سەرەکی » ئەدەب و هونەر » فڕینی پیدرۆ له‌ بێكۆتادا

فڕینی پیدرۆ له‌ بێكۆتادا

ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت

ئه‌نه‌له‌یز و وه‌رگێڕانی: یوسف عزه‌دین

كورته‌ ئه‌نه‌له‌یزێكی تێكستی فڕینی پیدرۆ له‌ بێكۆتادا
(نووسه‌ر ئه‌وه‌ ده‌نووسێت كه‌ ده‌توانێت و خوێنه‌ریش ئه‌وه‌ ده‌خوێنێته‌وه‌ كه‌ ده‌یه‌وێت) بۆرخیس.

ئه‌م تێكسته‌ گێڕانه‌وه‌ی نووسه‌ری ئه‌رژه‌نتینی ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت، به‌سه‌رهاتی ئه‌و پیاوه‌یه‌ كه‌ با له‌گه‌ڵ خۆی بردی، تێكستێكه‌ ده‌یه‌وێت قه‌ناعه‌تت پێبكات كه‌ هه‌ر به‌ راستی كه‌سێك هه‌یه‌ و ناوی پیدرۆیه‌ و پاش تووش بوونی به‌ نه‌خۆشییه‌كی نه‌ناسراو و ده‌ستنیشان نه‌كراو له‌ رووی زانستییه‌وه‌، هێدی هێدی كێشی به‌ره‌و كه‌م بوون و دابه‌زین ده‌چێت و تا دواجار وه‌ك په‌ڕی باڵنده‌ یان باڵۆنێك با ده‌توانێت به‌رزیبكاته‌وه‌ و له‌گه‌ڵ خۆی بیبات!؟

دانه‌ری ئه‌م تێكسته‌ له‌گه‌ڵ شاراوه‌ترین و كاریگه‌رترین خه‌ونی دێرینی بنیاده‌مه‌كاندا مامه‌ڵه‌ ده‌كات. ئه‌ویش حه‌ز و خولیای فڕینه‌. توانیویه‌تی ناوازه‌ترین تێكستێكی ریالیزمی جادووییمان بۆ بخوڵقێنێت و له‌ فه‌زایه‌كی فراوان و به‌رینی داهێنه‌رانه‌دا، فڕینی پیدرۆ بكاته‌ رووداوێكی نامه‌ئلوف و سامناك!؟

ده‌كرا خودی نووسه‌ر، ئه‌م بیرۆكه‌ ناوازه‌ و سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌ی كه‌ به‌ دابه‌زین و كه‌مبوونه‌وه‌ی كێشی پیدرۆ ده‌ستپێده‌كات و دواجار ده‌بێته‌ هۆكاری به‌رزبوونه‌وه‌ و فڕینی. له‌ نووسینه‌وه‌ی نۆڤڵێت و نۆڤێللا و رۆمانێكدا به‌كاربهێنێت، به‌ڵام ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت وای نه‌كردووه‌ و ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش بیه‌وێت ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ بدزێت و له‌ ژانرێكی ئه‌ده‌بیدا ته‌وزیفی بكات، به‌بێ ئاماژه‌دان و كه‌شفكرنی سه‌رچاوه‌ی دزییه‌كه‌ی، ته‌سه‌ورده‌كه‌م پێش هه‌ر شتێك، بێ ئه‌ده‌بی و بێ رێزی به‌رانبه‌ر به‌ خوێنه‌رانی خۆی كردووه‌. كه‌واته‌ هه‌رگیز نه‌یویستووه‌ بۆ ئه‌و خوێنه‌ره‌ نموونه‌ییه‌ بنووسێت كه‌ ئیمبێرتۆ ئیكۆ باسی لێوه‌كردووه‌!؟ یان ته‌سه‌وری نه‌كردووه‌، خوێنه‌رێكی زیره‌ك هه‌بێت و دزییه‌كه‌ی كه‌شف بكات، ئیتر لێره‌وه‌ هه‌موو دیواره‌كانی ئه‌و كۆشكه‌ی ساڵانێكه‌ به‌ دزینی ئه‌ده‌بیاتی جیهانی پێكه‌وه‌ی ناوه‌، وه‌ك پوولی دۆمینۆ یه‌ك له‌ دوای یه‌ك ده‌ڕوخێت!؟

