سەرەکی » ئاراستە » بۆچی نابێ خۆمان بكوژین؟

بۆچی نابێ خۆمان بكوژین؟

لە فارسییەوە: كوردەوان محەمەد سەعید

كەسی یەكەم: ئەگەر لە بیرتان بێت لە دانیشتنی پێشوودا باسی مێژووی زانستمان كرد و ئەو نموونە زاڵانەی لە سەردەمی شۆڕشی پیشەسازیدا بەربڵاو بوون، لەگەڵ گۆڕانكارییەكان و كاریگەریی هەموو ئەوانە لەسەر بێمانابوونی ژیان لە دنیای ئێمەدا، بەڵام لێرە بەدواوە دەمانەوێت رۆ بچینە باسی واتای ژیانەوە و بە كتێبێكی زۆر زۆر باش دەست پێدەكەین، ئەوەش كتێبەكەیە، جەنابتان بیناسێنن.

كەسی دووەم: كتێبی لەبارەی واتای ژیانەوە، نووسینی ویڵ دیورانت، وەرگێڕانی شەهابەدینی عەباسی، چاپی بیستەم، واتە تا ئێستا بیست جار چاپ كراوەتەوە.

كەسی یەكەم: لە راستیدا ئەم كتێبە ون ببوو، واتە ویڵ دیورانت ئەم كتێبە دەنووسێت و دوای چاپبوونی هەموو نوسخەكانی تەواو دەبێت و نامێنێت و ون دەبێت، دواتر كەسێك بە ناوی لیتێل نوسخەی دەستنووسی كتێبەكە پەیدا دەكات و لەم دواییانەدا دووبارە كتێبەكە چاپ دەكاتەوە، كتێبێكی زۆر باشە، ئەم كتێبە چیرۆكی خۆی هەیە، ویڵ دیورانت لە پێشەكی كتێبەكەیدا دەڵێ: ساڵی 1930 پیاوێكی دیوە چاكەت و پانتۆڵی لەبەردا بووە و زۆر پۆشتە بووە، ئەم پیاوە بە ویڵ دیورانتی وتووە: من ژیانم كۆتایی پێهاتووە لەبەر ئەوە پێویستە خۆم بكوژم، جەنابتان وەك فەیلەسوف و مێژوونووسێك چ پێشنیازێكت هەیە و چی دەڵێیت؟ تۆ كە دەیان بەرگی مێژووی شارستانیت نووسیوە، زۆر گەڕاویت، چ ئامۆژگارییەكت هەیە، یان چ پێشنیازێكت هەیە وا لە من بكات باوەڕم بە ژیان هەبێت؟ لە راستیدا ئەوە یەكێكە لە پرسیارە گرنگەكانی ژیان و فەلسەفە و ئەلبێر كامۆ-ش هەمان پرسیاری كردووە، پرسیارەكە ئەوەیە بۆچی نابێ خۆمان بكوژین؟ ویڵ دیورانت قسەی بۆ دەكات و هەوڵ دەدات ئارامی بكاتەوە، ئەوە دەكات، بەڵام نازانێ ئەم پیاوە خۆی دەكوژێت یان نا، بەڵام بیر لەوە دەكاتەوە، دەبێ وەڵامی كەسە گرنگەكانی جیهان چی بێت بۆ ئەم پرسیارە، لەبەر ئەوە دەست دەكات بە نامە ناردن بۆ كەسە گرنگەكانی جیهان، وەك گاندی، راسڵ، كەسانی جیاجیا، بەڵام هەموویان فەیلەسوف و نووسەر و سەركردەی سیاسی نین، لە نامەكاندا بە بۆچوونی من جوانترین وەڵام، وەڵامی زیندانییەكە كە حوكمی هەتاهەتایی دراوە، كەسێكە هەموو ژیانی دەبێ لە زینداندا بێت و ئەویش وەڵامی ئەو پرسیارە دەداتەوە، كە بۆ مانەوە و درێژەدان بە ژیان چ بەهایەك هەیە و دەبێ بیدۆزینەوە و وەك هیوای ژیان دەستی پێوە بگرین؟ دواتر قسەكانی خودی ویڵ دیورانت دەست پێدەكات، دوای ئەوەی وەڵامەكانی ریزبەندی كردووە و لە كۆتاییشدا كۆكراوەی بابەتەكە پێشكەش دەكات و دەڵێ: ئەگەر وەڵامی بۆچی بژین-ی ژیانت دۆزیبێتەوە، لەگەڵ هەر چۆنێتییەكی ژیاندا هەڵ دەكەیت، ئەوكات رەنج و ئازارەكانت واتا پەیدا دەكەن و ئەوەی بەهێزترت دەكات، ئەمە هۆكارە بۆ بەئاگاهاتنەوە.

