سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 13)

ئەدەب – سێبەر و سایە

چامه‌ی قه‌مه‌ره‌گر

محه‌مه‌د كه‌ریم دوای فاتیحه‌ی مه‌لاكه‌ هه‌ڵده‌سم، ده‌ستی راستم به‌رزده‌كه‌مه‌وه‌ و به‌ ده‌م دووباره‌كردنه‌وه‌ی «خوا عافویكات، خوا جه‌زاتان باته‌وه‌،» له‌ هۆڵی مزگه‌وته‌كه‌ دێمه‌ ده‌ره‌وه‌، له‌ كۆتایی ریزی خاوه‌نپرسه‌كه‌دا، چامه‌ی قه‌مه‌ره‌گر ده‌بینم، دار شه‌قێك له‌ بن هه‌نگڵی راستیدایه‌ و رێك راوه‌ستاوه‌. هه‌ست ده‌كه‌م ئه‌وه‌نده‌ی تر قه‌ڵه‌وبووه‌ و هێنده‌ی كه‌رته‌ دێوێكی لێهاتووه‌. ئه‌گه‌رچی هه‌تا ئێستاش نازانم كێ ئه‌و ناوه‌ خۆشه‌ی لێناوه‌ و بۆچی ...

زیاتر »

ئێستا كاتی شیعر نووسینه‌

حسه‌ین له‌تیف ماركس و نیتشه‌ و داروین، هه‌ر یه‌كه‌ و به‌شێوازی خۆی، گورزی خۆیان له‌ میتافیزیك دا، ماركس له‌ رێگای زاڵكردنی به‌ها ئابوورییه‌كانه‌وه‌، نیتشه‌ له‌ رێگای راگه‌یاندنی مردنی خوداوه‌، داروینیش له‌ رێگای تیۆری په‌ره‌سه‌ندنه‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌م سێ فه‌یله‌سووفه‌دا قۆناغێكی تر له‌ بیركردنه‌وه‌ی مرۆڤایه‌تی ده‌ستپێده‌كات، ئه‌ویش قۆناغی بیركردنه‌وه‌ی مادیانه‌ی مرۆڤه‌. به‌ر له‌مانیش ئه‌فلاتون له‌ كتێبی ده‌یه‌می كۆماردا، یه‌كه‌مین زلله‌ی له‌ شیعر ...

زیاتر »

یه‌كه‌م هه‌نگاوی چوونه‌ شانۆم

رزگار حه‌مه‌ ره‌شید سه‌ره‌تای هه‌شتاكان بۆ یه‌كه‌مجار چوومه‌ هۆڵی شانۆوه‌، ئه‌وكات سه‌ره‌تای جه‌نگی ئێران- عیراق بوو، سه‌ره‌تای ئه‌و ڕۆژانه‌ بوو كه‌ جه‌نگی ڕاسته‌قینه‌ خۆی ده‌كرد به‌ ماڵه‌كاندا و ئێمه‌ی منداڵانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ده‌تۆقاند. سه‌ره‌تای ئه‌و ڕۆژانه‌ بوو كه‌ جگه‌ له‌ ڕاكێشكردنی به‌شێكی زۆری برا و باوك و دراوسێ و ناسیاو و خزم و كه‌سه‌كانمان بۆ به‌ره‌كانی جه‌نگ، شاره‌كانیش كه‌وتبوونه‌ به‌ر ...

زیاتر »

به‌ها ئاكارییه‌كان له‌ به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌سغه‌ر فه‌رهادیدا

ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی، كه‌ سه‌ركه‌وتووترین ده‌رهێنه‌ره‌ له‌ مێژووی سینه‌مای ئێراندا، له‌وانه‌یه‌ زۆر حه‌زی له‌ سیاسه‌تی جیهانیی نه‌بێت، به‌ڵام سیاسه‌تی جیهانیی حه‌زی له‌ چاره‌ی ئه‌وه‌. له‌ (27)ی جه‌نیوه‌ری (2017)دا، كه‌متر له‌ حه‌فته‌یه‌ك پاش ئه‌وه‌ی حه‌وته‌م فیلمی درێژی فه‌رهادی، به‌ ناوی (فرۆشیار)، كاندید بوو بۆ ئۆسكاری باشترین فیلمی زمان بیانی، سه‌رۆك دۆناڵد تره‌مپ فه‌رمانی ژماره‌ (13769)ی ئیمزا كرد، كه‌ رێگریی له‌ چوونه‌ ناوه‌وه‌ی ...

زیاتر »

خەونی ساکاری جریوە

مه‌حمود نه‌جمه‌دین «ئه‌م دره‌ختانه‌ چین؟! له‌ چ مه‌مله‌كه‌تێكه‌وه‌ هێنراون؟! چه‌ند جوانن! سه‌وزن، بڵندن، ئه‌م پاییزه‌ ئه‌وه‌نده‌ غه‌مگینه‌ خه‌ریكه‌ گه‌ڵاكانی‌ رۆحم ده‌وه‌رێنێ‌، كه‌چی‌ گه‌ڵای‌ دره‌خته‌كانی‌ به‌رده‌رگای ئه‌وان ئه‌وه‌نده‌ سه‌وز و گه‌شه‌! به‌ دزی‌ پاییزه‌وه‌ به‌هاری له‌گه‌ڵ خۆی هێناوه‌، ئێ پاره‌مۆڵه‌، پاره‌ی‌ زۆره‌، پاره‌ش زاڵمه‌ پاییز ده‌كات به‌ به‌هار، ناكه‌سبه‌چه‌ ده‌كاته‌ نه‌جیبزاده‌، دۆزه‌خت بۆ ده‌كات به‌ به‌هه‌شت، ئه‌وه‌ نییه‌ دز و جه‌رده‌ی‌ ...