ئاشكراشه‌ دزین جیایه‌ له‌ كه‌وتنه‌ ژێر كاریگه‌ری، یان ئیلهام وه‌رگرتن له‌ نووسه‌رانی تر و یان زۆر شێوازی تری رێگه‌پێدراوی ئاشكرا، وه‌ك ته‌وزیفكردنه‌وه‌ی فیكره‌یه‌ك به‌ ئاماژه‌كردن به‌ ئه‌سڵ و فه‌سڵی سكچڕاڵه‌ نێرێتیڤه‌كه‌ی و دانه‌ره‌كه‌ی. وه‌ك جه‌لاله‌ددینی رۆمی ده‌فه‌رموێت: هه‌رچییه‌ك فێربووین به‌ هه‌ڵه‌كانیشمانه‌وه‌، له‌ عه‌تاره‌وه‌ فێربووین. مه‌به‌ستی له‌ عاریف و شاعیر. عه‌تاری دانه‌ری لۆژیكی باڵنده‌یه‌.

ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت، زۆر به‌ ساده‌یی و بێ گرێ و گۆڵ، به‌ خوڵقاندنی فانتازیایه‌كی تایبه‌ت و تا رادده‌یه‌ك هاوشێوه‌ی ئه‌و ئاڵوگۆڕه‌ی به‌سه‌ر كه‌سایه‌تی گریگۆری سامسای كه‌سایه‌تی نۆڤێللای مه‌سخ- ی كافكادا دێت، ئاڵوگۆڕێكی تایبه‌ت به‌سه‌ر پیدرۆی كه‌سایه‌تی سه‌ره‌كی كورته‌ نێرێتیڤی، فڕینی پیدرۆ له‌بێكۆتادا دێت. هه‌رچه‌ند پیدرۆ وه‌ك گریگۆری سامسا، نابێته‌ قالۆنچه‌؟! به‌ڵكو پیدرۆ هه‌ر پیدرۆیه‌، له‌ شكڵ و شێوه‌ بنیاده‌مییه‌كه‌ی خۆیدایه‌ و گه‌وره‌ترین گرفتیشی دابه‌زینی به‌رده‌وامی كێشێتی، تا كار ده‌گاته‌ به‌رزبوونه‌وه‌ و فڕینی. ئیتر به‌ ناچاری پیدرۆ داوا له‌ ژنه‌كه‌ی ده‌كات: (-هیبه‌ بێزه‌حمه‌ت لاقم به‌ دۆڵابی كتێبه‌كانه‌وه‌ ببه‌سته‌ره‌وه‌. تا پزیشكه‌كه‌ دێت و چاره‌یه‌ك بۆ ئه‌م ده‌رده‌ی من ده‌بینێته‌وه‌.

هیبه‌ گوریسێكی قه‌وی و په‌یژه‌یه‌كی هێنا، به‌ توندی گوریسه‌كه‌ی به‌لاقییه‌وه‌ گرێدا و توند به‌ره‌وخوار رایكێشا. جه‌سته‌ی له‌ بنمیچه‌كه‌ جودا بۆوه‌ و وه‌ك باڵۆنێك به‌نێو ژووره‌كه‌دا فڕی و پاشان نیشته‌وه‌.)

ئه‌و گه‌مه‌یه‌ی ئه‌م نووسه‌ره‌ ئه‌رژه‌نتینییه‌ له‌گه‌ڵ خوێنه‌ری ده‌كات، جیاوازه‌ له‌گه‌ڵ زۆر شێوازی دیكه‌ی نووسینی ئه‌ده‌بیات، كه‌ كه‌م تا زۆر و له‌ زۆر كاتدا به‌ مه‌به‌ستی درێژكردنه‌وه‌ی مه‌ودای تێكست، كۆمه‌ڵێك وه‌سفی بێ كه‌ڵك و په‌ره‌گرافی زیاده‌ و دیالۆگی به‌زیاد تێ ئاخنراو و هه‌ندێك شتی تری تێكه‌ڵ ده‌كرێت. تا هێنده‌ی نووسه‌ر مه‌به‌ستییه‌تی درێژببێته‌وه‌.

