سەرەکی » ئەدەب و هونەر » پزیشكی لادێ

پزیشكی لادێ

فرانس كافكا

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم

زۆر شڵه‌ژابووم، سه‌فه‌رێكی خێرام له‌به‌ربوو. له‌ گوندێك له‌ دووری شانزه‌ كلیۆمه‌تره‌وه‌ نه‌خۆشێك كه‌ حاڵی خراپ بوو چاوه‌ڕێم بوو. فه‌زای دوور و درێژی نێوان من و نه‌خۆشه‌كه‌ به‌ به‌فر و با و بۆران ته‌نرابوو. گالیسكه‌یه‌كم هه‌بوو، سووكه‌ڵه‌، به‌جووتێ تایه‌ی گه‌وره‌وه‌، رێك ئه‌و شته‌بوو كه‌ به‌كه‌ڵكی رێگای گونده‌كانی ئێمه‌ ده‌هات. پاڵتۆ کەوڵەکەم له‌به‌ركرد، جانتای شته‌كانم گرت به‌ده‌ستمه‌وه‌ و له‌ناو حه‌وشه‌كه‌دا وه‌ستام و ئاماده‌ی سه‌فه‌ر بووم. به‌ڵام ئه‌سپێك له‌ ئارادا نه‌بوو، ئه‌سپ. ئه‌سپه‌كه‌ی خۆم شه‌وی پێشوو له‌م زستانه‌ سه‌هۆڵبه‌ندانه‌دا له‌ هیلاكیدا تۆپیبوو. كچۆڵه‌ خزمه‌تكاره‌كه‌ له‌ گونده‌كه‌ ده‌گه‌ڕا بۆ ئه‌وه‌ی به‌ هیمه‌ت بێ یان به‌ قیمه‌ت ئه‌سپێكم بۆ په‌یدا بكات. به‌ڵام هه‌وڵه‌كه‌ی بێسوود بوو، ده‌مزانی. وه‌ستابووم، تیامابووم، به‌فر له‌سه‌رم ده‌باری و سات له‌ دوای سات زیاتر به‌ عه‌رده‌كه‌وه‌ ده‌نووسام. كچۆڵه‌كه‌ له‌ناو ده‌رگای حه‌وشه‌كه‌دا ده‌ركه‌وت، هه‌ر خۆی بوو، فانۆسه‌كه‌ی راوه‌شاند. به‌ڵێ، له‌م كاته‌ ناخۆشه‌دا بۆ سه‌فه‌رێكی ئاوا چ كه‌سێ ئه‌سپی خۆی ده‌دات به‌ هیمه‌ت؟ جارێكیتر درێژیی و پانیی حه‌وشه‌كه‌م دا به‌پێوه‌. هیچم نه‌دۆزییه‌وه‌. تیامابووم. له‌ خۆمه‌وه‌ له‌قه‌یه‌كم كێشا به‌ ده‌رگا شكاوه‌كه‌ی گه‌وڕی به‌رازه‌كاندا كه‌ ساڵه‌هابوو به‌ به‌تاڵیی مابۆوه‌. ده‌رگاكه‌ له‌سه‌ر گرێژه‌نه‌كه‌ی خولایه‌وه‌، كرایه‌وه‌ و داخرایه‌وه‌. گه‌رما و بۆنێكی وه‌كو بۆنی ئه‌سپ هاته‌ ده‌ره‌وه‌. فانۆسێكی كز كه‌ له‌ناو گه‌وڕی به‌رازه‌كاندا به‌ په‌تێكدا هه‌ڵواسرابوو، ده‌جووڵایه‌وه‌. له‌ناو ئه‌و گه‌وڕه‌ ته‌نگ و تاریكه‌دا پیاوێك، به‌ دووچاوی شین و روخسارێكی جوانه‌وه‌، چوارمشقی دانیشتبوو. به‌ چوار چنگۆڵه‌ هاته‌پێشه‌وه‌ و پرسی: «ئه‌سپه‌كان له‌ گالیسكه‌كه‌ ببه‌ستم؟»نه‌مده‌زانی چی بڵێم. ته‌نیا سه‌رم دانه‌واند بۆ ئه‌وه‌ی بزانم جگه‌ له‌ خۆی چ شتێكی تر له‌ گه‌وڕی به‌رازه‌كاندایه‌. كچۆڵه‌ خزمه‌تكاره‌كه‌ له‌ ته‌نیشتمه‌وه‌ وه‌ستابوو وتی: «پیاو نازانێت له‌ ماڵی خۆیدا چی هه‌یه‌.» هه‌ردووكمان پێكه‌نین.

