سەرەکی » دۆسێ » جەمیل هەورامی: خزمەتی درەخت و ژینگە خەمی هەمیشەییمە

جەمیل هەورامی: خزمەتی درەخت و ژینگە خەمی هەمیشەییمە

سازدانی- ئاوات كۆكەیی

درەنگانێكی ئێوارەی رۆژی 24/10ی ئەمساڵ، لە باخەكەیدا لە (چەمی قلیاسان)ی شاری سلێمانی كە ماڵەكەشی هەر لەوێیە، سەردانی جەمیل هەورامیم كرد، دیدار بەڕێوەچوو و ئەوەندەیشی بۆم كرا خۆم لە پرسیاری سیاسی و پێشمەرگایەتی پاراست.

لە سیماو پەیكەری باڵایدا بە ئاسانی هەستدەكرێت ئەم پیاوە رۆژگار و ساڵانێكی زۆی تەمەنی تێپەڕاندووە، بەڵام كە دەكەوێتە قسە و باسی بەرنامەكانی ژیانیت بۆ دەكات، دەڵێی لاوێكی نۆماڵە و بە دنیایەك وزە و شەوقەوە كار بۆ ئایندە دەكات.

خەڵك زیاتر وەك سەركردەیەكی سیاسی و فەرماندەیەكی سەربازی دەیناسێت، لە كاتێكدا شارەزایەكی بواری ژینگەیە و خزمەتەكانی لە بواری دارستان و باخداریی و تەنانەت لە سەوزكردنی سلێمانی و ناوچەكانی دەورووبەری، ئەگەر لە خەباتە سیاسی و سەربازییەكەی زیاتر نەبێت، كەمتر نییە.

دوو نەمامگەی هەیە لە سلێمانی و تەوێڵە، ئەگەرچی ئەو بوارەشی نەخوێندووە، بەڵام لە رووی تیۆری و پراكتیكییەوە، حەریفی كەمە.

دوای 70 ساڵ تەمەن هێشتا بە زۆر كار رادەگات، سەرۆكی كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكانی كوردستانە، باپیرەیەكی باشیشە بۆ نەوەكانی، ئاگاداری میدیا و شۆشیال میدیایە و پەیج و ئەكاونتیشی هەیە.

شەو زوو دەخەوێت و بەیانی زوو هەڵدەستێت، گوێ بە تەمەن نادات و دەڵێت: كەی هیوا نەما و هەستت كرد پڕۆژەیەكت نییە بۆ ژیان، ئەوكاتە پیری سەر هەڵدەدات، لە هەندێك شتی خۆی پەشیمانە و كەیفیشی بە نوكتە و قسەی خۆش دێت.

*سەرەتا پرسیم تەمەن چییە و ئەویش ئاوا وەڵامی دامەوە؟
-بەخێرهاتنتان دەكەم، تەمەن لای من ژمارەیە، ئەگەر لێم بپرسن دەڵێم ئێستا 70 ساڵم و ساڵێكی تر دەبم بە 71، من وای دەبینم تا تەمەن هەڵكشێت و ئەزموون زیاتر دەبێت، نەك بڵێم ئەوە پیربووم، بەمەرجێك هیممەت هەبێت و گۆشەگیر نەبیت، دانەبڕێی لە خوێندنەوە و وەرگرتنی زیانیاریی ورد.

لە سەروو 90 ساڵیشەوە ئەگەر لە خوێندنەوە و زانیاری وەرگرتن بەردەوام بیت، تووشی زەهایمەریش نابیت.

رێز لە تەمەن دەگرم، كۆڵیش نادەم بڵێم تەمەنم گەیشتۆتە خانەنشینی و دابنیشم، ئەگەر بەپێی یاسای خانەنشینی ئێرە و هەموو جیهانیش بێت، دەبوایە حەوت ساڵ لەمەوبەر من دابنیشتمایە و هیچ ئیشێكم نەكردایە، بەڵام ئێستاش هێندەی سەردەمی گەنجێتیم دڵم بە ئیشەكانم خۆشە كە خۆم هەڵمبژاردوون، یەكێكیان باخداریی و ئەویتر خزمەتی پێشمەرگە دێرینەكانە، كە پێشمەرگەیەك دەبینم دەڵێی ئەوكاتەیە كە سەرتیپ بووم و هەنگاوم ناوە بۆ چالاكییەكانم.

*هەرگیز بیرت لەوە نەكردۆتەوە دوای ئەم تەمەنە توانات وەك جاران نەماوە و وازبهێنیت باشترە؟
-لای خۆمەوە 30 ساڵم بۆخۆم تازەكردۆتەوە، ئەگەرچی بەدەست من نییە و رەنگە گوڕوتینی ئێستام نەمێنێت بۆ نەمام چاندن و سەركەوتن بە هەورازدا، بەڵام بەو گیان و ئیرادەیەی ئێستامەوە، پێم وایە دەتوانم.

*لەم تەمەندا هەستێكی ناخۆشت هەیە یان بە سروشتی وەرتگرتووە كە هەموو مرۆڤێك لە گەنجی، بەرەو كامڵ بوون و پیری دەڕوات؟
-وەك تەمەن و ژیانی هەموو كەسێكی ئاسایی، هیچ نیگەرانییەكم نییە و ناشم بێت، وەك خەڵكی تر دەژیم، بگرە بە حوكمی ئەوەی من كەسێكی دەستبەتاڵ نیم، بەم تەمەنەشەوە لە باخەكەم دەستبكەم بە دروستكردنی قەڵەمە هەنار كە بە دوو یان سێ دانەش 50 دیناری تێناچێت، من دانەی دەدەم بە دوو هەزار دینار، جا سەیركە لە ساڵێكدا ئەگەر 10 هەزار قەڵەم بفرۆشم بزانە دەكاتە چەند ملیۆن دینار؟

لە رووی ژیانەوە پیاوێكی دەستەوستان نیم، دەتوانم خۆم بژێنم، لە تەوێڵە باخم هەیە، ئەمساڵ بەرهەمی چەند هەبووە ساڵێكی تر دوو ئەوەندە و سێ ساڵی دیكە زیاترم دەبێت.