له‌م تێكسته‌ و تێكسته‌ نێرێتیڤه‌كانی تریشیدا، ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت له‌ پانتاییه‌كی زۆر به‌رته‌سك و له‌ میانی كه‌مترین وشه‌و ده‌ربڕیندا. فراوانترین و به‌رینترین شێوازه‌كانی گێڕانه‌وه‌ ده‌خوڵقێنێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی له‌م تێكسته‌دا، پیدرۆ تا ئه‌وپه‌ڕی فڕین. له‌ بێكۆتادا ده‌فڕێت و كۆتایی تێكسته‌كه‌ش ده‌بێته‌ سه‌ره‌تا و ده‌سپێكێكی تری گێڕانه‌وه‌كه‌ و به‌ ته‌واویی خوێنه‌ر رووبه‌ڕووی چه‌ندین پرسیاری دیكه‌ ده‌كاته‌وه‌!؟

ئه‌لبێرتۆ مانگوێل ده‌ڵێت:
( كاتێك كیبڵینگ به‌ گه‌نجی له‌ هیندستان، هه‌وه‌ڵین نێرێتیڤه‌كانی خۆی نووسی، ده‌با په‌یوه‌ست بایه‌ به‌و مه‌ودایه‌ی كه‌ رۆژنامه‌یه‌ك بۆی دیاری ده‌كرد. بابڵێین رۆژنامه‌كه‌ رێی داوه‌ له‌ نووسینه‌كه‌یدا هه‌زار وشه‌ تێپه‌ڕنه‌كات. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سه‌ركه‌وتوو بوو له‌ نووسینی ئه‌و تێكسته‌ ناوازانه‌دا، كاتێك پانتایی نووسین به‌رته‌سك كرایه‌وه‌. واتای ئه‌وه‌ نییه‌ ناتوانیت بنووسیت؟!.)

كه‌واته‌ هه‌رچه‌ند درێژدادڕی و زۆربڵێی قه‌واره‌یه‌كی به‌رچاو له‌ دنیای ئه‌ده‌بیاتی گێڕانه‌وه‌دا داگیر ده‌كات، به‌تایبه‌تیش ئێستا، به‌ڵام هه‌میشه‌ كه‌م تا زۆر كۆمه‌ڵێك نووسه‌ری زۆر باش له‌ دنیای ئه‌ده‌بیاتدا هه‌بوون، كه‌ توانیویانه‌ له‌ مه‌ودای كۆمه‌ڵێك وشه‌ و په‌ره‌گرافی دیاریكراودا، فه‌زایه‌كی زۆر گه‌وره‌تر و كاریگه‌رتر له‌ فه‌زای زۆرێك له‌ رۆمانه‌ درێژه‌كان بخوڵقێنن! ئه‌نریك ئه‌ندرسن ئه‌مبێرت، یه‌كێكه‌ له‌و گێڕه‌ڕه‌وه‌ ده‌گمه‌نانه‌ی كه‌ به‌مه‌به‌ست و له‌ پێناو دروستكردنی شێوازێكی نوێی گێڕانه‌وه‌ی ئه‌نتی. به‌ هه‌ر درێژدادڕی و زۆربڵێیه‌ك، جۆرێك له‌ كورت و چڕ و پوختكردنه‌وه‌ی هاوچه‌رخانه‌ی له‌ دنیای گێڕانه‌وه‌دا دا‌هێناوه‌ كه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ هه‌ڵتده‌داته‌ ده‌ریایه‌كی بێ كۆتا له‌ مانا و ده‌لاله‌ت و سیمبۆل و خوێندنه‌وه‌یه‌كی نوێی كه‌ڵچه‌ریانه‌، بۆ هه‌موو ئه‌وه‌ی له‌ دنیادا ده‌گوزه‌رێ!؟

چه‌ند سه‌یره‌ هێدی هێدی پیاوێك كێشی كه‌م بكات و دواجار بفڕێت!؟ چه‌ند سه‌یره‌ پێویست بكات وه‌ك باڵۆنێك به‌ په‌تێك به‌ شوێنێكه‌وه‌ شه‌ته‌كی بده‌یت، یان به‌ده‌ستته‌وه‌ بیگریت و بترسیت له‌وه‌ی كه‌ نابێت په‌ته‌كه‌ت له‌ ده‌ست ده‌ربچێت، چونكه‌ بوونی ئه‌و په‌ته‌ له‌ ده‌ستدا گره‌نتی مانه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سه‌یه‌ لای تۆ و له‌ نێو خانه‌واده‌ و كۆمه‌ڵه‌كه‌یدا.

