سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 77)

ئەدەب – سێبەر و سایە

چه‌مكی‌ ئازادی‌ له‌ رۆمانی‌ جۆناسانی‌ نه‌وڕه‌سدا

پشتیوان هه‌ڵه‌بجه‌یی سه‌ره‌تا ده‌توانین بڵێین گرنگی‌ ئه‌م ڕۆمانه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ به‌زمانێكی‌ زۆر ئاسایی له‌زاری‌ باڵنده‌ی‌ نه‌وڕه‌سه‌وه‌ نوسراوه‌ كه‌ خودی‌ گێڕه‌ڕه‌وه‌و كاره‌كته‌ری‌ یه‌كه‌می‌ ڕۆمانه‌كه‌ و كاره‌كته‌ره‌كانی‌ دیكه‌ش هه‌ر باڵنده‌ی‌ نه‌وڕه‌سن و نوسه‌ر له‌زاری‌ نه‌وڕه‌سه‌وه‌ ده‌دوێت و په‌یام و مه‌به‌سته‌كانی‌ له‌زاری‌ ئه‌و باڵنده‌یه‌وه‌ گه‌یاندۆته‌ خوێنه‌ر. ڕوداوه‌كان به‌ ساده‌یی و ئاسایی وه‌ك ژیانی‌ باڵنده‌ ده‌ستپێده‌كات و هێدی‌ هێدی‌ تێده‌په‌ڕن و به‌جۆرێ كه‌ خوێنه‌ر ...

زیاتر »

قالۆنچه‌ی‌ كوڕی‌ قالۆنچه‌

مه‌حمود نه‌جمه‌دین « بیست و حه‌وت ساڵه‌ چاوه‌ڕێی مردنی ئه‌و قالۆنچه‌یه‌م، كه‌چی ئه‌و مه‌لعونی‌ نابه‌ڵه‌ده‌ ده‌یه‌وێت به‌ دوو قسه‌ی ته‌ڕ هه‌موو شتێك ئاوه‌ژوو بكاته‌وه‌، دایكیشم خۆشباوه‌ڕه‌، زوو باوه‌ڕی‌ پێده‌كات و ئه‌و چه‌تڵه‌مه‌زه‌ش سووك و باریك به‌ فشه‌ ده‌ستی‌ به‌سه‌ردا ده‌گڕێت و… چیم گوت به‌ هه‌وادا چوو، نا له‌ هه‌وادا ونبوو، قسه‌كانی‌ من به‌ هه‌ند وه‌رنه‌گیرا.. دووكه‌ڵێكی‌ ره‌ش به‌ری‌ ئاسمانی‌ گرتووه‌ ...

زیاتر »

شیعره‌كانی كه‌ژاڵ گه‌مه‌ له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویستیدا ده‌كه‌ن

تاهیر مشی له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: لوقمان مه‌نسور سه‌ره‌تا ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ بڵێم شیعره‌كانی ئه‌م شاعیره‌، سه‌رنجیان زۆر ڕاكێشاوم، بۆیه‌ كاروانی ئه‌ده‌بی ئه‌م شاعیره‌ هیما و جوانی ده‌به‌خشێت و ئه‌و واتاو مانا تایبه‌تیه‌ی كه‌ خۆی له‌سه‌ر بنیات ناوه‌ به‌رهه‌مه‌ پرشنگداره‌كانی ده‌گاته‌ خوێنه‌ر بۆیه‌ كاتێك شیعر ده‌خوێنینه‌وه‌ ئاوێنه‌ و په‌نجه‌ره‌ی ئه‌و شاعیره‌مان له‌ به‌رده‌ستدایه‌ كه‌ بڵاوی كردوونه‌ته‌وه‌. كه‌ژاڵ هه‌موو تواناو ئیلهامی خستۆته‌گه‌ڕ، بۆ پاكژكردنه‌وه‌ی ...

