سەرەکی » وتار » مه‌حمود سه‌نگاوی‌ » شەهید غەریب هەڵەدنی

شەهید غەریب هەڵەدنی

شەهید غەریب هەڵەدنی،سورداشێک لە ورە و نەبەزین
ئەو دەمەی شۆڕشی ئەیلول کڵوکۆی دامرکایەوە، زۆر کەس چەکی خەباتیان فڕێدا و تەسلیمی ئەو واقیعە تاڵە بوون کە رێکەوتننامەی جەزائیر و دوژمنانی کورد بەدیاریی پێشکەشی گەلە ستەمدیدەکەمانیان کرد.
ئا لەو دەمەدا مێردەزمەی نائومێدی کرۆکی گیانی هەموو کوردێکی ئەکرۆژی، به‌ ده‌گمه‌ن خه‌ڵكی بڕوایان به‌ هه‌ڵسانه‌وه‌ هه‌بوو، بەڵام دوژمنانی گەلەکەمان چەندە دەستی وێرانە بکێشن بە تەوێڵی کورددا ناتوانن گیانی بەرگری و هەڵسانەوە لە جەستەی شۆڕشگێرەکانیدا هەڵپڕوکێنن، با کەفوکوڵی خەباتی چەکداری دامرکێنێتەوە، با نوشوستی بەباڵای شۆڕشدا بدوورێ، بەڵام رۆڵە دڵسۆزەکانی ئەم گەلە هەمیشە رەگی دڵیان بەبوونی کوردەوە گرێ ئەدەن و لە دوای هەر نوشوستییەک، هەڵسانەوەیەک بەرپا ئەکەن و ناهێڵن بۆ ساتێکیش کوانی شۆڕش و خەبات خامۆش بێ. پاش نەفەسێکی کورتی دوای نسکۆ و لە ناو کەفوکوڵی ئازاری توانەوەی شۆڕشدا ئه‌وه‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بوو له‌ ناو داروپه‌ردووی داڕووخاوی هه‌ره‌سه‌وە رابوو، مه‌فره‌زه‌ سەرەتاییەکانی پاش نسکۆ بە رووی داگیركه‌ردا هه‌ڵشاخان و سه‌رله‌نوێ‌ ئاگری شۆڕشیان له‌ هه‌ناوی دوژمن به‌ردایه‌وه‌ و شەختەی نائومێدی گەلێکیان تواندەوە و سەرلەنوێ رۆحێکی شۆڕشگێڕییان بە باڵای کورددا دوورییەوە.
پێشمەرگە بوون ئەرکێکی قورس بوو
خەباتی ئه‌و وێستگه‌یه‌ سەخت و دژوار بوو، پێشمەرگایەتی مەیدانێ بوو کە‌ تێكۆشه‌ری كورد په‌یامی هەڵسانەوە و مکوڕی خۆی بۆ شۆڕش لە پێناوی ئازادیدا تیادا دەگەیاند، هه‌نگاونان بوو به‌ره‌و ره‌تكردنه‌وه‌ی چه‌وسانه‌وه‌ و زوڵم و زەبری داگیرکەر، لە هەمان کاتیشدا بەخشەری ئومێد و گەشبینی بوو بە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان. پێشمه‌رگە بوون لەو سەردەمەدا لوتكه‌ی هه‌ڵوێست بوو، له‌ پرۆسه‌كاندا پێشمەرگە ئه‌و كائینه‌ بوو کە هەموو کات ئامادەی گیان بەخشین بوو، له‌ پێناوی ئازادی و چاره‌نووسدا دەستبەرداری ژیان دەبوو، لە بارێکی ئاوادا کە پێشمەرگە بوون ئەرکێکی قورس بوو، ئەستێرەی شۆڕش تازە سەری دەردەهێنا و هێشتا کز و لاواز بوو، ئیدی لەم بارانەدا رۆڵەی چاپوک و مێرخاس دەردەکەون، بەئەسپایی بەرەو مەیدانی خەبات دێن و تینێکی نوێی دەدەنێ، زۆربەی کات ئەم کائینانە لە چینە هەژار و چەوساوەکانەوە دەردەکەون، چونکە هێندە تاڵاوی ژێردەستی و زوڵم و ستەمیان چەشتووە، بە پەرۆشییەوە دەیانەوێت زنجیری پەستی ژێردەستی بپچڕێنن و ئەسپی خۆیان لە مەیدانی خەباتدا تاو بدەن.
