سەرەکی » ئاراستە » بووكی ئێزدی‌ دوای‌ چه‌ند ساڵ له‌ دیلی‌ كه‌مێك شادی‌ بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌

بووكی ئێزدی‌ دوای‌ چه‌ند ساڵ له‌ دیلی‌ كه‌مێك شادی‌ بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌

یاسین ته‌ها

دوای‌ چوار ساڵ ئاواره‌یی ده‌ربه‌ده‌ری‌ تۆزقاڵێك شادی‌‌و خۆشی‌ ئاهه‌نگ گێڕان گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ ئێزدییه‌كان له‌ زێی‌ خۆیان، ئه‌ویش له‌ جه‌ژنه‌ گه‌وره‌كه‌یاندا كه‌ پێی‌ ده‌ڵێن جه‌ژنی‌ سه‌ری‌ ساڵ‌و ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌ڕاستی‌ مانگی‌ نیسانی‌ هه‌ر ساڵێكه‌وه‌، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م چوارشه‌ممه‌ ده‌بێت له‌و مانگه‌دا هه‌ڵبه‌ت به‌ پێی‌ ساڵنامه‌ی‌ هه‌تاوی‌، كه‌ 13 پێش زایین ده‌كه‌وێت، ئه‌و رۆژه‌ له‌ ئه‌ده‌بیاتی‌ ئێزدییه‌كاندا به‌ چوارشه‌ممه‌ سووره‌ ناسراوه‌.
له‌ ئاهه‌نگی‌ ئه‌م جه‌ژنه‌ دێرینه‌دا، كه‌ له‌ هه‌موو جه‌ژنه‌كان نزیكتره‌ له‌ رۆحی‌ ئێزدییه‌كانه‌وه‌، به‌ تایبه‌ت كه‌ جه‌ژنی‌ ئه‌فراندن‌و چێبوونه‌‌و له‌گه‌ڵ هاتنی‌ به‌هار‌و خه‌مڵینی‌ ده‌شت‌و ده‌ر به‌ گوڵوكان نیشانه‌ی‌ نوێبوونه‌وه‌ی‌ ژیان‌و سروشته‌. هه‌زاران ئێزدی‌ له‌ په‌رستگا‌و رووگه‌ی‌ رۆحی‌ خۆیان كه‌ لالشه‌‌و به‌ دووری‌ 60 كیلۆمه‌تر كه‌وتۆته‌ باكووری‌ شاری‌ موسڵه‌وه‌ كۆبوونه‌وه‌، ئاهه‌نگ به‌ ده‌نگی‌ میوزیك‌و ده‌ف ده‌ستی‌ پێ كرد‌و 365 مۆمیش داگیرساوه‌، كه‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ ژماره‌ی‌ سه‌رجه‌م رۆژه‌كانی‌ ساڵ، له‌سه‌ر مه‌زاری‌ شێخ عوده‌ی‌ بن مسافر كه‌ لای‌ ئێزدییه‌كان پیرۆزه‌ رێوره‌سمه‌كه‌ به‌ڕێوه‌چوو، جه‌ژنی‌ به‌ڕێ كردنی‌ ساڵی‌ رابردوو پێشوازی‌ له‌ ساڵی‌ نوێ پیرۆز كرا، جه‌ژنی‌ كۆتایی زستانێكی‌ سه‌خت، كه‌ له‌ رۆژگاره‌كانی‌ رابردوودا بۆ دانیشتوانی‌ ناچه‌ شاخاوییه‌ پڕ له‌ هه‌ڵه‌ت‌و هه‌ڵدیره‌كان زستانێكی‌ دژوار بووه‌.
له‌و جه‌ژنه‌دا كچان‌و كوڕانی‌ ئێزدی‌ چوونه‌ گوڵ چنین‌و گوڵی‌ سروشتییان هێنا، ماڵه‌كان خاوێن كرانه‌وه‌‌و هه‌ر كه‌س به‌ پێی‌ توانای‌ خۆی‌ رایه‌خ‌و ناوماڵی‌ نوێ كرده‌وه‌، خواردنی‌ تایبه‌ت پێشكه‌ش كرا، له‌م مانگه‌دا بووك ناگوازرێته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ مانگی‌ نیسان به‌ جوانترین مانگی‌ ساڵ داده‌نرێت‌و خه‌ڵكی‌ ئێزدی‌ جگه‌ له‌ بووكی‌ نیسان به‌ هیچ بووكێك رازی‌ نابێت، ئه‌وه‌ش نه‌ریتێكه‌ له‌ باوو باپیرانه‌وه‌ بۆیان ماوه‌ته‌وه‌.