ئەم باخەش كە ئێستا قسەی تێدا دەكەین، زۆر دەمێكە بە (موساتەحە) لە بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری سلێمانی وەرمگرتووە، نەمهێشتووە رەنجم بە هەدەر بچێت، ماوەیەكی زۆر ئیشم تێدا كردووە، ساڵی وا

هەبووە 200 بۆ 300 هەزار دیناری ئەوكاتەی چاپی سویسریم لێی دەستكەوتووە و پیاوەتی و دەستگیرۆییشم لێی كردووە، ساڵ لەدوای ساڵ باخەم جوانتریش بووە.

هەرگیز نائومێد نابم لە ژیان و نیگەرانیش نیم لە هیچ شتێكی ژیانی شەخسی خۆم، بەڵام نیگەرانم لە بارودۆخی سیاسیی وڵات و حزبەكەم، نیگەرانیی من هی گشتییە.

*سەرچاوەی توانای مادی و رۆحی و دەستڕەنگینی و ئیرادەی ئێستات هی ئەوەنییە كە ساڵانێكی زۆر لێپرسراوبوویت؟.
-پرسیارەكەت دوو بەشە، جارێ من ئێستاش هەر لێپرسراوم لە كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكان، بەڵام ئەگەر لەوێش نەمێنم وەك هاووڵاتییەكیش هەر خۆم بە لێپرسراو دەزانم، ئەو كاتەش هەر لێپرسراو دەبم بەرامبەر كۆمەڵێك بەها، ئەگەر لێپرسراوی تیپێكیش نەبم، هی كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكان یان فەرمانگەیەكیش نەبم، بەڵام لێپرسراوم لە بەشێكی ئەو ژیانەی خەڵكی تێدایە، وەك: پاكڕاگرتنی ژینگە، جوانكردنی ژینگە، خزمەتكردنی خەڵك، ئەمەش لێپرسراوێتییە، خۆ هەر ئەوەنییە سەرتیپ بیت یان لێپرسراوی مەڵبەند یان بەڕێوەبەری گشتی و وەزیر بیت، لەبەرئەوە ئێستاش هەست بە لێپرسراوێتی دەكەم و ئەگەر ئەوەی ئێستاشم نەمێنێت، هەر خۆم بە لێپرسراو دەزانم لەم وڵاتە و هەتا كارێكم لە دەستبێت، خزمەت دەكەم.

بەشی دووەمی پرسیارەكەشت ئەگەر ئەوەبێ (ئەمەت لە كوێ هێناوە؟) لە وەڵامدا دەڵێم: سروشتی من وایە لە هەورامان و تەوێڵە لە ناوباخدا ژیاوم و گەورەبووم، لە منداڵییەوە هاوكاریی باوكمم كردووە، باوكم پیاوێكی هەژاربووە باخداریی كردووە، رەزمان بڕیوە و رەزمان كێڵاوە، باخمان بژاركردووە، دێراوم هەڵداوەتەوە و كەڵەكم كردووە، ئەوە وای لێكردووم كە لە ژینگەیەكدا دروست ببم كە هەمیشە خزمەتی ژینگە و باخ و بێستان و رەز بكەم و لەوێوە و لە باوكمەوە شارەزایی پەیدا بكەم، سەلیقە و پابەندبوونەكەم لەو ژینگەیەوە سەریهەڵداوە كە تیایدا پەروەردەبووم، لە پێشمەرگایەتیش ماڵم لە هەر شوێنێك بوایە، ئەگەر لەناو تەنەكە خۆڵیش بوایە دوو بڕ گوڵم هەر دەچاند، دوو درەختم لە تەنیشت بارەگاكەوە دەچاند.

*كەواتە ئەگەر لە شاخ و لە شاریش لێپرسراو نەبوویتایە و ئەو سەردەمانەش كە نزیك بووی لە شەخسی مام جەلال-ەوە، تۆ هەر ئەم جەمیل هەوارمییە دەبووی لە رووی ژیان و باخ و باخدارییەوە؟
-تەمەنم 17 ساڵ بووە كە بە خزمەت جەنابی مام جەلال گەیشتووم و نزیك بووم لێی، تا ئەوكاتەش نەخۆشكەوت هەر لە خزمەتیا بووم، بەڵام لە ساڵی 1997 مام جەلال پێیزانیووە كە من شارەزای باخداریم، بەبێ ئەوەی هیچ كەسێك و تەنانەت مام جەلالیش پێم بڵێت، خۆم دەستمكرد بە دارچاندن لە قەڵاچوالان، ئەوكاتە مام جەلال بەهرەی منی بۆ دەركەوت.