یەکێک لەو مەزنە مرۆڤانەی کە لەو زەمەنە دژوارەدا کەشکۆڵی پێشمەرگایەتی کردە شان و بە زوویی لە شۆڕشی نوێی گەلەکەماندا هەڵکەوت، شەهید (غەریب هەڵەدنی) بوو.
تێکۆشەرێکی سەر راست و دڵسۆزێکی راستەقینەی گەل و شۆڕش بوو
غەریب عەبدولقادر ناسراو بە غەریب هەڵەدنی، رۆڵەی گۆشکراوی بنەماڵە شۆڕشگێڕییەکەی بوو، هەر بۆیە لە تەمەنێکی زووەوە هاتە ناو پانتایی کاری سیاسی و شۆڕشگێڕییەوە و هەر زوو بە زووش جێدەستی دەرکەوت لە شۆڕشی نوێی گەلەکەماندا. مام حاجی عەبدولقادر-ی باوکی شەهید غەریب کەسایەتییەکی دیار و شۆڕشگێڕیی دۆڵی جافایەتی بوو، دیوەخانەکەی خانەخوێیەکی کوردایەتی بوو لە ناوچەکەدا و لە دەستپێکی شۆڕشی نوێدا پاڵپشتێکی گەورەی هێزەکانی پێشمەرگە بووە و بۆ خۆشی وەک پێشمەرگە لە چەندین چالاکی و نەبەردیدا بەشداری کردووە.
لە ساڵی ١٩٧٦ دا حاجی عەبدولقادر و شەهید غەریب-ی کوڕی پەناگەیەکیان بۆ چاپخانەی کۆمەڵە لە چیای ژیلوان بەرامبەر بە گوندی هەڵەدن پێکەوەنا و بە ئامێرەکانی ئەم چاپخانەیە یەکەم بەلاغی عەسکەری شۆڕشی نوێ چاپکرا. لە ساڵی ١٩٧٨ دا شەهید غەریب هەڵەدنی و مام حاجی باوکی لەگەڵ هێزەکانی یەکێتیدا بەرەو ناوچەی هەکاری بەڕێکەوتوون و لە کارەساتی هەکاریدا تووشی دۆخێکی سەخت و دژوار بوون بە دەردەسەرییەکی زۆر دەربازیان بووە.
شەهید غەریب هەڵەدنی لە رووخساردا پێاوێکی بێدەنگ، باڵا بەرزێکی بەهیممەت، زیتەڵە، نەسرەوتێکی ئێسک سووک بوو، هه‌تا بڵێی رۆڵەیەکی به‌جه‌رگ، چاونه‌ترس، قاره‌مانێكی چنگ به‌گڕ، ته‌ییارێکی گۆڕه‌پانی نه‌به‌زین و سەربازێکی ونی رێگای رزگاری خاکی کوردستان بوو. دڵە زیندووەکەی کاک غەریب هەمیشە پڕ بوو لە ئاواتی سەوز بۆ گەلەکەی، تێکۆشەرێکی سەر راست و دڵسۆزێکی راستەقینەی گەل و شۆڕش بوو. له ‌هه‌ڵمه‌ت بردندا كه‌س نه‌كه‌وتۆ‌ته‌ پێشییه‌وه‌، له‌ جوامێری و گیانبازیدا هه‌ر ته‌نیا و كه‌س شانی له ‌شانی نه‌ده‌دا، له ‌ده‌ستكردنه‌وەشدا فره‌ به‌ده‌ستوبرد و له ‌كار راپه‌ڕاندن و ئه‌رك به‌جێ گه‌یاندنیشدا دنیایه‌ك جووڵه‌ و توانا و هه‌ڵوێست بوو، خوێنی بۆ خۆشەویستی کوردستان قوڵپی ئەدا، پڕاوپڕ بوو لە شکۆ و غیرەت و ملنەدان بۆ دوژمن.
كاك غەریب مرۆڤێكی هه‌ڵكه‌وتوو بوو، له‌ هه‌ر شوێنێكدا بوایه‌ به‌ توانایه‌كی به‌هێز و لێهاتووانه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وت. جۆری بیركردنه‌وه‌ و هه‌ڵسوكه‌وته سەنگینەکانی کاک غەریب وای لێكردبوو كه‌ شوێنگه‌یه‌كی به‌هێزی لە ناو خەڵکیدا بۆ دروست ببێ‌ و رۆژ به‌ رۆژ كه‌سێتی باڵا بكات.
هەمیشە بە لێپرسراوێتییەوە مامەڵەی دەکرد
شەهید غەریب مرۆڤێكی ژیاندۆست بوو، خه‌ونی ره‌نگاوڕه‌نگی به‌ ئایینده‌ی گه‌ش و دوور له‌ ته‌مومژی ناهه‌موارییه‌وه‌ ده‌بینی، کە کورد له‌ دڵی ژیاندا جێگه‌ی ببێتەوە.
شەهید غەریب هەڵەدنی رۆژ لە دوای رۆژ پله‌كانی فه‌رمانده‌یی باڵاتر ده‌بوو، به‌جۆرێك كه‌ چاوه‌ڕوانی زۆر گه‌وره‌ی لێده‌كرا وه‌كو داهێنه‌رێكی شۆڕشگێڕیی گۆڕه‌پانه‌كانی شه‌ڕ و قارەمانی داستانەکان‌. شەهید غەریب له‌ ماوه‌یه‌كی كه‌مدا بووه‌ هێمایه‌كی ده‌ركه‌وتووی قاره‌مانێتی و ناونیشانی چالاكییه‌كان، ئه‌و له ‌به‌رامبه‌ر رژێمێكدا كه‌وته‌ زۆرانبازی كه‌ باش ده‌یزانی هیچ به‌راوردێك له ‌نێوان دوژمن و شۆڕشدا نییه‌، به‌ڵام ده‌شیزانی كه‌ خاوه‌ن دۆزێكی ره‌وایه‌ و هەر بۆیە هه‌رگیز له‌ مه‌رگ دانه‌ده‌چڵه‌كی و له‌ توانای زۆرو زه‌وه‌ندی دیكتاتۆرییه‌ت سڵی نەدەکردەوە.
کاک غەریب دەیزانی ئه‌و رۆڵه‌یەی له‌ بواری پێشمه‌رگایه‌تیدا به‌ باشی دەربکەوێ، گه‌لێ‌ به‌رپرسیارێتی دەکەوێتە ئه‌ستۆ و دەبێ به‌وپه‌ڕی چاونه‌ترسی و سڵ نه‌كردنه‌وه‌ ئەنجامیان بدات، هەر بۆیە زیاتر لە هەمووان هەستی بەو بەرپرسیارێتییە قورسەی کە وەک فەرماندەیەکی شۆڕش کەوتۆتە ئەستۆی دەکرد و هەمیشە بە لێپرسراوێتییەوە مامەڵەی دەکرد و دەجوڵایەوە.
جێگە دەستی شەهید غەریب هەڵەدنی لە زۆربەی داستان و قارەمانێتییەکانی شۆڕشی نوێدا بە ئەسپایی دیارە و جێگەی تێڕامانە. داستانەکانی (ئاسنگەران، ژیلوان، قەندیل، سماقوڵی، دەشتی کۆیە، قەیوان-ماوەت، دابان- هەلاج، گەرەوان) و هەزاران نەبەردیی تر، گەواهیدەری قارەمانێتی و بەجەرگیی کاک غەریب هەڵەدنی-ن.
شەهید غەریب هەمیشە پارتیزانانە دەجوڵایەوە و ئه‌ركه‌ نه‌خشه‌ بۆكێشراوه‌كانی به‌خه‌مخۆرییه‌وه‌ به‌جێده‌گه‌یاند، هەر بۆیەش زۆرجار لەلایەن سەرکردایەتییەوە ئەرکە گرنگەکانی پێدەسپێردرا. بەهۆی وریایی و لێهاتووییەکەیەوە، لە ساڵی ١٩٨٦ دا ئەرکی گواستنەوەی چەک و تەقەمەنی و کەل و پەلی سەربازی لە ناوچەی ئالانەوە بۆ بارەگاکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دۆڵی جافایەتی پێسپێردرا.
له‌ زه‌مه‌نی ئه‌نفالی دووكه‌ڵ و خاكدا، کاک غەریب به‌چاوی خۆی خاپووركردنی كوردستانی بینی، راپێچی دانیشتووانه‌كه‌ی به‌ره‌و توونی مه‌رگی بینی، له ‌هه‌موولایه‌ك ئاگر به‌ربووبوو‌ و هه‌موو شتێكی ده‌سووتان، ته‌نیا خۆی له‌ قه‌ره‌ی شۆڕه‌سوارانی هه‌ڵسانه‌وه‌ و مانه‌وه‌ نه‌ده‌دا. غەریب و هه‌ڤاڵه‌كانی تۆكمه‌ترین هه‌ست و هه‌ڵوێستیان بۆ ره‌تكردنه‌وه‌ی سیاسه‌تی شۆڤێنیستی به‌عسی نواند، سه‌لماندیان به‌عس چه‌ند زلهێز بێ،‌ ناتوانێ‌ ئاقاری پیاوانی شۆڕش ببڕێ‌. شەهید غەریب ئه‌مه‌نده‌ گه‌وره ‌بوو، ئه‌وه‌نده‌ به‌جه‌رگ بوو، به‌قه‌د بارستایی كه‌ژه‌كانی كوردستان به‌ وره‌ و پڕكێش و زاد بوو، ئەنفال و شکانی هێزی پێشمەرگە كاری تێنه‌كرد، له‌و دۆخه‌ نالەبارەدا نائومێد نەبوو، به‌ڵكو ده‌جوڵا و كاری ده‌كرد، رایه‌ڵه‌كانی رێكخستنی پێكه‌وه ‌ده‌نا، دۆستی بۆ شۆڕش په‌یدا ده‌كرد، دایم لە خەمی هاوڕێ پارتیزانەکانیدا لە هەوڵی پەیداکردنی شوێن و خواردندا بوو.
 شەهید غەریب هەڵەدنی له‌ خه‌باتی ژێرزه‌مینیدا كارامه‌ و چاونه‌ترس بوو، كه‌م كه‌س به‌قه‌د ئه‌وی پێده‌كرا، ئه‌و لێهاتووییه‌ی وایكرد له‌ سه‌رده‌می ئه‌نفال و پارتیزانیدا به‌گه‌وره‌یی ده‌ربكه‌وێ‌، نیگارێكی ناوازه‌ له‌سه‌ر تابلۆی سه‌روه‌ری بۆ خۆی و یه‌كێتی و پێشمه‌رگه‌ پارتیزانه‌كان بكێشێ. گەر باسی پارتیزانەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بکرێ، دەبێ باس و رۆڵ و کاریگەریی شەهید غەریب بەرز بنرخێنرێ.
شەهید غەریب تەنها پێشمەرگەیەکی ئاسایی نەبوو، خاوەنی چەندین بەهرە و خولیای دیکە بوو، بەڵام هەموویانی خستبووە خزمەتی گەل و خاکەکەیەوە. شەهید غەریب خاوەن سەلیقەیەکی کلتووری و شوێنەواری بوو، زۆر حەزی بە کەلوپەلی کلتووری و مێژوویی دەکرد. لە ژیانی پێشمەرگایەتیدا چەندین ئاسەواری گرنگی مێژوویی دۆزیبۆوە و پاراستبووی، پاش دروستبوونی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ساڵی ١٩٩٣ دا، ئەو شوێنەوارانەی پێشکەش بە دەزگای شوێنەوارناسی سلێمانی کرد.
بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە خۆشیی سەرکەوتنەکانی راپەڕین بۆ کاک غەریب كه‌م بوو، له‌ ناو كه‌فوکوڵی ئه‌و رۆژگاره‌دا، ئەم کەڵە فەرماندەیەی گەلەکەمان، ئەم شۆڕە سوارە تینوو بە ئازادییەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە رووداوێکی دڵ تەزێندا و لە رۆژی ٢٢/٧/١٩٩٣ لە کاتی بەجێگەیاندنی ئەرکەکانیدا وەک فەرماندەی لیوای (٢٢)ی دوکان، شەهید کرا و گیانی پەپوولەیی باڵی گرتەوە بەرەو جیهانی سەرەوەی و بۆ کۆتاجار ماڵئاوایی لە ئێمە و لە کوردستانەکەشی کرد و چاوه‌ نه‌رمه‌كانی بۆ هەتا هەتایە لێكنا و به‌ره‌و هه‌وارگه‌ی سه‌روه‌ران بەڕێكه‌وت.
شه‌هیدبوونی کاک غەریب لەو ساتەوەخت و هەلومەرجە ناسکەدا فره‌ كاریگه‌ر بوو، به‌ڵام كارو كردەوە‌كانی ئه‌و، هه‌ڵوێست و هه‌ڵمه‌ته‌كانی ئه‌و، گەورەیی بیر و ئامانجەکانی، دڵسۆزی و پاکی کەسێتی ئەو، هانی ئەداین لە سەر رێگای تێکۆشان شێلگیرتر بین.
print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

حسێن مەنسور رەمزێك هەمیشە لە دڵ و دەروونمدایە

ئازایەتی تایبەتمەندییەكی پێشمەرگەیە، كە پێشمەرگە ئازانەبێت ناتوانێ‌ رووبەڕووی دوژمن بێتەوە، ...