خۆشی‌‌و شادی‌ ئێزدیان له‌ لالش‌و شه‌نگالی‌ وێرانه‌ی‌ ده‌ستی‌ داعش‌و شه‌نگالی‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی‌ ئێستای‌ توركیا، سێبه‌ری‌ هه‌واڵێك باڵی‌ به‌سه‌ر جه‌ژنه‌كه‌دا كێشابوو، ئه‌ویش هه‌واڵی‌ ئازاد كردنی‌ شه‌ش كچ‌و منداڵێكی‌ ئێزدی‌ بوو له‌ ده‌ستی‌ داعش له‌ سوریا، ئازاد كردنی‌ ئه‌و كچانه‌‌و منداڵه‌كه‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ مانگی‌ نیساندا‌و به‌ هاوكاری‌ هه‌ندێك لایه‌نی‌ نه‌ناسراو جێبه‌جێ بووه‌، هه‌واڵه‌كه‌ برینی‌ رفاندن‌و به‌ كۆیله‌ كردنی‌ سه‌دان كچی‌ ئێزدی‌ وه‌ سوێ هێناوه‌یه‌، برینی‌ رفاندنی‌ ئه‌و شه‌ش هه‌زار‌و 417 كچه‌ ئێزدییه‌ی‌ له‌ مانگی‌ ئابی‌ 2014دا داعش رفاندنی‌‌و كردنی‌ به‌ سه‌بیه‌‌و به‌ كۆیله‌‌و كڕین‌و فرۆشیان پێوه‌ ده‌كردن، برینی‌ چاره‌نووسی‌ نادیاری‌ كچانی‌ ئێزدی‌ دیسان كولایه‌وه‌.
كوێره‌وه‌ری‌‌و به‌دبه‌ختی‌ ژیانی‌ ئێزدیان ته‌نها ئاواره‌بوون‌و رفاندنی‌ كچه‌كانیان نییه‌، به‌ڵكو مان‌و نه‌مانیان له‌ مه‌ترسیدایه‌ له‌و ناوچه‌یه‌ی‌ كه‌ زێدی‌ خۆیانه‌‌و ده‌كه‌وێته‌ باكووری‌ عیراق‌و ده‌شتی‌ موسڵه‌وه‌، هۆكاره‌كه‌یشی‌ كۆچی‌ به‌رده‌وامی‌ رۆڵه‌كانیانه‌، كه‌ له‌ نه‌بوونی‌ دڵنیایی‌و نائومێدی‌‌و نادیاری‌ دواڕۆژی‌ ئێزدییه‌كانه‌، چونكه‌ ئه‌وان له‌سه‌ر خاكی‌ باب‌و باپیری‌ خۆیان تا ئێستا ده‌یان جار كۆمه‌ڵكوژییان به‌رامبه‌ر كراوه‌، هه‌موو ئه‌و هێرش كوشتوبڕانه‌ش وه‌ك خۆیان ده‌یگێڕنه‌وه‌ به‌ ئامانجی‌ له‌ ریشه‌ ده‌رهێنانی‌ ره‌چه‌ڵه‌كی‌ ئێزدی‌ بووه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا كه‌ له‌ دێر زه‌مانه‌وه‌ خاكی‌ خۆیانه‌.
جگه‌له‌ هه‌ڕه‌شه‌‌و مه‌ترسی‌ ئه‌منی‌ له‌سه‌ریان، كۆمه‌ڵگه‌ی‌ ئێزدییه‌كان به‌ده‌ست دووبه‌ره‌كی‌ سیاسی‌‌و ئایینیشه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت، ئه‌مه‌ش ده‌رگای‌ به‌ رووی‌ مشتومڕ له‌سه‌ر ناسنامه‌یاندا كردۆته‌وه‌، ئه‌مه‌یان تازه‌یه‌ بۆ ئێزدییه‌كان، كه‌ خاوه‌نی‌ ئایینێكی‌ داخراون‌و ئایینه‌كه‌یان هه‌وڵی‌ فراوانبوون نادات، سه‌دان ساڵه‌ له‌ به‌رزاییه‌كانی‌ شێخان‌و شه‌نگال خۆیان ده‌پارێزن‌و به‌ره‌نگاری‌ مه‌ترسییه‌كان‌و بارودۆخی‌ ژیانی‌ سه‌خت‌و ده‌بنه‌وه‌‌و رووبه‌ڕووی‌ فراوانبوونی‌ زۆرینه‌كانی‌ ده‌وروبه‌ریان ده‌بنه‌وه‌، دوای‌ ئه‌و هه‌موو ساڵانه‌ش كاره‌ساتی‌ كۆمه‌ڵكوژی‌ دووباره‌ به‌رۆكی‌ پێ گرتنه‌وه‌.
له‌ كاتێكدا كه‌ ئێزدییه‌كانی‌ سه‌ر به‌ په‌رستگای‌ لالش‌و ئه‌نجومه‌نی‌ رۆحانی‌، كه‌ بناغه‌ی‌ ئایینی‌ شێوازی‌ كوردی‌ پێوه‌ دیاره‌، هه‌ندێك ده‌نگی‌ نوێ له‌ ناو لاوه‌كاندا به‌رز بۆته‌وه‌‌و پێشنیازی‌ رۆشنبیرانه‌یان هه‌یه‌ بۆ لێكردنه‌وه‌ی‌ سیفه‌تی‌ ئایینی‌ له‌ ئێزدییه‌كان‌و وه‌رگرتنی‌ سیفه‌تی‌ فیكری‌‌و فه‌لسه‌فی‌ وه‌رگیراو له‌ سروشت، هاوشێوه‌ی‌ ئایینه‌ كۆن‌و دێرینه‌كانی‌ میزۆپۆتامیا، كه‌ لانكه‌ی‌ زۆرێك له‌ شارستانی‌‌و ئایینه‌ دێرینه‌كانه‌. ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ ئێزدی‌ له‌گه‌ڵ ئایینه‌ ئاسمانییه‌ ئیبراهیمییه‌كان رووبه‌ڕوو ده‌كاته‌وه‌، كه‌ بیروباوه‌ڕی‌ یه‌كتاپه‌رستی‌ په‌ێڕه‌و ده‌كه‌ن.