ئەوەش ئەوكاتە بوو كە لە دوای 31ی ئاب مەكتەبی سیاسی لە سلێمانییەوە چوو بۆ قەڵاچوالان، بینیم قەڵاچوالان هەمووی رووتەنی و پووش و پەڵاشە، بەتایبەتی بینای كۆلێژی سەربازی و نێوان سكرتاریەت و مەكتەبی سیاسی و حەوشەكەی ماڵی مام جەلال، دەستمكرد بە دارچاندن، رۆژێك جەنابی مام جەلال وتی: جەمیل ئەوە چی دەكەیت؟ وتم: دار دەچێنم، وتی: من لە 1991ەوە لێرەم هەموو ساڵێك بڕێك پارەی بۆ تەرخان دەكەم دواتر هەمووی وشك دەبێت، وتم: من پارەم ناوێ بە هەرەوەزیی پێشمەرگە و كارمەندەكانی مەكتەبی سیاسی ئیشەكە دەكەم، نەمامە (توو)ەكانم نیشاندا، وتم ئەوانەم لە هەورامان بە خۆڕایی بۆ هاتووە.

نەمامەكانم هەڵپاچی بوون، لق و پۆپم پێوە نەهێشتبوون بۆ ئەوەی رەگەكەی دەرەقەتی ژیانەوەی بێت، هی وای تێدابوو هێندەی دەسكە خاكەنازێك ئەستوور بوو، هەر لە دارێكی ئاسایی دەچوون نەك نەمام، لە قەراخی جادەكە چاندبوومان، برادەرێكی خۆمان هات وتی: ئەو تێڵایانە چین؟ و سێ بەسێ-ش تەڵاقی خوارد سەوز نابن.

منیش رووم كردە مام جەلال و وتم: درەختیش وەك منداڵی ساوا وایە، ئەركی گرانە، بۆیە من ئاگاداریان دەبم و دڵنیابە دەڕوێن، ئەویش وتی: باشە تۆش خۆت تاقی بكەرەوە، یا خوا بڕوێن.

لە دەباشانەوە بۆ قەڵاچوالان
لە جادەكەی قەڵاچوالانەوە تا دەباشان درەختمان چاند، زەوییەكەی نێوان مەكتەبی سیاسی و سكرتاریەت و تەواوی ئەو ناوەمان ئامادەكرد و پاكمان كردەوە، ئاوەڕۆم جیاكردەوە و دارمان لێ چاند، حەوزم دروستكرد و چەند بیرێكمان لێدا و چیمەن و چەندین جۆر گوڵمان چاند و سەوز بوون و دیمەنەكە بە تەواوی گۆڕا.

مام جەلال زۆر دڵی پێی خۆشبوو، ئەوسا زانیم 10 هێندەی من حەزی لە سەوزایی و دارو درەختە، هەر دەهات و دەڕۆی دەستخۆشی لێدەكردم، رۆژێكیش بانگی كردم، وتی: یاخوا تەمەن درێژبیت، هەركات بچم بۆ سلێمانی و بێمەوە دوعای خێر بۆ خۆت و بۆ قەبری باوكت دەكەم، منیش كردم بە سوعبەت، وتم: ئەگەر مردم ئەم جادەیە بۆ ناكەن بە ناومەوە؟، وتی: جا بۆ بمری، هەر لە ئێستاوە دەیكەم بەناوتەوە، منیش وتم: نا بەقوربانت بم مەیكە، وتی: بۆ؟ وتم: رۆژێك لە شتێك لێم عاجز دەبیت و دەڵێی بڕۆن ئەو قەتعەیە بە شەق بشكێنن، مام دەستیكرد بە پێكەنین.

ماوەیەك بوو مام جەلال نیگەران بوو لە ئەنجومەنی شارەوانی سلێمانی، وەفدێكی فەرەنسی هاتبوون بۆ سەردانی مام جەلال، وتبوویان لە ساڵی 1992ەوە بەردی بناغەی سیاجێكتان داناوە لە شوێنی سەربازگەیەك، تا بیكەن بە پاركی ئازادی، ئێستا (ساڵی 2000) كە هاتووینەتەوە پێشبینیمان دەكرد وەك پاركی ئازادیی نۆرمەندی لێ هاتبێت.

(پاركی ئازادی لە ناوچەی نۆرمەندی-ی شاری كان-ی فەرەنسا، لە دووەم جەنگی جیهانیدا نازییەكان كردبوویان بە سەربازگە، ناوچەكەش وێران بوو و خەڵكێكی زۆری تێدا كوژرا، ئیتر هەر لەوێوە نازییەكان شكان، ئێستا ئەو شوێنە پاركێكی دڵگیرە).

وەفدە فەرەنسییەكە وتبوویان ئەم پاركی ئازادییەی ئێوە هەر پوش و پەڵاشە، لەو هەموو ساڵەدا هیچ سەوزاییەكی لێ نەچێندراوە.

رووتەنی بوو، ئێستا بۆتە دارستان
دیارە مام جەلال نیگەران بوو، روویكردە من و وتی: ئیتر لەمەودوا تۆ نوێنەری منی لەوێ.

منیش وەك نوێنەری مام جەلال لە شارەوانی بۆ سەرپەرشتی باخداری و جوانكردنی شار دەستبەكاربووم، پاركی ئازادی سەوزكرا و هەریەك لە پاركەكانی: عەبدولڕەحمان زەبیحی و سەڵاحی موهەندیس و جەواهیری و ئەوەی پردەكەی سەرچنار و دەوروبەری گەڕەكی وڵوبە و زۆر شوێنی تریشمان سەوزكرد.

مەعەسكەر سەلامی كۆن (فەرماندەیی ئێستا) دەشتێكی رووتەن بوو درەختی لێ نەبوو، لە ساڵێكدا 43 هەزار درەختم چاند، ئێستا بۆتە دارستان، رێگەی تەوێڵە و بیارە و ئەو ناوچانەش هەروا، ئێستاش كە بەلای ئەو درەختانەدا تێدەپەڕم هەستێكی خۆشم دەداتێ، شانازی پێوەدەكەم، هەستدەكەم بەرهەمی منە، هەتا درەختێك نەچێنیت، نازانیت چەند خۆشە، كە چاندت و بەرهەمەكەیت بینی هەست دەكەیت بەشێكە لە خۆت.