كابرای مه‌یته‌ر هاواری كرد: «ئه‌ی برا، ئه‌ی خوشكێ!» دوو ئه‌سپ، دوو وڵاخه‌به‌رزه‌ به‌ كه‌فه‌ڵی به‌هێزیانه‌وه‌، سمكۆڵانیان بوو، وه‌كو حوشتر سه‌ره‌ جوانه‌كانی خۆیان دانه‌واند. له‌ش و لاریان ده‌می گه‌وڕی به‌رازه‌كانی پڕكرد و ته‌نیا به‌هێزی كێشمانی له‌ش و لاریان هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌. پاشان، به‌ لاقی كشاو و هه‌ڵمێكی خه‌ست كه‌ له‌ له‌ش و لاریان به‌رز ده‌بۆوه‌ یه‌كسه‌ر راست وه‌ستان. وتم: «یارمه‌تی بده‌«، كچۆڵه‌كه‌ ملكه‌چانه‌ یه‌كسه‌ر رایكرده‌ پێشه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ره‌شمه‌كه‌ی بداته‌ ده‌ست. به‌ڵام هه‌ر كه‌ لێی نزیك بۆوه‌، مه‌یته‌ر كچۆڵه‌كه‌ی له‌ باوه‌ش كرد و توند روخساری خۆی به‌ روخسارییه‌وه‌ نوساند. كچۆڵه‌ به‌ ترسه‌وه‌ قیژاندی و په‌نای بۆ من هێنا.

گۆنای به‌هۆی فشاری دوو ریز ددانه‌وه‌، سوورببۆوه‌ و روشابوو. به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ هاوارم كرد: «حه‌یوان، گیانت بۆ قامچی ده‌خورێت؟» به‌ڵام یه‌كسه‌ر ئه‌وه‌م هاته‌وه‌یاد كه‌ ئه‌و له‌ بێگانه‌یه‌ك زیاتر نییه‌، بێگانه‌یه‌ك كه‌ نازانم له‌ كوێوه‌ هاتووه‌ و له‌م بگره‌و به‌رده‌یه‌دا كه‌ كه‌س نه‌یتوانی یارمه‌تیم بدات، یارمه‌تیم ده‌دات. وه‌ك ئه‌وه‌ی بیروڕامی خوێندبێته‌وه‌، هه‌ڕه‌شه‌كه‌می له‌ دڵ نه‌گرت و له‌ كاتی به‌ستنه‌وه‌ی ئه‌سپه‌كاندا به‌ گالیسكه‌كه‌وه‌ ته‌نیا یه‌ك جار ئاوڕیدایه‌وه‌. پاشان وتی: «سواربه‌.»راستی كه‌ هه‌موو شتێك ئاماده‌بوو. ده‌بینم هه‌رگیز سواری گالیسكه‌یه‌ك نه‌بووم كه‌ ئه‌سپه‌كانی ئه‌وه‌نده‌ جوان بێت، به‌ خۆشییه‌وه‌ سوار ده‌بم. ده‌ڵێم: «من لێی ده‌خوڕم، تۆ شاره‌زای رێگاكه‌ نیت.» ده‌ڵێت: «به‌ڵێ. من هه‌ر سوار نابم، من لای رۆزا ده‌مێنمه‌وه‌.» رۆزا هاوار ده‌كات: «نه‌خێر»، وه‌ك ئه‌وه‌ی هه‌ستی كردبێت چ چاره‌نووسێك چاوه‌ڕێی ده‌كات، راده‌كات بۆ ناو ماڵه‌كه‌، پاشان زڕه‌ی زنجیر و داخستنی قفڵه‌كه‌م دێته‌گوێ. ده‌بینم وێڕای ئه‌وه‌ش گڵۆپی راڕه‌وه‌كه‌ پاشان به‌ خێرایی گڵۆپی هه‌موو ژووره‌كان ده‌كوژێنێته‌وه‌ كه‌ دۆزینه‌وه‌ی مه‌حاڵ ده‌بێت. ده‌ڵێم: «تۆ له‌گه‌ڵ من دێی، ئه‌گه‌ر نا ئه‌م سه‌فه‌ره‌ ناكه‌م هه‌رچه‌نده‌ په‌له‌شه‌. به‌ هیچ جۆرێك ئاماده‌ نیم به‌ به‌های ئه‌م سه‌فه‌ره‌ كچۆڵه‌كه‌ به‌ تۆ بسپێرم.» ده‌ڵێت: «ده‌ی!» و ده‌سته‌كانی به‌یه‌كدا ده‌دات. گالیسكه‌كه‌ وه‌كو پارچه‌ ته‌خته‌یه‌ك كه‌ له‌ناو لافاودا بێت له‌ جاده‌كه‌ هه‌ڵده‌كه‌نرێت. ده‌بیستم كه‌ ده‌رگای ماڵه‌كه‌م له‌به‌رده‌م هێرشی مه‌یته‌ره‌كه‌دا ورد و خاش ده‌بێت. پاشان چاو و گوێم پڕ ده‌بێت له‌ لووره‌ی بایه‌ك كه‌ به‌ یه‌ك ئاست ده‌چێته‌ ناو هه‌سته‌كانمه‌وه‌. هه‌ڵبه‌ته‌ ته‌نیا ساتێك.

