سەرەکی » مانشێت » ده‌نگده‌ر و ئه‌ركی‌ نیشتمانی‌

ده‌نگده‌ر و ئه‌ركی‌ نیشتمانی‌

به‌رهه‌م جەبار كه‌ڵهوڕی‌

سه‌باره‌ت به‌ كورد له‌ ڕوانگەی‌ ‌ نه‌ته‌وه‌یی و مێژووییه‌وه‌ كوردستان نیشتیمانی‌ كورده‌، ئه‌گه‌رچی‌ له‌ڕووی‌ واقیعی‌ سیاسییه‌وه‌ هه‌رێمێكه‌ له‌چوارچێوه‌ی‌ وڵاتێكی‌ فیدراڵدا، سیاسه‌تیش هونه‌ری‌ مومكیناته‌و ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌به‌رده‌سته‌، نه‌وه‌ك مامه‌ڵه‌كردن به‌ خه‌یاڵپڵاوی‌ و میسالیانه‌ هه‌ڵسوكه‌وت كردن.
روونه‌ كه‌ ده‌نگده‌ری‌ وڵاتانی‌ پێشكه‌وتوو وه‌كو خۆرئاوا و وڵاتانی‌ دواكه‌وتووش كۆمه‌ڵێك پاڵنه‌رو هۆكاری‌ هاوبه‌شیان هه‌یه‌ بۆ ده‌نگ دان به‌ لیست و كاندیدانێكی‌ دیاریكراو ، به‌ جۆرێك كه‌ خه‌ڵكانێك به‌ به‌توانا و دڵسۆز و ده‌ستپاك ده‌بینن. هه‌رچه‌نده‌ گه‌لی‌ هه‌ر وڵاته‌ تایبه‌تمه‌ندیی‌ خۆی‌ هه‌یه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا تاكه‌ پاڵنه‌ری‌ ده‌نگده‌ر ته‌نها داواكارییه‌ كه‌سییه‌كان نییه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ تاكه‌كه‌سی‌ وه‌كو داواكردنی‌ مافه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان، لە نموونه‌ی نان و كارو خزمه‌تگوزارییه‌كان و …. هتد ، كه‌ ره‌نگه‌ تا ڕاده‌یه‌ك بۆ وڵاته‌ پێشكه‌وتووه‌كان ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ كێشه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی و ململانێی ده‌ره‌كییان نه‌بێت، بابه‌تێكی‌ زه‌قتربێت، بۆ هه‌مووشیان نا ، به‌ڵكو بۆ هه‌ندێكیان، كه‌چی بۆ هه‌ندێكی تریان هه‌مان پاڵنه‌ری‌ ئه‌و وڵاته‌ خۆرهه‌ڵاتییانه‌یان هه‌یه‌ كه‌ كێشه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌یی و ململانێی‌ ده‌ره‌كیان هه‌یه‌ ، بۆ نموونه‌ له‌ هه‌ندێ وڵات ده‌نگده‌ر زیاتر ده‌نگ به‌و حزبه‌ ده‌ده‌ن كه‌ وای ببینن كه‌ ئه‌و حزبه‌ پارێزگاریی‌ له‌ شوناس و ناسنامه‌ی‌ ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ ده‌كات له‌سه‌ر ئاستی‌ ناوخۆیی و ده‌شیپارێزێت لە مەترسیی ده‌ره‌كی‌ و وه‌كو ده‌وڵه‌تێكی‌ به‌هێز ده‌یهێڵێته‌وه‌ و پارێزگارییش له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ گشتییه‌كانی‌ ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ به‌هێزه ده‌كات. ئه‌مه‌ ئه‌گه‌ر حاڵه‌تێكی‌ ئاسایی و بینراو بێت و ده‌نگده‌ریش به‌ ئه‌ركێكی‌ نیشتمانیی‌ خۆی‌ بزانێت له‌ وڵاتانی‌ خۆرئاوا، ئه‌وا له‌ وڵاتانی‌ خۆرهه‌ڵات‌ كه‌ پڕه‌ له‌ كێشه‌ی‌ دیموكراسی‌ و هه‌وڵی‌ سڕینه‌وه‌ی‌ شوناس و ناسنامه‌و بوونی‌ نه‌ته‌وه‌كان هه‌ر زۆر ئه‌ركتره‌و بگره‌ ئه‌ركێكی‌ موقەده‌سیشه‌، چونكه‌ ئه‌و حزبه‌ی‌ كه‌ له‌خه‌می‌ پارێزگاریی‌ كردن له‌ شوناسی‌ نه‌ته‌وه‌یی بێت و مێژووش شاهیدی‌ ئه‌وه‌ی‌ بۆ بدات و هێزێكی‌ تاقیكراوه‌ش بێت و له‌و پێناوه‌شدا زۆرترین قوربانیی‌ بەخشیبێت، به‌به‌رژه‌وه‌ندییه‌ حزبییه‌كانی‌ خۆی‌ له‌پێناو پارێزگاریكردن له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، به‌ دڵنییایه‌وه‌ له‌خه‌می‌ پارستنی‌ شكۆی‌ تاك و به‌ده‌ستخستنی‌ خزمه‌تگوزارییه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانیشی‌ ده‌بێت.