ناكۆكی‌ له‌سه‌ر ناسنامه‌ی‌ ئێزدییان له‌ دوای‌ كۆمه‌ڵكوژییه‌كانه‌وه‌ سه‌ری‌ هه‌ڵدا، كه‌ په‌رته‌وازه‌ بوون‌و زۆریان به‌ ناچاری‌ ناوچه‌كه‌ی‌ خۆیان جێهێشت‌و پاشان ده‌سته‌‌و گروپیان لێ بۆوه‌‌و هه‌ریه‌كه‌یان سه‌ر به‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ بوون، هه‌ندێكیان بوونه‌ لایه‌نگری‌ بیری‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان-ی‌ ماركسی‌، كه‌ ئێستا له‌ دوورگه‌یه‌كی‌ دابڕاودا له‌ زیندانی‌ حكومه‌تی‌ توركیادایه‌، هه‌ندێكی‌ تریشیان بوونه‌ لایه‌نگری‌ پڕۆژه‌كه‌ی‌ سه‌ركرده‌ی‌ كورد بارزانی‌، لایه‌نی‌ سێیه‌میشیان پێیان باشه‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی‌ عیراقدا بمێننه‌وه‌‌و پارێزگاری‌ له‌ ناسنامه‌ی‌ سه‌ربه‌خۆی‌ خۆیان بكه‌ن وه‌ك میلله‌تێك له‌گه‌ڵ میلله‌ته‌كانی‌ تری‌ عیراقدا بژین.
له‌ چاوه‌ڕوانی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی‌ 12ی‌ ئایاردا، كه‌ زیاتر له‌ 50 ئێزدی‌ له‌ رێگه‌ی‌ حزب‌و لایه‌نی‌ جیاجیاوه‌ به‌شداری‌ تێدا ده‌كه‌ن‌و خۆیان كاندید كردووه‌ به‌و هیوایه‌ی‌ ببنه‌ نوێنه‌ری‌ چاره‌كه‌ ملیۆنێك ده‌نگده‌ری‌ ئێزدی‌، یاسای‌ هه‌ڵبژاردن به‌ پێی‌ سیستمی‌ كۆتا ته‌نها یه‌ك كورسی‌ بۆ ته‌رخان كردوون، هه‌رچه‌نده‌ دادگای‌ فیدراڵی‌ جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌ به‌ ویژدانه‌وه‌‌و به‌ پێی‌ ژماره‌ی‌ دانیشتوان مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت.
چاودێران پێیان وایه‌ ئه‌و ئێزدییه‌ی‌ كورسی‌ به‌ده‌ست ده‌هێنێت، له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سایه‌تییه‌ ئێزدیانه‌ی‌ له‌ رێگه‌ی‌ حزب‌و لایه‌نه‌كانی‌ تره‌وه‌‌و له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ سیستمی‌ كۆتا ده‌چنه‌ ناو په‌رله‌مان، له‌ رووی‌ سیاسییه‌وه‌ رۆڵیان ده‌بێت له‌ دووباره‌ نه‌خشاندنه‌وه‌ی‌ سیمای‌ تایه‌فی‌ ئێزدی‌، ئه‌ویش به‌ پشتبه‌ستن به‌و ده‌نگانه‌ی‌ جه‌ماوه‌ر پێی‌ داون، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا چاوه‌ڕوان ده‌كرێت، رووداوی‌ چاوه‌ڕوان نه‌كراو روو بدات‌و به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ رابردووه‌وه‌ كه‌سانی‌ گه‌نج له‌ ناو ئێزدییه‌كاندا ده‌ركه‌ون، كه‌ ئه‌مه‌ش له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ نه‌ریتی‌ باوی‌ ئێزدییه‌كانه‌.

ده‌ره‌ج

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یوسف و تۆفیقی ئـەحمەد شەماڵ

نەوزاد كەریم لەگەڵ كۆتایی ئەو شەوە درێژو ساردەی كەپاش رێگا ...