گەڕان بەدوای وەڵامدا
كەسی دووەم: باشە چۆن دەتوانین بۆچییەكەی ژیان بدۆزینەوە؟
كەسی یەكەم: بە بۆچوونی من دەبێ ئەو ئازار‌ و ناخۆشییەی بەسەرمان هاتووە شی بكەینەوە، رەگەكانی بناسین، ئەمجارە هەوڵ بدەین ئەوەندەی لە توانادا بێت رێگە نەدەین ئەوەی بەسەر خۆماندا هاتووە بەسەر كەسانی دیكەشدا بێت، من مامۆستام، كارەكەم پڕە لە چیرۆك و بەسەرهات، یەكێك لە خوێندكارەكانم بەهۆی رووداوی ئۆتۆمبێلەوە لەدەست دا، دایك و باوكی لە پێشەوەی ئۆتۆمبێلەكەیان دانیشتبوون، ئەوان هیچیان لێ نەهاتبوو، بەڵام كوڕەكەیان گیانی لە دەست دا، ئەم باوكە كاتێك جگەرگۆشەكەی بە مردوویی لە باوەش دەگرێت، ئەوپەڕی ئازارو نائومێدی دەچێژێت، باشە ئەم باوكە چۆن ماوە، من دواتر لێم پرسی، لە وەڵامدا وتی: من ئێستا ئیشم ئەوەیە دەچم بە كۆمپانیاكانی گواستنەوەدا دەگەڕێم قسە لەگەڵ شۆفێری بارهەڵگرەكان و ئۆتۆمبێلە گەورەكان دەكەم، ئاخر كوڕەكەی بەو جۆرە تێدا چوو، پاسێك لە پشتەوە خۆی كێشابوو بە ئۆتۆمبێلەكەیاندا، شۆفێری پاسەكە خەوی لێ كەوتبوو، ئێستا دەچێ قسە لەگەڵ شۆفێرەكان دەكات و پێیان دەڵێ لە كاتی ئاژووتندا نەخەون، وێنەیەكی گەنجی خۆی و وێنەیەكی خۆی دوای رووداوەكەش پیشانی شۆفێرەكان دەدات و پێیان دەڵێ، كە سوكانت بە دەستەوە گرت مەخەوە، ئەو پیاوە وتی: ئەمە تەنیا شتێكە وام لێ دەكات بژیم و رۆژێكی دیكەش لەخەو هەستم.