له‌و مه‌یدانه‌شدا یه‌كێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان دیاره‌ كه‌ مێژوویه‌كی‌ زۆر ده‌وڵه‌مه‌ندی‌ هه‌یه‌ كه‌ شاهیدی‌ قوربانیدان و تێكۆشان و خه‌باتی بۆ بدات له‌پێناوی پارێزگاركردن له مانه‌وه‌و بوونی‌ كورد له‌ قۆناغه‌ زووه‌كانی‌ مێژووداو تا ئێستاش و له‌ داهاتووشدا ئه‌مه‌ به‌ ئه‌ركی‌ خۆی‌ ده‌زانێت.
ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ پیاده‌كردنی‌ خه‌باتی‌ مه‌ده‌نی‌ و سیاسی‌ له‌ گۆڕه‌پانی‌ خه‌باتی‌ مه‌ده‌نیداو له‌ دوای‌ رووخانی‌ رژێمی‌ فاشیستی‌ سه‌دام و دروستكردنه‌وه‌ی‌ عیراقێكی‌ دیموكراسی‌ و فره‌حزبی‌ و فره‌ڕه‌نگ و فره‌ ده‌نگ، له‌و بواره‌شدا جێ په‌نجه‌ی‌ دیاره‌و ده‌سكه‌وته‌كانیشی‌ بۆ كورد روون و ئاشكران و بوونی‌ یه‌كێتی‌ لەناو ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ فۆڕم تازه‌یه‌شدا ئیجابی‌ بووه‌ بۆ كورد كه‌ بۆته هۆی‌ ‌ به‌دیهێنانی‌ ده‌ستكه‌وتی‌ گه‌وره‌و بۆ عێراقیش بۆته‌ مایه‌ی‌ ئاشته‌وایی و ته‌بایی.
كه‌واته‌ یه‌كێتی‌ هێزێك بووه‌ پارێزه‌ری‌ بوون و ناسنامه‌و شوناس و شكۆی‌ تاكی‌ كورد بووه‌. دۆخی‌ ئێستای‌ كورد به‌تایبه‌تیش دوای‌ رووداوه‌ نه‌خوازراوه‌كان، دۆخێكی‌ خراپه‌و كورد پێویستی‌ به‌ هێزی‌ یه‌كێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستانە‌ زیاتر له‌ هه‌موو كاته‌كانی‌ تر، تا وه‌كو ئه‌سپی‌ خۆی‌ له‌ مه‌یدانه‌كه‌دا تاوبدات و وەک ئه‌ركی‌ هه‌میشه‌یی خۆی‌، به‌رگرییه‌كی‌ به‌هێز له‌ مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی‌ کورد بكات له‌ گۆڕه‌پانی‌ مه‌ده‌نی‌ و سیاسیدا و كار بۆ هێور كردنه‌وه‌ی‌ ڕووداوه‌ نه‌خوازراوه‌كان بكات و هاوكێشه‌كان به‌لای‌ قازانجی‌ كورددا بشكێنێته‌وه‌، چونكه‌ راپه‌ڕاندنی‌ ئه‌م ئه‌ركانه ته‌نها ‌ به‌یه‌كێتی‌ ده‌كرێت و له‌ توانای ئه‌ودایه‌ ئه‌م ئه‌ركانه‌ رابپه‌ڕێنێت و هه‌روه‌كو وتمان ئه‌م هێزێكی‌ تاقیكراوه‌یه‌و مێژووش شاهیدی‌ توانایه‌كی‌ له‌بن نه‌هاتووی‌ بۆ ده‌ده‌ن و دۆخی‌ ناسكی‌ ئێستای‌ كورد به‌ تایبه‌تیش ناوچه‌ دابڕێنراوه‌كان ته‌حه‌مولی‌ ئه‌وه ‌ناكات كه‌ هێزی‌ تازه‌ تاقی‌ بكاته‌وەو ده‌نگی‌ كورد به‌فیڕۆ بڕوات و دواجاریش نه‌توانن وه‌كو یه‌كێتی‌ به‌رگریكارێكی‌ سه‌رسه‌خت بن ‌چونكه‌ له‌ ڕاستیدا ئه‌م هێزانه‌ وه‌كو یه‌كێتی‌ ئه‌زموونیان نییه‌ له‌ مه‌یدانی‌ به‌رگرییداو هیچ كامێكیان وه‌كو یه‌كێتی‌ ناتوانن خوێندنه‌وه‌یه‌كی‌ لۆژیكیانه‌و واقیعیانه‌ بۆ هه‌موو حزبه‌ عیراقییه‌كان و و‌اقیعی‌ سیاسی‌ و مێژوویی و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ و ئابووری‌ … هتد بۆ عیراق بكه‌ن و به‌نه‌بوونی‌ هێزیشه‌وه‌ به‌رگریی‌ له‌ مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان بكه‌ن. به‌ واتایه‌كی‌ تر ئه‌وان خاڵین له‌ ئه‌زموونی‌ فیكری‌ و هێزو كه‌ره‌سته‌ی‌ به‌رگریكردن، به‌ڵكو ئه‌وان ته‌نها له‌ خه‌می‌ هێنانی‌ چه‌ند كورسییه‌كدان نه‌وه‌ك به‌رگریكردن له‌ بوون و مانه‌وه‌و شوناسی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك ، بۆیه‌ من پێموایه‌ ئه‌م به‌رگرییه‌ ته‌نها به‌ یه‌كێتی ده‌كرێت كه‌ پڕه‌ له‌ ئه‌زموونی‌ فیكری‌ و هێزێكی‌ له‌بن نه‌هاتووش كه‌ بریتییه‌ له‌و ره‌گ و ریشه‌ جه‌ماوه‌رییە مێژووییه‌ی‌ كه‌ له‌میانه‌ی‌ خه‌باتی‌ نزیكه‌ی‌ نیو سه‌ده‌ په‌یدای كردووه‌.
هه‌رێمی‌ كوردستان به‌ گشتی‌ و ناوچه‌ دابڕێنراوه‌كان به‌تایبه‌تی‌ كه‌ ئێستا كه‌وتوونه‌ته‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی‌ سڕینه‌وه‌ی‌ شوناس، زۆر پێویستیان به‌هێزی‌ یه‌كێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستانه‌ تا به‌رگرییه‌كی‌ مه‌ده‌نیانه‌یان لێ بكات، به‌ مه‌به‌ستی‌ به‌دیهێنانی‌ ئه‌م هه‌موو ئه‌ركه‌ نیشتمانییه‌ له‌لایه‌ن یه‌كێتییه‌وه‌، پێویسته‌ له‌سه‌ر ده‌نگده‌ریش وه‌كو ئه‌ركێكی‌ نیشتمانی‌ له‌سه‌ر شانی‌ ده‌نگ و متمانه‌ی‌ خۆی‌ پێی‌ بدات تاكو یه‌كێتی‌ بتوانێت به‌ به‌هێزی‌ بچێته‌وه‌ به‌غدا بۆ ئه‌وه‌ی‌ شه‌ڕی‌ مه‌ده‌نی‌ و سیاسی‌ له‌ پێناو نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ بكات.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ئەمڕۆ وەفدێكی باڵای حكومەتی هەرێم سەردانی بەغدا دەكات

״گفتوگۆ لەبارەی دۆزینەوەی رێگاچارەی گونجاو بۆ كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەولێر ...