوی ئازای رۆژانی سەخت

حه‌یده‌ر مه‌نتك شەهید حاجی نادر قەشقەیی ناوێكی دیارو كەسایەتیەكی جوامێری سنووری هەولێر، پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول و شۆڕشی نوێ، دڵسۆزا و ئازا، شارەزای بواری چەك و تەقەمەنی و شەڕی پێشمەرگانە، پیاوێكی سادەو خاكی و ڕاستگۆ. دواجار گیانی خۆی كردە قوربانی خاكی نیشتمان. پێشمەرگەی دێرین ئەشقی عوسمان عەلی لەك لەیەكەم رۆژی بوونی بە پێشمەرگە لەگەڵ حاجی نادر قەشقەیی بووە تا رۆژی شەهیدبوونی ...

زیاتر »

یادی داستانی گرتنی بازگەی كەركوك- سلێمانی

ئاوات كۆكەیی داستانی گرتنی سەیتەرەكەی كەركوك كە 37 ساڵ لەمەوبەر تۆماركرا، بەیەكێك لە چالاكییە گرنگەكانی هێزی پێشمەرگەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان دادەنرێت، لەوكاتەدا رژێمی بەعسی عیراق بەهەمووتوانای سوپایی و تەكنەلۆژیای سەربازییەوە لەهەوڵی ئەوەدابوو چالاكاكییەكانی پێشمەرگە نەهێڵێت یاخود بەرتەسكی بكاتەوە و لە قاڵبی بدات، لەبەرامبەردا كوڕانی گەلیش برەوی زیاتریان دەدا بە دەستەوەشاندنەكانیان لە مۆڵگەو پێگەی رژێمی فاشیی بەعس، بۆیە جار لە دوای ...

زیاتر »

ئایشێ شان (1938-1996)

ئا: ساڵح بێچار لە نیوەی دووەمی سەدە بیستدا، ئایشێ شان دیارترین ژنە هونەرمەندی گۆرانبیژی كوردی باکووری کوردستانە، كە سەرباری كێشە‌ و ئاستەنگ ‌و ڕێگرییەكانی بنەماڵە، دابونەریتی كۆن، نامۆیی کاریی هونەریی بۆ ژنان؛ بەوپەڕی بوێرییەوە توانیویەتی بێتە نێو كایەی هونەر و سەر تەختەی شانۆ بكاتە مەیدانی كاركردنی هونەریی. بەوەش بووەتە ژنێكی ڕچەشکێنی ئەو بوارە و خزمەتێكی زۆری بە هونەری گۆرانی‌ و ...

زیاتر »

ئایشێ شان؛ لە کاتی خۆیدا نەهات

لە نێو دونیای ھونەری موزیک و گۆرانی کوردیدا، خاوەنی سەدان ھونەرمەندی گۆرانیبێژی پیاوین کە هەریەکەیان لە سەردەمەکەی خۆیدا کۆشش و هەوڵی داوە بۆ ھونەری نەتەوەکەی، بەڵام لەگەڵ ئەو ڕەوتە ھونەرییەدا، لە سەرەتای سەدەی پێشوو، کورد خاوەنی چەندین گۆرانیبێژ و دەنگخۆشی ژن بووە بەبێ گوێدانە ئەو کەلتوور و دابونەریتە کۆمەڵایەتییەی کە بۆ ئەوان قەدەغە بووە، بەڵام کاری ھونەرییان زۆر بوێرانە ئەنجامداوە، ...

زیاتر »