چونكه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی حه‌وشه‌ی نه‌خۆشه‌كه‌ رێك له‌ به‌رامبه‌ر ماڵه‌كه‌مدا بێت، ده‌قه‌یه‌ك دوای ئه‌وه‌ ده‌گه‌مه‌ ئه‌وێ. ئه‌سپه‌كان به‌ ئارامی وه‌ستاون. به‌فربارین وه‌ستاوه‌. هه‌موو شوێنێك مانگه‌شه‌وه‌. دایك و باوكی نه‌خۆشه‌كه‌ له‌ ماڵه‌كه‌ راده‌كه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌. خوشكی نه‌خۆشه‌كه‌ له‌ دوایانه‌وه‌یه‌. ته‌قریبه‌ن به‌ باوه‌ش من له‌ گالیسكه‌كه‌ ده‌هێننه‌ ده‌ره‌وه‌. له‌ قسه‌ تێكه‌ڵ و پێكه‌ڵه‌كانیان هیچ هه‌ڵناكڕێنم. هه‌وای ژووی نه‌خۆشه‌كه‌ بۆ هه‌ناسه‌دان ناشێت. ئاگردانه‌كه‌ وازی لێهێنراوه‌ و دوكه‌ڵ ده‌كات. بڕیار ده‌ده‌م په‌نجه‌ره‌كه‌ بكه‌مه‌وه‌، به‌ڵام یه‌كه‌مجار ده‌مه‌وێت سه‌یرێكی نه‌خۆشه‌كه‌ بكه‌م. لاوازه‌، تای نییه‌، نه‌ گه‌رمه‌، نه‌ سارد. چاوانی هیچی لێ ناخوێنرێته‌وه‌. كوڕێژگه‌كه‌ بێ كراس له‌ ژێر په‌تووه‌كه‌وه‌ سه‌ر ده‌رده‌هێنێت و هه‌ڵده‌سێت. باوه‌ش به‌ملمدا ده‌كات. به‌ گوێمدا ده‌چرپێنێت: «دكتۆر، بیه‌ڵه‌ بابمرم.» سه‌یری ده‌وروبه‌ر ده‌كه‌م. كه‌س گوێی له‌ قسه‌كه‌ی نه‌بووه‌.

دایك و باوكی بێده‌نگ چه‌میونه‌ته‌وه‌ و چاوه‌ڕێی رای منن. خوشكه‌كه‌ی كورسییه‌كی بۆ جانتاكه‌م هێناوه‌ته‌ پێشه‌وه‌. جانتاكه‌ ده‌كه‌مه‌وه‌ و له‌ناو كه‌لوپه‌له‌كانمدا سه‌رقاڵی گه‌ڕان ده‌بم. كوڕێژگه‌كه‌ له‌سه‌ر سیسه‌مه‌كه‌یه‌وه‌ به‌رده‌وام ده‌ست ده‌جووڵێنیت و داواكه‌ی خۆیم بیرده‌هێنێته‌وه‌. گیره‌یه‌ك ده‌گرم به‌ ده‌ستمه‌وه‌، له‌به‌ر رووناكی مۆم سه‌یری ده‌كه‌م و دایده‌نێمه‌وه‌. به‌ ناشكورییه‌وه‌ بیرده‌كه‌مه‌وه‌: «به‌ڵێ، له‌م جۆره‌ حاڵه‌تانه‌دا مه‌گه‌ر خودا فریامان بكه‌وێت، ئه‌سپێكیان نییه‌ بینێرن، چونكه‌ ئیشه‌كه‌ په‌له‌یه‌، ئه‌سپی دووه‌میش بخه‌نه‌ پاڵی و مه‌یته‌رێكیشمان بده‌نێ.» تازه‌ له‌م ده‌قه‌یه‌دا رۆزام بیرده‌كه‌وێته‌وه‌. چی بكه‌م؟ چۆنچۆنی رزگاری بكه‌م؟ چۆنچۆنی له‌ دووری ئه‌م شانزه‌ كلیۆمه‌تره‌وه‌ له‌ ژێر ئه‌و مه‌یته‌ره‌ ده‌ریبێنم، ئه‌ویش به‌م ئه‌سپه‌ سه‌ركه‌شانه‌ی له‌ گالیسكه‌كه‌میان به‌ستووه‌؟ ئه‌سپه‌كان به‌ رێگایه‌ك بۆ منی نه‌ناس ده‌میان شل كردووه‌، نازانم چۆن په‌نجه‌ره‌كانیان له‌ ده‌ره‌وه‌ كردۆته‌وه‌، هه‌ریه‌كه‌یان له‌ په‌نجه‌ره‌یه‌كه‌وه‌ سه‌ریان ده‌رهێناوه‌ و به‌بێ گوێدان به‌هاتوهاواری خێزانه‌كه‌ له‌ نه‌خۆشه‌كه‌ راماون. ده‌ڵێی بۆ داوه‌ت بانگم ده‌كه‌ن. بیرده‌كه‌مه‌وه‌: «هه‌ر ئێستا ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌.»