زیاتر »

خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی (ئاسیا لەبەرامبەر خۆرئاوادا) داریوش شایگان

ئەردەڵان عەبدوڵڵا لە ناوەڕاستی نەوەتەکاندا بوو کاتێک من و زۆرێک لە هاوڕێکانم، زۆر هۆگری تێڕوانین و بەرهەمەکانی بیرمەندی گەورەی عیراقی « هادی عەلەوی» بووین، هادی عەلەوی لە بیرمەندە چەپەکانی ئەوکات جیاواز تر بوو ، دژی هەموو کولتووری رۆژهەڵات و ئیسلام نەدەوسستایەوە، بگرە بە پێچەوانەوە زیاتر دژایەتی کولتوری رۆژئاوایی دەکرد. یەکێک لەو قسانەی کە من لێوەی فێربووم ئەوە بوو: پەیامی زۆربەی ...

زیاتر »

هۆكارییه‌كانی ئه‌رستۆ له‌ نێو «كاروانی بێ كۆتایی» مه‌حمود مه‌لا عیززه‌ت دا

پ.د.زاهیر له‌تیف كه‌ریم به‌شی‌ یه‌كه‌م – كورته‌یه‌ك له‌لێكۆڵینه‌وه‌كه‌: ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ خۆی له‌دوو كرداری سه‌ره‌كیدا ده‌بینێته‌وه‌,یه‌كه‌میان ئه‌و چوار جۆره‌ی كه‌ئه‌رستۆ بۆ تێگه‌یشتنه‌ هۆكارییه‌كان دایناوه‌.دوهه‌میان پراكتیكه‌كردنی به‌رهه‌مێكی دیاری نووسه‌ر وسیاسه‌تمه‌دار,مه‌حمودی مه‌لا عیززه‌ت به‌نێوی»كاروانی بێ كۆتایی»ئه‌وه‌یش به‌پێی ئه‌و چوار جۆره‌ی كه‌ئه‌رستۆ دایناوه‌ .گه‌ر چاوێك بخشێنین به‌ناوه‌ڕۆكی ئه‌م به‌رهه‌مه‌ فیكری وسیاسی وئه‌ده‌بییه‌ی نووسه‌ردا ئه‌وا به‌ئاشكرا ئه‌و چوار مه‌رجه‌ی كه‌ئه‌رستۆ ئاماژه‌ی پێداوه‌ وكاریشی له‌سه‌ر كردووه‌ ...

زیاتر »

«ئامین» دەچێتە ڤیستیڤاڵی سینەمایی کان

ئەڵمانیا، بورهان ئەمین گەنجێکی بەسةلیقەی کورد لە تاراوگە فلمێکی کورتی سینەمایی دەرهێناوەو لەفیستیڤاڵی بەناوبانگی جیهانی «کان» دا بانگێشتنامەی بۆ هاتوەو بەشداری ئەو کێبڕکێیە دەکات. « ئامین» ئەو فیلمە کوردیە ١٥ خولەکیەیە کە لەلایەن « پافڵ سەرهەنگ» کوردی دانیشتوی وڵاتی هۆڵەنداوە دەرهێندراوە، باس لە پەنابەرێک دەکات کە لە هۆڵەندا دەژیت، زۆر هەوڵ دەدا تێکەڵی ژیان و کۆمەلگای ئەو وڵاتەبێ و کارێک ...

زیاتر »

زمان چۆن په‌یدابووه‌؟

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (15) ئاشکرایه‌، کاتێ ئه‌م گه‌ردوونه‌ درووستبووه‌ و مرۆ له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی په‌یدابووه‌، سه‌ره‌تا مرۆ قسەی ‌نەکردووە. به‌ڵکوو هه‌ر ته‌نیا، به‌ هۆی لاساییکردنه‌وه‌ی ڕووداوه‌کانی سرووشت‌ و به‌ هێماکردن، ئه‌وه‌ی ویستوویه‌تی، ده‌ریبڕیوه‌ و هه‌رچی چۆنێبێ، یه‌کدیان تێگه‌یاندووه‌. پاشان یه‌که‌مین جار، مرۆ هه‌وڵیداوه‌، ئه‌وه‌ی ده‌یه‌وێ، به‌ هۆی وێنه‌کێشانه‌وه‌، به‌رانبه‌ره‌که‌ی خۆی تێبگه‌یه‌نێ، چونکه‌ نه‌یتوانیوه‌، به‌ قسه‌کردن هه‌ستی خۆی ده‌ربڕێ. به‌ڵام ...

زیاتر »

مژده‌ ده‌قیقی: وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بی نابێ ره‌نگ و بۆی وه‌رگێڕانی پێوه‌ دیاربێت

مژده‌ ده‌قیقی یه‌كێكه‌ له‌ وه‌رگێڕه‌ ژنه‌ به‌ تواناكانی ئێران، زیاتر بایه‌خ به‌ وه‌رگێڕانی ژنه‌ داهێنه‌ر و به‌ تواناكانی جیهان ده‌دات و له‌ ئینگلیزییه‌وه‌ بۆ فارسی ته‌رجه‌مه‌ ده‌كات، خۆی به‌ وه‌رگێڕێكی ئه‌ده‌بی ده‌زانێ و زۆربه‌ی تواناكانی بۆ وه‌رگێڕانی چیرۆك و رۆمان ته‌رخانكردووه‌. بیست ساڵ زیاتره‌ سه‌رقاڵی وه‌رگێڕانه‌ و به‌رهه‌مه‌ وه‌رگێڕدراوه‌كانی له‌ بیست كتێب تێپه‌ڕیون، له‌م دیداره‌دا باسی وه‌رگێڕان ده‌كات و به‌تایبه‌تیش ...

زیاتر »

مه‌كسیم گۆڕكی و ئه‌ده‌بی منداڵان

ره‌زا شوان به‌شێكی زۆر له‌ كه‌ڵه‌ نووسه‌رانی جیهانی شاعیران، چیرۆكنووسان، رۆماننووسان، شانۆنووسان منداڵانیان فه‌رامۆش نه‌كردووه‌، به‌شێك له‌ نووسینه‌كانیان، به‌ تایبه‌تی بۆ منداڵان نووسیووه‌، به‌ شێوازێكی ئاسانتر و كورتتر و به‌ زمانێكی شیرین بۆیان داڕشتوون، له‌وانه‌ش تۆڵستۆی، چارلـز دیكنز، ڤیكتۆر هۆگۆ، پووشكین، ئۆسكارد وایڵد، تاگوور، مه‌كسیم گۆڕكی، ئه‌حمه‌د شه‌وقی … له‌ شاعیرانی كوردیش ئه‌حمه‌دی خانی، فایه‌ق بێكه‌س، پیره‌مـێرد، زێـوه‌ر، گـۆران، هـه‌ژار ...

زیاتر »

بێسنوور، له‌ نێوان په‌یوه‌ندی دوێنێ و ئه‌مڕۆدا

د. كه‌یفی ئه‌حمه‌د* هه‌ر له‌و كات و ساته‌ی مرۆڤ پێی ناوه‌ته‌ ‌سه‌ر رووی ئه‌م گه‌ردوونه‌، به‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كان له‌ نێو تاكه‌كانیدا په‌یوه‌ندی دروستكردووه‌، ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ش بۆ ئه‌وه‌ بووه‌، كه‌ بتوانێ به‌رده‌وامی به‌ ژیانی رۆژانه‌ و مانه‌وه‌ی له‌سه‌ر زه‌وی بدات، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ مرۆڤ له‌ ڕووی ژماره‌وه‌ زیادی كردووه‌ و به‌سه‌ر كون و قوژبنه‌كانی گه‌ردووندا بڵاوبۆته‌وه‌ و گروپ و كۆمه‌ڵگه‌ ...

زیاتر »