ژیان پڕە لە نەهامەتی
ژیان پڕە لە نەهامەتی، رۆژگار نامەردە، ئەو هۆكارانەی پەیدا دەبن بۆ درێژەدان بە ژیان زۆر بچووكن، نموونەیەكی دیكە باس بكەم، پێرەمێردێك لەو شوێنەی من كاری لێ دەكەم ئەویشی لێیە، ناوی مورتەزا بوو، مورتەزا سێ منداڵی لە دەرەوەی وڵات بوون، هەموویان پزیشكن، ژنێكی هەبوو زۆری خۆش دەویست، بە داخەوە ژنەكەی دەمرێ، مورتەزا تەمەنی زۆرە، رەنگە حەفتا ساڵ بێت، لە دۆخێكی باشدا نەبوو، تەنیا بوو، هەموو شتێك بۆ ئەو ئازاربەخش بوو، خۆرنشین، دانیشتین باڵكۆنەكەیان، دارو دیواری ماڵەكەی هەموو شتەكان دەبوونە بیرەوەری و هێرشیان دەكردە سەری، دوای ماوەیەك مورتەزام بینی حاڵی باشتر بووە، وەك بڵێی برینەكەی ساڕێژ بووبێت، لێم پرسی و ئەویش وتی: دانیشتم بیرم لێ كردەوە، كەم ژن و مێرد هەن یەكتریان خۆش بوێت و ئەوەندەش بەبەخت بن پێكەوە بمرن، زۆریش ناخۆشە كەسێك كەسێكی زۆر خۆش بوێت و لە دەستی بدات، بڕوات ئەو هەموو خەم و ئازارە بۆ ئەم بەجێ بهێڵێت، دوایی لەخۆم پرسی ئەگەر من بمردمایە چی دەبوو؟ ئەو هەموو تەنیاییە، لەوێ نەبوونی منداڵەكان، باڵكۆنە نەفرەتییەكە، ئەمانە هەموو دەبوونە ئازار بۆ ئەو، دواتر بیرم لەوە كردەوە، ئەگەر هەڵبژاردنەكە بە دەست خۆم بوایە، دیسان بڕیارم دەدا من ئەو ئازارە بچێژم، ئیتر گەیشتمە ئەو بڕوایەی كەواتە من لێرەم بۆ ئەوەی لە جیاتی ئەو ئازارەكە بچێژم. ئێستا مورتەزا هەموو عەسرانێك بێتاقەتە، هێشتا باڵكۆنەكە و هەموو دارو دیواری ماڵەكە بۆ ئەو ئازاربەخشن، بەڵام مورتەزا واتایەكی بۆ ئازارەكانی دۆزیوەتەوە، ئەو دەڵێ: من لێرەم تا لە جیاتی ئەو ئازار بكێشم.

ئازار و ناخۆشی ژیانت چییە؟
كەسی دووەم: ئەوە هەمان ئەو شتەیە كە ئەلبێر كامۆ-ش لە كتێبی ئەفسانەی سیزیفدا باسی كردووە، مەسەلەی بەردەكە و دووبارەبوونەوەی.. چیرۆكەكەی باس بكەینەوە هەموو؟
كەسی یەكەم: نا پێشتر باسمان كردووە، من دەمەوێ پرسیارێك لە تۆ بكەم، من رۆژێكیان لە تۆم پرسی گەورەترین ئازار و ناخۆشی لە ژیانتا چییە؟ تۆش وتت: مردنی دایكم، چونكە زۆر پەیوەست بووم پێوەی، ئێستا تۆ دوای ئەو رووداوە چۆن ماوی، چۆن دەژی؟
كەسی دووەم: دوای ئەو رووداوە واتای ژیان بۆ من زۆر گۆڕا، من دایكم بە نەخۆشی شێرپەنجە كۆچی دوایی كرد، هەرچەندە لە دوای مردنیشی من ژیانی خۆم بۆ رزگار كردنی نەخۆشەكانی شێرپەنجە تەرخان نەكردووە، بەڵام ئێستا زۆر زۆر خۆشحاڵم، چەند هاوڕێیەكم هەیە پزیشكن، یەكێكیان ئومێد رەزایی، كە پسپۆڕی نەخۆشییەكانی خوێنە، بەهۆی ئەوەوە دەزانم كە زانست چەندە پێشكەوتووە لەو بوارەدا، بە جۆرێك رۆژ بە رۆژ هیوای زیاتر دەبەخشێ بە تووشبوانی شێرپەنجە، واتە لە ماوەی ئەم بیست ساڵەدا ئەوەندە پێشكەوتووە، ئەگەر ئێستا دایكم بمایە، دەیتوانی بژی و چارەسەر دەكرا، ئەم پێشكەوتنە زۆر خۆشحاڵم دەكات. من نەمتوانیوە هیچ شتێك بكەم بۆ شێرپەنجە، بەڵام توانیم شتێكی گرنگ فێر بم، من لەوە تێگەیشتم كە ژیان زۆر كورتە، ئەمە یەك، هەروەها بەخشینی مرۆڤەكانیش زۆر گرنگە، نازانم ئەمە چ پەیوەندییەكی بە مردنی دایكمەوە هەیە، بەڵام هەیەتی، ئێمە دەبێ هەمیشە لە هەڵەی كەسانی دیكە خۆش بین، چونكە خۆشمان پڕین لە هەڵە و پێویستمان بە بەخشینە.