ده‌شێت خوێندنه‌وه‌یه‌كی سه‌رپێی تێكستی فڕینی پیدرۆ له‌ بێكۆتادا، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر خوێنه‌ره‌كه‌ی وریا و به‌ڵه‌د نه‌بێت له‌ دۆزینه‌وه‌ی كۆده‌كاندا، به‌لاڕێدا بمانبات و نه‌زانین ئه‌م تێكسته‌ چه‌ند سامناكه‌ و بگره‌ زۆر سامناكتره‌ له‌و به‌یانییه‌ی كه‌ گریگۆری سامسای تێدا ده‌بێته‌ قالۆنچه‌ و دواتر چۆن ده‌نگی ده‌گۆڕێت و چۆن چۆنی له‌ شه‌رماندا له‌ پشت كه‌لوپه‌له‌كانی ژووره‌كه‌یدا خۆی ده‌شارێته‌وه‌ و چۆن چۆنی وامان لێده‌كات، وه‌ك خۆی هه‌ست به‌ نامۆبوون و ترازانه‌ ئه‌نتۆلۆژی و كولتووری و ژیارییه‌كان بكه‌ین.

پیدرۆ له‌ جوگرافیایه‌كی به‌رفراوانتر به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ پانتایی ژووره‌كه‌ی كه‌سایه‌تی سه‌ره‌كی نۆڤێللای مه‌سخ هه‌ڵده‌سووڕێت؟ به‌ڵام سامناكیی كێش سووكبوونی به‌رده‌وامی و ترسی له‌ فڕین، به‌ جۆرێكه‌ كه‌ خوێنه‌ر ده‌زانێت، فڕین لای ئه‌و كاره‌سات و نه‌گبه‌تی و به‌ربوونه‌وه‌و خزان و هه‌ڵدێرانه‌ بۆ نێو بۆشاییه‌كی بێكۆتا!؟

نووسه‌ری ئه‌م تێكسته‌ له‌ ساڵی 1910دا هاتۆته‌ دنیاوه‌ و له‌ 2000دا كۆچی دوایی كردووه‌ و له‌ دنیای ئه‌ده‌بیاتی جیهانیدا نووسه‌رێكی به‌ نامێیه‌ و تێكست و كتێبه‌كانی له‌وانه‌ كتێبی (میتۆده‌كانی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌ده‌بی) و (كورته‌ نێرێتیڤ / تیۆر و ته‌كنیك) وه‌رگێڕدراونه‌ته‌ سه‌ر زۆربه‌ی زمانه‌ زیندووه‌كانی دنیا.

له‌ زانكۆی هارڤاردی ئه‌مریكی ئوستادی ئه‌ده‌بیات بووه‌ و له‌ ساڵی 1967دا بۆته‌ ئه‌ندامی ئه‌كادیمیای ئه‌مریكی و له‌ ساڵی 1987یشدا بۆته‌ ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بیاتی ئه‌رژه‌نتین.

