سەرەکی » زانست (پەڕە 3)

زانست

وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى په‌یوه‌ندیی به‌ دوو پزیشكه‌كه‌ی عیراقه‌وه‌ ده‌كات

راپۆرتی: ئیدریس جه‌بار دوو پزیشكی عیراقی له‌ڕێی یه‌كێك له‌ كه‌ناڵه‌ ئاسمانییه‌كانه‌وه‌، باس له‌ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌كه‌ن و وه‌زاره‌تى ته‌ندروستیش بانگهێشتیان ده‌كات. دوو پزیشكی عیراقی له‌ 22ى مانگی رابردوودا له‌ڕێی یه‌كێك له‌ كه‌ناڵه‌ ئاسمانییه‌كانه‌وه‌ رایانگه‌یاند كه‌ چاره‌سه‌ری ڤایرۆسی كۆرۆنایان دۆزیوه‌ته‌وه‌ و به‌وته‌ی خۆیان تاقیكردنه‌وه‌كانیش سه‌ركه‌وتنی چاره‌سه‌ره‌كه‌یان سه‌لماندووه‌، دوای ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر 50 تووشبوو به‌ ڤایرۆسه‌كه‌ تاقیكراوه‌ته‌وه‌ كه‌ له‌ماوه‌ی چوار رۆژدا ...

زیاتر »

شارستانێتی لەسەر هەسارەی مەریخ

کەشتیی نوح زانایانی گەردونناسیی ژمارەی ئەو کەسانە دیاریدەکەن کە پێویستن بۆ دامەزراندنی شارستانێتییەک لەسەر مەریخ. بە پێی توێژینەوەیەکی زانستیی، زاناکان بۆ دامەزاندن و بنیاتنانی شارستانێتییەکی نوێ لەسەر هەسارەی مەریخ پێویستیان بە (١١٠)کەس دەبێت. بە پێی توێژینەوەیەکی پرۆفیسۆر( ژان مارک سالوتی) لە پەیمانگای پۆلیتەکنیکی نیشتمانی بۆ هونەرە پراکتیکییەکان لە بۆردۆی فەرەنسا، ئەم ژمارەیە لانی کەمی ئەو دانیشتوانە پێویستەیە بۆ بەرهەمهێنانی ئامێر ...

زیاتر »

‫بۆچی تێستی خێرا بۆ کۆڤید-١٩ جێگای بڕوا نییە؟‬

‫د.شێرکۆ نریمان سوبحان‬ ‫بەگوێرەی (ستاندارد)، واتە ئەگەر بڕیار وایە بە ستاندارد ئیش بکرێت، رێکخراوەکانی تەندروستی جیهان و سەنتەری کۆنترۆڵکردنی نەخۆشی و پەسەندکردنی دەرمان و خواردن، تائێستا بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشیی کۆڤید، تەنها پشت بە دیاریکردنی ترشی ناوکی ڤایرۆسەکە دەبەسترێت، بەتایبەتی بە ریاڵ تایم PCR.‬ ‫تێستە خێراکان کە بۆ لایەنی بازرگانی بەکاردێت، پێیان دەوترێت تێستی خێرا، جێگای بڕوا پێکردنی زانستی نین و ...

زیاتر »

زانیارییەكی نەبیستراو دەربارەی پلۆتۆ

كەشتیی نوح سەرچاوە گەردوونناسییەكان ئاشكرایدەكەن، هەسارەی پلۆتۆ لە قۆناغی سەرەتایی درووستبوونیدا گەرم بووە. وێنە فۆتۆگرافییەكانی دۆزرەوەی فەزاییی (NewHorizons) ئەمریكیی كە بەردەوام زانیاریی نوێ دەربارەی هەسارەی پلۆتۆ ئاشكرا دەكات دەریدەخات، ئەو هەسارەیە لە سەرەتای دروستبوونیدا گەرم بووە و ڕێگەی داوە بە دروستبوونی ئۆقیانوسی ئاوی شل لەسەر ڕووەكەی. پڕۆفیسۆرێك لە زانكۆی كالیفۆرنیا لەوتارێكیدا كە لە گۆڤاری (Nature Geoscience)دا بڵاو یكردۆتەوە نوسیویەتی و ...

زیاتر »

“ئەی.تی.ئێم” بۆ کوشتنی ڤایرۆسی کۆرۆنا

مەنسور جیهانی دکتۆر “پەیمان سەرحەدی” داهێنەری کورد لە شاری زوریخی سویسرا بە سەرکەوتوویی توانی دەزگای “ئەی.تی.ئێم” (ATM) ی پارەژماردن درووستبکات بە تایبەتمەندی خاوێنکردنەوە و کوشتنی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە سەر پارەکە بە سوودوەرگرتن لە تیکشی UV. سێ نموونە لەم دەزگایە لە لایەن دکتۆر “پەیمان سەرحەدی” داهێنەری کورد لە شاری زوریخی سویسرا دیزاین و درووستکراوە و دیزاینی پیشەسازی ئەم دەزگایە بەشێوەیەکە کە ...

