سەرەکی » ئاراستە (پەڕە 20)

ئاراستە

چەند نموونەیەک لە یاخیبوونی مەدەنی

*ساڵی 1919 میسرییەکان لەسەر داوای حزبی وەفد بە سەرۆکایەتی سەعد زەغلول یاخیبوونیان دژ بە دەسەڵاتی سیاسی و سەربازی بەریتانیا دەست پێکردو ساڵی 1922 سەربەخۆیی وڵاتەکەیان بە دەستهێنا. *خەباتی کۆنگرەی نەتەوەیی هیندستان و خەباتی ناتوندوتیژانەی مەهاتما گاندی لەساڵی 1919 ەوە دەستی پێکردو ساڵی 1947 سەربەخۆییان بە دەستهێنا. *شەستەکانی سەدەی رابردوو مارتن لۆسەر کینگ جۆرێک لە یاخیبوونی مەدەنیی بێ‌ توندوتیژیی دژ بە ...

زیاتر »

یاخیبوونی مەدەنی و كۆمەڵگە لەبەر رۆشنایی تیۆرییەکانی جۆن رۆڵزو هانا ئارنێت-ەوە

ئەمیر نیكپەی- زەرین مەدەنی تاوتوێكردنی بابەتێكی وەك یاخبوونی مەدەنی مشتومڕی لەسەرە و لەم وتارەشدا لەگەڵ شەن و كەوی تێڕوانینی هەریەكە لە جۆن رۆڵز و هانا ئارنێت لەبارەی بابەتەكەوە، بەكارهێنانی هەریەك لەو تیۆرانەو جێبەجێكردنیان لەكۆمەڵگە نادیموكراتەكاندا شرۆڤە دەكەین. رۆڵز پێیوایە یاخیبوونی مەدەنی سەرپێچیكردنی ئاشكراو ناتوندوتیژیی یاسایە بە شێوەیەكی هۆشیارانەو لەهەمانكاتدا پەژراندنی سزاكەشیەتی، بە مەبەستی قەناعەت پێكردنی چاكسازیی لە نادادپەروەرییەكانی كۆمەڵگەدا، بەڵام ...

زیاتر »

چەکی پیاوچاکێکی سیاسی

مەحمود شێرزاد لەرۆژی دووشەمە 27ی ئابی ساڵی(1935) دا پارامهانسا یۆگاناندا لە «ڤاردها» کە شوێنی نیشتەجێبوونی مەهاتما گاندی بوو سەردانی مەهاتمای کرد. گاندی رۆژانی دووشەممان رۆژووی بێدەنگی دەگرت و تا سەعات 7ی ئێوارە رۆژووەکەی نەدەشکاند، لە میواندارییکردنی یۆگانانداشدا بە رۆژوو بوو، لەسەر کاغەز بە زمانی هیندی بۆیان دەنووسێ بەخێر بێن. مەهاتما گاندی بەوپەڕی ئیرادەوە شێوازی نافەرمانی مەدەنی راستەقینە نیشان دا. تەنانەت ...

زیاتر »

یاخیبوونی مه‌ده‌نی چییه‌؟

لە فارسییەوە: محەمەد کەریم یاخیبوونی مه‌ده‌نی: باشترین رێگه‌یه‌ بۆ هێنانه‌ سه‌رچۆكی سیستمه‌ سه‌ركوتكه‌ر و بێڕه‌حمه‌كان. یاخیبوونی مه‌ده‌نی به‌ مانای سه‌رپێچیكردنی كاریگه‌رانه‌یه‌ له‌ قبووڵكردنی ئه‌و یاسا و داواكاری یان فه‌رمانه‌ دیاریكراوانه‌ی له‌ لایه‌ن حكومه‌ت یان هێزێكی داگیركه‌ره‌وه‌ ده‌رده‌چن و به‌ یه‌كێك له‌ شێوازه‌كانی به‌رگریی ناتوندوتیژانه‌ له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێت. خه‌ڵك ئه‌م شێوازه‌ بۆ به‌ربه‌ره‌كانێ له‌ به‌رامبه‌ر یاسا زاڵمانه‌كاندا به‌كارده‌هێنن. یه‌كێك له‌ گرنگترین ...

زیاتر »

به‌ره‌نگاریی‌ حكومه‌تی‌ مه‌ده‌نی‌

کورتەیەک دەربارەی هێنری دەیڤید سۆرو – سروشتناس و فەیلەسوف، تیۆرسینی یاخیبوونی مەدەنی، 12ی كانوونی دووەمی 1817 لە شاری كۆنكۆردی ویلایەتی ماساچوستی ئەمریكا چاوی بە جیهان هەڵهێناوە و زۆر كەم لێی دووركەوتۆتەوە. – ساڵی 1834 دەچێتە كۆلیژی هارڤاردو سێ‌ ساڵ دواتر بڕوانامە بە دەستدەهێنێت، بەڵام لەبەرئەوەی زۆر وابەستە نەبووە بە سیستماتیك بوونەوە دەست لە وانە وتنەوە هەڵدەگرێت و ئاشنایەتی لەگەڵ فەیلەسوفی ...