***
فڕینی پیدرۆ له‌ بێكۆتادا
دوو مانگه‌ وه‌ك خۆیه‌تی، تا ئه‌وپه‌ڕی مه‌ترسیداربوون ده‌رده‌داره‌، پزیشكه‌كه‌ی له‌م حاڵه‌ی بێزاره‌، چونكه‌ هێشتاكه‌ نه‌خۆشییه‌كه‌ی پیدرۆ، جۆرێكی په‌نهان و نه‌ناسراوه‌. هه‌ر بۆیه‌ نه‌یتوانی چاره‌سه‌ری بكات و چاكبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشه‌كه‌شی دایه‌ ده‌ست قه‌ده‌ر و ئه‌ویش ورده‌ ورده‌، ئارامی دڵ و ده‌روون و ئه‌و سوكنایه‌تییه‌ی كه‌ له‌ ده‌ستی دابوو، به‌ ده‌ست هێنایه‌وه‌. به‌ڵام زۆر له‌ڕو لاواز بوو بوو، ئه‌مه‌ش هه‌موو شتێك بوو. پاش چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك له‌ خۆ مه‌ڵاسدانی له‌ نێو جێگه‌دا، به‌ ته‌واوی شیفای بۆ هات و چاك بۆوه‌. هه‌وڵیده‌دا بیر له‌ له‌ڕ و لاوازییه‌كه‌ی نه‌كاته‌وه‌، به‌ڵام كاتێك گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ی هه‌ست به‌كێشی خۆی نه‌كات، به‌ ژنه‌كه‌ی وت:

هه‌ست ده‌كه‌م رند و ته‌ندروستیم باشه‌. به‌ڵام نازانم بۆ وا هه‌ست ده‌كه‌م، رواڵه‌ت و شێوه‌م هیچ پێوه‌ندییه‌كی به‌ منه‌وه‌ نه‌بێت!! كێشم سووك و لۆژه‌ لۆژ هه‌ر ده‌ڵێی خه‌ریكه‌ رۆحم جه‌سته‌م جێ بهێڵێت.

پیر بوویت (له‌وه‌ڵامدا ژنه‌كه‌ی وتی.)

ئێستا پێده‌چێت وابێت.
له‌سه‌رخۆیی خۆی پاراست و له‌ پانتایی خانووه‌كه‌یدا له‌ جموجۆڵدا به‌رده‌وام بوو. خواردنی دایه‌ مریشكان و ئالیكی له‌به‌رده‌م به‌رازه‌كان رۆكرد، پاشان قه‌فه‌زی چۆله‌كه‌كانی به‌ ره‌نگێكی كه‌سك بۆیه‌ كرد، دواتر دار و ته‌خته‌كه‌ی بڕیه‌وه‌ و به‌ عه‌ره‌بانه‌یه‌كی یه‌ك چه‌رخه‌یی كه‌ له‌ گه‌راجه‌كه‌وه‌ هێنابووی گواستییه‌وه‌.

رۆژان ده‌ڕواو جه‌سته‌ی پیدرۆ تا دێت سووكه‌ڵه‌تر ده‌بێت. شتێكی زۆر نامۆیه‌. چاڵ و كلۆریی و بۆشاییه‌ك له‌ ناوه‌وه‌ڕا، وای لێكردبوو هه‌ست به‌ خاوبوونه‌وه‌یه‌كی بێزاركه‌ر بكات. ئه‌م خاوبوونه‌وه‌یه‌ی به‌ باڵۆن و بڵقه‌هه‌وا ده‌چوو.

به‌ توانستێكی باڵا، توانی باز هه‌ڵبداته‌ سه‌ر دیواره‌كه‌ و به‌ په‌ڕاندنی پێنج پله‌، به‌ سه‌ر په‌یژه‌كه‌دا سه‌ركه‌وێت و به‌ خۆ هه‌ڵدانێك سێوێكی له‌ به‌رزایی دره‌خته‌كه‌ كرده‌وه‌.

(-خاسبوونه‌وه‌ت له‌ نه‌خۆشی، له‌ جاران زێده‌تر ده‌چێته‌ پێش!!)
پیدرۆ زۆر ترسا، خێرایی جموجۆڵی، تووشی دڵه‌ڕاوكێی كرد، چونكه‌ به‌لای ئه‌وه‌وه‌ ئه‌و خێرایی جموجۆڵه‌ی كه‌ هه‌یبوو شتێكی ئاسایی نه‌بوو. به‌بێ ویستی خۆی له‌سه‌ر ئه‌م ریتمه‌ به‌رده‌وام بوو. رۆژێكیان له‌ بازدانێكدا سه‌ركه‌وتوو بوو كه‌ به‌سه‌ر پانتایی مه‌یدانی خانووه‌كه‌یانه‌وه‌، له‌ هه‌وادا به‌ هه‌ڵواسراوی مایه‌وه‌. ئه‌مه‌ شتێكی نائاسایی بوو، به‌ڵام جێگه‌ی سه‌رسامی نه‌بوو.