زیاتر »

چۆن بزانین پاکژکەرەوەکانی دەست کاران؟

کەشتیی نوح توێژینەوەیەکی نوێ ئاشکرایکردووە، پاکژکەرەوەکانی دەست ئەو کاتە بەتەواوی ڤایرۆسەکان لەناو دەبات گەر بۆ ماوەی (30) چرکە لەسەر دەستەکان بمێنێتەوە. لەو توێژینەوەیەدا کە لە گۆڤاریی (Emerging Infectious Diseases) دا بڵاوکراوەتەوە، پشت بەو پاکژکەرەوانە بەستراوە کە ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانیی پێشنیاری کردوون یان ئەوانەی لە (80%) ماددەی ئیسانیۆل یان (75%) ماددەی کحولی ئەیزۆپرۆپیلیان تێدایە. توێژەرەوەکان جەختیان لەوە کردووەتەوە کە پێویستە بەکارهێنەران ...

زیاتر »

توێژینەوەیەک:پلازمای خوێنی پیاو بڕێکی زۆرتر دژە تەنی تێدایە

کەشتیی نوح تیمێکی توێژینەوەی بەریتانیی داوایان لەو پیاوانە کردووە کە تووشی کۆرۆنا بوون و دواتر چاکبوونەتەوە، پلازمای خوێنیان ببەخشن بە مەبەستی بەکارهێنانیی لەو توێژینەوانەی بۆ گەیشتن بە چارەسەری ڤایرۆسی (کۆڤید-19) ئەنجامی دەدەن. بەپێی توێژینەوەکانی ئەو تیمە، پیاوان زۆرتر لەبەردەم هەڕەشەی تووشبوون بەو ڤایرۆسەدان، هەربۆیە ئاستێکی بەرزتری دژەتەنیان هەیە بە بەراوورد بە ژنان، ئەمەش مانای وایە کە پلازمای خوێنی پیاوان بە ...

زیاتر »

زۆربوونی دانیشتوان و لێکەوتەکانی

لە سەدەی هەژدەهەمدا،ژمارەی دانیشتوانی سەر گۆی زەوی تەنها یەك ملیار کەس بوو، لە ئێستادا ئەو ژمارەیە 7:8 ملیارە، واتا لە ماوەی دووسەد ساڵدا ژمارەی دانیشتوانی سەر گۆی زەوی نزیکەی پێنج ملیار کەس زیادی کردووە، بێ گومان لە دوای شۆڕشی پیشەسازی و پێشکەوتنی پزیشکی، سەرهەڵدانی ئابووری، پیشەسازی کشتوکاڵ و خۆراك و کەمبوونەوەی ڕێژەی مردنی منداڵ، کاریگەریان لەسەر زۆربوونی ڕێژەی لەدایکبوون هەبووە. ...

زیاتر »

فیل بەمردوویی چەند سەعاتێک لەسەر پێی خۆی ڕادەوەستێ

ئا:ساڤۆ سالار فیل یەکێکە لەو ئاژەڵە زەبەلاحانەی زۆر میهرەبانە، بە پێچەوانەی هەموو گیاندارە زەبەلاحە دڕندەکانەوە، شەڕانگێز نییە، ئەگەر وەڕسی نەکەیت یان ئازاری نەدەیت زۆر میهرەبانە پەڕەسێلکەی بێزەواڵە و کاری بەسەر کەسەوە نییە و بۆ خۆی دەژی، ترسنۆک نییە نازدار و سەلار و لاشەڕە دەنا شێر و پڵنگیش لەوێزەی نایەن، چەرمی هێندە ئەستوورە کەڵبەی شێر نایبڕێ. فیل بە گیانەوەرە میهرەبانەکە ناسراوە، ...

زیاتر »

کۆڤید-19 ماوەیەکی زۆر لە ئاودا دەمێنێتەوە

کەشتیی نوح زاناکان دەڵێن ” ڤایرۆسی کۆرۆنا ماوەیەکی زیاتر لەوەی پێشبینی دەکرا لە ئاودا دەمێنێتەوە و ئەمەش مەترسیی جدییە بۆ بەشێکی دانیشتوانی جیهان”. تیمێکی زانایانی پۆڵەندا‌و بەریتانیا لەدوای توێژینەوەیەکی هاوبەش، گەیشتوونەتە ئەو دەرەنجامەی کە ڤایرۆسی کۆڤید-19 لە ناو ئەو ئاوانای کە ئاوی ئاوەڕۆن، ماوەی (٢٥) ڕۆژ بە چالاکیی دەمێنێتەوەو ئەمەش مەترسیی گەورەی هەیە بۆبڵاو بوونەوەی ئەو ڤایرۆسە لەو ناو ئەو ...

زیاتر »