سەرەکی » زانست » لە نێوان لەناوچوون و خەمساردیدا

شوێنەوارەكانی كەركوك

لە نێوان لەناوچوون و خەمساردیدا

نووسینگەی كەركوك، هێمن ئەحمەد

كەركوك، یەكێكە لەو شارانەی كە خاوەنی رێژەیەكی زۆری ناوچەی شوێنەوارییە كە دەتوانیت بڵێن لە هەموو قۆناغە مێژوویەكان و پێش مێژووی تێدایە لە چاخە بەردینەكانیشەوە.

شوێنەوارەكان و مێژوو
بەردەوامی ناوچە شوێنەوارییەكان لە كەركوك لە قۆناغە مێژووییەكاندا، هەڵگری مێژووییەكی دوور و درێژە كە دەتوانین بڵێن دەگەڕێتەوە بۆ شەش هەزار ساڵ ـ تا حەوت هەزار و پێنج سەد ساڵ پێش زاینی كە لە دامەزراندنی گوندە سەرەتاییەكانەوە سەریهەڵداوە كە تێدا دانەوێڵە و ئاژەڵ بەخێوكراوە بۆ یەكەم جار.

شوێنەوار و ناجێگیری كەركوك
لەبەر ئەوەی كەركوك لەڕووی سیاسی و سەربازییەوە لە هەموو سەردەمەكاندا لە بارێكی ناجێگردا بووە و هەر دەم كەوتۆتە بەر شاڵاوی هێزە سەربازییەكانی دەورو بەر، لەبەرامبەریشدا ناوچە شوێنەوارەكانی كەوتووتە بەر تاڵان و لە ناوچوون.

فەرمانگەی شوێنەوار وەك پێویست كاری نەكردووە
لەدوای پرۆسەی ئازادی عیراقەوە حكومەتی عیراقی وەكو پێویست هەوڵی نەداوە كە پۆڵینی ناوچە شوێنەوارییەكانی كەركوك و دەورو بەری بدات و بتوانێت لە ناوچوون و تاڵان بوون بیناپارێزێت بەتایبەتی لە دوای روودانی شەڕی چەكدارانی داعشدا بەشێكی زۆری شوێنەوارەكانی سەردەمی (هوری ـ میتانییەكان) لە قەزای حەویجە و دەوروبەری تووشی تاڵانكردن و لە ناوچوون بوون و هەندێك لەو شوێنەوارانەش تەقێنرانەوە.

عیراق سیاسەتێكی چەوتی شوێنەواری جێبەجێ دەكات
لەبارەی شوێنەوارەوە مێژوونووس سمكۆ بەهرۆز، بە كوردستانی نوێی راگەیاند: ئەوەی جێگەی سەرنجە لە دوای پرۆسەی ئازادی عیراقەوە لە ساڵی 2003، حكومەتی عیراق و فەرمانگەی شوێنەواری عیراق نەتوانرا خۆیان دەرباز بكەن لە سیاسەتی بە عەرەبكردن بەرامبەر بە شوێنەوارەكان، بەڵكو سیاسەتی بە توركمان كردنیشی هاتەسەر، ئەویش لە چوار چێوەی ئەوەی كە توركمانەكان بەڕێوەبەرێكیان بۆ فەرمانگەی شوێنەواری كەركوك دانا، هەڵسان لە چوار چێوەی نۆژەنكردنەوەی قەڵای كەركوك بە تێكدانی مێژووی ناوچە شوێنەوارەكان و گۆڕینی ناوی نەخشكاران و تۆماركردنی زۆربەی ئەو پارچە شوێنەوارانە بۆ مێژووی سەردەمی دەوڵەتی عوسمانی، كە تەنانەت لە گۆڕەكانیش دەستكاری ناو و ساڵاكانیان كردووە و مێژووی گەلێك كەسایەتی شارەكەیان كردووە.

نۆژەنكردنەوە دەبێت دەستپاكی تێدا بێت
وتیشی: لە كاتی نۆژەنكردنەوە لە نێو ماڵەكانی قەڵای كەركوكدا دەستكاری رەنگ و جۆری نەخشەكانیشیان كردووە.

باسی لەوەشكرد وەكو فەرمانگەی شوێنەوار پێویستە هەڵسێت بە پاراستنی ئەو ناوچە شوێنەوارییانەی كە تاكو ئێستاكە دەستی كنە و پشكنین نەگەیشتووە پێی بۆ ئەوەی لە دوا رۆژدا هەڵبدرێنەوە و مێژوو سەردەمەكانیان دیاری بكەن.

گەشتیاری و شوێنەوار
لەڕووی گەشتیاریشەوە تاكو ئێستا نەتوانراوە ئەم ناوچە شوێنەوارییانە بخرێتە چوار چێوەی شوێنی گەشتیاری وەكو قەڵای كەركوك و منارەی داقوق و تەكیە و مزگەوتی تاڵەبانی و تەكیە خانەقا و گەلێك شوێنی تر.

كۆت و بەندی سەر شوێنەوار
سەرچاوەیەك لە فەرمانگەی شوێنەواری كەركوك بە كوردستانی نوێی راگەیاند: ئێمەی وەكو فەرمانگەی شوێنەواری كەركوك لەبەر ئەوەی پابەندین بە بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری عیراق ناتوانین یان نەمانتوانیوە سوود لە پارەی پترۆ دۆلار وەربگرین بۆ خزمەتی شوێنەوار، چونكە كۆمەڵك ئاستەنگیان درووست كردووە كە ئەو شوێنەوارانەی دەدۆزێنەوە دەبێت بگەیەنرێتە بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری بەغدا و لەوێشەوە دەچێتە دونیایەكی نا دیار و بزر دەبێت، هەر وەكو ئەوەی شوێنەوارێكی گەورەمان لە گەڕەكی واستی شاری كەركوك دۆزیەوە پارچەكانیان رەوانەی بەغدا كرد و شوێنەوارەكانیشیان بە خۆڵ دا پۆشی.

رۆتین و شوێنەوار
ئەو سەرچاوەیە وتیشی: لەبەر ئەوەی فەرمانگەی شوێنەواری كەركوك سەر بە وەزارەتی ناوخۆی عیراقە بۆیە دەبێت لە ژێر چاودێرییەكی چڕ و رۆتینێكی گەورەدا كارەكانمان ئەنجام بدەین، ئەمیش لە چوار چێوەی بەرژەوەندییەكانی شوێنەوار دەچێتە دەرەوە و روحێكی كار كردن بۆ مێژووی شوێنەوارەكان چەق بەستوو دەبێت.

 114 جار بینراوە