ئه‌و سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌ی كه‌ به‌سه‌ریدا هات، له‌و به‌یانییه‌دا بوو كه‌ وه‌ك هه‌ر به‌یانییه‌كی تر، راهاتبوو به‌وریایی و ئاگاییه‌وه‌ هه‌نگاو به‌ره‌و ته‌ویله‌ی ئه‌سپه‌كان بنێت. چونكه‌ ده‌یزانی یه‌ك پێداكێشانی بنه‌پێی به‌ عه‌رددا، به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ڵبه‌زێته‌وه‌ و به‌ درێژایی هۆڵی ته‌ویله‌ی ئه‌سپه‌كان به‌ هه‌وادا بفڕێت. هه‌ر بۆیه‌ قۆڵی لێ هه‌ڵكرد و پاش ئه‌وه‌ی خۆی دایه‌ پاڵ قه‌دی دره‌خته‌كه‌، ده‌ستی دایه‌ ته‌وره‌كه‌ و له‌ ناكاو خۆی به‌ فڕێدراوی دوور له‌ ته‌وره‌كه‌ بینییه‌وه‌. ته‌وره‌كه‌ هه‌ڵیخه‌ڵه‌تاند. هه‌ستی كرد كه‌ ئیدی ده‌فڕێت. تاوێك راوه‌ستا، تا بڕوانێته‌ جێگیربوونی ته‌وره‌كه‌. ئینجا هێنده‌ی به‌رزایی بنمیچه‌كه‌ له‌ هه‌وادا به‌رزبۆوه‌، وه‌ك په‌ڕێك هه‌وای پانكه‌ به‌رزی كردبێته‌وه‌، كه‌وته‌ فڕین و پاشان به‌ هێوری گه‌ڕایه‌وه‌ و جارێكی تر له‌ شوێنجێگه‌یه‌كی سه‌ر عه‌رده‌ ره‌ق و ته‌قه‌كه‌ ئۆقره‌ی گرت. به‌ده‌نه‌ی كه‌وته‌ له‌رزین و كاتێك باوه‌شی به‌ قه‌دی دره‌خته‌كه‌دا كردبوو، ره‌نگی مردوو له‌ رووكاری نیشت.
خێرا ژنه‌كه‌ی گه‌یشته‌ لای.

هیبه‌، هه‌ڵگه‌ڕامه‌وه‌ و به‌ره‌و ئاسمان فڕیم!.

قسه‌ی پڕوپووچ! هیچ بنیاده‌مێك نییه‌ به‌ره‌و ئاسمان هه‌ڵگه‌ڕێته‌وه‌. چیت لێ به‌سه‌رهاتووه‌!؟
پیدرۆ ده‌ستی كرد به‌ باس و خواسی ئه‌وه‌ی به‌ سه‌ریدا هاتبوو، تا قه‌ناعه‌تی پێبهێنێت. به‌ڵام ژنه‌كه‌ی باوه‌ڕی به‌ روودانی ئه‌و موعجیزه‌یه‌ نه‌كرد و سه‌ركۆنه‌ی كردو وتی:

ئه‌مه‌ت بۆیه‌ به‌سه‌ردا هات، چونكه‌ هه‌میشه‌ بیر له‌وه‌ ده‌كه‌یته‌وه‌ ببیته‌ یاریزانێكی سێرك. چاوه‌ڕێی ئه‌مه‌م لێده‌كردیت. ئه‌زیزه‌كه‌م یه‌ك بازی له‌م جۆره‌، رۆژێك له‌ رۆژان ملت ده‌شكێنێت.

