سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 76)

ئەدەب – سێبەر و سایە

وێنه‌ی ژن له‌ كۆمه‌ڵه‌ شیعری پاییزه‌ یاد دا

سه‌دیق سه‌عید رواندزی پانتاییه‌كی گه‌وره‌ له‌ گوتاری شیعری كوردی و ئه‌زموونی زۆربه‌ی شاعیرانی ئێمه‌دا، به‌تایبه‌تیش ئه‌وانه‌ی شیعری ئیرۆتیكی ده‌نووسن، ته‌رخانه‌ بۆ وه‌سف وجوانییه‌كانی ژن و به‌مه‌زه‌نده‌ی خۆیان گوزارشتكردن له‌ عشق و خۆشه‌ویستییه‌كی ڕوحی پاك و بێگه‌رد، بۆ ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی به‌رامبه‌ر. ئه‌مه‌ش له‌ڕێكه‌ی ده‌ربڕین و ئستاتیكای وشه‌ و هێماكردن له‌ئاستی فۆڕمدا. وه‌لێ كاتێ به‌وردی ده‌چینه‌ نێوگوتاری ئه‌وشیعرانه‌ و دیوه‌شاراوه‌كانیان ده‌رده‌خه‌ین، ئیدی ماسكی ...

زیاتر »

رۆمانێکی واقیعی كۆمه‌ڵایه‌تیی و سیاسیی كۆمه‌ڵگای كورده‌وارییه‌

موعته‌سه‌م نه‌جمه‌دین رۆمان جۆرێكه‌ له‌ جۆره‌كانی چیرۆك، سه‌فه‌رێكه‌ رۆماننووس بێ به‌ربه‌ست و بێ گوێدانه‌ یاسا و رێساكانی واقیع ده‌یكات. رۆمانی سه‌ركه‌وتوو له‌ دووتوێی حیكایه‌ته‌كانیدا جگه‌ له‌ چیرۆك، په‌خشان و شیعر و فه‌لسه‌فه‌ و هزریش له‌ خۆ ده‌گرێت. له‌م پرۆسه‌ی داهێنانه‌دا له‌ هونه‌ری گێڕانه‌وه‌دا له‌ خستنه‌ڕووی لایه‌نه‌ شاراوه‌كانی ژیان به‌ زمان و فۆرمێكی تایبه‌ت، كه‌ زیاتر له‌ گه‌ڵ سۆز و هه‌ستی ...

زیاتر »

ئه‌و ژنه‌ی مێردی هه‌بوو

فه‌ریبا وه‌فی ئه‌و ژنه‌ی مێردی هه‌بوو به‌و ژنه‌ی مێردی نه‌بووی گوت مێرده‌كه‌ی پیاوێكی بێهه‌سته‌، بێهه‌ست و خۆپه‌رسته‌. ئه‌وه‌یان كه‌ مێردی نه‌بوو به‌ خوێنساردییه‌وه‌ گوێی لێگرت. وه‌كو هه‌واڵی كه‌ش و هه‌وا به‌م قسانه‌ راهاتبوو. جاربه‌جارێ هاوڕێ مێردداره‌كانی ده‌هاتنه‌ سه‌ردانی و ده‌ستیان ده‌كرد به‌ زه‌مكردنی پیاوه‌كانیان. پاشان ئافه‌رینیان ده‌كرد بۆ ئه‌و عه‌قڵه‌ی كه‌ خۆی نه‌خستۆته‌ ناو ئه‌و چاڵه‌وه‌ كه‌ ئه‌وانی تێكه‌وتوون. جگه‌ره‌یه‌كی ...

زیاتر »

شەڕ و ئاشتی لە دیدی تۆڵستۆیەوە

خوێندنەوەیەک بۆ رۆمانی شەڕ و ئاشتی پەیڤێک بۆ شەڕ و ئاشتی رۆمانی « شەڕو ئاشتی» نووسەری ناوداری روسیا و جیهان تۆڵستۆی ، بە یەکێک لە شاکارە مەزنەکانی مێژووی ئەدەبیاتی جیهان دادەنرێت. بە پێی زۆربەی رۆژنامە و گۆڤار و ناوەندە ئەدەبییەکانی جیهان بێت، ئەم رۆمانە بە یەکێک لە 100 رۆمانە مەزنەکەی جیهان دێتە ژماردن. جگەلەوەش ئەم رۆمانە بەچەندین شێوەی نمایشكراوە، هەتاوەکو ...

زیاتر »

به‌م نزیكانه‌: شاكاره‌كه‌ی نیچه ״زه‌رده‌شت وه‌ها دووا״

كه‌م خوێنه‌ر هه‌یه‌ ناوی فه‌یله‌سووفی ئه‌ڵمانی»فریدریش نیچه‌»ی نه‌بیستبێت و به‌تایبه‌تیش كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ی، واته‌»زه‌رده‌شت وه‌ها دووا». نیچه‌ یه‌كێكه‌ له‌و فه‌یله‌سووفانه‌ی كه‌ زۆرترین كاریگه‌ریی نه‌ك هه‌ر له‌سه‌ر بواری فیكری و فه‌لسه‌فی هه‌بووه‌ له‌ سه‌ده‌ی بیستدا، بگره‌ له‌سه‌ر بواری ئه‌ده‌بی و هونه‌رییش و ئه‌و كاریگه‌رییه‌ تا ئێستاشمان درێژه‌ی هه‌یه‌. له‌ ئاینده‌یه‌كی نزیكدا كتێبی «زه‌رده‌شت وه‌ها دووا» به‌ وه‌رگێڕانی ئازاد به‌رزنجی ده‌كه‌وێته‌ كتێبخانه‌ی كوردییه‌وه‌ ...