ئەمساڵ هەوڵێكی زۆرم دا بیرێك لێبدەم بۆ ئەو درەختانەی سەر رێگەی زەردەهاڵ و خورماڵ بەرەو بیارە كە ژمارەیان 15 هەزارە و خۆم چاندوومن، چەندین بەڵێنم پێدرا لە وەزارەتی كشتوكاڵ و بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئاوی ژێرزەویی پارێزگای هەڵەبجە و بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی هەڵەبجە، نەكرا.

ساڵی رابردووش لە نێوان (دەرەشیش و خارگێلان) بە هەرەوەزی هەشت هەزار درەختم چاند، لەسەر گیرفانی خۆم بە حەفارە چاڵەكانم هەڵكەند و نانم بۆ كرێكارەكان كڕی، بە كۆششی چەند كەسێك بیرێكمان بۆ ئەو درەختانە لێدا، هاوڕێیەكم كە خەڵكی زەڵمە موزەخەیەك و بۆرییەكانیشی بۆ دابینكردم، بەڵام لە بەهارەوە تائێستا كە پایزە هەوڵمداوە كارەبا بگەیەنرێتە ئەو بیرە، نەیانكرد، بەداخەوە هەر هەشت هەزار درەختەكە وشك بوون، زۆر خەفەتم لێ خوارد.

ئەو درەختانەش كە نزیكەی نۆ ساڵە بە قۆناغ هەر ساڵەی حەوت هەزار و شەش هەزارم لە سەر رێگەی خورماڵ چاندووە، بووە بەو درەختانەی كە ئێستا گەورەبوون و هەر كەس بیبینێت دەستخۆشی دەكات، بەڵام لە بێ ئاویدا 420 دانەیان وشكبووە كە تیایەتی تەمەنی نۆ ساڵە، منیش تابلۆیەكم ئامادەكردو و لێم نووسیوە (وەزارەتی كشتوكاڵ و ئیدارەی هەڵەبجە بوون بەهۆی وشكبوونی ئەم دارانە، لە خوارەوەش ناوی خۆم نووسیووە و رۆژی 14/11ی ئەمساڵ لەوێ دامنا.

ئەوە رەنج و ماندووبوونی پێشمەرگەی دێرین و كادیرانی رێكخستن و هاووڵاتیانی ناوچەكە و كرێكارەكانی كشتوكاڵ و خۆم و هاوڕێكانم بووە كە بە هەرەوەزی كردوومانە و هەموو ساڵێكیش لە گیرفانی خۆم و خزم و هاوڕێكانم شتێك هاوكاریی ئەو كرێكارانە دەكەم كە خزمەتی درەختەكان دەكەن.

دەبێت بە شەو بێت نەک قرچەی گەرما
دەمەوێت ئەوەش بڵێم كاك هاوبیر كە كوڕی شەهید ستاری سەعید خەڵەفە، وەك برازام وایە، چونكە شەهید ستاری باوكی، برای شیریم بوو، كۆمپانیای پاكردنەوەی هەیە لەو ناوچەیە، لەبەر من هەفتانە 10 تەنكەر ئاوی ناردووە بۆ پاراوكردنی ئەو درەختانە، ماڵی ئاوابێت، بەڵام ئەوەش بەس نییە و پێویستە بە شەو ئاو بدرێن نەك بە رۆژ و لە قرچەی گەرمادا.

ئەگەر بیرێك هەبوایە، هیچ درەختێكیان وشك نەدەبوو، درەختەكانی تریش كە بیرم بۆ لێداون، ئەگەر كارەبای هەبوایە وشك نەدەبوون، لەكاتێكدا بە دارستانكردنی رێگەوبانەكان بەشێكە لە ئیشی فەرمانگەی كشتوكاڵ، ئەوەی من كردوومە ئیشی ئەوانە.

*بەدرێژایی ئەم تەمەنە، لەكام كردەوەی خۆت پەشیمانی، یاخود كام لەو ئیشانەی كردووەتە ئێستا نەتدەكرد؟
-لە هیچ شتێكی خۆم پەشیمان نیم، جگە لە دووشت، ئەویش جگەرە كێشان و بوون بە پێشمەرگە و چوونە نێو سیاسەتەوەیە، بگەڕێمەوە بۆ رابردوو، هەرگیز نە جگەرە دەكێشم نە سیاسەت دەكەم، چونكە ئەنجامی سیاسەتەكە ئەمەبوو، لە 17 ساڵییەوە سیاسەت دەكەم كە دەكاتە 53 ساڵ لەمەوپێش.

باخ و مەشتەل ( شەتڵگە) سوودی زۆرە، من لەوەتەی ئەم مەشەتلەم بۆ دەرچووە كە تا ساڵی 2025ە و ئەگەر بۆم تازە نەكەنەوە، دەبێت رادەستی بكەمەوە، جگە لەوەی سوودی زۆرم لێ بینووە، بە هەزاران نەمامیشم بە بەلاش داوە بە خەڵك و برادەر، لە چوارچێوەی ئەوەشدا سێ هەزار نەمامی ئەرخەوانم داوە بە شارەوانیی سلێمانی، كە ساڵانی زوو سلێمانی بە ئەرخەوانەوە بەناوبانگ بوو، بەداخەوە ئێستا وا نەماوە، ئەرخەوان دارێكی زۆر جوانە بەر لە گەڵاكەی گوڵ دەكات، لەو سێ هەزار نەمامە 900 دانەمان لە پشت یانەی كۆمەڵایەتییەكەی پاركی ئازادی چاند، زۆر جوان پێ گەیشتن و گەورەبوون، كەچی زەوییەكەیان دا بە كەرتی تایبەت بۆ پڕۆژەیەك و هەموو درەختەكانیان هەڵكەند، لەوكاتەوە نەچووم بۆ ئەو ناوە، چاوم بەرایی نادات.