زیاتر »

عه‌رشی غوربه‌تی ئاراس، سۆزداری له‌گه‌ڵ مردندا؟

به‌كر حه‌سه‌ن 1-2 چه‌ند وشه‌یه‌كی پێویست ئاراس عه‌زیز عه‌بدولكه‌ریم-ی شاعیر، له‌ كۆتایی حه‌فتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردووه‌وه‌ ده‌نووسێت، دواجار كۆمه‌ڵێك شیعری له‌ شیعره‌كانی هه‌ڵبژارد و له‌ دوو توێی كتێبێكدا به‌ ناونیشانی حه‌سره‌ت له‌ ساڵی 2008 دا به‌ چاپی گه‌یاند، هه‌ر ئه‌و كاته‌ من زۆر دڵخۆش بووم كه‌ ئاراس دواجار بڕیاریدا كۆمه‌ڵێك شیعر چاپ بكات، چونكه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنه‌وه‌ به‌ نووسین، ده‌نگێكی ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی من ئه‌مه‌م-ی لۆنا دڵشاد مه‌ریوانی

شیرین. ك نامه‌یه‌ك بۆ لولو تۆ تا ئه‌م چركه‌ساته‌ له‌ خه‌ونه‌كانما هه‌ر مناڵی، تۆ له‌ نه‌ستما قه‌ت گه‌وره‌ نابی، تۆی ساوا خه‌مڕه‌وێنم بووی له‌ گه‌وره‌ترین كۆستما كه‌ كۆستی باوكت بوو، هه‌ر زوو دركم به‌زیره‌كی و تایبه‌تمه‌ندیت كرد، هه‌ر چه‌نده‌ بێده‌نگ و كه‌مدوو بووی، گۆشه‌گیر و هێمن، هه‌میشه‌ به‌ته‌نیا یاریت ئه‌كرد، كه‌م پرسیارت ئه‌كرد، به‌درێژایی ساڵانی هه‌موو قۆناغه‌كانی خوێندنت زۆر كه‌م ...

زیاتر »

خەرمانێک بۆ شانۆ

شانۆ پر بەهاترین هونەرە و بە دایکی هونەرەکانی تر ناسراوە ئاکۆ عومەر لە هەناوی هەر میللەتێک بڕوانین چ لە مێژوو ج لە سەردەمی بوژانەوەدا شانۆ بۆتە هۆکارێک کە ناسنامەیەکی زیندووەو ئەو میللەتەی پێدەناسرێتەوە وەک یۆنانییە کۆنەکان و ڕۆمانییەکان کە لانکەی دروست بوونی شانۆن لە جیهاندا کە بەشێوازەکانی تراژیدیاو کۆمیدیا کارە شانۆییەکانی بەرجەستە کردووەو تا وایلێهات قۆناغ بەقۆناغ شانۆ بەرەو پێشچوون ...

زیاتر »

لە شیعرەکانی مەولانا خالیدی نەقشبەندی دا

د.ئاراس محه‌مه‌د سالح (2-2) پێم بڵێن خالید! ئەگەر تۆ وا ڕەهەندەو شێت نەبی تۆ لە کوێ و غەزەنەین و کابول، خاکی هیند و قەندەهار. لە کۆتاییدا مەولانا دوور کەوتنەوە لە نیشتمان بە شێتی وەسف دەکات، ئەوەی لەناو کوردا باوە دەڵێن: (شاعیران و هونەرمەندان شێتن) ئەگەر جۆرێک لە یاخبوون و ئازایەتی لە مرۆڤدا نەبێت ناتوانێت ببێتە ئەکتەری سەرکەوتوو و شاعیری داهێنەر، ...

زیاتر »

مێژوو و دابه‌شبوونی‌ زمانی‌ كوردی‌، له‌ دیدی‌ رۆژهه‌ڵاتناس و توێژه‌رانی‌ ئه‌كادیمییه‌وه‌

سالم حه‌سه‌ن عه‌زیز* به‌شی‌ پێنجه‌م 2/ خێزانه‌ زمانه‌كانی‌ جیهان: له‌ئه‌نجامی‌ له‌یه‌كدووركه‌وتنه‌وه‌و كۆچ و ڕه‌وی‌ گه‌لانی‌ هندۆئه‌وروپیدا هه‌ر لێشاوێك ڕوویكرده‌ هه‌رێمێك له‌ هه‌رێمه‌كانی‌ جیهانی‌ دێرین و به‌تایبه‌تیش له‌ ئاسیا و ئه‌وروپادا زیاتر ته‌شه‌نه‌یان كرد . به‌شێكیان له‌ ڕۆژئاوا ڕێگایان گرته‌به‌ر و له‌ ڕووباری‌ دانوبه‌وه‌ په‌ڕینه‌وه‌ و گه‌یشتنه‌ نیمچه‌ دوورگه‌ی‌ به‌لقان و ڕۆژهه‌ڵاتی‌ ئه‌وروپا , كه‌ بوون به‌ پێشینانی‌ یۆنانییه‌كان و ڕۆمانییه‌كان ...

زیاتر »