كەسی یەكەم: زۆر جوانە، بە راستی جوانە، بەڵام من دەزانم تۆ لە دوای مردنی دایكت، برایەكی زۆر باش بوویت، من زۆر شت لە تۆوە فێر بووم، كەواتە ئەگەر وەڵامی بۆچی بژینی ژیان بدۆزینەوە، تەنانەت ئەگەر لە شێوەی گەڕاندا بێت بۆ كاریگەریی و سوودەكانی دەرمانێك، ئەمە دەبێتە كڵاوڕۆژنەیەكی بچووك و رووناكییەكی بچووكی هیوای لێ دێتە ژوورەوە، گەڕان بۆ دەرمان بۆ ئەوەی ئەو ئازارەی من چەشتم كەسانی دیكە نەیچێژن، ئەوە وەڵامە بۆ بۆچی بژین كە ئەوەش دۆزرایەوە لەگەڵ هەر چۆنێتییەكی ژیاندا هەڵدەكەین.

كەسی دووەم: قسەكان لە ویڵ دیورانتەوە درێژەی كێشا بۆ ئێرە، كەواتە بە چەند كتێبێكی دیكەی ویڵ دیورانتیش باس بكەین، بۆ نموونە كتێبە بەناوبانگەكەی بە ناوی چیرۆكی شارستانییەكان كە هەموومان پێی ئاشناین، بەڵام كتێبێكی دیكەشی هەیە، زۆر شیرینە، ئەویش كتێبی ساتەكانی فەلسەفەیە، كە عەباس زەریاب خۆیی وەری گێڕاوە، ئەم كتێبە بۆ دەستپێكی خوێندنەوە لە بواری فەلسەفەدا زۆر پێویستە.

كەسی یەكەم: كتێبێكی دیكەشی هەیە كە تازە بە زمانی فارسی چاپ بووە، ئەویش پاڵەوانانی مێژووە، كە كتێبێكی زۆر سەرنجڕاكێشە.

كەسی دووەم: زۆر راستە، بەڵام هەر بە فارسی جگە لە كتێبی لە بارەی واتای ژیانەوە، كتێبێكی دیكەی هەیە، بە ناوی لێكدانەوەكانی ژیانە، كە تیایدا ویڵ دیورانت خۆی ژنەكەی لە بارەی ئەو نووسەرانەوە قسە دەكەن، كە خۆیان بە دڵیانە و سەرسامن پێیان، لە بارەی شاكارە ئەدەبییەكان و نووسەرە جیهانییەكانەوە، هەروەها دوو ژیاننامەش هەیە كە ژیاننامەی خودی ویڵ دیورانتە كە بە دەستی خۆی نووسیویەتی، لەگەڵ ژیاننامەی ژنەكەی، ئەمانەش دوو ژیاننامەی زۆر باشن.

كەسی یەكەم: نووسەران لە دوو توێی ئەو ژیاننامانەشدا زیاتر لەوە ورد بوونەتەوە كە چ لێكدانەوەیەكیان هەبووە بۆ ژیان و ئەو لێكدانەوەیەشیان خستۆتە ناو ژیاننامەكەوە.

كەسی دووەم: راستە، ئەوە تێڕوانینی كەسێكە بۆ ژیان كە شارەزاو باڵادەستە لە مێژووی فەلسەفەو مێژووی شارستانی.

كەسی یەكەم: هەروەها سەلیقەیەكی زۆر بەرزی هەبووە بەرامبەر بە ئەدەبیات.

كەسی دووەم: بەڵێ، لەو شوێنەدا كە باسی شێوازی پەروەردە كردنی (ئەتیل)ی كوڕیان دەكەن، واتە ئەتیل دیورانت، زۆر سەرنجڕاكێشە.

سەرچاوە:
cafecatharsis.ir

 68 جار بینراوە