هەروەها لە گردی سەلیم بەگەوە بۆ پردەكەی وڵوبە ئەمبەر و ئەوبەر سێ جار نەمامی ئەرخەوانم چاندووە، بەداخەوە زۆیان شكاونەتەوە و فەوتاون، تەنیا 50 بۆ 60 دانەی لە نزیك نەخۆشخانەی فاروق و بۆ خوارەوە، ماون.

نەمامی زۆریشم ناردووە بۆ خانەقین و بۆ چەمچەماڵیش و بۆ عەربەتیش، بە هەرەوەزیی پێشمەرگە دێرینەكانیش هەڵمەتی نەمام چاندنم كردووە كە بەشێكی زۆری نەمامی خۆم بوون، لە زۆر شوێنیش داوایان كردبێت بە پێی توانا بۆم ناردوون.

*ئێستا هەستدەكەی هەستت یان كاردانەوەت گۆڕانگاریی بەسەردا هاتووە بە بەراورد بەو تەمەنەی قۆناغی گەنجێتی یان كامڵی؟
-هیچ گۆڕانكارییەك بەسەر هەستمدا نەهاتووە، ئەوانەی باوەڕم پێیەتی، بەڵام وەك وتم لە سیاسەتكردن پەشیمانم، بۆ جگەرەش وەك مۆبایلم لێهاتووە، چۆن مۆبایل باڵانسی تیانەمێنێت قسەی پێناكرێت، منیش جگەرەم پێنەمێنێت قسەم بۆ ناكرێت.

*ئەو یادگارییانە چین كە لە بیرت ناچنەوە؟
-هەموو شتێكی خۆش و ناخۆش بیرناچێتەوە، ناخۆشەكەش لە بیرەوەریدا بە خۆشی دەگێڕدرێتەوە.

بەڵام ئەگەر بە دیاریكراوی باسی رووداوێك بكەم، شەوێكی مانگی 12 بوو، پۆلێك پێشمەرگە بووین ناتوانم ناوی هەمویان بهێنم زۆربووین، بەڵام لەوانە كاك ئاوات قارەمانیی سەرتیپی 55ی قەرەداخ و كاك شەهابە سووری ئامۆزای حاكم قادرمان لەگەڵ بوون، لە خاڵدانەوە ئەپەڕینەوە بۆ بیبیجەك و لەوێوە بۆ گوندی زایەر، رێگەیەك هەبوو رەبایەیەكی جەیشی شەعبـی لێ دانرابوو، ناچار كەوتینە ناو وەردێكەوە، لە ژیانمدا شەوی وا سەختم نەبینیووە، شەستە باران بوو، رۆیشتن بە وەرددا و باران بێت زۆر ناخۆشە، تا ئەژنۆ قاچمان رۆدەچوو، پێشمەرگەیەك قاچی ئەوەندە رۆچووبوو پێڵاوەكەی لە قوڕدا بەجێما، دەستی بۆ دەبرد نەیدەگەیشتێ تا دەریبهێنێتەوە، بە كاك ئاواتی وت: یارمەتییەكم بدە، ئەویش وتی: بەقوربان خۆ دەستی من دوو مەتر درێژ نییە، دەستی خۆت نەیگاتێ هی منیش هەروایە، ناچار بەبێ پێڵاو هات.

حیکایەتی کوڕە شاری و وڵاخدارەکان
سێ پێشمەرگە پەكیان كەوت، هەندێكیش تازە ببوونە پێشمەرگە شتی وایان نەبینیبوو، كاك شەهاب دوو پێشمەرگەی لە مردن رزگاركرد، دەیخستنە سەرشانی خۆی، تفەنگی خۆی و ئەویشی هەڵدەگرت تا دەیگەیاندنە سەر جادە چەوەكە، گەیشتینە زایەر بە رووی جادەی دوكان و سورداشدا، كۆمەڵێك وڵاخدار لەوێ بوون ئەوسا باری كەلوپەلی ئێرانیان دەهێنا بە قاچاخ و دەیانبرد بۆ ئەودیو، كە ئێمە گەیشتین، وتیان دیارە رێگە هەیە با بڕۆین، وتمان رێگە نییە مەڕۆن، پەكتان دەكەوێت، بە لەخۆ رازیبوونەوە وتیان: نەبابە، خەڵكی شار دەرچووبێت ئێمە چۆن دەرناچین، رۆیشتن، پێشمەرگەی خەڵكی شارمان لەگەڵدا بوو.