به‌ڵام رێگه‌ ده‌ده‌م خوشكی نه‌خۆشه‌كه‌ به‌ حسابی ئه‌وه‌ی له‌ گه‌رمادا وڕ و گێژبووم، پاڵتۆ کەوڵەكه‌م له‌به‌رداكه‌نێت. گڵاسێك مه‌شروبی «ره‌م-Rum»م بۆ دێنن. پیره‌مێرده‌كه‌ ده‌كێشێت به‌ شانمدا. پێشكه‌شكردنی گه‌نجی ماڵه‌وه‌ی پاڵنه‌ری ئه‌و ره‌فتاره‌ خۆمانه‌یه‌یه‌. وه‌كو ئاماژه‌ی ناخۆمه‌وه‌ سه‌رده‌جووڵێنم. له‌ بازنه‌ی ته‌نگی خه‌یاڵی پیره‌مێرده‌كه‌دا دڵم به‌یه‌كدا دێت، ته‌نیا له‌به‌رئه‌مه‌ نامه‌وێ «ره‌م»ه‌كه‌ بخۆمه‌وه‌. دایك لای سیسه‌مه‌كه‌وه‌ وه‌ستاوه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی بانگم بكات بۆ ئه‌و گۆشه‌یه‌. ده‌چمه‌ پێشه‌وه‌، له‌ كاتێكدا یه‌كێك له‌ ئه‌سپه‌كان سه‌ری به‌ره‌و بنمیچی ژووره‌كه‌ گرتووه‌ و به‌ قایمی ده‌حیلێنێت، سه‌ر ده‌خه‌مه‌ سه‌ر سنگی كوڕێژگه‌كه‌ و له‌ بن ریشه‌ ته‌ڕه‌كه‌مدا راده‌چڵه‌كێت. له‌وه‌ دڵنیا ده‌بمه‌وه‌ كه‌ هه‌ستم پێكردبوو: كوڕێژگه‌كه‌ عه‌یبی نییه‌. هه‌ڵبه‌ته‌ سووڕی خوێنی كه‌مێك ناڕێكه‌. دایكه‌ دڵسۆزه‌كه‌ی سكی پڕكردووه‌ له‌ قاوه‌. به‌ڵام به‌هه‌رحاڵ نه‌خۆش نییه‌ و چ باشتر كه‌ به‌ یه‌ك په‌له‌پیتكه‌ له‌ سیسمه‌كه‌ی بێته‌ ده‌ره‌وه‌. من چاكسازی جیهان نیم، كه‌واته‌ لێده‌گه‌ڕێم له‌ سیسه‌كه‌مه‌یدا بمێنێته‌وه‌. من دكتۆری قایمقامییه‌تم. به‌ ته‌واوی ئیش و كاری خۆم ده‌كه‌م، تا ئه‌وه‌ی جاریوایه‌ له‌ سنووریش ده‌رده‌چێت. مووچه‌كه‌شم به‌شم ناكات، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا بۆ هه‌ژاران ده‌ست و دڵ كراوه‌م و درێغی له‌ خزمه‌تكردنیان ناكه‌م. بێگومان ده‌بێت رۆزام له‌ بیر بێت. پاشان ره‌نگه‌ كوڕێژگه‌كه‌ راست بكات.