زیاتر »

کارگەی تووڕەیی ئارام کاکەی فەلاح

چیرۆكنووس و رۆماننووس ئارام كاكه‌ی فه‌لاح له‌و نووسه‌رانه‌یه‌ كه‌ به‌ دیقه‌ت و شاره‌زاییه‌وه‌ ده‌نووسێ و به‌خۆشه‌ویستییه‌كی له‌ڕاده‌به‌ده‌ره‌وه‌ به‌رپرسیارانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ده‌ق ده‌كات و ده‌نووسێت، لای ئه‌م پێش ئه‌وه‌ی ده‌ق له‌ دایك بێت ژانی داهێنان ده‌یگرێ و كاتێ له‌ دایكیش ده‌بێت و ده‌چێته‌ به‌ر دیده‌ی خوێنه‌ر ئیتر ده‌بێته‌ موڵكی خوێنه‌ر.. كارگه‌ری تووڕه‌یی نوێترین به‌رهه‌می ئارام كاكه‌ی فه‌لاحه‌ و ئه‌م نووسینه‌ی بۆ ...

زیاتر »

منداڵی و دڵشكان له‌ 1987 كتێبی برینی‌ من-دا

جه‌مال نوری كتێبی (1987 كتێبی برینی‌ من) نوێترین به‌رهه‌می‌ چاپكراوی‌ نووسه‌ر داستان به‌رزانه‌ كه‌ به‌م دواییانه‌ بڵاوبۆته‌وه‌، ئه‌م كتێبه‌ گه‌شتێكی‌ دوورودرێژه‌ به‌ ناو ژیانی‌ ڕاسته‌قینه‌ی‌ نووسه‌ردا، له‌ منداڵییه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ ئه‌م قۆناغه‌ی‌ ته‌مه‌نی‌، ئه‌مه‌شت له‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ ته‌واوی‌ كتێبه‌كه‌دا بۆ ده‌رده‌كه‌وێت، به‌تایبه‌ت بۆ كه‌سانێك كه‌ كه‌م تازۆر ئاگاداری منداڵی و ژیانی‌ نووسه‌رن، به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ جوانی‌ و به‌هایه‌كی‌ به‌رزی‌ ئه‌ده‌بی ده‌دات به‌ ...

زیاتر »

چیرۆكی ئه‌و سواڵكه‌ره‌ی بوو به‌ سه‌گ

ئه‌نتۆنیۆ دی بینیدیتۆ له‌سه‌ر رێگای هه‌میشه‌ییم، له‌ فه‌رمانگه‌وه‌ تا ماڵه‌وه‌، له‌ ماڵه‌وه‌ تا فه‌رمانگه‌، تونێلێكی كورتی پیاده‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ ژێر شه‌قامه‌كه‌دا لێیان داوه‌، رێك له‌و شوێنه‌دا كه‌ تونێله‌كه‌ ته‌واو ده‌بێت و شه‌قام و پاسه‌ گه‌وره‌كان ده‌رده‌كه‌ون، له‌و شوێنه‌دا كه‌ ئیتر هیچ ده‌نگێك نییه‌، سه‌گێك پان دەبۆوە. له‌ زستاندا دیبووم به‌تانییه‌كیان به‌ ده‌وریا گێڕابوو. خاوه‌نه‌كه‌ی، پیاوێك كه‌ به‌رده‌وام سه‌ری داخستبوو ...

زیاتر »

نیزال غه‌ریبی‌ هونه‌ر گه‌مژه‌یی نییه‌!

نیزال غه‌ریبی‌ نووسه‌ری‌ به‌ توانای‌ تونس كه‌ له‌ سییه‌كانی‌ ته‌مه‌نیدابوو، خاوه‌نی‌ خامه‌یه‌كی‌ ره‌وانبوو، به‌ڵام به‌تاڵی‌ ‌و بێكارییه‌كی‌ كه‌مه‌رشكێن وای‌ لێ كردبوو، ده‌ست بۆ كاری‌ به‌ ئازار ببات، دوا كاریشی‌ ئه‌وه‌ بوو خۆی‌ هه‌ڵواسی‌ ‌و كۆتایی به‌ ژیانی‌ هێنا. هه‌رچه‌نده‌ دیارده‌ی‌ خۆكوشتن له‌ پارێزگای‌ قه‌یره‌وان-ی‌ تونس بۆته‌ مایه‌ی‌ نیگه‌رانی‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ زۆربه‌ی‌ قوربانیانی‌ دیارده‌كه‌ ئه‌و خوێندكار‌و گه‌نجانه‌ن كه‌ ده‌رگای‌ ژیانی‌ سه‌ربه‌رزانه‌ به‌ڕوویاندا ...

زیاتر »

پاراستنی زمانی نەتەوەیی

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (17) بە باوەڕی من، ئەو نەتەوەیەی زمان و فەرهەنگی نەتەوەیی خۆی نەپارێزێ، بە شێوەیەكی بەردەوام، هەوڵ بۆ پێشخستن و گەشەسەندنی نەدا، چ زمانەكە و چ نەتەوەكە، وردەوردە بەرەو لاوازبوون و پوكاندنەوە دەڕۆن، تووشی گەلێ‌ چەڵەمەی نەتەوەیی دەبن. بەپێچەوانەشەوە، هەر وەك نووسەرێكی عەرەب گوتوویەتی: ئەو نەتەوەیەی زمانی نەتەوەیی خۆی بپارێزێ، وەك گیراوێ‌ وایە، كلیلی دەرگەی گرتووخانەكەی، لە ...

زیاتر »