كەشوهەوا ساردو بارانێكی زۆر بوو، لە مزگەوتەكەدا ئاگرمان كردبۆوە بەدیارییەوە هەڵدەلەرزین، دوای چەند سەعاتێك یەكێكیان هاتەوە دەمی گۆی نەدەكرد قسە بكات، بردمانە لای ئاگرەكە و كەمێك باشبوو، وتمان چییە، وتی: لەوانەیە هەر من دەرچووبم، دوو ئێسترم پێبوو لە قوڕەكەدا دەرنەچوون و بەجێم هێشتوون، پاش چەند دەقەیەك یەكێكی دیكەیان هاتەوە، وتی: وڵاخەكەی من هەر دەستی چووبووە قوڕەكە و هێشتا قاچەكانی بەتەواوەتی نەگەیشتبوون، هەر ئەوەندە فریاكەوتم بە چەوقۆ حەبلەكەم بڕی و بارەكەم بەجێهێشت، سواربووم و دەرچووم، هەشت وڵاخەكەی تر هەموویان تیاچوون و ناشزانم نەفەرەكان چییان لێهاتووە.
جا وەرە سەیربكە، ئەو وڵاخدارانە هەموو 20 مەتر وەردەكەیان نەبڕیبوو هەرچی وڵاخ و بارە بەجێیان هێشت و نەشزانرا نەفەرەكان چیان لێهاتووە، بەڵام پێشمەرگە بەو هەموو تاقم و تفەنگ و ئاڕبیجی و گوللە ئاڕبیجییەوە ئەو هەموو رێگەیەمان بڕی، بە كورتی شەوێكی هێندە سەخت بوو ناگێڕدرێتەوە.

*بە رەچاوكردنی ئەو زیادە رەوییەی لە جگەرەكێشاندا دەیكەیت تەندروستیت باش دیارە، ئایا هۆكارێك هەیە؟
-چونكە خەریكی باخداریم، شەوان سەعات 8:30 ئەو پەڕی 9 دەخەوم، سەعات 4ی بەیانی هەڵدەستم.

راپۆرتێكم خوێندەوە لە گۆڤاری وەتەن عەرەبی ئەگەر لەبیرم بێت، دەڵێت: جۆرە ئۆكسجینێك هەیە پێكهاتەكەی لە تەبەقەی ئۆزۆندایە، ئێواران كە دنیا بەرەو تاریكبوون دەڕوات، وردە وردە دادەبەزێتە سەر زەوی و لەدوای نیوەشەو دەگاتە ئاستی هەناسەدان، سوودی زۆری هەیە بۆ ئەوانەی زوو هەڵدەستن لە خەو، ئەوانەش كە جگەرەكێشن و زوو لەخەو هەڵدەستن كۆكە و دەرهاویشتەی تری جگەرەكێشانیان لەسەر كەم دەبێتەوە، چونكە فریای ئەو ئۆكسجینە كەوتوون، ئەگەر تۆزێك دنیا رووناك ببێتەوە ئەو ئۆكسجینە دەستدەكات بە بەرزبوونەوە و دەڕواتەوە بۆ تەبەقەی ئۆزۆن.

جا من ئەو راپۆرتەم خوێندۆتەوە و خۆشم هەر بە سروشت حەزم لە زوو خەوتنە، مرۆڤیش كە زوو بەتایبەت لە دەورووبەری سەعات نۆ بخەوێت، دەكەوێتە خەوی قووڵەوە، ئەوكاتەش مێشك و جگەر و زۆر ئەندامی تر ئەبدەیت دەبێتەوە و ئەگەر ئەو رۆژە لە ئەنجامی خواردندا شتی ژەهراویت خواردبێت، دەریدەدەیت.

زۆر چاودێری خۆم دەكەم، پێموایە ئەو جووڵە و زوو هەڵسانەمە لەخەو كە جگەرە زۆر كاریگەریی نییە لەسەرم.

*ئەوانە كێن لە هاوڕێ و كەسە نزیكەكانت كە مردوون و هەستت بە شۆك كردووە و كاریگەریی هەبووە لەسەرت؟
-جگە لە مام جەلال كە ئەو لەسەرو هەموو شتێكەوەیە، بەڵام لەو بترازێت تەنها بۆ شەهیدبوونی كاك شەوكەتی حاجی مشیر تووشی شۆك بووم.

شەوەكەی لە ماڵی كاك حامیدی حاجی غالی بووین، پێی وتم با بچین بۆ ئەو ئیشە، وتم: نایەم، وتی وەرە حەز ئەكەم هەڵەبجە و هەورامان و شارەزوور لە شەڕو ماڵوێرانی دووركەوێتەوە، ئەمانە 150 كەسێكن ئەگەر بیانهێنینەوە، خەڵكی تریش پەیوەندییان پێوە دەكەن و ئەو گروپە (ئەنسارولئیسلام) هێزێكی وایان نامێنێتەوە.

ئەوكاتە لەگەڵ دەستەی دامەزرێنەری مەڵبەندی رۆشنبیریی هەورامان مەوعیدێكمان هەبوو بچین بۆ لای كاك كۆسرەت، وتم: نایەم مەوعیدم هەیە، وتی: وەرە من مەوعیدەكەت بۆ چاك دەكەم، وتم: كاك شەوكەت ئەگەر ئەوەش نەبێت هەر نایەم، چونكە باوەڕم بەوانە نییە، تۆش مەچۆ دەتكوژن، وتی: كاكە من چەند جارێكی تر لەگەڵیان دانیشتووم و قسەمان كردووە، كاكە حەمەی برای كاك شەوكەتیش ئاگادارە، بەداخەوە بەقسەی نەكردین، رۆیشت و لە گامێش تەپە شەهیدیان كرد.

شەهیدبوونی ئەو شۆكێكی گەورەبوو بۆمن، كەس وەك من كاك شەوكەتی نەدەناسی، هەم توانای هەم كەسایەتی، هەم ئازایەتییەكەی، پیاوێكی بە قابیلیەت بوو.

ئێمە هیچ كەسێكمان بە من و بە كاك حامیدی حاجی غالی و كاك حەمەی حەمەسەعید و كاك حەمەی حاجی مەحمودی گوڵەخانەشەوە شوێنی كاك شەوكەتمان بۆ پڕناكرێتەوە.

*بچیتە هەر شوێنێك جۆرە رێكخراوییەك لە كارەكانتدا هەیە، ئەمە لە چییەوە سەرچاوەی گرتووە، خۆت كەسێكی هەمیشە بە دیسپلینی و رقت لە فەوزایە، یان رێكەوتە؟
-رێكخستن لە ژیانی مرۆڤدا زۆر گرنگە، بۆ هەر كارێك و بۆ هەر رۆژێك بەرنامە و پلانم هەیە تەنها بۆ جگەرە نیمە.

ژیان لە دەرەوە و لە ماڵەوە لە هەموو بوارێكەوە دەبێت رێكبخرێت، دەبێ بزانیت كەی منداڵ دەخەوێنی و كەی هەڵیدەستێنیت، ئیشوكارەكان دابەشبكرێت، هەر ئیشە و پلان و كاتی خۆی بۆ دابنرێت، بۆ نموونە: ئەگەر رەزێك لەكاتی خۆی تێپەڕیبێت و ئینجا بیبڕیت، دوای چەند رۆژێك ئاو دەكات و لاواز دەبێت و بەرهەمی نابێت.

نموونەیەكی تر، پێشمەرگە دێرینەكان هەموو پەرتەوازەبوون، هەندێك خانەنشینكرابوون بە بڕی 60 هەزار دینار یان زیاتر و كەمتر، هەندێك نەخۆشبوون و هەندێك كاری دەستگێڕییان دەكرد، بیرم لەوە كردەوە دەبێت رێكخراوێك خاوەندارێتیان بكات، پەیوەندیم كرد بە هاوڕێكانمەوە لە فەرماندەیی، وەك: كاك مستەفای سەید قادر و كاك شێخ جەعفەر و دكتۆر كەمال شاكیر و كۆبوونەوەمان كرد سەبارەت بە دامەزراندنی كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكان، دواتریش پەیوەندیمان كرد بە هاوڕێیانی حزبەكانی شیوعی و سۆسیالیست و زەحمەتكێشان و دوو مانگیش چاوەڕێی برایانی پارتیمان كرد كە بێنە ناو كۆمەڵەكەوە، نەهاتن.

ئیتر بەو حزبانە كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكانی كوردستان دامەزرا و ئیشەكانمان رێكخست، هەر لە یەكەم ساڵەوە لیژنەی قەزامان هەیە، لقمان هەیە، ئەنجومەنی باڵامان هەیە، ئیتر پێشمەرگەی دێرین بۆ كێشە و داواكارییەكانیان دەیانزانی رووبكەنە كوێ، بەڵام ئەوسا دەچووە فەرماندەیی پێیان دەوتن ئێمە بەرپرسین لەو پێشمەرگانەی ئێستا لە خزمەتدان، دەشچووە مەكتەبی سیاسی حزبەكەی، پێیان دەوت بچۆ فەرماندەیی گشتی.

لەبەرئەوە دامەزراندنی كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكان، پێویست بوو، ئەوە یەكێكە لە ئیشەكانم.

*ئەی فەوزا چییە و تا كەی بەردەوام دەبێت؟
-فەوزا ئەوەیە دەیبینین، خەڵك هەیە متمانەی نەماوە بەم دەسەڵاتە و ئینتیمای بۆ وڵاتیش نەماوە، چونكە دەبینێت ئەمانە وڵات بەڕێوەدەبەن، ئەگەر ئینیتما هەبێت، چۆن خەڵك وڵات بەجێ دەهێڵێت؟

ئەو فەوزایەی ناو جووڵانەوەی سیاسی لە كوردستان و ئەم دەسەڵاتە پیرۆزییەكانی كوشت و وایكرد خەڵك ئینتیمای نەمێنێت، ئێستا لای بەشێك لە خەڵك نە خاك و وڵات، نە ئاڵا و شەهید و پێشمەرگە و نە هیچ شتێك پیرۆزیی جارانی نەماوە. جا بۆیە هەتا میللەت هۆشیار نەبێتەوە و هەستی نیشتمانپەروەرێتی لەلا زیندوو نەبێتەوە، تا فیكرو باوەڕ نەگەڕێتەوە بۆ ناو خەڵكە سیاسی و حزبییەكان، تا خەڵكی گەندەڵ و فەوزەوی لەم دەسەڵاتەدا بمێنێنت، فەوزا بەردەوام دەبێت و ژیان رێكناخرێتەوە.

*باسێكی دۆخی دوای نیشتنەوەی فەوزامان بۆ بكە؟
-ئەوكاتە سەقامگیری فەراهەم دەبێت، دوای ئەوەش خەڵك فیكری ئازاد دەبێت و ژیانی خۆی رێكدەخاتەوە، بەرنامە و پلانی دەبێت بۆ هەموو شتێك، هەست بە پیرۆزییەكان دەكاتەوە.

*منداڵ یان نەوەكانت كامیان خۆشەویستترن؟
-زیاتر نەوەكانم، هەردوولایان خۆشەویستن بەس سۆزی زیاترم بۆ نەوەكانم هەیە، ناشزانم هۆكارەكەی چییە، ئایا هی ئەوەیە منداڵەكانم گەورەبوون و لە خەم رەخسیون و نەوەكانم هێشتا بچووكن و زیاتر پێویستیان بە سۆزە؟، نازانم.

