سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » عیراق، لەنێوان بیابان و كێڵگەی بەرژەوەندییەكاندا

رای ئازاد

عیراق، لەنێوان بیابان و كێڵگەی بەرژەوەندییەكاندا

ئەو وڵاتەی ناوی عیراقە، لە گۆشەنیگای خواست و داگیركاریی وڵاتانی بیانییەوە، تاكو دڵ پێی خۆش بێت جوان و بەبڕشت و خاوەن داهاتی زۆر و زەوەندە، بەڵام لە روانگەی ژیانی ناوخۆیی و پێكەوە ژیان و شەڕی مەزهەبی و نەتەوەییەوە، وڵاتێكە تاكو لێی دووربین و بە مەودای زۆر لێی هەڵبێین، كەمە و هێشتا دەمانەوێت زیاتر و زۆرتر عیراق بخەینە پشت خەیاڵ و بیركردنەوەكانمانەوە.

هەموو وڵاتان و زلهێزەكان، تاكو ئەو كاتەی لە دەرەوەی عیراق و خێروبێری عیراقەوەن، عیراق وەكو بیابان و خاكێكی وشك و بێ بەرهەمی رۆشنبیریی و ژیری و سیاسی و ئەمنی و ئابووری و زۆر شتی دیكەش دەزانن، یەكەم وڵاتێكی جیهانی كە عیراقی وەك بیابان و خاكێكی داخراو ناوبردووە ئەمریكایە، لە جەنگی یەكەمی كەنداودا لە17ی كانوونی دووەمی 1991 كە ئەمریكا ویستی عیراق لە كوێت وەدەربنێت، ئەمریكا ئەو هێرشە ناودەنێت «گەردەلوولی بیابان»، دوای ئەو جەنگە و جارێكی دیكە ئەمریكا لە 16ی كانوونی یەكەمی 1998 كە گورزێکی چوار رۆژەی لە رژێمی پێشوو وەشاند، ئەو پرۆسەیەشی ناونا «رێویی بیابان» لە روانگەی ئەم ناوانەوە كە ئەمریكا خاكی عیراق بە بیابان و وشكایی ناودەبات، عیراق سەردەمانێك خاكی بیابان ئاسا و بێبەرهەم دەبێت بۆ ئەمریكا، بەڵام دواتر و لە پرۆسەی ئازادكردنی عیراقدا ئەم خاكە دەگۆڕێت بۆ كێڵگەی سەوزی بەرهەم و بەرژەوەندیی و داهاتی باش بۆ هەمان وڵات، ئێستاش ئەوەی جیاوازی نێوان ئەم خاكەیە لەنێوان هاووڵاتیان و وڵاتانی زلهێز و بەرژەوەندییەكانیاندا ئەوەیە كە ئەم خاكە ئێستا بیابان نییە بۆ زلهێزەكان و سەوزەڵان بێت بۆ هاووڵاتیانی خۆی، بەڵكو جیاوازییەكە لەوەدایە كە مێرگ و سەوزەڵانی بەرژەوەندییە بۆ هەر وڵات و زلهێزێكی جیهانی و بیابانی دەستكەوتیشە بۆ گەلانی عیراق.

گۆڕینی خاكی عیراق لە بیابانەوە بۆ سەوزەڵانی بەرژەوەندیی و كێڵگەی دەوڵەمەند و پڕ بەرهەمی بەرژەوەندییە جۆربەجۆرەكان، تەنها لە خودی ئەمریكادا نەوەستا و ئێستا زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەیی و جیهانیی لەم كێڵگەیەدا پێكیانداداوە، لەدوای ساڵی 2003 وە بەدەردەكەوێت هەموو وڵاتان بۆ دەستگەشیتنیان بەم كێڵگە بەپیتە گەیشتنە عیراق جا ئیدی گەیشتنی هێز و هەژموون بێت یان گەیشتنی تارمایی سیاسی و لۆجستی بێت و لە رێگەی هێز و گروپی ناوخۆییەوە بێت.

بەمانایەكی دیكە پرۆسەی ئازادیی عیراق پرۆسەیەكی ئازادی نەبوو بۆ ناوخۆی عیراق بەپلەی یەكەم، بەڵكو پرۆسەیەك بوو بۆ ئازادبوون و دەستگەیشتنی هەندێك زلهێزی بیانی تا بتوانن لەم كێڵگە گەورە پڕ بەرهەم و دەوڵەمەندەدا بەئازادانە بارگەو بنەی خۆیان پڕ داهات بكەن و كەسیش نەتوانێت رێگریان لێ بكات، بێگومان بەداخەوە کە بەشێک لە گەلانی عیراق بۆ ئازادبوون لەگەڵ هاوپەیمانان هاوکاربوون.

گۆڕینی خاكی عیراق لە خاكێكی بیابان ئاساوە بۆ خاكێكی سەوزەڵانی بەپیت بۆ زلهێز و وڵاتانی جیهانیی، مانا و دەلالەتی زۆر لە خۆدەگرێت، یەكێك لەو دەلالەتانە بابەتی چەندێتی بەرژەوەندیی و چۆنییەتی پێگەی زلهێزەكانە. ناونانی عیراق بەبیابان واتە وێناكردنی خاكی عیراق وەك خاكێكی دوور لە ئاوەدانی و دوور لە یاسا و رێساكانی ژیان و مۆڵگەی مرۆڤایەتی، ئەم خاكە تاكو ئەو دەمەی لە دەرەوەی دەسەڵات و جووڵەی زلهێز و دەوڵەتانی خاوەن هەژموونەوە بێت، خاكێكی بێ پیت و خاكێكی دوور لە ژیان و ئاوەدانییە، بۆیە هەر كاتێكیش زلهێزەكان و وڵاتان ویستوویانە بگەنە عیراق بیانوویەكیان بۆ چارەسەركردنی بابەتەكانی ئازادی، سیستمی سیاسی، دیموكراسی، مافی مرۆڤ، پێكدادانی ناوخۆیی، دیكتاتۆری، تیرۆر و چەندان بواری دیكە هێناوەتەوە، ئەمەش واتا لە بیاباندا ئەو چەمكانە بوونیان نییە و دەبێت بۆیان هاوردە بكرێت.

 282 جار بینراوە