زیاتر »

شێوەكارێك لە سلێمانییەوە بۆ هۆڵیوود

به‌ختیار سه‌عید ئەو لە سلێمانی لە دایكبووە و پەیمانگەی هونەرە جوانەكانی بەغدای تەواوكردووە، دواتریش بۆتە مامۆستای هونەر لە یەكێك لە خوێندنگەكانی ناو شاری سلێمانی، بەشداری چەندین پیشانگەی كردووە لە سلێمانی و دەرەوەدا، دواتر لە ساڵی 1964دا، رووی لە ئەمریكا كردووە، لەدوای دوو ساڵ بەسەربردنی ژیان لە ئەمریكا، هەلی خوێندنی لە ئەكادیمیای هونەرە جوانەكان لە پاریس بۆ دەڕەخسێت و لەدوای تەواوكردنی ...

زیاتر »

ئەفریقای باشوور چۆن دادپەروەریی بەدیهێنا؟

ئەحمەد فەوزی سالم لە عەرەبییەوە: كوردەوان محەمەد سەعید ئەزموونی ئەفریقای باشوور لە هەڵوەشاندنەوەی رژێمی رەگەزپەرستانە و هەنگاونان بەرەو لێبوردەیی و دیموكراسی، تا ئێستاش لای لایەنگرانی ئاشتی وەك هەوێن سەیر دەكرێت بۆ كۆتاییهێنان بە ململانێكان و چەسپاندنی پێكەوەژیان، چونكە هەمیشە چارەسەرێكی میانجین هەیە بۆ كێشەكان، بەڵام دەكەوێتە سەر ئەوەی لایەنەكانی ململانێ تا چەند بەرپرسیارێتی هەڵدەگرن و لە خەمی ئەوەدان داهاتوویەكی باشتر ...

زیاتر »

ئەو هەڵانەی دەکرا کۆتایی بە مرۆڤایەتی بهێنن

وەرگێڕانی: دڵان سامان لە شەستەکانی سەدەی رابردوودا ئاژانسی ناسای ئاسمانیی رووبەڕووی بڕیارێک بۆوە کە رەنگ بوو کۆتایی بە مرۆڤایەتی بهێنێت، ئەوەش دوای نیشتنەوەی کەشتی ئاسمانی ئەپۆلۆ 11 لەسەر مانگ، ئەو سێ کەشتیوانە کاتێک گەڕانەوە لە کەپسولێکی تەسکدا لە نێو ئاوی ئۆقیانووسی ئارامدا سەرئاو کەتبوون و چاوەڕێبوون دەریانبێنن، بڕیارێکی بەرپرسانی ئاژانسی ناسا بۆ کەمکردنەوەی ناخۆشییەکانی ئەو سێ کەشتیوانە دەکرا هۆکار بووایە ...

زیاتر »

حزبی کرێکارانی بەریتانیا و دیاردەی پاکتاوکردن

ئۆین هاسێرلی لە فارسییەوە: ئەرسەلان حەسەن   2 و کۆتایی کۆربین و تۆمەتی دژایەتییکردنی جوو ژاوەژاوی دژەجوو رۆڵێکی کەمی لە ململانێی ناو حزبەکەی ستارمەردا هەبوو، کە چاپەمەنی نەیار دەیاندایە پاڵ کۆربین. لە بەرامبەر ئەو پرسیار و تۆمەتانەی کە بە گشتی (جووڵانەوەی کرێکاری جوو) دەیانخستەڕوو، لانگ بیلی و ناندی، رکابەری، لە بەردەم حەپەساویی گشتی، خۆیان بە زایۆنیستی دەناساند، بەڵام ستارمەر خۆی ...

زیاتر »

بەكارهێنانی ئامێری چەقچەق بۆ دروێنە

دڵبرین شیروانی _ ئاكرێ ئامێری «چەقچەق» ئامێرێكی بچووكەکە تێچوویەکی کەمی هەیە، لەو ناوچانەدا بەكار دەهێنرێت كە بەردەڵانە و بەرهەمی كشتوكاڵی تێیدا بەکەمی باڵا دەکات و ئامێری دەڕاسە بۆ ئەو شوێنانە ناگونجێت. ئەم ئامێرە ئێستا لە بری دەڕاسە بەكاردەهێنرێت. گوندنشینانی جونا-ی سەربە قەزای ئاكرێ ماوەی سێ ساڵە بە ئامێری چەقچەق دروێنەی گەنم و جۆ دەكەن، هاووڵاتیانی گوندەكەش رایدەگەیەنن كە ئەوان لە ...

زیاتر »