خۆشم پێم ناخۆش نییه‌ بمرم. لێره‌، له‌م زستانه‌ بێكۆتاییه‌دا، چی بكه‌م! ئه‌سپه‌كه‌م تۆپیوه‌ و له‌ دێكه‌دا كه‌سێك نییه‌ ئه‌سپه‌كه‌ی خۆیم به‌ هیمه‌ت بداتێ. ناچارم بۆ گالسیكه‌كه‌ له‌ گه‌وڕی به‌رازه‌كان ئه‌سپ ده‌ركه‌م.

ئه‌گه‌ر به‌ڕێكه‌وت ئه‌م ئه‌سپانه‌ نه‌بوونایه‌، ناچار ده‌بووم دوو به‌رازی مێ یانی دوو مالۆس له‌ گالیسكه‌كه‌م ببه‌ستم. به‌ڵێ، ئاوایه‌. رووم له‌ خێزانه‌كه‌یه‌ و سه‌ر راده‌وه‌شێنم. ئه‌وان ئاگایان له‌م كێشانه‌ نییه‌. ئه‌گه‌ر ئاگاشیان لێبوایه‌ باوه‌ڕیان نه‌ده‌كرد. نووسینی چاره‌سه‌ر ئاسانه‌، به‌ڵام هێشتنه‌وه‌ی لێكتێگه‌یشتن له‌گه‌ڵ ئه‌م گروپه‌دا قورسه‌. به‌هه‌رحاڵ ئیشه‌كه‌م لێره‌ ته‌واو بووه‌. ئه‌مجاره‌ش له‌ خۆڕایی هه‌راسانیان كردم. له‌گه‌ڵ ئه‌م ره‌فتاره‌یاندا راهاتووم. هه‌موو قه‌زاكه‌ به‌هۆی زه‌نگی شه‌وانه‌وه‌ ئه‌شكه‌نجه‌م ده‌ده‌ن. به‌ڵام ئه‌فسووس كه‌ ئه‌م جاره‌ ناچاربووم ده‌ستبه‌رداری رۆزا بم، ئه‌و كچۆڵه‌ جوانه‌ی كه‌ ساڵه‌هایه‌ له‌ به‌رامبه‌ر گوێپێنه‌دانی مندا له‌ ماڵه‌كه‌مدا خزمه‌تی كردووه‌. ئه‌م قوربانیدانه‌ی له‌ راده‌به‌ده‌ر گه‌وره‌یه‌. ناچارم به‌هه‌ر فێڵێك بێت قه‌ناعه‌ت به‌ خۆم بكه‌م بۆ ئه‌وه‌ی هێرش بكه‌مه‌ سه‌ر ئه‌م خێزانه‌ی كه‌ ناتوانن رۆزام بۆ بگێڕنه‌وه‌. به‌ڵام كاتێ جانتاكه‌م داده‌خه‌م و ئاماژه‌ بۆ پاڵتۆ کەوڵەکەم ده‌كه‌م، خێزانه‌كه‌ له‌ ده‌وری یه‌ك كۆده‌بنه‌وه‌. باوك گڵاسه‌ ره‌م-ه‌كه‌ی به‌ده‌سته‌وه‌ گرتووه‌ و بۆنی ده‌كات، دایكیش كه‌ ره‌نگه‌ له‌ من نائومێد بووبێ-به‌ڕاست ئه‌م جه‌ماعه‌ته‌ چاوه‌ڕێی چی ده‌كه‌ن-به‌ چاوی پڕگریانه‌وه‌ لێوی خۆی ده‌گه‌زێ و خوشكی نه‌خۆشه‌كه‌ش ده‌سڕێكی خوێناوی هه‌ڵده‌سوڕێنێ. هه‌ستده‌كه‌م له‌ بارودۆخێكی ئاوادا ئاماده‌م ئه‌وه‌ قبووڵ بكه‌م كه‌ له‌وانه‌یه‌ كوڕێژگه‌كه‌ نه‌خۆش بێت.

به‌ره‌و لای ده‌چم. وه‌ها زه‌رده‌خه‌نه‌م بۆ ده‌كات ده‌ڵێی باشترین سوپم بۆ هێناوه‌-وای، ئێستا هه‌ردوو ئه‌سپه‌كه‌ ده‌حیلێنن. ده‌ڵێی له‌ جیهانی باڵاوه‌ فه‌رمان گه‌یشتووه‌ به‌م هاتوهاواره‌ پشكنینی نه‌خۆشه‌كه‌ ئاسان بكه‌ن-ده‌گه‌مه‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی كوڕێژگه‌كه‌ نه‌خۆشه‌. لای راستی له‌شییه‌وه‌، له‌ لاقه‌برغه‌ی، برینێك ده‌می كردۆته‌وه‌ كه‌ هێنده‌ی له‌په‌ ده‌ستێك ده‌بێت كه‌ (گۆشتی-Rosa)*یه‌ و له‌ دووره‌وه‌ دیاره‌. گۆشتییه‌ك كه‌ ناوه‌كه‌ی ره‌نگاو ره‌نگه‌، قووڵاییه‌كه‌ی ره‌شه‌، قه‌راغه‌كه‌ی روونتر، په‌ڵه‌خوێنی ورد بڵاوبۆته‌وه‌. وه‌كو كانزای سه‌ر خاكێك كه‌ ده‌می كردبێته‌وه‌. له‌ نزیكه‌وه‌ خراپتر دێته‌به‌رچاو. كێ ده‌توانێ شتێكی وا ببینێ و سه‌ر بانه‌دات؟ چه‌ند كرمێكی گه‌وره‌ و درێژ هێنده‌ی په‌نجه‌ تووته‌ی من، سوور و خوێناوی، له‌ناو برینه‌كه‌دا ماونه‌ته‌وه‌. به‌ سه‌ری بچووك و سپی و قاچی زۆر بچووكه‌وه‌ به‌ره‌و رووناكی ده‌كشێن. كوڕێژگه‌ داماوه‌كه‌، كه‌س هیچی له‌ ده‌ست نایه‌ت بۆ تۆ.

من برینه‌ گه‌وره‌كه‌ی تۆم دۆزییه‌وه‌. ئه‌و گوڵه‌ی كه‌ به‌لا ته‌نیشتته‌وه‌یه‌ ده‌تكوژێت. خێزانه‌كه‌ خۆشحاڵن. جموجووڵی من ده‌بینن. خوشك به‌ دایك ده‌ڵێ من ده‌ستبه‌كاربووم، دایك به‌ باوك، باوك به‌و میوانانه‌ ده‌ڵێت كه‌ له‌سه‌ر نووكه‌پێ وه‌ستاون، بۆ پاراستنی هاوسه‌نگییان ده‌ستیان به‌هه‌ردوولادا كردۆته‌وه‌ و له‌ ده‌رگا كراوه‌كه‌وه‌ كه‌ تریفه‌ی مانگ رووناكی كردۆته‌وه‌ دێنه‌ ژووره‌وه‌. كوڕێژگه‌كه‌ كه‌ به‌بینینی ئه‌و هه‌موو جموجووڵه‌ له‌برینه‌كه‌یدا سه‌ری سوڕماوه‌. به‌ده‌م قوڵپی گریانه‌وه‌، به‌ده‌نگێك كه‌ قووتی ده‌داته‌وه‌ ده‌ڵێت: «رزگارم ده‌كه‌یت؟» خه‌ڵكی ئه‌م ناوچه‌یه‌ ئاوان. هه‌میشه‌ داوای شتی مه‌حاڵ له‌ دكتۆر ده‌كه‌ن. باوه‌ڕ و قه‌ناعه‌تی كۆن له‌ناوچووه‌. قه‌شه‌ خانه‌نشین بووه‌ و جبه‌ی رێوڕه‌سمی خواپه‌رستیی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك پارچه‌ پارچه‌ ده‌كات. به‌ڵام داوا له‌ دكتۆر ده‌كات به‌ ده‌ستی ناسكی نه‌شته‌رگه‌ریی خۆی هه‌موو شتێك بكات. زۆر باشه‌، تۆ هه‌ر چۆنێكت ده‌وێت: من خۆبه‌خش نیم، به‌ڵام ئه‌گه‌ر حه‌زده‌كه‌یت له‌ بواری مه‌به‌ستی پیرۆزدا ئیشم پێبكه‌یت، به‌گیان و رۆح ئاماده‌م، چی هه‌یه‌ له‌مه‌ باشتر؟ پزیشكی كۆنی گوند، ئه‌و پزیشكه‌ی خزمه‌تكاره‌كه‌ی له‌ ده‌ستداوه‌! و دێن، خێزان ریشسپیانی ناوچه‌كه‌، رووتم ده‌كه‌نه‌وه‌، گروپێكی كوڕی قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی له‌گه‌ڵ مامۆستایه‌كدا له‌ پێش مناڵه‌كانی تره‌وه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ماڵه‌كه‌دا ریز بوون و به‌ میلۆدییه‌كی زۆر ساده‌ ئه‌م ده‌قه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێننه‌وه‌:

«رووتی بكه‌نه‌وه‌، سه‌لامه‌ت ده‌بێت،
ئه‌گه‌ر سه‌لامه‌ت نه‌بوو، له‌ناوی به‌رن!
جگه ‌له‌ دكتۆرێك هیچ نییه‌، جگه ‌له‌ دكتۆرێك هیچ نییه‌.»

رووتم ده‌كه‌نه‌وه‌.په‌نجه‌ ده‌كه‌م به‌ناو ریشمدا، به‌ ملكه‌چییه‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی گوێ به‌ هیچ بده‌م خوێنسارد سه‌یری جه‌ماعه‌ت ده‌كه‌م. ته‌واو ئارام، به‌سه‌ر هه‌مواندا زاڵم و هه‌روا ده‌مێنمه‌وه‌. به‌ڵام بێسووده‌. چونكه‌ سه‌ر و قاچه‌كانم ده‌گرن و ده‌مخه‌نه‌ سه‌ر سیسمه‌كه‌ و لای دیواره‌كه‌وه‌ له‌ نزیك برینه‌كه‌، رامده‌كێشن. پاشان هه‌موویان له‌ ژووره‌كه‌ ده‌چنه‌ ده‌ره‌وه‌. ده‌رگاكه‌ داده‌خه‌ن. ئاوازه‌كه‌ ده‌بڕێت. په‌ڵه‌ هه‌وره‌كان روخساری مانگ داده‌پۆشن. سیسمه‌كه‌ گه‌رمایی به‌له‌شم ده‌دات. كه‌لله‌ی ئه‌سپه‌كان سێبه‌رئاسا له‌و جامخانه‌یه‌دا كه‌ په‌نجه‌ره‌ و ده‌رگایه‌ دێت و ده‌چێت. ده‌نگێك به‌ گوێمدا ده‌چرپێنێت: «ده‌زانی، من متمانه‌م به‌ تۆ نییه‌. له‌ جێگایه‌ك مێشكی تۆشیان تێك داوه‌. تۆ به‌پێی خۆت نه‌هاتووی له‌ جیاتی یارمه‌تی سیسه‌مه‌كه‌ی منیشت ته‌نگ كردووه‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌مه‌رگدام. ده‌مه‌وێ چاوانت ده‌ربێنم.» ده‌ڵێم: «به‌ڵێ، مایه‌ی شه‌رمه‌. به‌ڵام، به‌هه‌رحاڵ من پزیشكم ده‌ڵێی چی بكه‌م؟ باوه‌ڕ بكه‌، بۆ منیش ئاسان نییه‌.» «ده‌ڵێی ئه‌م عوزره‌ی تۆ قبووڵ بكه‌م؟» ئاخ، ده‌ڵێی چاره‌ نییه‌، هه‌میشه‌ ناچارم ته‌سلیم بم. به‌ زامێكی جوانه‌وه‌ هاتمه‌ دنیاوه‌. هه‌موو رێگاكه‌ توێشووم ئه‌مه‌ بوو و به‌س.» ده‌ڵێم: «هاوڕێی لاو، به‌هه‌ڵه‌دا چووی. روانینی تۆ سنوورداره‌. من، منێك كه‌ له‌ دوور و نزیكه‌وه‌ له‌ ژووری هه‌ر نه‌خۆشێك بووم، پێت ده‌ڵێم: برینه‌كه‌ی تۆ ئه‌وه‌نده‌ش سه‌خت نییه‌. به‌ دوو گورزی ته‌ور دروست بووه‌. زۆر كه‌س برینی لاقه‌برغه‌یان هه‌یه‌، كه‌ نه‌ك هه‌ر له‌ ته‌ور نزیك نه‌بوونه‌ته‌وه‌، ته‌نانه‌ت ده‌نگیشیان له‌ دارستاندا نه‌بیستووه‌.» «به‌ڕاستی وایه‌، یان به‌ ته‌مای كڵاو بكه‌یته‌ سه‌رم بۆ ئه‌وه‌ی ئاگام له‌ «تا»كه‌ نه‌مێنێت؟» «به‌ڕاستی وایه‌. قسه‌ی شه‌ره‌فی پزیشكی ره‌سمی قبووڵ بكه‌.» كوڕێژگه‌كه‌ قبووڵی كرد و بێده‌نگ بوو. ئێستا كاتی ئه‌وه‌ هاتبوو له‌ خه‌یاڵی رزگاركردنی خۆمدا بم. ئه‌سپه‌كان له‌ شوێنی خۆیان نه‌جووڵابوون و وه‌ستابوون. به‌ خێرایی جلوبه‌رگ و پاڵتۆ و جانتاكه‌م حازر كرد. نه‌مده‌ویست به‌ جل له‌به‌ركردن كات بكوژم. ئه‌گه‌ر ئه‌سپه‌كان وه‌كو كاتی هاتن خێرا بوونایه‌، به‌كردار له‌م پێخه‌فه‌وه‌ خۆم هه‌ڵده‌دا بۆ سه‌ر پێخه‌فه‌كه‌ی خۆم.