نا.. نا.. (پیدرۆ جه‌ختی كرده‌وه‌).. من ئێستا لێره‌وه‌ ده‌خزام و ئاسمان له‌لای من وه‌ك هه‌ڵدێرێكی لێهاتبوو!
پیدرۆ ده‌ستی له‌ نێو قه‌دی ئه‌و دره‌خته‌ به‌ردا كه‌ خۆی پێ راگیركردبوو، باوه‌شی كرد به‌ ژنه‌كه‌یدا و له‌ رێگه‌ی به‌ره‌و ماڵه‌وه‌یاندا، كردییه‌ كۆڵه‌كه‌ی خۆڕاگیركردنی.

مێرده‌ خۆشه‌ویسته‌كه‌م (هیبه‌ وتی).
له‌ كاتێكدا باوه‌شی به‌ جه‌سته‌یدا كردبوو، وه‌ك ئه‌وه‌ی حه‌یوانێكی بچووك بێت، ئاوا ده‌یگوشی. خوازیاربوو، به‌ره‌و مێرگه‌كه‌ هه‌ڵبێت و له‌وێنده‌ر خۆی حه‌شار بدات.

پیاوه‌كه‌، تۆ منیش له‌گه‌ڵ خۆتدا راده‌كێشیت. ئه‌وه‌تا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵفڕین، هه‌ڵده‌به‌زیته‌وه‌!.

ده‌بینیت، چه‌ند ترسناكه‌ له‌ مه‌وداكانی بینین بترازێیت! هیبه‌ ته‌نها یه‌ك جووڵه‌ی سانا و سه‌فه‌ری ئاسمان ده‌ست پێده‌كات.

ده‌مه‌و عه‌سر، پیدرۆ به‌ هێمنی دانیشتبوو، گاڵته‌وگه‌په‌كانی رۆژنامه‌یه‌كی ده‌خوێنده‌وه‌، له‌ ناكاو له‌ ناخه‌وه‌ توند پێكه‌نی. ئه‌م پێكه‌نینه‌ رۆچووه‌ نێو هه‌ناوییه‌وه‌ و پاشان وه‌ك بڵقێك، به‌ چه‌شنی خستنه‌كاری بزووێنه‌ری مه‌كینه‌یه‌ك، له‌ هه‌ڵكشانی به‌ره‌و سه‌ریدا ته‌قه‌ی لێهه‌ڵسا. خۆشنوودیی و شادییه‌كه‌ی، به‌فڕینی بووه‌ ترس و هاواركردن.

هیبه‌ به‌خێرایی فریای كه‌وت و توانی لایه‌كی پانتۆڵه‌كه‌ی بگرێت و به‌ره‌و زه‌مین رایكێشێت.

ئیدی هیچ گومانێكی نه‌ما. گیرفانه‌كانی پڕ له‌ بارسته‌ قورسایی. بزماری گه‌وره‌ و ورده‌ ئاسن و قوڕقوشم و به‌رد كرد.

به‌هه‌رحاڵ، ئه‌م سه‌نگ و قورساییانه‌، كێشێكی زۆریان بۆ جه‌سته‌ی زیادكرد. خواروخێچ به‌ پلیكانه‌كاندا به‌ره‌و ژووره‌كه‌ی رێی كرد.

به‌ ناڕه‌حه‌تی توانی جله‌كانی له‌به‌ر خۆی دابكه‌نێت. ژنه‌كه‌ی گیرفانه‌كانی له‌ سه‌نگ و قورسایی خاڵی كرده‌وه‌. پیدرۆ له‌سه‌ر جێگه‌كه‌ی راكشا، به‌ڵام چۆن ئه‌م دیو و ئه‌و دیو بكات له‌ پێخه‌فه‌كه‌یدا!؟ له‌ كاتێكدا ده‌ستی به‌ كۆڵه‌كه‌ی سیسه‌مه‌كه‌وه‌ گرتبوو، به‌ ژنه‌كه‌ی وت:

هیبه‌. ده‌بێت به‌ جێگیری بمێنمه‌وه‌، ناماقووڵه‌ نووساوی به‌ بنمیچی ژووره‌كه‌وه‌ بخه‌وم. سبه‌ینێ به‌یانی بانگهێشتی پزیشكه‌كه‌ بكه‌، تا بزانێ چیمه‌؟! تا سه‌قامگیر و جێگیر بم. هیچم لێ به‌سه‌رنایه‌ت. به‌ڵام كه‌مترین جووڵه‌ و له‌رزین ده‌مخاته‌ فڕین.

