سەرەکی » ئاراستە » كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ ئیتر كار بۆ هه‌ڤاڵان نه‌دۆزینه‌وه‌ به‌ڵكو بۆ كار هه‌ڤاڵ بدۆزینه‌وه‌

ئەدەبیاتی مام

كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ ئیتر كار بۆ هه‌ڤاڵان نه‌دۆزینه‌وه‌ به‌ڵكو بۆ كار هه‌ڤاڵ بدۆزینه‌وه‌

* ده‌رهێنانی‌ نه‌وت بناغه‌یه‌كی گرنگی سه‌ربه‌خۆبوون‌و بڕیاری سیاسیشمانه‌

ئەم وتارەی رەوانشاد هەڤاڵ مام جه‌لال کە لە میانی ‌كردنه‌وه‌ی كۆنگره‌ی ژمێریاران‌و ئابووری ناسان دا ساڵی (     ) پێشکەشی کردوە، پڕە لە رێنوێنی گرنگ و نەخشە رێگای نایاب بۆ هەرچی زیاتر پەرەپێدانی کایە و ژێرخانی ئابوری هەرێمی کوردستان و مەسەلەی دەوڵەتداری حوکمی خۆجێی و دەستەبەر کردنی ئیدارەیەکی باش و نمونەیی.

به‌ناوی خوای گه‌وره‌..
هه‌ڤاڵانی خۆشه‌ویست..خوشك‌و برایان
سه‌ره‌تا پیرۆزبایی له‌هه‌موو به‌شداربووانی ئه‌م كۆنگره‌یه‌ ده‌كه‌م‌و له‌ئابووری ناسان‌و ژمێریاران به‌تایبه‌تی. هیوادارم ئه‌م كۆنگره‌یه‌ ببێته‌ هۆی نه‌ك هه‌ر پته‌وكردنی ریزه‌كانی یه‌كێتیی ئابووری ناسان‌و ژمێریارانی كوردستان، به‌ڵكو ببێته‌هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌نگاوێكی گرنگیش هه‌ڵبهێندرێ له‌پێناو دیراساتی زانست‌و واقیعی رێك‌وپێك بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان.
پێم وایه‌ ئێستا گه‌وره‌ترین ئه‌ركی سه‌رشانمان له‌م قۆناغه‌دا گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان بێت. پاش رزگاربوونی به‌شێكی گرنگ له‌ كوردستان‌و هاتنه‌ كایه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان‌و دابینكردنی ئازادی‌و سه‌ربه‌ستی یه‌ دیموكراتییه‌كان بۆ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك مه‌سه‌له‌ی ژیان‌و به‌دیهێنانی داخوازییه‌ جیاجیاكانیان به‌داخوازی خوشك‌و برایانی ئابووری ناسان‌و ژمێریارانیشه‌وه‌ كاری گرنگ بۆ به‌دیهێنانی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆی گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان‌و ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ ئه‌ركی سه‌ره‌كیمان.
دیاره‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان درێغی نه‌كردووه‌ له‌ هه‌وڵدان به‌هه‌موو توانایه‌كه‌وه‌ بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان، به‌ڵام پێویسته‌ ئه‌و راستییه‌ بڵێین كه‌ ئابووری هه‌ر وڵاتێك به‌ئاره‌زووی حكومه‌ت‌و كاربه‌ده‌ستانی ئه‌و وڵاته‌ نایه‌ته‌دی، ئه‌وان ده‌توانن ده‌ورێكی كاریگه‌ر ببینن وه‌كو خۆتان نووسیوتانه‌ له‌ مۆدێرن كردن‌و له‌گه‌شه‌پێدان‌و دانانی پلان‌و نه‌خشه‌ی راست، به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌تایبه‌تی له‌وڵاتی ئێمه‌دا گرێ دراوی چه‌ندین هۆی ناوخۆ‌و ده‌ره‌كییه‌.
وڵاتی ئێمه‌ وڵاتێكی ده‌وڵه‌مه‌نده‌ له‌تواناماندا هه‌یه‌ كه‌ ئابوورییه‌كی زۆرباش‌و پڕ له‌ پیت‌و به‌ره‌كه‌ت‌و خێر‌و بێر بۆ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان به‌و ئابوورییه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ دابین بكه‌ین، به‌ڵام ئابڵۆقه‌دانی وڵاته‌كه‌مان له‌چه‌ند لایه‌كه‌وه‌ داگیركردنی به‌شێكی گرنگی كوردستان كه‌ زۆربه‌ی ناوچه‌ نه‌وتییه‌كان‌و زۆربه‌ی خاك به‌پیت‌و به‌ره‌كه‌ته‌كانی كوردستانی گرتۆته‌وه‌ كۆسپێكی گه‌وره‌یه‌ له‌پێناو به‌دیهێنانی ئه‌م ئامانجه‌ماندا.
بۆیه‌ پێویسته‌ ئێمه‌ به‌تایبه‌تی ئابووریناسان‌و ژمێریاران كه‌ كاری عیلمی ده‌كه‌ن، كاری ئامار‌و فاكته‌ره‌ گرنگه‌ زانستییه‌كان له‌به‌رده‌ستیاندا ده‌بێت به‌چاوێكی دووربینانه‌‌و وردبینانه‌ بنۆڕنه‌ ئابووری وڵات‌و چۆنیه‌تی گه‌شه‌پێدانی، هه‌روه‌ها به‌هه‌مان شێوه‌ش داخوازییه‌كانی خۆیان‌و كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك به‌رز بكه‌نه‌وه‌، گه‌شه‌پێدانی ئابووری وڵاته‌كه‌مان ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی حكومه‌ته‌كه‌مان بتوانێ داخوازییه‌كانی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك جێبه‌جێ بكات‌و به‌داخوازییه‌كانی خوشك‌و برایانی ئابووری ناسان‌و ژمێریارانیشه‌وه‌، به‌ڵام بۆ ئه‌مه‌ پێویسته‌ ئێمه‌ پلانمان هه‌بێت، هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌شه‌ كه‌ مه‌كته‌بی سیاسی بڕیاریدا ئه‌نجومه‌نی پلاندانان دابنرێت تا بتوانین له‌هه‌موو لایه‌نه‌كانی ژیاندا به‌لایه‌نی ئابووریشه‌وه‌ به‌پێی پلان‌و نه‌خشه‌ی رێك‌وپێكی زانستی گونجاو له‌گه‌ڵ وه‌زعی وڵاته‌كه‌ماندا نه‌خشه‌‌و پلانی پێویست دانێین بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووریمان. له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و كه‌موكورتی‌و كه‌ند‌و كۆسپانه‌ی كه‌ ده‌هێنرێته‌ رێی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌گه‌ڵ ئابڵۆقه‌دان‌و له‌گه‌ڵ داخوازییه‌كانیUN له‌به‌دیهێنانی داخوازییه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ته‌ماشا ده‌كه‌ین حكومه‌ته‌كه‌مان، له‌و ماوه‌یه‌دا توانیویه‌تی هه‌نگاوی باش هه‌ڵهێنێ له‌ كۆمه‌ڵێك رووه‌وه‌ بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان، چه‌ند ده‌ستكه‌وتێك كه‌ حكومه‌ته‌كه‌مان به‌ده‌ستی هێناوه‌ مایه‌ی شانازی نه‌ته‌وه‌كه‌مانه‌ نه‌ك هه‌ر كوردستانی عیراق. له‌پێش هه‌موویان مه‌سه‌له‌ی ده‌رهێنانی نه‌وتی شیواشۆك‌و پاشان دروستكردنی پاڵێوگه‌ی نه‌وتی سلێمانی، ئه‌وه‌ به‌لای منه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ده‌ستكه‌وته‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان، چونكه‌ نه‌وت به‌درێژایی مێژوو هۆی داگیركردن بووه‌، زوڵم‌و زۆری سه‌پاندووه‌ به‌سه‌ر گه‌له‌كه‌ماندا به‌روبوومه‌كه‌ی كراوه‌ته‌ تۆپ‌و گولله‌‌و تانك‌و فرۆكه‌‌و به‌ردراوه‌ته‌ گیانی گه‌له‌كه‌مان دا، وا بۆ یه‌كه‌مین جاره‌ له‌ كوردستانی خۆماندا نه‌وتی خۆمان له‌لایه‌ن ئه‌ندازیار‌و ته‌كنیكار‌و كرێكارانی خۆمانه‌وه‌ هه‌ڵهێنجرێت. له‌پاشان به‌ئه‌رك‌و هیمه‌ت‌و تێكۆشان‌و بوێری‌و جوامێری ئه‌ندازیاران‌و ته‌كنیكار‌و كرێكاره‌كان‌و به‌یارمه‌تی حكومه‌تی هه‌رێم توانییان پاڵێوگه‌یه‌ش دروست بكرێت، نه‌وته‌كه‌شی پێ بپالێوێ له‌پێناوی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستاندا.
ئه‌مه‌ بناغه‌یه‌كی گرنگی سه‌ربه‌خۆبوون‌و بڕیاری سیاسیشمانه‌‌و ئه‌گه‌ر بێت‌و گه‌شه‌ی پێ بده‌ین‌و په‌ره‌ی پێ بده‌ین كه‌ پێویسته‌ بیكه‌ین‌و هیوادارم ئه‌و نه‌خشه‌یه‌ی كه‌ دانراوه‌ سه‌ركه‌وێت، له‌م پێناوه‌شدا ده‌بێته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی باش‌و ده‌رامه‌تێكی باشیش بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان.
هه‌وره‌ها جگه‌ له‌وه‌ كاری گرنگی تر كه‌ كرابێ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی لادێیه‌كانه‌، ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی لادێكانی كوردستان خۆی له‌خۆیدا ده‌ستكه‌وتێكی مێژووی گه‌وره‌یه‌، داگیركه‌ران‌و شۆڤێنسته‌كان كه‌ ده‌یانویست كورده‌واری له‌ناوبه‌رن‌و بزووتنه‌وه‌ی كوردایه‌تی داپلۆسن‌و نه‌هێڵن جارێكی تر سه‌رهه‌ڵداته‌وه‌ یان بژێننه‌وه‌، نه‌خشه‌ی راگواستنیان دانابوو، له‌پێشه‌وه‌ به‌بیانووی پشتێنه‌ی ئه‌منی سنوور، ئینجا ورده‌ورده‌ كۆكردنه‌وه‌ی خه‌ڵك له‌ ئۆردوگا زۆره‌ملێكاندا به‌ناوی شارۆچكه‌ی نوێ.
گه‌ڕانه‌وه‌ی لادێییه‌كان بۆ لادێیه‌كان بۆ دێهاته‌كانی خۆیان هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ خه‌ڵك بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌رزه‌وی‌و زار‌و ماڵ‌و ژیان‌و گوزه‌رانی خۆیان، به‌ڵكو ئابووری كوردستانیش ژێرخانێكی گه‌وره‌ی ژیان ده‌گرێته‌وه‌، كه‌ ئه‌ویش ژێرخانی ئابووری‌و كشتوكاڵی‌و ئاژه‌ڵدارییه‌. دیاره‌ له‌كوردستاندا به‌شێكی گرنگی ژیانی ئابووری ئێمه‌ كشتوكاڵه‌، هه‌روه‌ها له‌مه‌یدانی كاره‌بادا بۆ یه‌كه‌مجاره‌ كاره‌بای هه‌ردوو به‌نداوی دوكان‌و ده‌ربه‌ندیخان به‌هۆی هیمه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ پێكه‌وه‌ گرێ ده‌درێ.
ده‌توانم گه‌لێك ده‌ستكه‌وتی تر بژمێرم، به‌ڵام به‌لای منه‌وه‌ ئه‌و شته‌ گرنگانه‌ی له‌رووی ئابوورییه‌وه‌ ئه‌همیه‌تی هه‌یه‌ ئه‌م شتانه‌بوون كه‌ عه‌رزم كردن، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ مانای ئه‌وه‌ی هه‌بێت ئێمه‌ وا تێبگه‌ین هه‌موو شتێكمان ته‌واوه‌، هیچ كه‌موكورتیی‌و ناته‌واوییه‌كمان نییه‌‌و ئیتر پاڵی لێبده‌ینه‌وه‌‌و له‌سه‌ر چه‌پكه‌ گوڵی ئه‌م سه‌ركه‌وتنانه‌ خه‌ومان لێ بكه‌وێ. نه‌خێر به‌پێچه‌وانه‌وه‌، پێویسته‌ هه‌وڵبده‌ین، ناته‌واوی‌و كه‌موكورتییه‌كانمان ده‌ستنیشان بكه‌ین‌و پێویسته‌ هه‌وڵبده‌ین پلان‌و نه‌خشه‌ی باش‌و تازه‌ی مودێرن دابنێین. بۆ گه‌شه‌پێدان له‌ ئابووریشدا.. سیاسه‌تی گه‌شه‌پێدان پێویسته‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانی ژیان بگرێته‌وه‌، به‌لایه‌نی ئابووریشه‌وه‌، یه‌كێك له‌و شته‌ گرنگانه‌ی كه‌ پێویسته‌ ئێوه‌ش بیكه‌ن‌و یارمه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانی پێ بده‌ن، نه‌ك هه‌ر به‌شداری كردنتانه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی پلاندانان، به‌ڵكو له‌دانانی نه‌خشه‌‌و پلاندا بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان. هه‌روه‌ها به‌شداری كردنتانه‌ له‌پێشكه‌ش كردنی پێشنیازه‌ پێویسته‌كان بۆ گۆڕاندنی ئه‌و یاسایانه‌ی كه‌ به‌میرات بۆمان به‌جێ ماوه‌ له‌حكومه‌تی دیكتاتۆری به‌غدا.
جارێكی تریش من ئه‌و تكایه‌م لێكردن‌و ئه‌مجاره‌ش دووپاتی ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ هیوادارم له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌تاندا باسی گیروگرفته‌ ئابوورییه‌كان بكه‌ن به‌چاوێكی زانستی‌و بابه‌تییانه‌وه‌‌و هه‌وڵبده‌ن چاره‌ی واقیعی، دیاره‌ چاره‌ی نموونه‌یی باشه‌، به‌ڵام چاره‌ی نموونه‌یی به‌پێی توانا‌و وه‌زع‌و زروفی ئێستا، باوه‌ڕ ناكه‌م له‌توانادابێت، بۆیه‌ چاكه‌ بیرێكی ورد‌و زیره‌كانه‌ بكه‌نه‌وه‌ له‌دانانی چاره‌ی واقیعی بۆ گیرگرفته‌كانی كه‌ هه‌مانه‌‌و پێشكه‌ش كردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ ده‌بنه‌ هۆی گه‌شه‌پێدانی ئابووری وڵاته‌كه‌مان.
خه‌باتمان له‌پێناوی گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان ئه‌مڕۆ ته‌وه‌ره‌ی سه‌ره‌كی خه‌باته‌كه‌مانه‌ له‌بواری گه‌شه‌پێدانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا، بۆ ئه‌وه‌ش پیێویسته‌ بیر له‌و پرۆژانه‌ش بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ وا ده‌كا ده‌رامه‌ت‌و بودجه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ر پشت به‌ شته‌ لاوه‌كییه‌كان نه‌به‌ستن، یان ئه‌و شتانه‌ی كه‌ به‌ده‌ره‌وه‌ ده‌مانبه‌ستێته‌وه‌، بۆیه‌ ده‌ڵێم گه‌شه‌پێدانی بیره‌ نه‌وته‌كان‌و پاڵاوتگه‌ گه‌لێك گرنگه‌، بیركردنه‌وه‌ له‌هه‌ندێك پرۆژه‌ی ئه‌وتۆ كه‌ ده‌توانێت به‌تواناكانی خۆمان بهێنرێته‌دی‌و به‌شداری بكا له‌ گه‌شه‌پێدانی ئابوری، گه‌لێك گرنگه‌. پێویسته‌ كارێك بكه‌ین كه‌به‌پێی توانای خۆمان‌و له‌هه‌لومه‌رجی تایبه‌تی‌و بابه‌تی ئه‌مڕۆی كوردستاندا كه‌ڵك له‌هه‌موو تواناكانی ئابووری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان وه‌ربگرین كه‌ پێم وایه‌ توانایه‌كی له‌بن نه‌هاتووه‌‌و ده‌توانین له‌ زۆر لاوه‌ كه‌ڵكیان لێ وه‌ربگرین.
دیاره‌ ئێوه‌ وه‌كو ئابووری ناسان‌و ژمێریارانی كوردستان وردتر‌و باشتر ده‌توانن له‌م مه‌سه‌له‌ گرنگانه‌ بدوێن‌و چاره‌یان بۆ بدۆزنه‌وه‌‌و رێنوێنی‌و پێشنیازه‌كانی خۆتان به‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پێشكه‌ش بكه‌ن، كه‌ ئه‌وه‌ پێم وایه‌ ئه‌ركێكی گرنگتانه‌، ئینشاڵڵا هیوادارم له‌م كۆنگره‌یه‌تاندا ئه‌م ئه‌ركه‌ به‌چاكی به‌جێبهێنن. ئه‌وه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندی به‌سیاسه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ هه‌یه‌، خۆتان باش ده‌زانن كه‌ حكومه‌ت ئاماده‌یه‌ بۆ سوودمه‌ندكردنی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان‌و بۆ به‌جێهێنانی ئاوات‌و ئامانجه‌كانیان‌و بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ تواناكانی خۆی بخاته‌گه‌ڕ، به‌ڵام دیاره‌ خۆتان ده‌زانن سنووردارییه‌تی ناوخۆ‌و ناوچه‌یی‌و جیهانی هه‌یه‌ له‌و چالاكییانه‌، كه‌ پێویسته‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌وه‌دا ئێوه‌ هیمه‌ت بكه‌ن‌و خه‌بات بكه‌ن بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابوورییه‌كه‌مان، هه‌روه‌ها پێویسته‌ بیرێكی باش بكه‌ینه‌وه‌ له‌ چۆنیه‌تی كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌بڕیاری (986) كه‌ بۆ یه‌كه‌مجاره‌ خه‌ڵكی كوردستان به‌پێی ئه‌م بڕیاره‌، به‌شێكی..ناڵێم هه‌موو به‌شی خۆی، به‌ڵكو به‌شێك له‌به‌شی خۆی له‌نه‌وتی كوردستان پێده‌درێت‌و پێده‌بڕێت، هه‌وڵبده‌ین به‌شێوه‌یه‌كی باش له‌پرۆژه‌كاندا به‌كار بهێنرێن‌و بیر له‌و پرۆژانه‌ بكه‌ینه‌وه‌كه‌ نه‌ك هه‌ر په‌یوه‌ندییان به‌گوزه‌ران‌و ژیانی رۆژانه‌‌و ساڵانه‌ی خه‌ڵكه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌ڵكو بیر له‌ هه‌ندێك پرۆژه‌ بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ یارمه‌تی دروستكردن‌و په‌ره‌پێدان‌و به‌هێزكردنی ژێرخانی ئابووری كۆمه‌ڵی كورده‌واریمان ده‌دات، تاببێته‌ سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ ئابوورییه‌كی پته‌وی دوارۆژ، بۆنموونه‌: ده‌توانین بیر له‌ مه‌سه‌له‌ی بیرهه‌ڵكه‌ندن بكه‌ینه‌وه‌ نه‌ك هه‌ر بۆ دابینكردنی ئاو بۆ دێهات، به‌ڵكو بیرهه‌ڵكه‌ندن له‌سه‌رتاسه‌ری كوردستان بكرێته‌ پلانێك بۆئه‌وه‌ی ئاودێری هه‌ندێك له‌و زه‌وی‌و زارانه‌ی كه‌ پشتاون له‌كوردستان بكرێت. واته‌ ده‌كرێت بیر نه‌ك هه‌ر لێبدرێت بۆ تاودانی دێهات‌و شوێنه‌كان‌و بۆ ئاوی خواردنه‌وه‌‌و ئاوی پێویست بۆ گوزه‌ران‌و ژیانی رۆژانه‌ی خه‌ڵك، به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ندێك زه‌وی‌وزاری كوردستانیشی پێ به‌راو بكرێت.(رب چاره‌ نافعه‌).
لێره‌ ئه‌و خاڵه‌ به‌عه‌ره‌بییه‌ ره‌نگه‌ به‌كه‌ڵكمان بێت كه‌ ئه‌مساڵ وشكی‌و نه‌بوونی باران به‌ڵكه‌ له‌ كوردستان ببێته‌هۆی ئه‌وه‌ی مێشك‌و بیرمان بجووڵێنێ بۆ ئه‌م پرۆژه‌ گرنگه‌ كه‌ به‌لای منه‌وه‌ شتێكی زۆر گرنگه‌‌و كارده‌كاته‌ سه‌ر ژیانی دوارۆژی خه‌ڵكی كوردستان‌و پته‌وكردنی ئابووری كوردستان.
هه‌روه‌ها ده‌توانین بیر له‌ بوژاندنه‌وه‌ی كانیاو‌و كارێزه‌كانی كوردسیتان بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی زۆره‌ فه‌رامۆشكراون‌و ژێر خاك نراون.
زۆر شتی تر هه‌یه‌ له‌ پرۆژه‌ی ئابووری كه‌ ئێوه‌ باشتری لێ ده‌زانن له‌ئێمه‌، ده‌توانرێ بیری لێبكرێته‌وه‌ بۆ دانان‌و گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان.
له‌كوردستانی ئێمه‌دا، كانگای جیاجیای زۆر مادده‌ هه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ بتوانین كه‌ڵكیان لێ وه‌ربگرین‌و به‌كاریان بهێنین له‌پێناوی بوژاندنه‌وه‌ی ئابووری كوردستاندا، به‌ڵام ده‌مه‌وێ سه‌رنجتان بۆ ئه‌و خاڵه‌ رابكێشم كه‌ هه‌وڵبده‌ین سیاسه‌تی گه‌شه‌پێدانی ئابووریمان له‌سه‌ر تواناكانی ناوخۆی كۆمه‌ڵی كورده‌واری دابنێین، بتوانین ئه‌وه‌ بكه‌ینه‌ سه‌رچاوه‌ بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری بۆ ده‌رامه‌ت‌و ژیان‌و گوزه‌رانی مه‌ئموره‌ زۆر‌و زه‌وه‌نده‌كانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان‌و هه‌وڵبده‌ین مێشك‌و بیری خۆمان بگوشین‌و به‌كاری بهێنین بۆ چاره‌سه‌ركردنێكی واقیعیانه‌ی زانستی ئه‌و گیروگرفته‌ ئابوورییانه‌ی كه‌ له‌پێشمانه‌.
پێم وایه‌ ئه‌وه‌ كارێكه‌ كه‌ ده‌كرێ‌و ئێوه‌ ده‌توانن، خوشك‌و برایانی كه‌ به‌شدارن له‌و كۆنگره‌یه‌دا رۆڵێكی باش ببینن له‌پێشخستنی ئه‌و دروشمه‌ی كه‌ خۆتان به‌رزتان كردۆته‌وه‌، من حه‌زده‌كه‌م ئه‌وه‌شتان پێ بڵێم كه‌به‌دیهێنانی ئامانج‌و داخوازییه‌كانی ئێوه‌‌و خوشك‌و براكانتان له‌كرێكاران‌و مه‌ئموران‌و هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ئومێدیان به‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌، به‌نده‌ به‌ گه‌شه‌پێدانی ئابووری، حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هیچ سه‌رچاوه‌یه‌كی نادیاری داهاتی نییه‌ كه‌ بتوانێ لێیه‌وه‌ پاره‌ هه‌ڵێنجێ‌و داخوازییه‌كانی پێ جێبه‌جێ بكات، به‌پله‌ی گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان، ده‌توانین پله‌ی یارمه‌تیدانی ئه‌و كه‌سانه‌ی چاویان له‌یارمه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ كه‌ خه‌ڵكێكی زۆرن به‌ره‌وپێش به‌رین‌و به‌دی بهێنین. پێویسته‌ خۆمان وه‌كو خاوه‌ن ماڵ بزانین له‌دانانی پرۆژه‌كاندا، له‌پێشنیازكردنی پێشنیازه‌كاندا، له‌دۆزینه‌وه‌ی چاره‌كاندا، له‌داخوازییه‌كانیشدا، ره‌نگه‌ ئێمه‌مانان‌و ئێوه‌ش كه‌ خوشك‌و برای ئێمه‌ بوونه‌، بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر ئێمه‌ فێربووینه‌ دژی حكومه‌تان بین، شه‌ڕمان له‌گه‌ڵ حكومه‌ت كردووه‌، حكومه‌تی داگیركه‌ر بووه‌، حكومه‌تی دیكتاتۆری بووه‌، ‌و زۆرجاریش داخوازی وامان هه‌ڵگرتووه‌ كه‌هه‌ر بۆ هاندان‌و بۆ ته‌حریزكردنی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك بووه‌، ئه‌مڕۆ قۆناغه‌كه‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌یه‌، حكومه‌ت حكومه‌تی خۆمانه‌، وڵات وڵاتی خۆمانه‌، ئه‌و به‌شه‌ی وڵاته‌كه‌مان كه‌ له‌به‌رده‌ستی خۆمانه‌، ده‌بێ به‌و جۆره‌ بیربكه‌ینه‌وه‌ كه‌ داخوازییه‌كانمان له‌توانادا بێت بهێنرێته‌دی‌و هه‌وڵ بده‌ین بیهێنینه‌دی، من مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه‌ هیچ پاكانه‌یه‌ك بكه‌م بۆ كه‌م‌وكورتی بۆ ناته‌واوی بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ خۆمان دروشممان هه‌ڵگرتووه‌ گه‌شه‌پێدان بكه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وشتانه‌ نه‌مێنن، به‌ڵكو مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م كارانه‌مان به‌شێوه‌یه‌كی واقیعبینانه‌، زانستیانه‌‌و ورد كه‌ خۆتان ئابووری ناسن‌و باش ده‌زانن چه‌ند ئامار‌و راستییه‌كان گرنگییان هه‌یه‌ له‌دانانی نه‌خشه‌‌و پرۆژه‌كانی ئابووریش. به‌م شێوه‌یه‌ ئێمه‌ كار بكه‌ین بتوانین خزمه‌تی وڵاته‌كه‌مان بكه‌ین‌و داوا بكه‌ین حكومه‌ته‌كه‌شمان به‌جۆرێك بخه‌ینه‌ گه‌ڕ كه‌ به‌كرده‌وه‌‌و به‌پێی توانا ئاواته‌كانی ئێوه‌‌و كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان به‌دی بهێنێ، ئه‌مساڵ ئینشاڵڵا كه‌ ساڵی گه‌شه‌پێدانه‌، گه‌شه‌پێدان له‌ناو ئێوه‌شدا ده‌بێت‌و له‌رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كانیش به‌گشتی له‌هه‌مووی گه‌شه‌پێدان ده‌ستی پێكردووه‌، به‌هه‌ڵبژاردن‌و به‌دانانی دروشمی باش، یه‌كێك له‌دروشمه‌ باشه‌كانی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵی كردووه‌، دروشمی كه‌سی شیاو بۆ شوێنی شیاو (الرجل المناسب فی المكان المناسب)، یاخود (المرأه‌ المناسبه‌ فی المكان المناسب) شه‌رت نییه‌ هه‌ر پیاو بێت، بۆیه‌ پێویسته‌ ئه‌م دروشمه‌ هه‌موو لایه‌كمان به‌كار بهێنین، ‌و هه‌موو لایه‌كمان ئیشی پێبكه‌ین‌و به‌دڵسۆزی ئه‌م دروشمه‌ هه‌ڵگرین، له‌دانانی كه‌سی شیاو بۆ شوێنی شیاوو پێویسته‌ جگه‌ له‌ پسپۆری، لێزانی، شاره‌زایی هیچ شتێكی تر نه‌خه‌ینه‌ سه‌رووی ئه‌وه‌وه‌، جاران ئێمه‌ له‌ هه‌لومه‌رجێكی تایبه‌تیدا بووین، كۆمه‌ڵێكی زۆر له‌ تێكۆشه‌رانی دێرین‌و پێشمه‌رگه‌‌و خه‌ڵك كه‌ ماندووبوون‌و خه‌باتیان كردووه‌ رووی له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بوو، ئێستا گه‌یشتووینه‌ته‌ قۆناغێك كه‌ شته‌كان دابه‌شكراوه‌، پێشمه‌رگایه‌تی هه‌یه‌، ده‌زگای شه‌هیدان‌و لێقه‌وماوان هه‌یه‌، حكومه‌ت هه‌یه‌، مه‌ئمورانی حكومه‌ت هه‌یه‌، رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان هه‌ن، رێكخستنی حزبی هه‌یه‌، بواره‌ جیاجیاكانی ژیان هه‌ن، له‌به‌رئه‌وه‌ ئێستا كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ كه‌ ئیتر كار بۆ هه‌ڤاڵان نه‌دۆزینه‌وه‌ به‌ڵكو بۆ كار هه‌ڤاڵ بدۆزینه‌وه‌. ئیشێكمان هه‌یه‌ بزانین كێ چاكی پێ ده‌كرێ، ئه‌و كه‌سه‌ هه‌ڵبژێرین‌و له‌و شوێنه‌ دایبنێین نه‌ك له‌به‌ر خاتری ئه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڤاڵه‌ یان تێكۆشه‌رێكی دێرینه‌، پێشمه‌رگه‌یه‌كی قارمان بێت بووه‌ ده‌كرێ پێشمه‌رگه‌یه‌كی قاره‌مان بێت، به‌ڵام ناتوانێ كارێكی ئابووری بكات، بۆنموونه‌ من خۆم زۆر له‌ ئابووری نازانم‌و له‌به‌ر چاوی هه‌مووتان دانی پێداده‌نێم كه‌ خۆم به‌ئابووری ناس نازانم، به‌ڵام ده‌توانم له‌شته‌ گشتییه‌كاندا رای خۆم بده‌م، به‌ڵام شته‌ گرنگه‌كان، تایبه‌تییه‌كان ئه‌وه‌ بۆ ئێوه‌مانان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، من هه‌مووجارێك بۆ برا پێشمه‌رگه‌كان نموونه‌یه‌ك ده‌هێنمه‌وه‌‌و ده‌ڵێم ئێوه‌ ئه‌گه‌ر ویستتان عه‌مه‌لیاتی چاو بكه‌ن نایه‌نه‌ لای مام جه‌لال وه‌ڵا فه‌رمانده‌ی گشتی وه‌ره‌ عه‌مه‌لیاتی چاومان بۆ بكه‌، چونكه‌ بێگومان ده‌زانم كوێرتان ده‌كه‌م، به‌ڵام ده‌چمه‌ لای دكتۆرێك كه‌ پسپۆری چاو بێت‌و لێی بزانێت. هه‌موو لایه‌نه‌كانی ژیانیش وایه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ كاروباری ئابووری به‌چاكی ئیداره‌ بكه‌ین‌و چاره‌سه‌ر وه‌رگرین، ده‌بێ بچینه‌ لای ئابووری ناسان بێین پلان‌و نه‌خشه‌كانمان بۆ دابنێن.دیاره‌ له‌رووی سیاسییه‌وه‌ ئێمه‌مانان ده‌توانین قسه‌ی تێدا بكه‌ین. به‌ڵام له‌رووی زانستی‌و هونه‌رییه‌وه‌ كاری ئێوه‌یه‌. بۆیه‌ ئه‌م راستییه‌ پێویسته‌ ره‌نگ بداته‌وه‌ له‌هه‌موو ره‌فتاره‌كانماندا، هه‌ر بۆیه‌ش بڕیار دراوه‌ كه‌ ئه‌نجومه‌نی خزمه‌ت دابنرێت بۆدانانی مه‌ئموره‌كان‌و بۆ دانانی ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ پێویستن، خه‌ڵكی شیاو له‌شوێنی شیاو دابنرێ، ئه‌وه‌ پێویسته‌ به‌راستی هه‌موو لایه‌كمان، هه‌موو لایه‌نه‌كانی هاوپه‌یمانیی دیموكراتی، یه‌كێتیی نیشتمانی كوردستان له‌پێش هه‌موویانه‌وه‌‌و هه‌موو توێژه‌كانی كۆمه‌ڵ‌و رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان به‌جیاجیا ئه‌و گیانه‌ با له‌ دڵ‌و ده‌روونی خۆمانی بچه‌سپێنین، بیر له‌وه‌ نه‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌سی خۆمان، خزمی خۆمان، تێكۆشه‌ری دێرین پیاوی باشی خزمه‌ت له‌مه‌یدانی سیاسی‌و له‌مه‌یدانی تێكۆشاندا دانێین له‌و شوێنانه‌ی كه‌ به‌وان پڕ ناكرێته‌وه‌‌و جێبه‌جێ ناكرێ، به‌ڵكو خه‌ڵكی شیاو بدۆزینه‌وه‌، هه‌ر بۆیه‌ش حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بڕیاری داوه‌ كه‌ له‌ جێگری وه‌زیره‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێبكا به‌دانانی پسپۆر‌و لێزان‌و شاره‌زا له‌و بوارانه‌دا، مومكینه‌ پیاوێك ماندووه‌، تێكۆشه‌ره‌، به‌ڵێ: ده‌توانین له‌لایه‌كی تره‌وه‌ تۆڵه‌ی بۆ بكه‌ینه‌وه‌‌و حه‌قی ئه‌و خه‌بات‌و تێكۆشان‌و فیداكارییه‌ی كه‌ كردوویه‌تی بده‌ینه‌وه‌، به‌ڵام نه‌ك له‌سه‌ر بنچینه‌ی پووچه‌ڵ كردنه‌وه‌ی ئه‌و پرۆژانه‌‌و ئه‌و كارانه‌ی كه‌ له‌كانگایه‌وه‌ ده‌بێ به‌شێوه‌یه‌كی راست‌و ره‌وان بخرێته‌گه‌ڕ، ئێوه‌ ئابووری ناسان ده‌توانن یارمه‌تییه‌كی باشی حكومه‌تی هه‌رێم بده‌ن له‌رووی دانانی نه‌خشه‌‌و پلانه‌وه‌، له‌رووی پێشكه‌شكردنی پێشنیازی جیاجیاوه‌ بۆ گۆڕاندن‌و چاككردنی یاسا جیاجیاكان كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ئابووری كوردستانه‌وه‌ هه‌یه‌، پێم وایه‌ بێگومانیش دڵنیام له‌وه‌ی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێمیش گوێتان لێ ده‌گرێ‌و به‌نده‌ی موخلیسیشتان له‌و مه‌سه‌له‌ یاساییانه‌دا ده‌سه‌ڵاتێكی هه‌یه‌ به‌پێی یاسای ژماره‌(2)، گوێتان لێده‌گرین ئینشاڵڵا به‌دڵی هه‌موو لایه‌كمان بۆ گه‌شه‌پێدانی یاساكانیش كار بكه‌ین بۆ به‌دیهێنانی ئاوات‌و ئامانجه‌كانتان، خۆتان باستان كرد كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌وه‌نده‌ی توانیبێتی بۆی كردوون. من دڵنیام ئه‌گه‌ر چه‌ندی دیكه‌ش بكرێ له‌توانایاندا بێ گه‌ر بكرێ، بۆتان ده‌كه‌ن. به‌ڵام من تكام وایه‌ داخوازییه‌كانیش به‌پێی په‌نده‌ كوردییه‌كه‌ بێت (قاچی خۆمان به‌پێی به‌ڕه‌ی خۆمان راكێشین) ئه‌گینا ده‌توانین زۆر شت داوا بكه‌ین هه‌قه‌‌و ره‌وایه‌، به‌لام له‌توانادابن، ئه‌مڕۆ هیچ نه‌بێت له‌م سه‌رده‌مه‌دا بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و داخوازییه‌ هه‌ق‌و ره‌وایانه‌مان بێته‌دی، پێویسته‌ هه‌موومان خه‌بات بكه‌ین ئابووری كوردستان گه‌شه‌ پێبده‌ین‌و به‌ره‌و پێشه‌وه‌ی به‌رین‌و په‌ره‌ی پێبده‌ین. به‌جۆرێك كه‌ ده‌رامه‌ته‌كان بایی هه‌موو ئه‌و داخوازی‌و ئاواتانه‌ بن كه‌ ره‌واو هه‌قن، توێژ‌و چینه‌ جیاجیاكانی كۆمه‌ڵی كورده‌واری داوایان ده‌كا. هه‌ر له‌م بۆنه‌یه‌دا ده‌مه‌وێ شتێك بڵێم له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌ی رابه‌ر‌و یاسای ژماره‌(2)، من به‌شبه‌حاڵی خۆم دژی زاراوه‌(موسته‌ڵه‌ح)م، وه‌ختی حۆشی كه‌ دامان نا، یاسای رابه‌ر (قائد الحركه‌ التحرریه‌ الكردیه‌) ئێمه‌ وه‌كو ی‌.ن.ك رای خۆمان نووسی‌و به‌راستی به‌سه‌رماندا تێپه‌ڕی، ده‌نا ئه‌وه‌مان قبوڵ نه‌ده‌كرد، چونكه‌ سه‌ركرده‌ی هیچ بزووتنه‌وه‌یه‌كی دونیا به‌یاسا دانانرێ، كرێكاران له‌ ئه‌نجامی خه‌باتی خۆیاندا بۆنموونه‌ ده‌ی هێنمه‌وه‌، سه‌ندیكا دروست ده‌كه‌ن‌و رێبه‌ری كرێكارییان له‌ناودا دروست ده‌بێت. جوڵانه‌وه‌ی جوتیاران وه‌كتر، جووڵانه‌وه‌ی ئه‌دیبان له‌ناو خۆیاندا له‌ئه‌نجامی خه‌بات‌و تێكۆشان‌و لێوه‌شاوه‌یی‌و به‌رهه‌م‌و شتی خۆیان ئه‌دیبێك یان شاعیرێك یان نووسه‌رێكیان لێ هه‌ڵده‌كه‌وێت ده‌بێته‌ پێشڕه‌ویان یان شه‌خسی له‌ناویان. جوڵانه‌وه‌ی رزگاریخوازی خه‌ڵكی كوردستانیش هه‌روا، جوڵانه‌وه‌ی رزگاریخوازی خه‌ڵكی كوردستانیش ناكرێ به‌یاسا یه‌كێكی بۆ بكه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌، یان بیكه‌ی به‌رێبه‌ر، به‌ڵكو ئه‌وه‌ به‌پرۆسه‌ی خه‌باته‌ له‌خه‌باتێكی دوورودرێژدا ئه‌مه‌ دێته‌ كایه‌وه‌‌و له‌هه‌ر قۆناغێكی ژیانیشدا یه‌كێك له‌و هه‌ڤاڵانه‌ی كه‌ شایسته‌ی ئه‌وه‌ بێت ئه‌و جێیه‌ ده‌گرێت، به‌ڵام ئه‌و یاسایه‌ سه‌پاوه‌ به‌سه‌رماندا، له‌به‌رئه‌وه‌ ئێمه‌ كه‌باسمان كرده‌وه‌ له‌ مه‌كته‌بی سیاسی، زۆرتر بۆ به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵاته‌كانی یاسای ژماره‌(2) كه‌ ئێمه‌ گوتومانه‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ له‌ئێران هه‌ڤاڵاندا دابه‌ش ده‌كه‌ین، ئه‌و بڕه‌ بڕی یاسای ژماره‌(2) سپێردراوه‌ به‌ مام جه‌لال، من به‌ش به‌حاڵی خۆم به‌ته‌نێ ئه‌وه‌م پێ به‌كار نایه‌ت به‌هاوكاری ته‌واو له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵ سه‌رۆكی حكومه‌ت‌و هه‌ڤاڵانی مه‌كته‌بی سیاسی‌و ئه‌وانه‌، ده‌توانین ئه‌و كارانه‌ به‌ئه‌نجام بگه‌یه‌نین‌و پێكه‌وه‌ بیكه‌ین، بۆیه‌ مه‌سه‌له‌كه‌مان ئه‌وه‌ نییه‌ ئێمه‌ له‌و حزبانه‌ نین سه‌رۆك دانه‌نێین بۆ نه‌ته‌وه‌‌و بۆ خه‌ڵك‌و شتی وا، هه‌ندێ حزب له‌ كوردستان یه‌كێك داده‌نێن بۆ سه‌رۆكی نه‌ته‌وه‌یی، هه‌شه‌ له‌ كوردستان یه‌كێك داده‌نێت ده‌ڵێ ئه‌مه‌ سه‌رۆكی نازانم گه‌لی كوردستان. ی‌.ن.ك نه‌ باوه‌رشمان به‌و تیۆرییه‌ هه‌یه‌، نه‌ باوه‌ڕیشمان به‌و قسه‌یه‌ هه‌یه‌، نه‌ سه‌رۆكی نه‌ته‌وه‌یی داده‌نێین‌و نه‌ سه‌رۆكی گه‌لی، ئێمه‌ پێمان وایه‌ ته‌نها له‌ ی‌.ن.ك دا ئێمه‌ سه‌رۆكمان نییه‌، ئێمه‌ سكرتێری گشتیمان هه‌یه‌، بۆ زانیاری خوشكان‌و برایان بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ‌و شتێك له‌دامه‌زراندنی ی‌.ن.ك ئێمه‌ سكرتێری گشتیمان نه‌بوو. هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر وه‌كو یه‌ك بوون، دوایی هاتینه‌وه‌ وڵاته‌‌و له‌كوردستان ئه‌م پێشنیازه‌ هاته‌ پێشه‌وه‌، له‌وڵات دانرا، ئێمه‌ باوه‌ڕمان به‌وه‌ نیه‌ كه‌ فه‌رد زۆر ته‌عزیم بكرێ‌و زل بكرێ‌و په‌ره‌ی پێبدرێ. پێمان وایه‌ فه‌رد، هه‌ر فه‌ردێك چه‌ند زیره‌ك بێت، چه‌ند تێكۆشه‌ر بێت، چه‌ند به‌توانا بێت، ده‌توانێت له‌ناو كۆمه‌ڵدا له‌ره‌وتی گه‌شه‌كردنی كۆمه‌ڵایه‌تیدا له‌كاركردن به‌پێی یاساكانی گه‌شه‌كردنی كۆمه‌ڵایه‌تی رۆڵی خۆی ببینێت، ئه‌گینا وه‌كو ئه‌و تیۆریه‌ به‌سه‌رچوو، زه‌مانی رۆسته‌می زاڵ بێته‌ مه‌یدان به‌ گورزی (60) باتمانییه‌وه‌‌و چاره‌نووسی شه‌ڕه‌كان دیاری بكات. ئه‌مڕۆ زه‌مانی جه‌ماوه‌ره‌، گه‌لان، جه‌ماوه‌ر داهێنه‌رن، دروستكه‌ری مێژوون‌و به‌وان‌و به‌خه‌باتی ئه‌وان ئه‌نجامی گۆڕانكارییه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی راست‌و ره‌وا دێته‌ كایه‌وه‌، دیاره‌ حزبه‌كان كه‌ كۆمه‌ڵێك نه‌فه‌رن فه‌رد كۆده‌كه‌نه‌وه‌‌و ئه‌وانه‌ ده‌توانن ده‌وری كاریگه‌ر ببینن. ئه‌گه‌ر راست بوون بۆ پێشخستن، ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌بوون بۆ دواخستنی. ئه‌وه‌ بیری ئَێمه‌یه‌ ئه‌وه‌ی كه‌ پێی ده‌ڵێن رابه‌ر‌و پێی ده‌ڵێن سه‌رۆك‌و ئێمه‌ بۆ چه‌ند جار تیكراری ده‌كه‌مه‌وه‌ نه‌ سه‌رۆكی نه‌ته‌وایه‌تی نه‌ سه‌رۆكی ئیقلیمی بۆ هیچ شتێك دانانێین‌و باوه‌ڕمان پێی نییه‌‌و گاڵته‌شمان پێی دێ. به‌راستی كه‌ باسی شتی وا ده‌كرێت یاسای ژماره‌(2) ش به‌كارهێنانی شته‌كانی به‌شێوه‌یه‌ك به‌سه‌رماندا سه‌پاوه‌ پێمان وایه‌ ئه‌وه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی په‌رله‌مانی كوردستاندا بیگۆڕین‌و بیكه‌ینه‌ ناوێكی دیكه‌. له‌جیاتی ئه‌و ناوه‌ی كه‌ هه‌یه‌تی، بۆیه‌ ئێمه‌ لێره‌ كه‌باسمان كرد‌و نیازمان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌م ناوچه‌یه‌دا كه‌ ئێستا ئێمه‌ حوكمی ده‌كه‌ین ده‌سه‌ڵاتی به‌كارهێنانی یاسای ژماره‌(2) ده‌درێته‌ سكرتێری گشتی، ئه‌ویش هۆكاری خۆی هه‌یه‌، دیاره‌ یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كان ئه‌وه‌یه‌ مه‌كته‌بی سیاسی ئه‌و بڕیاره‌ی داوه‌‌و دووه‌م هۆكاریش كه‌ سكرتێری گشتییه‌‌و سێیه‌م له‌و دوو ناوچه‌یه‌دا له‌هه‌ڵبژاردنی رێبه‌ردا له‌هه‌ردوو ناوچه‌ی سلێمانی‌و كه‌ركوك پتر (70%) ی ده‌نگی هێناوه‌، ئه‌و شتانه‌ وای كردووه‌ ئێمه‌ش ئه‌و كاره‌ بكه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ بڵێین ئه‌و له‌قه‌به‌ ته‌خلید بكه‌ین، من باوه‌ڕم به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان، حزبه‌كان، حزبه‌كانی هاوپه‌یمانی حزبه‌ پێشكه‌وتنخوازه‌كان ده‌بێ‌و رۆڵی گرنگ ببینن، دیاره‌ سه‌ركرده‌كانیش هه‌ر كه‌سه‌ به‌ئاستی خۆی ده‌توانێ رۆڵی گرنگ ببینێ، به‌ڵام نابێ خۆی لێ بگۆڕدرێت‌و ده‌بێ باش ئه‌و راستییه‌ بزانێتن ئه‌گه‌ر چاو بخشێنین به‌رێگای مه‌كته‌بی سیاسی ی‌.ن.ك، ئێمه‌ له‌بن ناوه‌كه‌دا نووسیومانه‌ كه‌هه‌موو شتێكمان، بوونمان، ناومان، سه‌روه‌ریمان به‌نده‌ به‌ ی‌.ن.ك-ه‌وه‌، واتا هه‌مووی له‌ ی‌.ن.ك ده‌زانین، خۆمان وه‌كو حزب، وه‌كو كورد به‌به‌شێك له‌خه‌ڵكی كوردستان ده‌زانین، وه‌كو هاوپه‌یمانی، له‌هاوپه‌یمانیی دیموكراتی كوردستان ده‌ناسین له‌م قۆناغه‌دا كاریان كردووه‌.
جارێكی تر دێمه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و خاڵه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی ئۆرگانیكی هه‌یه‌ له‌نێوان حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، یاسای ژماره‌(2) رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان، حزبه‌ هاوپه‌یمانه‌كان، رێكخستنی حزبی، هێزی پێشمه‌رگه‌ن ئه‌وانه‌ هه‌موویان لێك جیان له‌سه‌رێكه‌وه‌ پێكیشه‌وه‌ گرێ دراون له‌سه‌رێكه‌وه‌، ئه‌و یاسای یه‌كێتی كه‌ له‌رووی بابه‌تییه‌وه‌ له‌رووی ئۆرگانیكه‌وه‌ لێكیان ده‌به‌ستێته‌وه‌، شتێكی گرنگ‌و شتێكی سه‌ره‌كییه‌ له‌م قۆناغه‌دا دیاره‌ له‌نێوان هه‌موو شته‌كاندا مومكینه‌ نه‌ختێك ئیختیلاف‌و ناكۆكیش هه‌بێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ شتی لاوه‌كییه‌ له‌م قۆناغه‌دا مومكینه‌ داخوازی هه‌بێت له‌ رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان له‌ ی‌.ن.ك خۆی له‌ حزبه‌ هاوپه‌یمانه‌كان له‌هێزی پێشمه‌رگه‌ داخوازییه‌كان رووبكاته‌ حكومه‌ت توانای ئه‌وه‌ی نه‌بێت بیكات، نه‌ك نه‌یه‌وێ بیكات، بۆنموونه‌ بمانه‌وێ ئێمه‌ نموونه‌ی هێزی پێشمه‌رگه‌تان بۆ بێنمه‌وه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ی كه‌ بۆ هێزی پێشمه‌رگه‌ ته‌رخان كراوه‌ن له‌میزانییه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان به‌شی ئه‌وه‌ ناكات به‌ڵام تواناكان سنووردارن، ئێمه‌ خوشحاڵ ده‌بین ئه‌گه‌ر بزانین، ئه‌گه‌ر بمانزانیبا توانا هه‌یه‌ ده‌چووین ئێخه‌یمان ده‌گرت‌و ده‌رمان ده‌هێنا، به‌شی زیاترمان وه‌رده‌گرت. بۆیه‌ ئه‌و قسه‌یه‌ ده‌كه‌م خوشك‌و برایان نه‌ك هه‌ر له‌ناو ئێوه‌، به‌ڵكو له‌ناو هه‌موو رێكخراوه‌كان، له‌ناو حزبه‌ هاوپه‌یمانه‌كانیشدا كه‌ داخوازییه‌كان پێویسته‌ له‌گه‌ڵ واقیع‌و توانا‌و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌م وه‌زعه‌ بگونجێت. به‌ڵام گه‌شه‌پێدان زه‌روورییه‌‌و پێشخستنی ئێستاش زه‌روورییه‌، بوونی ئه‌و داخوازییانه‌ش زه‌روورییه‌، ئه‌و داخوازییانه‌مان ده‌بێ له‌بیر بێت‌و له‌كاتی پێویستیشدا ده‌بێ جێبه‌جێ بكرێ، ده‌بێ به‌رای من ئێمه‌ هه‌موومان هه‌وڵ بده‌ین پلان دانێین بۆ گه‌شه‌پێدانی ئابووری كوردستان تا ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و راده‌یه‌ی داخوازییه‌كانمان جێبه‌جێ ده‌كرێت، ئایا ئه‌وه‌ مومكینه‌؟ به‌رای من ئێستا چه‌ندین ده‌رگامان لێ كراوه‌ته‌وه‌ بواری جیاجیا هه‌یه‌ كه‌ ده‌توانین گه‌شه‌ به‌ ئابووری كوردستان بده‌ین‌و ئابووری كوردستان پێشبخه‌ین، هه‌روه‌ها پێویسته‌ گه‌شه‌پێدان وه‌كو وتم هه‌موو لایه‌كتان بگرێته‌وه‌ به‌ڵام ئابووری ئه‌مڕۆ گرنگ‌و میحوه‌رییه‌ گه‌شه‌پێدانی ئابووری، په‌ره‌پێدانی‌و گه‌شه‌پێدانی، شتێكی گرنگه‌. یه‌كێك له‌و شتانه‌ی كه‌ پێوسته‌ بۆنموونه‌ ئێوه‌ بۆمان چاره‌سه‌ر بكه‌ن مه‌سله‌ی (باج-زه‌ریبه‌) یه‌‌و یاسای باج‌و مه‌سله‌ی كۆكردنه‌وه‌ی پاره‌ی جیاجیای كه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ر خه‌ڵك‌و هه‌روه‌ها دانه‌وه‌ی ئه‌و پارانه‌ی خه‌ڵكه‌ كه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ر بانكه‌كانی حكومه‌ت. من پێم وایه‌ ئه‌م كۆنگره‌یه‌ ده‌بێ دیراساتی زانستی تێدا بكرێ، دیراساتی ئابووری گرنگه‌، ورده‌ دیراساتی ئابووری‌و ژیانی ئابووری‌و خولی ئابووری له‌ كۆمه‌ڵدا وه‌كو مه‌سه‌له‌ی سوڕی خوێن (الدوره‌ الدمویه‌) ده‌ماغ‌و ئه‌عسابه‌كان وایه‌، مه‌سه‌له‌یه‌كی زۆر زۆر گرنگه‌، واته‌ خۆمان‌و ره‌نگه‌ هه‌مووتان خوێندبێتتان كه‌ ئابووری ژێرخانی كۆمه‌ڵه‌‌و له‌سه‌ر ئابووری‌و سیاسه‌ت‌و ئه‌ده‌ب‌و رۆشنبیری… هتد شته‌كانی كۆمه‌ڵدا داده‌ڕێژێ، بۆیه‌ ئابووری شتێكی ساده‌‌و سانا نییه‌‌و دانانی نه‌خشه‌‌و پلانیش هه‌روا به‌ئاره‌زوو ‌و ویستی دڵخوازی نییه‌ به‌ڵكو ده‌بێ به‌پێی نه‌خشه‌یه‌كی زانستی بێت كه‌ پشت به‌ ژمێریاری ده‌به‌ستێت، پشت به‌دیراساتی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی ژیانی ئابووری‌و هیوادارم ئه‌م ئه‌ركه‌ گرنگه‌ پیرۆزه‌ ئه‌م كۆنفرانسه‌‌و هه‌ڤاڵانی به‌شداربوو له‌م یه‌كێتییه‌ی ئێوه‌دا پێی هه‌ستن‌و من دڵنیام كه‌ هه‌م حكومه‌ت‌و هه‌م ئێمه‌مانانیش پشتیوانی ته‌واوتان لێده‌كه‌ین له‌به‌دیهێنانی شته‌ راستییه‌كاندا ئێمه‌ وا پێ ده‌نێینه‌ سه‌ده‌ی (21) ه‌مه‌وه‌ ده‌بێ خۆمان ئاماده‌ بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بچینه‌ ناو سه‌ده‌ی (21) ه‌مه‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ پێویسته‌ خۆمان نوێ بكه‌ینه‌وه‌‌و خۆمان گه‌شه‌ پێبده‌ین، ئه‌و نوێ كردنه‌وه‌‌و گه‌شه‌پێدانه‌ شكاندنی كه‌سی تیادا نییه‌، وه‌كو ئه‌وه‌ی هه‌موو یه‌كێك به‌یانیان ده‌موچاوی خۆی ده‌شوات، مومكینه‌ نیوه‌ڕوانیش جارێكی تر ده‌ستی خۆی بشوات‌و شه‌ویش، ئه‌وه‌ شتێكی ئاساییه‌ ژیان پێویستی به‌ پاككردنه‌وه‌ هه‌یه‌، پاككردنه‌وه‌ی له‌شی خۆت، ده‌موچاوی خۆت پاك ده‌كه‌یته‌وه‌، ددانی خۆت پاك ده‌كه‌یته‌وه‌‌و ده‌یشۆیت، شتێكی ئاساییه‌ حكومه‌تی خۆشتان هه‌مان پاككاری بكات‌و حزبیش، حزبه‌كانیش هه‌مان پاككاری بكه‌ن، رێكخراوه‌ دیموكراته‌كان هه‌مان پاككاری بكه‌ن.
بۆنموونه‌ دێین باسی ته‌عدیلی وه‌زاری ده‌كه‌ین، بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ خه‌ڵك بشكێنین، به‌ڵكو ئێمه‌ له‌ناو یه‌كێتیدا نه‌خشه‌یه‌كمان داناوه‌ كه‌ ماوه‌یه‌ك داده‌نێین بۆ ئه‌و هه‌ڤاڵانه‌ی مه‌سئولیه‌ت وه‌رده‌گرن، وه‌كو ماوه‌ی په‌رله‌مان (3) ساڵه‌، هه‌ر كه‌سێك ته‌واوی كرد ئیتر ئیشه‌كه‌ی ته‌واو ده‌بێت‌و جێ چۆڵ ده‌كات بۆ هه‌ڤاڵێكی تر بێت ئه‌و كاره‌ بكات كه‌ خزمه‌تكردنی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه‌، لای یه‌كێتی هیچ وه‌زیفه‌یه‌ك هیچ مه‌نسه‌ب‌و پله‌‌و پایه‌یه‌ك شه‌رف ناداته‌ ئه‌و هه‌ڤاڵه‌ به‌قه‌ده‌ر خه‌بات، خه‌بات سه‌رچاوه‌ی سه‌روه‌رییه‌، خه‌بات‌و تێكۆشان‌و فیداكاری مایه‌ی سه‌روه‌رییه‌‌و جێی شانازی تێكۆشه‌رانی ناو ی‌.ن.ك-ه‌، ئه‌وه‌ ئینشاڵڵا ده‌كه‌ینه‌ یاسایه‌ك له‌ كۆمه‌ڵی كورده‌وارییدا له‌ناو هه‌موو حزبه‌كانیشدا‌و له‌ناو هه‌موو كۆمه‌ڵی خه‌ڵكیشدا ئه‌و یاسایه‌ په‌یڕه‌وی پێ بكرێت كه‌ هه‌موومان بیر له‌وه‌ بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ هه‌ر وه‌زیفه‌یه‌كی هه‌مانه‌، هه‌ر یه‌كێك له‌ئێوه‌ وه‌زیفه‌یه‌كی هه‌یبێت، ئه‌وه‌ وه‌كو خزمه‌تكاری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه‌ له‌و شوێنه‌ی. وه‌زیری كشتوكاڵ خزمه‌تكاری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكه‌ له‌ كشتوكاڵدا‌و له‌و بواره‌دا، كه‌ ئیشی خۆی زانی وه‌كو خزمه‌تكاری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك چۆن ره‌نجبه‌رێك لای جوتیارێك ئیش ده‌كا بۆیه‌ پێویسته‌ ئه‌و خۆی به‌ ره‌نجبه‌ری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان بزانێت له‌و شوێنه‌دا دانراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و ئیشه‌ به‌چاكترین شێوه‌ جێبه‌جێ بكات، هه‌روه‌ها هی لایه‌نه‌ جیاجیاكانی تری ژیانیشمان، من دڵنیام كه‌ ئه‌و توانا‌و كه‌فائه‌ته‌ی ئێمه‌ هه‌مانه‌ ئه‌گه‌ر باش به‌كاریان بێنین، رێكیان بخه‌ین، سازیان بده‌ین، رێبه‌رییان بكه‌ین. شتی زۆر نایابی لێ ده‌رده‌چێت، نموونه‌یه‌ك: دانانی پاڵاشتگه‌یه‌كی نه‌وت نموونه‌یه‌كه‌ كێ به‌خه‌یاڵیدا ده‌هات؟ ئێمه‌ به‌كه‌ره‌سته‌ی ساده‌ی خۆمان له‌ كوردستانی ئابڵۆقه‌دراوی خۆماندا بێ ئه‌وه‌ی یه‌ك پارچه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ یان ده‌وڵه‌تێك یارمه‌تیمان بداتن یان كۆمپانیایه‌ك یارمه‌تیمان بدات، ئێمه‌ بتوانین پاڵایشتگای نه‌وتیش‌و به‌نزین‌و هه‌مووشیان نه‌وت‌و به‌نزینتان دی‌و لێی هاته‌ده‌ر، ئه‌وه‌ چییه‌ ده‌بینن ئێمه‌ كه‌فائه‌تی خۆمان هه‌یه‌ له‌ناو وڵاته‌كه‌ماندا ئه‌گه‌ر باشیش به‌كاری بێنین‌و باشمان به‌كارهێنا، ئه‌وه‌ی له‌ئه‌نجامه‌ هه‌ندێك پارچه‌ی به‌نداوی دره‌به‌ندیخان تێك چووبووو وه‌ختی خۆی پسپۆرانی عیراق هاتبوون گوتیان ده‌یان ملیار دۆلاری ده‌وێ فڵانی ده‌وێت‌و ئه‌وه‌ی ده‌وێت، بۆئه‌وه‌ی چاك بكرێته‌وه‌، كه‌چی ئه‌ندازیارانی خۆمان‌و كرێكاره‌كانی خۆمان‌و به‌ جوهدی خۆیان‌و به‌جوامێری خۆیان توانیان چاكیان بكه‌نه‌وه‌‌و كاریشیان پێكرد‌و به‌گه‌ڕیشیان خست، هه‌روه‌ها له‌لایه‌نه‌ جیاجیاكانی ژیاندا.
خوشك‌و برایان توانایه‌كی زۆر له‌ناو میلله‌تی كورددا هه‌یه‌، یه‌كێك له‌ هۆیه‌كانی خه‌بات‌و مانه‌وه‌شمان له‌و شاخ‌و داخانه‌ی كوردستان به‌درێژایی هه‌زاران ساڵ له‌ داگیركه‌ران به‌سه‌رمان دا هاتوون‌و به‌سه‌ر تێپه‌ڕ بووه‌ ئه‌م توانایه‌یه‌ كه‌ له‌ناو گه‌لی ئێمه‌دا هه‌یه‌ یان ئه‌و توانایه‌ش دروست بووه‌ له‌ئه‌نجامی ئه‌و جموجوڵه‌…..هیوادارم ئه‌و توانایه‌ بخه‌ینه‌ گه‌ڕ‌و كاری پێبكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین ئابووری وڵاته‌كه‌مان پێشبخه‌ین، كه‌ ئابووری وڵاته‌كه‌مان پێشخست، ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی ئابووری، خوێنده‌واری‌و سیاسیشمان پێشده‌كه‌وێت‌و وه‌ك داخوازییه‌كانی ئێوه‌مانانیش خوشك‌و برایانی به‌شداربوو له‌و كۆنگره‌یه‌‌و رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان‌و كه‌سانی تریش دێته‌دی. بۆیه‌ من داوا له‌هه‌مووتان ده‌كه‌م كه‌ هه‌وڵ بده‌ن له‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌ نه‌ك هه‌ر بیر له‌داخوازییه‌كانی خۆتان بكه‌نه‌وه‌ به‌ڵكو بیرله‌وه‌ بكه‌نه‌وه‌ شانبه‌شانی ئه‌ داخوازییانه‌ی خۆتان بیریش له‌پلان‌و پرۆژه‌‌و پێشنیازی ئه‌وتۆ بكه‌نه‌وه‌ كه‌ ده‌بێته‌ هۆی گه‌شه‌پێدانی ئابوورییه‌كانمان‌و هه‌روه‌كو پێشتریش گوتم ئه‌و یاسایه‌شمان بۆ پێشنیاز بكه‌ن كه‌ پێتان وایه‌ جێی یاسایه‌ كۆنه‌كان بگرێته‌وه‌ بۆ گه‌شه‌پێدانی وڵاته‌كه‌مانن هیوادارم گه‌شه‌پێدان ئێوه‌ش بگرێته‌وه‌ن ئه‌و گه‌شه‌پێدانه‌ له‌دڵ‌و ده‌روونه‌وه‌ ده‌ست پێبكات‌و بێت بۆ ره‌فتار‌و كردار‌و هه‌ڵسان به‌ ئه‌ركه‌كانی سه‌رشانی هه‌ریه‌كێك له‌ئێمه‌، هه‌ریه‌كێك له‌بواره‌ جیاجیاكاندا، ئاواتی سه‌ركه‌وتنتان بۆ ده‌خوازم‌و وه‌ك هه‌میشه‌ به‌ڵێنتان ده‌ده‌مێ به‌پێی توانا هه‌م ی‌.ن.ك‌و هه‌م حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان‌و هه‌م به‌نده‌ی موخلیستان پشتیوانیتان بین‌و یاریده‌ده‌رتان بین‌و ئه‌وه‌نده‌ی پێمان بكرێ بۆتان درێغی نه‌كه‌ین.

ئیتر هه‌ر شاد‌و سه‌به‌رز‌و سه‌ركه‌وتوو بن

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

هێرشەکانی تورکیا بەردەوامە!

سەرەرای گوشارەکان هێرشەکانی تورکیا بەردەوامە! ئەحمەد سەید عومەر لەدوای رووخاندی ...