یه‌كێك له‌ ئه‌سپه‌كان ملكه‌چانه‌ لای په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ خۆی كێشایه‌ دواوه‌. جلوبه‌رگه‌كانم به‌كۆمه‌ڵ هه‌ڵدایه‌ ناو گالیسكه‌كه‌وه‌. پاڵتۆكه‌م دوورتر رۆیشت. ته‌نیا به‌قۆڵێكی به‌قولاپێكدا هه‌ڵواسرا. ئه‌وه‌نده‌ به‌س بوو. خۆم هه‌ڵدایه‌ سه‌ر یه‌كێ له‌ ئه‌سپه‌كان، ره‌شمه‌كه‌ شل و شێواو به‌ زه‌وییه‌كه‌دا ده‌كشا. ئه‌سپه‌كان باش به‌یه‌كه‌وه‌ نه‌به‌سترابوون. گالسیكه‌كه‌ به‌ملاو به‌ولادا لار ده‌بۆوه‌ و پاشه‌و پاش ده‌هات و پاڵتۆكه‌ له‌ دوای دواوه‌ به‌سه‌ر به‌فره‌كه‌دا ده‌كشا: «ده‌یی!» په‌له‌م نه‌بوو. هێواش، وه‌كو پیره‌مێرد له‌ناو ده‌شتێكی به‌فردا جووڵاین. ماوه‌یه‌كی زۆر له‌ دوای گۆرانییه‌كی تازه‌، گۆرانییه‌كی نابه‌جێی مناڵان ده‌نگی ده‌دایه‌وه‌. «نه‌خۆشه‌كان، خۆشحاڵ بن، له‌ پێخه‌فدا پزیشكیان بۆ خه‌واندوون!»

به‌م شێوه‌یه‌ هه‌رگیز ناگه‌مه‌ ماڵه‌وه‌. عیاده‌ به‌ڕه‌ونه‌قه‌كه‌م له‌ ده‌ستچووه‌. جێگر به‌تاڵان بردوێتی. به‌ڵام هیچی ده‌ستناكه‌وێت. چونكه‌ ناتوانێت جێگای من بگرێته‌وه‌. ئه‌و مه‌یته‌ره‌ ره‌زاقورسه‌ش ئێستا له‌ ماڵه‌كه‌ی من حه‌شر ده‌كات. رۆزا قوربانی ئه‌وه‌. نامه‌وێت ئه‌و دیمه‌نه‌ بهێنمه‌ به‌رچاوم. منی پیر، رووت و قووت، له‌ به‌رامبه‌ر سه‌هۆڵبه‌ندانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ هیچ و پووچه‌دا، به‌ گالیسكه‌یه‌كی زه‌مینی و ئه‌سپی نا زه‌مینی سه‌رگه‌ردان بووم. پاڵتۆكه‌م به‌ دوای گالیسكه‌كه‌دا هه‌ڵواسراوه‌، ده‌ستم پێی ناگات و هیچ كام له‌ كه‌سوكاری پڕ جۆش و خرۆشی نه‌خۆشه‌كه‌ یارمه‌تیم ناده‌ن. هه‌ڵخه‌ڵه‌تای! هه‌ڵخه‌ڵه‌تای! كه‌ یه‌كجار دوای ده‌نگدانه‌وه‌ی نابه‌جێی زه‌نگی شه‌وانه‌ی كڵێسا كه‌وتی، به‌هه‌ڵه‌داچووی ئیتر ناشتوانیت راستی بكه‌یته‌وه‌.

*Rosa-رۆزا هه‌م نیشانه‌ی برینی نه‌خۆشه‌كه‌یه‌ «به‌ مانای گۆشتی» و هه‌م ناوی كچه‌ خزمه‌تكاره‌كه‌یه‌.

سه‌رنج: له‌ ژماره‌كانی داهاتوودا شرۆڤه‌ی ئه‌م چیرۆكه‌ بڵاوده‌كه‌ینه‌وه‌.

سه‌رچاوه‌: داستانهای كوتاه كافكا، ترجمه‌ علی اصغر حداد ص188-194

 

 138 جار بینراوە