نەوەیەكم هەیە هەر رۆژێكی هەینی ئەگەر لە سلێمانی بم دەمبات بۆ ژێر پردەكە بۆ شت كڕین، ئەم هەینییەی رابردوو سەعات حەوتی بەیانی لەخەو هەڵسابوو لە ماڵی خۆیانەوە تەلەفۆنی كردبوو بۆ هاوسەرەكەم، پێشی ناڵێ نەنە یان دایە بەناوی خۆیەوە بانگی دەكات، بەڵام بە من دەڵێ بابە، وتبووی شەوبۆ سەیارە بنێرە بەشوێنما با لەگەڵ بابە بچم بۆ ژێر پردەكە شتم بۆ بكڕێت، چووین و سمۆرەیەكم بۆكڕی.

*لەم رۆژگارە جەنجاڵەدا ئەوانەی كە دڵخۆشت دەكەن كێن، كەسە نزیكەكانت، هاوڕێكانت یان كچەزا و كوڕەزاكانت؟
-بینینی هەر یەكێك لەوانە بەجۆێك پێی دڵخۆشم، هەریەكەیان تایبەتمەندیی خۆی هەیە و تام و چێژێكم پێ دەبەخشێت، پێشمەرگەی دێرین خۆشەویستی نیشتمان و بەرگریی و ئەوانەم بیردەخاتەوە، منداڵەكانم سەردەمی بچووكی و شەڕەشەقی گەڕەك و یارییەكانی چاڵێن و موشێن و خواجەڕۆو چاوشاركێ و هەلوكێنم بیردەخاتەوە.

هاوڕێی سەردەمی خوێندنی سەرەتاییم هەیە چەند دڵپاكانە بیرمان لە ژیان دەكردەوە و چەندە یەكتریمان خۆشدەویست.

ئێستا ئەو قیەمانە هیچی نەماون بەداخەوە، بەڵام كە هەر یەكێك لەوانە دەبینی قیەمەكانی ئەو سەردەمەت بیر دەكەوێتەوە.

*تۆ بەوە ناسراویت هەمیشە زانیاریت لابووە، زۆر دیداریشت لەگەڵ كراوە، هەندێكجار بەشێك لە قسەكانت دەردێنن كە لە سیاقی خۆیدا تەواوە، بەڵام كە بەشێكی هەڵدەبژێرن و لێی دەبڕدرێت، مانایەكی تر دەدات، بۆ ئەمەیان چی دەڵێی؟
-هەر پیشەو كارێك بنەماو رەوشتی خۆی هەیە، رۆژنامەگەریش هەروا، كاتێك ئەوەی من دەیڵێم و بەدڵی تۆنییە بڵاوی ناكەیتەوە، بەڵام ئەوەی بەدڵی خۆتە بڵاوی دەكەیتەوە، لادانە لەو بنەما و قیەمە.
ساڵانێك لەمەوپێش سایتێك دیدارێكیان لەگەڵ كردم، باسی زۆر شتم كرد، باسی بردنی كەلوپەلەكانی بەربەستی بێخمەم كردبوو، باسی هێزە سیاسییەكان و لەوانەش گەندەڵیی لەناو یەكێتی و پارتیدا كە خۆم ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی و لێپرسراوی مەڵبەندیش بووم، كەچی هەندێك لە قسەكانیان هەڵبژاردبوو وا دەهاتە بەرچاو هێرشم كردۆتە سەر گۆڕان، تەلەفۆنم بۆ كردن و پێم وتن، لەو كاتەشەوە جوابی تەلەفۆنیان نادەمەوە، ئەگەر بە ژمارەی تریش بیكەن دایدەخەمەوە بەسەریاندا.

*دوا پڕۆژەت لە بواری نەمامگە و باخدارییدا چییە؟
-زۆر دڵم بەمەی ئێرە خۆش نییە، چونكە وەك وتم بە موساتەحە وەرمگرتووە و دوای چوار ساڵی دیكە لێم وەردەگرنەوە، كرێكەیان چەند قات گران كردووە، بۆیە گرنگی زیاتر بەوەی تەوێڵە دەدەم، دەمەوێت كارێك بكەم سوودی هەبێت بۆ ئایندەی خۆم و منداڵەكانم، بەڵام تا كۆتاییش لەوەی ئێرە سارد نابمەوە، لێرە دوو بەیتی پلاستیكیم هەیە هەر یەكەیان 1200 مەتر دەبێت، بەرنامەم هەیە بیكەم بە شلیك و لەكاتی سەرمادا بەرهەمەكەی بخەمە بازاڕەوە، ئاشكرایە ئەو میوەیە لێرە لە مانگەكانی 4و 5 پێدەگات، لە كوێستانەكان مانگی 6 پێدەگات، ئەمساڵ وەك تاقیكردنەوەیەك دەیكەم و لەكاتی بەفر و وەزی سەرماو سۆڵەدا شلیك دەخەمە بازاڕەوە، بەرهەمی پوخت و سروشتی بەبێ دەرمان و مەوادی كیمایی، نەك وەك ئەوانەی لە ئێرانەوە دێن هەمووی بە دەرمان بەرهەم هێنراون.

هەروەها سەرقاڵی بەرهەمهێنانم لە نەمامی گوێز لە جۆری باش، هەرمێ، خورمالوو كە لە عیراق پێی دەڵێن كاكی و زۆری بەرهەمی تر.

جەمیل هەورامی لە کاتی رەز بڕیندا

 

بەردەوام سەرقاڵی باخەکەیەتی

 

جەمیل هەورامی لەگەڵ دوو پێشمەرگەی هاوڕێیدا

جەمیل هەورامی لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا سەبارەت بە پرسی پێشمەرگە دێرینەکان

 

شەهید شەوکەتی حاجی موشیر

 

 

 215 جار بینراوە