حه‌ز ده‌كه‌یت كه‌مێك به‌ره‌وسه‌ر به‌رزت بكه‌مه‌وه‌؟

نا سوپاس ئاوا باشه‌.

هیوادارم شه‌وێكی شاد به‌ڕێبكه‌ن.

هیبه‌ گڵۆپه‌كه‌ بكوژێنه‌ره‌وه‌.
به‌یانی كاتێك هیبه‌ چاوی كرده‌وه‌، پیدرۆی به‌ نووساوی به‌ بنمیچه‌كه‌وه‌ بینی، وه‌ك باڵۆن یان زارۆكێك به‌ باوه‌ش هه‌ڵگیرابێت خه‌فتبوو!.

پیدرۆ (هاواریكرد) له‌ بنمیچه‌كه‌ وه‌ره‌خوارێ.

پیدرۆ به‌ترس و تۆقینه‌وه‌ وه‌خه‌به‌رهات. گشت به‌شه‌كانی جه‌سته‌ی ده‌ئێشان. پێش ئه‌وه‌ی بخه‌وێت، ماوه‌یه‌كی زۆر له‌ژێر په‌تۆكه‌دا ئه‌ملاو ئه‌ولای كردبوو. ویستبووی خۆی ئاوه‌ژوو بكاته‌وه‌. هه‌وڵیدابوو به‌ره‌وسه‌ر خۆی هه‌ڵبدات، به‌ڵكو بكه‌وێته‌ خواره‌وه‌، به‌ڵام په‌تۆكه‌ی سه‌ری به‌ره‌و خواره‌وه‌ رایكێشابوو.

هیبه‌. بێزه‌حمه‌ت لاقم به‌ دۆڵابی كتێبه‌كانه‌وه‌ ببه‌سته‌ره‌وه‌. تا پزیشكه‌كه‌ دێت و چاره‌یه‌ك بۆ ئه‌م ده‌رده‌ی من ده‌بینێته‌وه‌.

هیبه‌ گوریسێكی قه‌وی و په‌یژه‌یه‌كی هێنا، به‌ توندی گوریسه‌كه‌ی به‌لاقییه‌وه‌ گرێدا و توند به‌ره‌وخوار رایكێشا. جه‌سته‌ی له‌ بنمیچه‌كه‌ جودا بووه‌وه‌ وه‌ك باڵۆنێك به‌نێو ژووره‌كه‌دا فڕی و پاشان نیشته‌وه‌.

ده‌ركه‌ی ژووره‌كه‌ كراوه‌بوو، ته‌وژمێكی هه‌وا جه‌سته‌ سووكه‌ڵه‌كه‌ی پیدرۆی گسك دا و وه‌ك په‌ڕێك به‌ره‌و په‌نجه‌ره‌كه‌ به‌رزیكرده‌وه‌. هه‌موو ئه‌مه‌ به‌خێراییه‌كی سه‌رسامكه‌ر روویدا.

كاتێك گوریسه‌كه‌ له‌ نێو ده‌ستی خلیسكا، هیبه‌ قیژاندی. ده‌یبینی چۆن مێرده‌كه‌ی به‌ په‌نجه‌ره‌كه‌دا چووه‌ ده‌رێ و لۆژه‌ لۆژ وه‌ك باڵۆنێكی ره‌نگا و ره‌نگ، به‌ ئاسمانی ئه‌و به‌یانییه‌دا، توند و خێرا به‌ره‌و سه‌ر به‌رزبۆوه‌. دووركه‌وته‌وه‌ تا بووه‌ خاڵێك و پاشان له‌به‌ر چاوان بزربوو.

ژێده‌ر
1- سه‌رچاوه‌ی وه‌رگێڕانه‌كه‌مان https://www.almothaqaf.com/index.php?option=com_content&view=article&id=62942&catid=162&Itemid=305

2- سه‌رچاوه‌ی نێرێتیڤه‌كه‌ به‌زمانی زگماكی نووسه‌ره‌كه‌یhttps://ciudadseva.com/texto/el-leve-pedro/

 348 جار بینراوە